Raadsvoorstel GEWIJZIGD Gezond en Actief leven Akkoord (Gala) en sportakkoord

Raadsvoorstel

Onderwerp

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Sportakkoord II, 2023-2026

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

R.A.N. Reuvers

Team

Team Samenleving

Zaakkenmerk/Document kenmerk

Z.089594/D.257594

Datum document

24 juli 2023

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

Aanleiding

Vanaf oktober 2023 tot en met december 2026 € 82.000,-- per jaar beschikbaar te stellen uit de algemene middelen voor de formatieve uitbreiding van team Samenleving voor de lokale uitvoering van het GALA.

De Rijksoverheid streeft naar een gezonde generatie in 2040. Er wordt vanaf 2023 meer ingezet op integrale samenwerking om dit doel te bereiken. Er worden 5 belangrijke programma’s en akkoorden over gezonde leefstijl, zorg, sport, cultuur en leefomgeving voor het eerst integraal met elkaar verbonden: • Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor

Ouderen (WOZO, juli 2022); • Het Integraal Zorg Akkoord (IZA, september 2022); • Hoofdlijnen Sportakkoord II (december 2022); • Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, februari 2023); • Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC, februari 2023). Het GALA, Sportakkoord II (SA II) en de BRC zijn financieel voor gemeenten in één Brede Specifieke Uitkering (Brede-SPUK) ondergebracht. De regeling loopt van 2023 t/m 2026. De uitvoering van het GALA vraagt extra inzet van de gemeente in de vorm van beleidsopstelling, regie en opdrachtgeverschap. De Brede-SPUK regeling is arbeidsintensief vanwege de vereisten met betrekking tot aanvraag, vastlegging en verantwoording.

Beoogd effect

1. Kennisnemen van de inhoud en het doel van het Gezond en Actief Leven Akkoord. En de samenhang met het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen, het Integraal Zorg Akkoord, het Sportakkoord II en de Brede Regeling Combinatiefuncties. 2. Zorgen voor voldoende personele capaciteit om de doelen uit deze akkoorden samen met ketenpartners te bereiken.

Argumenten

1.1. Gemeenten hebben een sleutelrol bij het realiseren van de doelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord op lokaal niveau. In de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord wordt van de gemeenten verwacht dat zij: • Het akkoord vertalen naar lokale beleidsmaatregelen en initiatieven. • Als coördinatoren en regisseurs van het lokale gezondheidsbeleid fungeren. Dat wil zeggen: het samenbrengen en faciliteren van lokale ketenpartners zoals zorgaanbieders, scholen, sportverenigingen en welzijnsorganisaties, om gezamenlijk aan de doelen van het akkoord te werken. • Een gezonde leefomgeving creëren vanuit hun invloed op de inrichting van de leefomgeving, zoals de infrastructuur, groenvoorzieningen, sportfaciliteiten en gezondheidsvoorzieningen. • Zorgen voor voorlichting en bewustwording: het informeren en bewust maken van inwoners over gezondheidsgerelateerde onderwerpen en het belang van actief leven. Het promoten van gezonde leefstijlkeuzes en het aanbieden van educatieve programma's. • Monitoren en evalueren: monitoren van de voortgang en effectiviteit van de lokale initiatieven en interventies die zijn voortgekomen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord. Het evalueren van de resultaten en indien nodig de aanpak aanpassen. 1.2. Er zijn geen taken vervallen. De hierboven genoemde taken van de gemeente zijn aanvullend op de bestaande taken van de gemeente.

Deels kunnen deze taken "meeliften" op bestaande taken, zoals reeds bestaande netwerken, contracten en samenwerkingsverbanden. Maar we voeren niet op alle onderdelen van het akkoord al actief beleid.

1.3. De via de Brede SPUK beschikbaar gestelde middelen zijn alleen bedoeld voor de directe uitvoering van de diverse regelingen. Uren voor beleidsvorming, regie, opdrachtgeverschap en beleidsevaluatie (en de administratie in het kader van de verantwoording van de middelen) kunnen niet bekostigd worden uit de SPUK middelen.

Kanttekeningen

1.1. Het is geen wettelijk verplichte taak. We kunnen in theorie ervoor kiezen om niet op alle onderdelen inzet te plegen. Daarmee doen we dan niet alleen geen recht aan het, namens de gemeenten, door de VNG ondertekende akkoord. Maar laten we ook kansen op verbetering van gezondheid en leefstijl voor onze inwoners liggen. Een cijfermatige analyse van de omgeving laat de volgende opvallende zaken zien: • Demografie: Onze gemeente vergrijst en de leeftijdsopbouw van onze inwoners raakt uit balans (toename van inwoners van ouder dan 65 jaar en afname in de leeftijdscategorie 20-64 jaar). • Gezondheid: De gezondheid van onze inwoners laat, in vergelijking met de rest van Nederland, te wensen over: Het aantal ouderen met dementie stijgt. Het aantal val ongelukken is hoger dan het landelijk gemiddelde. Alcoholgebruik onder de 18 jaar is opvallend hoog in onze gemeente. Er is iets vaker sprake van overgewicht en obesitas dan gemiddeld. En inwoners in onze gemeente bewegen minder dan landelijk gemiddeld. • Sociale omgeving: Het aantal inwoners dat zich eenzaam voelt, stijgt mee met de landelijke trend. De openbare ruimte draagt minder dan gemiddeld bij aan een gezonde leefstijlontwikkeling. Daarnaast is de nabijheid van faciliteiten minder groot. • Beschikbaarheid van zorg en ondersteuning: Het aantal huisartsen per inwoner is flink lager dan landelijk en regionaal gemiddeld.

Financiën

Zie de informatienota voor een nadere toelichting op de SPUK middelen. Voor het uitbreiden van de formatie van team Samenleving met 1 fte in de functie van beleidsadviseur is een verhoging van de loonsom van team Samenleving nodig. Dit is van toepassing vanaf de start van de uitvoering van het plan van aanpak (oktober 2023) tot en met december 2026. In totaal gaat het om een bedrag van € 266.000,--* 2023: € 20.500,-2024: € 82.000,--* 2025: € 82.000,--* 2026: € 82.000,--* * Exclusief indexatie personeelskosten.

Communicatie

In aanvulling op dit voorstel is er op 31 augustus in het RTG een presentatie.

Aanpak en planning

Bijlagen

- bijlage 1. Informatienota Brede Spuk, GALA, Sportakkoord II (met twee bijlagen)