Raadsvoorstel uitgangspunten herijkte visie (vrijetijds) economie

Raadsvoorstel

Onderwerp

Uitgangspunten herijkte visie (vrijetijds)economie

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

M.A.A. van den Boom-Witzel

Team Zaakkenmerk/Document kenmerk

Team Ruimte Z.069569/D.259393

Datum document

9 augustus 2023

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

1. In te stemmen met de voorgestelde uitgangspunten voor de herijkte visie (vrijetijds)economie: 1.1 West Maas en Waal zet in op duurzame revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen; 1.2 Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen ligt de focus op de Waalkant; 1.3 Verouderde bedrijven(terreinen) bieden situationeel ruimte voor woningbouw; 1.4 Stimuleren van concentratie van bedrijven (binnen dezelfde sector); 1.5 Bij de ontwikkeling van toeristisch-recreatief aanbod ligt de focus op de Maaskant; 1.6 Stimuleren van toevoeging van jaarronde dagrecreatie; 1.7 Agrarische bedrijven in het buitengebied hebben ruimte om recreatieve

nevenactiviteiten te organiseren; 1.8 Opvulling van leegstand is een marktaangelegenheid; 1.9 Inzet van een streekcoördinator is wenselijk, maar een verantwoordelijkheid van lokale ondernemers.

Aanleiding

Hoe zorgen we voor een economisch vitale en toekomstbestendige gemeente? Welke keuzes maken we daarbij? En hoe bereiken we dit met elkaar? Dit leggen we vast in een economische visie. De huidige visies economie (2016) en vrijetijdseconomie (2015) zijn verouderd en het is hoog tijd voor een actualisatie. De afgelopen jaren is er op economisch vlak veel veranderd. En wordt vrije tijd als economische factor steeds belangrijker. Daarom kiezen we voor een nieuwe gecombineerde visie (vrijetijds)economie. in een apart uitvoeringsprogramma beschrijven we de keuzes, acties en middelen om de doelen uit de visie te bereiken. Bij het opstellen van een nieuwe visie (vrijetijds)economie is input van lokale ondernemers belangrijk. We hebben de ondernemers daarom gevraagd hun input te geven. De eerste stap was een online vragenlijst. Hierin vroegen we ondernemers naar hun mening over het huidige en toekomstige ondernemersklimaat in onze gemeente. De resultaten daarvan gaven ons een goed algemeen beeld. Daarna organiseerden we een verdiepende thema-sessie. Ondernemers meldden zich aan om met ons mee te praten over thema's uit de vragenlijst. De resultaten van de vragenlijst zijn verwerkt in een overzicht (bijlage 1). Ook uw raad is in een vroeg stadium bij dit traject betrokken. Op 6 september 2022 was er een thema-avond.

Tijdens die bijeenkomst vroegen we input van uw raad op een aantal stellingen. Op 28 maart 2023 gaven we uw raad tijdens een vervolgbijeenkomst een terugkoppeling van de input die we ophaalden bij ondernemers. Een aantal thema's zijn toen opnieuw besproken. Over een aantal thema's bestaat nog steeds verdeeldheid. Voordat de nieuwe visie (vrijetijds)economie wordt opgesteld is het wenselijk om duidelijke uitgangspunten te hebben. Middels dit voorstel vragen we uw raad deze uitgangspunten vast te stellen.

Beoogd effect

Het (vast)stellen van uitgangspunten en daarmee het bepalen van de koers voor de nieuwe visie (vrijetijds)economie van gemeente West Maas en Waal.

Argumenten

West Maas en Waal heeft een robuuste en lokaal gewortelde hands-on economie. We zijn een gemeente van aanpakkers en beschikken over ruimtelijke kwaliteiten die onze gemeente binnen de regio Rivierenland tot een aantrekkelijk woongebied en gewaardeerde vrijetijdsbestemming maken. De economie van West Maas en Waal is deels afhankelijk van ontwikkelingen elders, zoals de coronapandemie, de wereldhandel en de stijgende energieprijzen. Ook wordt de gemeente beïnvloed door (boven)lokale beleidskaders, wat naast kansen ook beperkingen met zich

mee kan brengen. De visie (vrijetijds)economie is in lijn met eerder vastgesteld (regionaal) beleid, zoals het Regionaal Economisch Ambitiedocument. Onze uitgangspunten dragen bij aan de opgaven voor onder meer het speerpunt Recreatie & Toerisme. Binnen de kaders waaraan West Maas en Waal gehouden is, zijn er tal van mogelijkheden om de lokale kwaliteiten te benutten. Zolang het 'decor' van het gebied intact blijft en activiteiten elkaar niet in de weg zitten, is er hier veel mogelijk. Voor de toekomst liggen er volop economische kansen. We streven naar een duurzame ontwikkeling van de lokale economie en het behoud van een goed vestigingsklimaat voor (lokale) ondernemers. West Maas en Waal zet in op het versterken van de toeristische en recreatieve aantrekkelijkheid en het versterken van aanbod en activiteiten die bijdragen aan onze identiteit en ons onderscheidend vermogen. Om die kansen te verzilveren is het van belang dat we als gemeente prioriteiten stellen en beargumenteerde keuzes maken. WAARDEVOL WERKEN LANGS DE WAAL 1.1 West Maas en Waal zet in op duurzame revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen Bedrijven in West Maas en Waal zijn stevig geworteld, ze zijn niet erg verhuisgeneigd. Wel is er behoefte om uit te breiden. Voor onze gemeente is er alle reden om aan die wens te voldoen.

Bedrijven met een lokale binding zijn namelijk een aanwinst in een tijd waarin de economie steeds mondialer wordt. Honkvaste bedrijven zijn bovendien belangrijk voor de lokale samenleving. Niet alleen als werkgever, maar ook als sponsor voor evenementen en verenigingen. We zetten in op het revitaliseren en herstructureren van (verouderde) bedrijventerreinen. Op deze manier creëren we meer (schuif)ruimte en een aantrekkelijke werkomgeving voor ondernemers. 1.2 Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen ligt de focus op de Waalkant De Waalkant is vanouds de industriële kernzone van West Maas en Waal. Er zijn meerdere bedrijventerreinen gevestigd, verdeeld over de verschillende kernen. Anders dan kleinschalige werklocaties aan de Maas lenen de terreinen langs de Waal zich goed voor verdere ontwikkeling van bedrijvigheid. Voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig ondernemersklimaat is het noodzakelijk voldoende ruimte te creëren voor ondernemers. Dat kan deels door herstructurering van bestaande bedrijventerreinen, zoals genoemd onder 1.1. Tegelijkertijd is het nodig om nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen. Uitgangspunt bij nieuwe bedrijventerreinen is om te ontwikkelen op locaties aan de Waalkant, aansluitend op de bestaande bedrijventerreinen.

Op die manier kan het nieuwe terrein meeprofiteren van de aanwezige infrastructuur, de overlast in de omgeving wordt beperkt en onderlinge samenwerking tussen bedrijven kan hierdoor worden gestimuleerd. In het geval van gegronde behoefte aan een nieuw bedrijventerrein elders, bijvoorbeeld in een ander dorp of niet aansluitend op een bestaand bedrijventerrein, wordt een grondig onderzoek gestart om te bepalen of van dit uitgangspunt wordt afgeweken. Hierbij wordt in ieder geval onderzocht of het nieuwe bedrijventerrein passend is bij de aard en schaal van het dorp en of de infrastructuur rond dit nieuwe terrein voldoet of dient te worden aangepast.

1.3 Verouderde bedrijven(terreinen) bieden situationeel ruimte voor woningbouw a. Bedrijven op bedrijventerreinen Er wordt onderzocht of woningbouw wenselijk en haalbaar is op (een gedeelte van) verouderde bedrijventerreinen. In de Omgevingsvisie kan worden aangegeven welke bedrijventerreinen hiervoor eventueel in aanmerking komen. Indien van toepassing worden voorbereidingen getroffen voor deze mogelijke transformatie. Op die manier kan er worden ingegrepen wanneer bedrijven op het betreffende terrein besluiten te verplaatsen of hun bedrijvigheid te beëindigen. Daarmee wordt er een langzame verandering in gang gezet waarbij (een gedeelte van) het bedrijventerrein wordt getransformeerd naar woningbouw. West Maas en Waal zet niet actief in op het saneren van deze bedrijven, maar als de situatie zich voordoet wordt er gekeken naar mogelijke kansen die de locatie biedt om bij te dragen aan andere opgaven. Deze keuze baseert zich op onderzoek naar haalbaarheid en wenselijkheid en de invloed van de eventuele transformatie op omliggende bedrijven. b. Bedrijven op solitaire locaties Er wordt wel actief ingezet op het saneren van verouderde en/of verpauperde bedrijven op solitaire locaties. Hierdoor ontstaat er ruimte voor andere functies, zoals woningbouw.

We voeren het gesprek met deze ondernemers en onderzoeken, indien wenselijk en realistisch, naar alternatieve locaties zodat deze bedrijven hun werkzaamheden kunnen voortzetten. Verder stimuleren we de verplaatsing van vitale bedrijven op solitaire locaties naar een meer passende locatie, zoals een bedrijventerrein. 1.4 Stimuleren van concentratie van bedrijven (binnen dezelfde sector) Door bedrijven binnen dezelfde sector te concentreren, kunnen de functies elkaar versterken. Denk bijvoorbeeld aan het concentreren van detailhandel in een winkelstraat, horeca op een horecaplein en nijverheidsbedrijven op een bedrijventerrein. Clustering van bedrijven binnen dezelfde sector kan afstemming en samenwerking tussen deze bedrijven versterken. West Maas en Waal zet bij toekomstige ontwikkelingen actief in op deze concentratie. Daarnaast worden bij lopende en toekomstige ontwikkelingen in de openbare ruimte mogelijkheden voor een dergelijke transformatie onderzocht. MEER DAN MASSA LANGS DE MAAS 1.5 Bij de ontwikkeling van toeristisch-recreatief aanbod ligt de focus op de Maaskant De Maaskant van onze gemeente is vanouds sterk in recreatie en toerisme. Het recreatiegebied en het water zijn populair bij zowel eigen inwoners als (inter)nationale bezoekers. Voor toekomstige toeristisch-recreatieve ontwikkelingen is met name, maar niet uitsluitend, ruimte aan de Maas kant.

1.6 Stimuleren van toevoeging van jaarronde dagrecreatie We streven naar het zijn van een aantrekkelijke en gastvrije gemeente. Recreatie is goed voor de lokale economie en de levendigheid van ons gebied. De ontwikkeling en het behoud van (grootschalige) verblijfsrecreatie gaat gepaard met voldoende dagrecreatie. In West Maas en Waal zetten we specifiek in op meer weersonafhankelijke dagrecreatie om jaarrond een aantrekkelijk gebied te zijn voor inwoners en bezoekers. MAAK DUURZAME LANDBOUW MOGELIJK

1.7 Agrarische bedrijven in het buitengebied hebben ruimte om recreatieve nevenactiviteiten te organiseren West Maas en Waal heeft een groot buitengebied met daarin veel agrarische bedrijvigheid. Er zijn meerdere agrarische ondernemers die zijn overgestapt op natuurinclusieve landbouw. Deze manier van 'boeren' versterkt de biodiversiteit en belast de natuur zo min mogelijk. Daarnaast kan het bijdragen aan andere maatschappelijke opgaven. Passend bij de regionale duurzaamheidsambities en de mogelijkheden die onze Omgevingsvisie Buitengebied biedt, zijn er kansen om te verkennen of we ons binnen de regio en daarbuiten verder kunnen ontwikkelen op het gebied van natuurinclusieve landbouw. West Maas en Waal heeft de ambitie om in de komgronden prioriteit te geven aan agrarische bedrijvigheid boven andere functies. Daarnaast wordt er kritisch gekeken naar de invulling van beleid op het gebied van nevenfuncties. Op dit moment zijn er voor agrarische bedrijven mogelijkheden om recreatieve nevenactiviteiten te organiseren bij hun bedrijf. Huidig beleid maakt kleinschalige dag- en verblijfsrecreatie in bestaande gebouwen mogelijk. Daarbij is het van belang dat deze nevenfunctie de agrarische hoofdfunctie niet belemmerd. Waar vroeger het buitengebied écht voor de agrariër was, is de tijd nu veranderd.

Mogelijk moet West Maas en Waal nadenken over meer mogelijkheden voor recreatieve nevenfuncties bij agrarische bedrijven. Een meerderheid van de respondenten vindt dat deze ruimte er moet komen, mits het geen overlast geeft aan de omliggende agrariërs. Uw raad stelt nog beleid vast over dit onderwerp. De visie (vrijetijds)economie volgt dit beleid. VAN LEEGSTAND NAAR WELSTAND 1.8 Opvulling van leegstand is een marktaangelegenheid Net als veel andere gemeenten kamp West Maas en Waal met leegstaande bedrijfspanden. Bestaande voorzieningen verdwijnen. Opvulling van bestaande voorzieningen die verdwijnen, bijvoorbeeld detailhandel, horeca of supermarkten, is een marktaangelegenheid. De gemeente neemt hierbij een faciliterende rol in, waarbij ze meedenkt en ondersteunt, maar geen proactieve houding aanneemt. 1.9 Inzet van een streekcoördinator is wenselijk, maar een verantwoordelijkheid van de lokale ondernemers Een streekcoördinator is een persoon die optreedt als verbinder tussen ondernemers onderling, tussen ondernemers en inwoners, tussen ondernemers en de gemeente en tussen lokale ondernemers en ondernemers buiten West Maas en Waal. Deze streekcoördinator is een onafhankelijk persoon en zet zich in voor de hele gemeente. Een meerderheid van de respondenten gaf in de enquête aan dat zij de inzet van een streekcoördinator wenselijk vindt.

De gemeente begrijpt de meerwaarde die een streekcoördinator kan brengen. Dit is echter een verantwoordelijkheid van de lokale ondernemers. De gemeente neemt hierin een faciliterende rol, waarbij ze niet bereid is risico's te nemen of financiële bijdragen te leveren.

Kanttekeningen

1.1 De uitgangspunten zijn niet 'zwart-wit' De uitgangspunten die uw raad worden voorgelegd zijn niet zo zwart-wit. Ze worden gebruikt als input voor de visie (vrijetijds)economie. Daarmee

bepalen we een richting voor de toekomst. Maar zoals de praktijk naar verwachting zal uitwijzen, moet er af en toe ruimte zijn voor maatwerk. 1.2 Er vindt afstemming plaats met het traject Omgevingsvisie Tegelijkertijd met het opstellen van de visie (vrijetijds)economie wordt er ook gewerkt aan de Omgevingsvisie. Beide trajecten en beleidsstukken vullen elkaar aan en het is belangrijk dat de uitgangspunten met elkaar overeenkomen. Goede afstemming is daarom noodzakelijk. 1.3 We hebben te maken met verschillende meningen en belangen Met de visie (vrijetijds)economie kiezen we voor een koers die aansluit bij onze lokale identiteit en ambities. Daar houden we aan vast. Niet iedereen zal zich kunnen vinden in deze voorgestelde uitgangspunten de later de volledige visie. We streven naar het opstellen van een visie waarin zoveel mogelijk belanghebbenden zich kunnen vinden. 1.4 We zetten de economie niet naar onze hand De economie is ook afhankelijk van conjuncturele en (inter)nationale economische en maatschappelijke ontwikkelingen. We monitoren economische ontwikkelingen zoals de werkgelegenheidsontwikkeling en de vestiging van bedrijven. We zijn ons bewust van de beperkte invloed die we hierop hebben. Wel zorgen we voor de condities om de economie toekomstbestendig te ontwikkelen.

Financiën

Communicatie

Aanpak en planning

Niet van toepassing. In aanvulling op de nieuwe visie (vrijetijds)economie wordt er een uitvoeringsprogramma opgesteld. Hierin worden concrete opgaven geformuleerd om de doelen uit de visie te bereiken. Aan deze opgaven wordt een planning en een kostenraming gekoppeld.

Niet van toepassing.

De uitgangspunten zoals vastgesteld door uw raad vormen de input voor het opstellen van de visie (vrijetijds)economie. De visie biedt een stip op de horizon die richting geeft aan de inzet van de gemeente. In de visie staan richtinggevende uitspraken over wenselijke en minder wenselijke ontwikkelingen. De visie biedt daarmee concrete aanknopingspunten voor het afwegen van initiatieven. Tijdens het opstellen van de visie wordt er opnieuw afstemming gezocht met ondernemers. Een aantal ondernemers heeft zich aangemeld voor de klankbordgroep waarmee afstemming plaatsvindt. De visie wordt aangevuld met een uitvoeringsprogramma. Hierin staan concrete opgaven en acties waar we de komende tijd mee aan de slag gaan. Zodra deze stukken gereed zijn worden ze aan uw raad voorgelegd ter besluitvorming.

Bijlagen

- bijlage 1: resultaten vragenlijst visie (vrijetijds)economie West Maas en Waal