Raadsvoorstel Biodiversiteitsplan West Maas en Waal

Raadsvoorstel

Onderwerp

Biodiversiteitsplan West Maas en Waal

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

E.J. Slootweg

Team Zaakkenmerk/Document kenmerk

Team BOR Z.083996/D.244376

Datum document

23 maart 2023

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

Aanleiding

1. Het Biodiversiteitsplan West Maas en Waal vast te stellen. 2. Het Biodiversiteitsplan West Maas en Waal onderdeel te laten zijn van de beoordeling van ruimtelijke initiatieven.

Door de complexe opgaven waar wij voor staan, zoals onder andere energietransitie, klimaatadaptatie en woningbouw staat de groen-blauwe dooradering zowel in bebouwd gebied als in het buitengebied (landschap) onder druk en daarmee ook natuur en biodiversiteit. We zijn in de gemeente al op verschillende manieren bezig om de biodiversiteit te bevorderen. Deze maatregelen beperken zich hoofdzakelijk tot het groenaanleg en -beheer. Denk dan aan maaien en afvoeren, inzaaien van bloemenmengsels,

toepassen van waardplanten en -bomen in de openbare ruimte, zorgen voor een lange bloeiboog, aanleg natuur vriendelijke oevers etc. Het zijn echter allemaal ad hoc maatregelen, omdat er geen overall visie op natuur en biodiversiteit is in onze gemeente. Natuur en biodiversiteit komen ook in gemeente West Maas en Waal steeds meer op de (politieke) agenda te staan. De gemeente wil haar verantwoordelijkheid voor biodiversiteit nemen door het vaststellen van het biodiversiteitsplan. Het plan is vooral toekomstgericht en inspirerend voor de gemeente, inwoners en andere gebiedspartijen. In het biodiversiteitsplan zijn de aanwezige en potentiële natuurwaarden en biodiversiteit in kaart gebracht en daaraan zijn ontwikkelkansen gekoppeld. Hiermee kunnen we snel schakelen bij ruimtelijke ontwikkelingen betreffende bedreigingen maar ook kansen aangrijpen voor het versterken van biodiversiteit. Het opstellen van het biodiversiteitsplan is onderdeel van het programma landschap en biodiversiteit 2018-2023 dat inmiddels is afgerond. De provincie Gelderland heeft hiervoor subsidie aan Gemeente West maas en Waal verleend. Vanuit de provincie zijn de volgende voorwaarden gesteld: Het biodiversiteitsplan beschrijft; i. de in het gebied voorkomende planten en dieren; ii. de in het gebied gewenste planten en dieren; iii. het actief beschermen van de in het plan genoemde soorten; iv.

natuurinclusief bouwen en vergunnen; v. het inrichten en beheren van openbaar groen en bermen, en vi. het betrekken van inwoners bij biodiversiteit; Deze onderwerpen vormen de basis voor het biodiversiteitsplan. Burgerparticipatie Bij de totstandkoming van het biodiversiteitsplan is gebruik gemaakt van de lokale kennis middels burgerparticipatie. Er is gewerkt met een klankbordgroep bestaande uit inwoners en betrokken partijen uit West Maas en Waal. Zij hebben via StoryMaps en tijdens bijeenkomsten input geleverd en conceptrapportages van commentaar voorzien. Na de aanhouding van het voorstel in het RTG van 18 april 2023 is met ZLTO en de werkgroep biodiversiteit gewerkt aan de geactualiseerde versie die nu voorligt.

Beoogd effect

De met dit plan beoogde effecten zijn: • Het bevorderen en stimuleren van inwoners, grondeigenaren en andere gebiedsorganisaties in het nemen van maatregelen die de biodiversiteit versterken. • Meer ruimte voor (wilde) planten en dieren die een beterere kwaliteit heeft en die gebieden met elkaar verbindt. • Het beschermen van natuurwaarden in ruimtelijke plannen door het biodiversiteitsplan als input te laten dienen.

• Het benutten van meekoppelkansen door maatregelen te koppelen aan (ruimtelijke) initiateven op gebied van o.a. gebiedsontwikkeling, klimaatadaptatie en recreatie.

Argumenten

1.1 Het biodiversiteitsplan leidt tot een verbetering van de biodiversiteit binnen West Maas en Waal. Vanuit onderzoeksgegevens wordt geconcludeerd dat de totale biodiversiteit sinds 1990 licht is afgenomen. In het biodiversiteitsplan zijn ambassadeurssoorten benoemd die in West Maas en Waal horen. Hiervoor worden maatregelen voorgesteld die gunstig zijn voor deze soorten maar ook voor andere soorten die kunnen meeliften wanneer de situatie wordt verbeterd. 1.2 Het biodiversiteitsplan voorziet in de maatschappelijke behoefte. Breed in de wereld zijn we er ons van bewust dat het niet goed gaat met de biodiversiteit. De natuur is kwetsbaar. Planten en dieren zijn afhankelijk van elkaar en kunnen niet zonder elkaar. Op lokaal overheidsniveau geeft de provincie Gelderland aan dat zij de groenste provincie van Nederland is en dit graag blijft. Maar ook particulieren en organisaties zijn steeds meer bezig met milieu, duurzaamheid en natuur. Dit plan voorziet in de maatschappelijke behoefte om de biodiversiteit te vergroten. 1.3 Het biodiversiteitsplan geeft uitvoering aan het uitvoeringsprogramma biodiversiteit en landschap 2019-2023. In 2019 heeft de provincie subsidie verleend voor de uitvoering van dit programma. Hierin zijn projecten opgenomen met als doel de biodiversiteit in de gemeente te verbeteren.

Eén van die projecten is het opstellen van een biodiversiteitsplan, met een inventarisatie van voorkomende planten en dieren, maatregelen voor actieve bescherming van soorten, natuur inclusief bouwen, ecologisch beheer van bermen en voor het betrekken van inwoners bij vergroten van biodiversiteit 1.4 Het biodiversiteitsplan inspireert inwoners en andere partijen tot het nemen van maatregelen die de biodiversiteit vergroten. De biodiversiteit verbeteren kan de gemeente niet alleen. In het biodiversiteitsplan stimuleren en informeren we inwoners en organisaties om bestaande of nieuwe initiatieven voor de biodiversiteit uit te voeren. In bijlage 3 staan maatregelen die kunnen worden toegepast om de biodiversiteit te verbeteren. Het gaat om zowel aanleg als beheer. Per maatregel staat er in welke deelgebieden de maatregel kan worden toegepast en voor welke ambassadeursoorten deze geschikt is. Vanaf de groene netwerk kaarten is af te lezen in welke gebieden bepaalde maatregelen van toepassing zijn. 1.5 De Handreiking Natuurinclusief Bouwen is een handvat om meer te doen aan biodiversiteit bij bouwprojecten. De handreiking wordt gehanteerd bij bouwprojecten en daarbij worden initiatiefnemers van bouwprojecten verplicht om deze ook toe te passen. In de handreiking zijn spelregels opgenomen waarbij

wordt gewerkt volgens een puntensysteem. Het puntensysteem geeft een maat voor wanneer we een bouwproject “natuurinclusief” noemen. 2.1 Het plan wordt onderdeel van de omgevingstafel waarbij initiatieven worden besproken en getoetst. In het plan zijn de aanwezige en potentiële natuurwaarden en biodiversiteit in kaart gebracht waaraan ontwikkelkansen zijn gekoppeld. Zo kan de gemeente snel schakelen bij ruimtelijke ontwikkelingen door onderdeel biodiversiteit vanaf begin mee te nemen in de planvorming en daar op te toetsen binnen het afwegingskader. Naast het biodiversiteitsplan vormt het landschapsontwikkelingsplan (2011) de basis voor landschappelijke kenmerken.

Kanttekeningen

1.1 Niet iedereen zal het met de maatregelen eens zijn. Biodiversiteit betekent dat er maatregelen worden genomen als minder vaak wordt maaien, bepaalde periodes niet maaien en dat vaker wordt gekozen voor bloem- en kruidenrijke beplanting in plaats van gazon. Een deel van onze inwoners houdt nu eenmaal van een traditioneel onderhouden openbare ruimte dus kunnen de maatregelen leiden tot weerstand. Maar we zien gelukkig ook dat bij steeds meer inwoners begrip is voor de maatregelen die we nemen om de biodiversiteit te bevorderen. 1.2 Als gemeente hebben we beperkte eigendommen waardoor we in bepaalde gevallen afhankelijk zijn van de medewerking van derden. De gemeente heeft een belangrijke rol bij het uitvoeren van de maatregelen. Maar het uitvoeren van maatregelen kunnen we niet alleen, mede omdat deze op grond, water of gebouwen plaatsvinden die niet in ons eigendom zijn en waarover we geen zeggenschap hebben. We zijn daarin afhankelijk van medewerking van deze partijen. We kunnen ze niet verplichten om medewerking te verlenen, maar kunnen dit wel stimuleren. Gelukkig hebben we binnen onze gemeente diverse actieve groepen en partijen die ons hierbij kunnen helpen.

Financiën

Jaarlijks is er vanuit de exploitatie circa €20.000,- beschikbaar voor biodiversiteit. Een aantal maatregelen vallen binnen het reguliere onderhoudsbudget of via de reguliere investeringsbudgetten voor groen. Er is recent een subsidieaanvraag ingediend bij de provincie met betrekking tot het uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit 2025-2028. Een aantal maatregelen zoals genoemd in hoofdstuk 4 van het biodiversiteitsplan is hier in opgenomen. Indien de subsidieaanvraag wordt goedgekeurd zal de provincie 50% bijdragen als cofinanciering waardoor het jaarlijkse budget voor biodiversiteitsmaatregelen en -acties uitkomt op ca. €40.000,De invoering van het biodiversiteitsplan en de handreiking natuur inclusief bouwen heeft binnen de ruimtelijke processen geen negatieve financiële gevolgen voor de gemeente.

Communicatie

1. Intern Het plan wordt gedeeld met collega's die betrokken zijn bij de ruimtelijke planvorming en met de uitvoering van projecten in de openbare ruimte. 2. Extern Ruimtelijke ontwikkelingen Het plan wordt onderdeel van het toetsingskader bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het plan wordt digitaal beschikbaar gesteld aan derden zoals initiatiefnemers en projectontwikkelaars zodat deze in de planvorming kan worden toegepast. Overige communicatie vindt plaats na consult met team Communicatie van onze gemeente. Inwoners en belanghebbenden Vanuit de uitvoeringsprojecten wordt per project gecommuniceerd richting betrokkenen. De wijze van communiceren betreft maatwerk dat per geval wordt bepaald met team Communicatie. Het plan geeft aanleiding om gezamenlijk met inwoners en belanghebbenden zoals grondeigenaren of dorpsplatforms in gesprek te gaan.

Aanpak en planning

Bijlagen

De maatregelen en uitvoeringsprojecten zijn te vinden in hoofdstuk 4 van het biodiversiteitsplan. Een aantal projecten wordt opgepakt binnen het uitvoeringsprogramma biodiversiteit en landschap 20252028. Dit betreffen o.a. project aanleg hagen en natuurvriendelijke perceelsranden om de groene dooradering van het agrarisch landschap te verbeteren en het stimuleren van inwoners door diverse acties zoals het verstrekken van plantmateriaal en nestkastjes en voorlichting over beheer en inrichting van het eigen erf. Een aantal maatregelen passen we zelf toe binnen aanleg en beheer van groen in de openbare ruimte. Een van de maatregelen die binnen het reguliere beheer wordt uitgevoerd is het opstellen van een bermbeheerplan. Vooruitlopend hier op maaien we sinds 2023 de extensief beheerde grassen niet in de maand mei. Uitzondering zijn de stroken die m.b.t. verkeersveiligheid gemaaid worden zoals kruisingen. Na vaststelling in de raad treedt het biodiversiteitsplan in werking en wordt conform het plan getoetst binnen ruimtelijke ontwikkelingen.

- bijlage 1 Biodiversiteitsplan West Maas en Waal (versie 2024) - bijlage 2. Profielen ambassadeursoorten - bijlage 3 Handreiking natuurinclusief bouwen - bijlage 4 Maatregelen voor biodiversiteit - bijlage 5 Nederlands en Gelders natuurbeleid