Raadsvoorstel Regiovisie Jeugdhulp regio Rivierenland

Raadsvoorstel

Onderwerp

Regiovisie Jeugdhulp regio Rivierenland

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

R.A.N. Reuvers

Team

Team Samenleving

Zaakkenmerk/Document kenmerk

Z.093441/D.271258

Datum document

22 november 2023

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

Aanleiding

1. De Regiovisie Jeugdhulp regio Rivierenland vast te stellen.

Voor jeugdigen en hun ouders willen we bereikbare, goede en betaalbare jeugdhulp. Tegelijkertijd ligt er een grote opgave. Veel gemeenten kampen met financiële tekorten op jeugdhulp. Ook zijn er bovenregionale ontwikkelingen (zoals de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming) en landelijke ontwikkelingen (zoals de Hervormingsagenda Jeugd), waar we op in moeten spelen. Het vinden van een balans tussen goede én betaalbare zorg is een grote uitdaging. Een goed samenspel met onze (zorg)partners is daarbij cruciaal. De zorgaanbieders zijn veelal regionaal of bovenregionaal georganiseerd. En per gemeente is het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van complexe en specialistische zorg meestal te gering

om dat zelf efficiënt te kunnen inkopen. De acht regiogemeenten beseffen dat samenwerking nodig is om de omvangrijke uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Door goed samen te werken, verminderen we de kwetsbaarheid van de afzonderlijke gemeenten. En staan we strategisch sterker in het hele krachtenveld van de jeugdhulp. Dit sluit aan bij de door de Vereniging Nederlandse Gemeente (VNG) opgestelde Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). De NvO is opgesteld naar aanleiding van de wens van het Rijk die wil dat er meer robuuste jeugdregio’s met intensievere samenwerking komen. Deze norm bepaalt tevens dat gemeenten in regionaal verband een regiovisie opstellen die door de verschillende gemeenteraden wordt vastgesteld. Met deze gezamenlijke visie leggen we vast welke ambities we hebben als het gaat om goede en betaalbare jeugdhulp en hoe we dat willen realiseren. De ambities worden later uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsprogramma, waarin het tijdpad wordt beschreven voor de realisatie van de visie. De realisatie van de ambities zal in belangrijke mate lokaal moeten plaatsvinden.

Beoogd effect

Maatschappelijk • Inzetten op het versterken van het dagelijkse leven (de pedagogische basis) in het gezin thuis, op school, bij de kinderopvang. En niet bij elk probleem professionele, specialistische hulp inschakelen. • Zo min mogelijk kinderen uit huis plaatsen. Veel meer inzetten op hulp in de thuissituatie en anders in kleinschalige gezinsgerichte woonvormen. • Door de oorzaken achter de hulpvraag beter te onderzoeken de kwaliteit van de hulp verhogen (first time right principe). • Inzetten op data gedreven werken en op basis van data-analyse scherpe keuzes maken over de inzet van middelen. • Sterke lokale teams en basisvoorzieningen. • Vermindering administratieve lasten en inkoopprocedures moeten eenvoudiger. Bestuurlijk • De Regiovisie jeugdhulp is een kaderstellend beleidsdocument. Het dient lokaal te worden vastgesteld door de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. De adviesraden hebben we in de gelegenheid gesteld advies uit te brengen. Voor de raden is er op 18 september jl een informatieve regionale raadsbijeenkomst geweest. • Met de vaststelling van de Regiovisie voldoen de acht regiogemeenten aan de Norm voor opdrachtgeverschap. • Met de vaststelling van de die visie zijn de acht regiogemeenten beter voorbereid op de eisen voor samenwerking in de Hervormingsagenda jeugdhulp.

Zij versterken hun strategische bovenregionale positie en hun positie richting regionale zorgaanbieders als aantrekkelijke samenwerkingspartner.

Argumenten

1.1 Een Regiovisie draagt bij aan een bereikbare, goede en betaalbare jeugdhulp De acht regiogemeenten beseffen dat samenwerking nodig is om de omvangrijke uitdagingen in het sociaal domein het hoofd te kunnen bieden. Door goed samen te werken, verminderen we de kwetsbaarheid van de afzonderlijke gemeenten. De laatste tijd zijn er grote stappen gezet om deze samenwerking te verbeteren. De gezamenlijk opgave is het zorgen voor duurzame oplossingen voor de toekomst, zodat gemeenten kwalitatief goede zorg (blijven) bieden die aansluit bij behoeften van jeugdigen en gezinnen en dat deze zorg betaalbaar is en blijft. Regionale samenwerking is daarbij nodig voor het organiseren van de specialistische jeugdhulp die de schaal van een individuele gemeente te boven gaat. De regiovisie geeft richting aan de opdracht voor de jeugdregio en is noodzakelijk voor het vormgeven van de inkoop en de uitvoering van de regionale opdracht. De regiovisie bevat duurzaam vastgelegde afspraken binnen de regio over samenwerking die op langere termijn richting geven aan wat de regio samen doet. Een ander belangrijk onderdeel van de regiovisie is de verbinding tussen lokaal en bovenregionaal. 1.2.

Met de Regiovisie bouwen we aan een robuuste regio Naast de wens vanuit de NvO om meer robuuste jeugdregio's te krijgen, is het uitgangspunt van de Hervormingsagenda Jeugd dat er in eerste instantie uitgegaan wordt van het vasthouden aan de 42 jeugdregio's. Na vaststelling van de agenda wordt gewogen of en in hoeverre de regio's voldoen aan het niveau van ‘robuustheid’ en of ze zich voldoende aan het door ontwikkelen zijn. Daarnaast werkt het ministerie van VWS aan het wetsvoorstel ‘Verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’. In het wetsvoorstel wordt onder andere vastgelegd dat gemeenten voor bepaalde vormen van gespecialiseerde jeugdhulp moeten samenwerken in een verplichte gemeenschappelijke regeling. Hiermee wil het Rijk borgen dat deze zorgvormen in voldoende mate beschikbaar zijn. 1.3. De Regiovisie houdt ruimte voor kleur lokaal We zetten in op het versterken van de lokale teams. Het inrichten van de teams is en blijft een autonome verantwoordelijkheid van de afzonderlijke gemeenten. We gaan wel de samenwerking opzoeken om elkaar te versterken, het wiel niet opnieuw uit te hoeven vinden en om met partijen gelijksoortige afspraken te kunnen maken.

Kanttekeningen

1.1 Het is niet zeker dat we met deze visie voldoen aan de ‘robuustheidseisen’ vanuit de Hervormingsagenda. Het ministerie van VWS start een traject voor de robuustheidscan. Deze scan geeft per regio inzicht in de vraag of de regio ‘voldoende robuust is’ of dat er verbetermaatregelen nodig zijn of dat de bestaande regio-indeling moet worden aangepast. Aanleiding hiervoor vormen de afspraken uit de Hervormingsagenda (zie paragraaf 2.6.1.) en het wetstraject ‘Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’ waarin een verplichting is opgenomen voor sterkere samenwerking tussen gemeenten. Op dit moment wordt ervan uitgegaan dat vastgehouden wordt aan de 42 jeugdhulpregio's. Het vaststellen van een Regiovisie is hierin een goede stap om te laten zien dat we aan het door ontwikkelen zijn. 1.2 Er is onzekerheid over de toekomstige wijzigingen van de Jeugdwet; we

kennen de inhoud van de wetswijziging nog niet exact. De Hervormingsagenda Jeugd laat een groot aantal wijzingen zien die doorgevoerd moeten worden. Dit kan inhouden dat er een wetswijziging plaats moet vinden. Aangezien nog onduidelijk is hoe de Hervormingsagenda gaat uitpakken voor gemeenten, is ook nog niet duidelijk wat de eventuele wetswijzigingen voor consequenties hebben voor de gemeente. 1.3 Er zijn financiële risico’s als het gebruik van de jeugdzorg niet aanzienlijk verminderd. Gezamenlijk zetten we in op het terugdringen van de kosten binnen de jeugdzorg. De kosten nemen alleen maar toe en gemeenten kunnen dit op termijn niet meer het hoofd bieden. We gaan er vanuit dat de Regiovisie in combinatie met de Hervormingsagenda en de Norm voor Opdrachtgeverschap dat gaan opleveren waarvoor dit in het leven is geroepen, namelijk het terugdringen van de kosten. Dit kan natuurlijk pas met zekerheid gezegd worden als alles duidelijk is en in gang is gezet. Hier zit dus een risico aan. 1.4 Er zijn diverse uitvoeringsrisico’s, bijvoorbeeld krapte op de arbeidsmarkt, het tekort aan vrijwilligers in de informele zorg, te weinig grip hebben op het verwijsgedrag van verwijzers. Hoe we als gemeenten ook sturen en control krijgen op de Jeugdzorg er zullen altijd uitvoeringsrisico's blijven. Op sommige zaken hebben we als gemeente geen grip of geen zeggenschap over.

Dit houdt in dat er soms minder gestuurd kan worden en we ook tegen personeelstekorten aan blijven lopen, waardoor niet direct zorg geleverd kan worden of dat er onvoldoende zorg is waar gebruik van gemaakt kan worden.

Financiën

De vaststelling van de visie heeft geen directe financiële consequenties. De visie levert sturingsinstrumenten om de jeugdhulp ook in de toekomst betaalbaar te houden. Deze worden uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda. In de Uitvoeringsagenda zal een financiële paragraaf worden opgenomen.

Communicatie

Bij de totstandkoming van de Regiovisie zijn alle betrokkenen binnen de jeugdhulpketen zoals jongeren, ouders, zorgaanbieders, adviesraden, verwijzers en gemeenten geraadpleegd. In verschillende werksessies zijn ervaringen en wensen opgehaald. Een projectgroep (waar verschillende gemeenten aan deelnemen) heeft de informatie verwerkt tot een conceptversie. De deelnemende gemeenten en adviesraden hebben inhoudelijk kunnen reageren op de tekst. De reacties zijn verwerkt in de definitieve visie. Ook zullen de adviesraden een reactie op hun advies ontvangen.

Aanpak en planning

Na vaststelling van de visie (najaar 2023 met een uitloop naar begin 2024) zal deze worden verspreid onder alle betrokken partijen. De volgende stap is het uitwerken van een Uitvoeringsprogramma. De partijen zullen we verzoeken mee te werken en mee te denken over het Uitvoeringsprogramma. De voorbereidingen hiervoor zijn al opgestart. De verwachting is dat het

Uitvoeringsprogramma in het tweede kwartaal van 2024 aan de colleges kan worden voorgelegd.

Bijlagen

- Regiovisie Jeugdhulp regio Rivierenland - Hervormingsagenda Jeugd - Factsheet Norm voor Opdrachtgeverschap - Advies Adviesraad Sociaal Domein - Reactie op adviezen adviesraden regio