Raadsvoorstel Koersnotitie Energietransitie en Circulariteit 2024-2028

Raadsvoorstel

Onderwerp

Koersnotitie Energietransitie & Circulariteit 2024 - 2028

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

M.A.A. van den Boom-Witzel

Team Zaakkenmerk/Document kenmerk

Team Ruimte Z.102323/D.287977

Datum document

2 mei 2024

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Participatie 10. Bijlagen

Voorgesteld besluit

1. In te stemmen met de koersnotitie energietransitie & circulariteit 2024 2028.

Aanleiding

Het klimaatakkoord van 2019 heeft ervoor gezorgd dat de energietransitie in een stroomversnelling is gekomen. Het heeft duidelijk weergegeven welke rollen gemeenten moeten vervullen, en voor welke opgaven zij 'aan de lat staan'. Het heeft echter tot 2023 geduurd tot dat Den Haag ook middelen beschikbaar heeft gesteld om deze regierol op zich te nemen. Om dit budget op een efficiënte en slimme manier in te kunnen zetten ligt nu deze koersnotitie voor u.

Beoogd effect

De gemeente West Maas en Waal speelt een belangrijke rol in de energietransitie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor locaties waar duurzame opwekking ingepast kan worden en spelen een belangrijke rol in de warmtetransitie en bestrijding van energiearmoede. Daarbij is West Maas en Waal als kleine gemeente geen voorloper. Wij stellen ons op als slimme volger. We richten onze energie op kansen waar wij het meeste verschil kunnen maken. Met de ondertekening van het grondstoffenakkoord hebben gemeenten zich (via de VNG) gecommitteerd toe te werken naar een circulaire economie in 2050. Gemeente West Maas en Waal zet zich hiervoor in. Als gemeente kunnen we hier op verschillende vlakken aan bijdragen. Ten eerste zijn wij verantwoordelijk voor verschillende grondstoffenstromen en het hergebruik hiervan. Het organiseren van de verwerking en hergebruik van huishoudelijk afval is hier een belangrijk voorbeeld van. Ook kunnen wij invloed uitoefenen als inkoper van producten en hebben wij de rol als aanjager om de transitie naar een circulaire economie in de maatschappij te stimuleren. Er ontstaan onder invloed van klimaatverandering en de energietransitie ook maatschappelijke problemen. Door de stijgende energieprijzen ontstaat bijvoorbeeld energiearmoede.

Ons energienet kan de benodigde capaciteit niet aan, dit heeft gevolgen voor onze economie, als productieprocessen van bedrijven hierdoor stil komen te liggen. We zullen ten alle tijden deze problemen in beeld houden en deze goed mogelijk mitigeren.

Argumenten

1.1 Met deze koersnotitie zetten we een grote stap richting de klimaatdoelen van 2030. Dit is nodig omdat wij als gemeente ook gehouden worden aan onze ondertekening van het Klimaatakkoord en het Gelders Energie Akkoord, en we nu nog niet op koers liggen. 1.2 Deze koersnotitie bouwt voort op onderzoek naar de invloedsfeer van onze gemeente op haar klimaatdoelstellingen. Als gemeente is het belangrijk om te weten welke CO2-uitstoot aan je gemeente wordt toegerekend. Dit hebben we laten onderzoeken. Uit dit onderzoek blijkt dat wij als gemeente weinig tot geen invloed hebben op een groot deel van de uitstoot in onze gemeente. Voorbeelden hiervan zijn mobiliteit (binnenvaart, provinciale weg) en landbouw. We hebben er daarom voor gekozen om de meeste inzet te plegen op de zaken waar wij als gemeente de meeste invloed op hebben. 1.3 Deze koersnotitie werkt uit hoe we de gelden vanuit het CDOKE-budget het meest efficiënt kunnen toepassen om onze klimaatdoelstellingen te halen. Vanuit Den Haag is er veel geld toegezegd tot 2030. Deze koersnotitie geeft onderbouwd weer op welke thema's dit geld ingezet zal worden. Daarnaast geeft het een aanzet over hoe we dit het beste kunnen doen. 1.4 Uit eerdere analyse is gebleken dat onze gemeente een been bij moet trekken op verschillende thema's binnen het klimaatdossier.

De analyse geeft aan dat we als kleine gemeente al een heel eind zijn wat betreft de doelen van 2030. De analyse toont echter ook aan dat de

thema's waar we als gemeente een regierol hebben juist achterlopen. Door deze koersnotitie gaan we deze thema's aanpakken en zorgen we dat we op koers komen om de klimaatdoelen te behalen.

Kanttekeningen

1.1 We committeren ons aan doelen die op dit moment niet realistisch zijn met het huidige team van ambtenaren. Op dit moment is het team van ambtenaren niet klaar om de grote opgaven van deze koersnotitie op te pakken. In het hoofdstuk financiën geven we daarom ook expliciet aan dat er mensen bij moeten komen, en maken we vanuit het CDOKE-budget ook geld vrij om deze mensen aan te nemen. Dit zal lastig blijven in een concurrerende markt waar elke gemeente op zoek is naar dezelfde mensen. Wanneer we geen mensen in vaste dienst kunnen nemen, moeten we kijken naar andere oplossingen. Wanneer dit meer geld kost dan mensen in dienst nemen zal dit invloed hebben op de ambities die we hebben gesteld. 1.2 We hebben geen 100% zekerheid dat de CDOKE-gelden structureel zijn. De provincie Gelderland en de VNG geven aan dat gemeenten het CDOKE-budget mogen zien als structurele middelen. De middelen zijn toegekend tot 2030. Voor de bedragen vanaf 2026 zijn hier echter nog geen beschikkingen van. De verwachting is dat we deze gelden wel gaan krijgen, maar met het nieuwe kabinet is dat geen zekerheid. Ook is de hoogte van het bedrag niet zeker. De hoogte van het totale bedrag (het bedrag voor alle gemeenten samen) is wel bekend, en dat bedrag loopt sterk op tot 2030.

Mochten deze gelden niet aan ons worden uitgekeerd, dan betekent dit natuurlijk iets voor het ambitieniveau, en zullen we kijken wat wel haalbaar is binnen de huidige capaciteit. 1.3 We zetten relatief veel inzet op een relatief klein deel van de uitstoot. We zetten veel tijd en geld in op gebouwde omgeving, dit terwijl dit maar een klein deel is van onze uitstoot. We kiezen hier echter voor omdat dit ook het thema is waar de gemeente de regierol heeft. Op andere thema's zoals landbouw en mobiliteit heeft de gemeente een andere rol, en is het dus afhankelijk van andere (overheids)instanties om doelen te behalen. Dit is onzeker, en we moeten als gemeente ook bij onze eigen verantwoordelijkheden blijven. Daarom is er gekozen om veel tijd/geld in te zetten op het thema gebouwde omgeving.

Financië n

Er is naar verwachting 3,5 fte nodig om uitvoering te geven aan de koersnotitie. In onze huidige formatie betekent het dat we een extra uitbreiding van 2,5 fte nodig hebben. Deze extra uitbreiding kan betaald worden uit de CDOKE gelden die we ontvangen vanuit het Rijk. Daarnaast is jaarlijks circa 140.000,- tot 150.000,- aan proces en onderzoeksmiddelen beschikbaar. Deze worden naar verwachting met name gebruikt voor de landbouwtransitie en de warmtetransitie (denk aan het opstellen van een warmteprogramma en uitvoeren van de wijkuitvoeringsplannen). Ook deze extra kosten kunnen worden gedekt uit de CDOKE gelden die vanuit het Rijk aan onze gemeente zijn toegekend. Thema

2024

2025

2026

2027

2028

Uitvoering Warmtetransitie

2 fte

2 fte

2 fte

2 fte

2 fte

(inclusief isolatie en energiearmoede)

Soortenmanagementplan

Inzet middelen SpUk en CDOKE

Inzet middelen SpUk en CDOKE

Inzet middelen SpUk en CDOKE

Inzet middelen SpUk en CDOKE

Inzet middelen SpUk en CDOKE

Landbouwtransitie (inclusief grondstoffen landbouw)

0,3 fte

0,3 fte

0,3 fte

0,3 fte

0,3 fte

Netcongestie, RES en toekomstig energiesysteem

0,5 fte

0,5 fte

0,5 fte

0,5 fte

0,5 fte

MVOI

0,2 fte

0,2 fte

0,2 fte

0,2 fte

0,2 fte

Communicatie en participatie

0,5 fte

0,5 fte

0,5 fte

0,5 fte

0,5 fte

Totaal

3,5 fte

3,5 fte

3,5 fte

3,5 fte

3,5 fte

Het bedrag wat we hebben toegekend gekregen vanuit het ministerie zijn als volgt: 2023

373.167,-

2024

376.552,-

2025

379.937,-

2026 en verder

nnb

totaal

1.129.656,-

Voor de jaren vanaf 2026 is wel een totaal bedrag toegekend aan de gemeenten maar dit is nog niet gespecificeerd. Wel is bekend dat de toekenning oploopt, en dat het algehele budget groter zal worden. Zie tabel hieronder. In 2022 2023 miljoenen

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Cum.

Gemeente 74,33, 341,78, 437,44, 647,94, 683,03, 687,94, 736,91, 737,66, 738,43, 5.085,45, n In deze notitie gaan we uit van kosten van een fte van: Junior: ca. 90.000,Medior/senior: ca. 110.000,Halve fte voor communicatie: ca. 50.000,Totaal van 2,5 extra fte komt daarom uit op +/- 250.000,- per jaar. Hierbij houden we rekening met de indexering van de lonen zoals aangegeven in de voorjaarsnota van 2024: 2025: 5,0% 2026: 4,8% 2027: 4,2% 2028: 4,2%

We houden ongeveer per jaar 140.000,- over vanuit het CDOKE budget, het indexeren van de lonen van de nog aan te nemen fte's kunnen we betalen vanuit dat budget. Voorwaarden van de CDOKE middelen: • U gebruik tde uitkering voor minimaal 90% voor apparaatskosten. Deze kosten maakt u voor de uitvoering van klimaat- en energiedoelen op het gebied van de eerder genoemde sectoren. Onder de apparaatskosten vallen: o Salarissen en sociale lasten voor ambtelijk personeel (inclusief ondersteunende taken zoals HR, financiën en ICT); o Kosten voor ingeleend personeel; o Overige goederen en diensten, zoals het afnemen van technisch- of beleidsonderzoek, een onderzoeksopdracht, het inhuren van bijvoorbeeld een omgevingsdienst, het afnemen van juridische dienstverlening. • U mag maximaal 10% van de uitkering gebruiken voor overige kosten die te maken hebben met de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Denk hierbij aan materiële middelen en goederen en alle andere mogelijke uitgaven. • U legt jaarlijks verantwoording af over de besteding van de uitkering. Hieruit moet blijken dat de uitkering besteed is aan de uitvoering van klimaat- en energiebeleid.

Communicatie

Communicatie is een curciaaal onderdeel van deze koersnotitie. Een deel gaat namelijk om gedragsverandering bij onze inwoners. Omdat het huidige team communicatie niet voldoende tijd tot haar beschikking heeft, is er in deze koersnotitie 0,5 fte opgenomen voor een communicatie-medewerker.

Aanpak en planning

Participatie

Bijlagen

De klankbordgroep duurzaamheid heeft input geleverd op dit stuk. Verder hebben we nog geen participatie gedaan rondom deze koersnotitie. Dit volgt uiteraard wanneer we de projecten/activiteiten, die volgen uit deze visie, gaan uitvoeren.

- Koersnotitie Energietransitie en Circulair West Maas en Waal