Raadsvoorstel Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie

Raadsvoorstel

Onderwerp

Raadsvoorstel Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

J.E.M. Mol

Team

Team Ruimte

Zaakkenmerk/Document kenmerk

Z.076676/D.225428

Datum document

26 september 2022

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

Aanleiding

1. Het Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie vast te stellen. 2. Het Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie onderdeel te laten zijn van de beoordeling van ruimtelijke initiatieven.

Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie beschrijft een proces om te komen tot een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving in 2050. Het plan schetst daarin diverse processtappen, zogenoemde tussendoelen, om dit uiteindelijk te bereiken. Deze tussendoelen zijn door de Rijksoverheid genummerd.

Tussendoelen Een van de meer bekendere is de verplichting aan alle overheden om in 2019 een stresstest uit te voeren (Tussendoel 2). Ander tussendoel (nummer 1 en 3) is het zorgen dat klimaatadaptatie per 2020 in al het beleid en handelen van overheden is geborgd. Tussendoel 3 geeft ook aan dat uiterlijk in 2024 gemeenten zorgen voor borging van klimaatadaptatie in gemeentelijke omgevingsvisies. Om die reden heeft onze gemeente in 2019 het visie- en ambitiedocument Regionale adaptatiestrategie Rijk van Maas en Waal vastgesteld, gevolgd door de regionale en lokale uitvoeringsprogramma's in 2020 en 2021. In 2021 heeft onze gemeente gebruik gemaakt van het ondersteuningsprogramma van de VNG om te komen tot een stappenplan voor borging van klimaatadaptatie binnen het ruimtelijk proces en een gestructureerde doorkijk naar borging in de aanstaande omgevingswet. Onze gemeente voldoet hiermee vroegtijdig aan de benodigde processtappen om de tussendoelen tijdig te bereiken. Borgen binnen de ruimtelijke processen Vanaf 2020 zijn alle partijen, zowel overheden als particulieren, verplicht om bij initiatieven, ontwikkelingen of (her)inrichtingen klimaatbestendigheid en waterrobuustheid in planvorming mee te nemen en deze ook zo uit te voeren.

Zowel binnen de ruimtelijke initiatieven als de inrichting van de openbare ruimte en voorzieningen zorgt onze gemeente dat klimaatadaptatie en waterhuishouding voldoende geborgd worden. Om dat voldoende te blijven doen is het noodzakelijk voor de vormgeving van onze dorpen, binnen de vele ruimtelijke en maatschappelijke opgaven die onze gemeente heeft, een passend kwaliteitsbeeld neer te leggen. Elk initiatief of activiteit wordt daardoor getoetst en aan dezelfde structuurlijn (beeld) beoordeeld. Het praten vanuit hetzelfde beeld en doel leidt immers eerder tot het gewenste resultaat. Uiterlijk in 2024 moeten gemeenten zorgen voor borging van klimaatadaptatie in de gemeentelijke omgevingsvisies, (sectorale) programma’s en omgevingsplannen. De insteek van de omgevingsvisie is dat eerder vanuit de intentie en doel wordt gehandeld dan vanuit de normen en kaders. Een beeldkwaliteitsplan sluit hier naadloos op aan. Om deze reden werkt West Maas en Waal ook aan het voldoende borgen van klimaatadaptatie in de ruimtelijke processen zoals in de collegevergadering van 8 juni 2021 vastgestelde VNG-plan 'Klimaatadaptatie in Ruimtelijke Ontwikkelingen gemeente West Maas en Waal'. Hierin is opgenomen dat gemeente West Maas en Waal een Beeldkwaliteitsplan opstelt voor klimaatadaptatie met als uiteindelijk doel deze, samen met andere notities, als bouwsteen te laten landen in de omgevingswet.

Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie helpen om te gaan met het veranderende klimaat is dit Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie opgesteld. Het bevat voorbeelden voor onze dorpen en landelijk gebied: van woning tot woonwijk, van boerderij tot bedrijventerrein. Dit klimaatadaptatieplan inspireert tot het toepassen van klimaatmaatregelen binnen de gemeente West Maas en Waal. Het is een wervend voorbeeldenboek over hoe klimaatadaptatie

lokaal moeten worden toegepast. De gemeente gaat op basis van de toegepaste beelden in een initiatief of plan een nader gesprek aan hoe de klimaatmaatregelen definitief hun plek vinden in ruimtelijke ontwikkelingen. Het Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie is bedoeld om binnen ontwikkelingen en herinrichtingen het kwaliteitsbeeld voor klimaatadaptatie te borgen en te kunnen toetsen. Het moet planologen en initiatiefnemers inspireren en aanzetten tot het nemen van de goede maatregelen zodat voldaan wordt aan het landelijke kader dat klimaatadaptatie geborgd is binnen de planologie. Het plan voldoet daarmee aan het gedachtengoed van de omgevingswet waarin minder vanuit de gestelde kaders en meer vanuit de onderlinge dialogen wordt gewerkt naar ruimtelijke inpassing.

Beoogd effect

De met dit plan beoogde effecten zijn: Klimaatadaptatie primair onderdeel te laten zijn van de ruimtelijke inpassingsproceduren; De vrijblijvendheid van te nemen compenserende opgaven tegen de negatieve gevolgen van klimaatsverandering weg te nemen; Inspirerende voorbeelden aan te reiken aan projectontwikkelaars en initiatiefnemers en hierover onderling het gesprek te voeren; Duidelijk beeld te schetsen wat gemeente West Maas en Waal verstaat onder het klimaatbestendig ontwikkelen en inrichten van de (leef)ruimte; Invulling te geven aan de benodigde bouwstenen voor klimaatadaptatie binnen de omgevingswet.

Argumenten

1.1 Het beeldkwaliteitsplan geeft invulling aan de gestelde tussendoelen van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Met het plan wordt nader invulling gegeven aan de verplichting om klimaatadaptatie voldoende te borgen in beleid en handelen van de gemeente. De leemte die bestond in beeld en toetsingskader binnen de ruimtelijke processen wordt hiermee ingevuld. Het plan maakt de stap richting borging van klimaatadaptatie binnen de omgevingswet mogelijk. 1.2 Het beeldkwaliteitsplan past binnen het gedachtengoed van de omgevingswet Binnen de Omgevingswet worden initiatieven minder vanuit de gestelde kaders beoordeeld en meer vanuit de onderlinge dialogen om te komen tot ruimtelijke inpassing. Een beoogd eindbeeld van de gemeente scheppen is daarbij onmisbaar. Dit plan voldoet als bouwsteen om te komen tot borging binnen de producten van de Omgevingswet. 1.3 Het beeldkwaliteitsplan geeft invulling aan gevoelde leemte door inwoners, ondernemers en initiatiefnemers naar het beoogde eindbeeld van de gemeente. Vanaf 2020 wordt bij elke initiatief binnen de ruimtelijke

ontwikkelingen verzocht om inzage van maatregelen ter beperking van de negatieve gevolgen van klimaatverandering. Vanuit planologen en initiatiefnemer komt veelal de wedervraag wat daaronder wordt verstaan en welk eindbeeld de gemeente beoogd. Door afwezigheid van een eigen eindbeeld zijn gesprekken hierover niet uniform, met risico op willekeur, en niet toetsbaar. Door deze leemte in te kleuren met het beeldkwaliteitsplan wordt de creatieve vrijheid van planologen en initiatiefnemers niet ontnomen, maar wel duidelijkheid geschept over het eindbeeld dat gemeente voor ogen heeft. Het product is hierdoor uniform te bespreken en te beoordelen. 1.4 Het beeldkwaliteitsplan inspireert tot het nemen van klimaatadaptieve maatregelen en zet aan tot dialoog hierover. Dit klimaatadaptatieplan is inspiratie voor toepassen van klimaatmaatregelen binnen de gemeente West Maas en Waal. Op deze wijze ontstaat een wervend voorbeeldenboek over hoe klimaatadaptatie lokaal wordt toegepast. Met dit inspirerende boek gaat de gemeente het gesprek aan over de vraag hoe klimaatmaatregelen definitief hun plek vinden in ruimtelijke ontwikkelingen. 2.1 Het beeldkwaliteitsplan maakt het mogelijk om plannen en initiatieven in een vroeg stadium te toetsen aan de klimaatbestendigheid van de beoogde inrichting.

In 2022 heeft de Rijksoverheid besloten, voor zover dit niet ondervangen was, de vrijblijvendheid bij klimaatadaptatie er af te halen. Plannen moeten gericht zijn op het voorkomen van kwetsbaarheden als gevolg van klimaatverandering. Concreet betekent dit dat herstelmaatregelen door ruimtelijke ontwikkelingen niet meer zouden moeten kunnen optreden. Het vroegtijdig ondervangen van mogelijke kwetsbaarheden is daarmee een essentieel onderdeel geworden van de ruimtelijke procedure. Klimaatbestendig benutten en inrichten van bodem en water wordt leidend in de ruimtelijke processen. Het voorliggend plan maakt het mogelijk om vanaf begin initiatieven voldoende te sturen op het nemen van klimaatgerichte maatregelen. 2.2 Het plan wordt onderdeel van de omgevingstafel waarbij initiatieven worden besproken en getoetst. Om klimaatadaptatie vanaf begin mee te laten nemen in de planvorming en deze daarop te toetsen wordt het plan onderdeel van het toetsingskader binnen de omgevingstafel van West Maas en Waal. Daarmee wordt ook invulling gegeven aan de vereisten voor borging binnen de ruimtelijke procedures en de gedachtengoed van de Omgevingswet.

Kanttekeningen

Financiën

Invoering van het Beeldkwaliteitsplan klimaatadaptatie binnen de ruimtelijk processen heeft geen negatieve financiële gevolgen voor de gemeente. Met de invoering kunnen negatieve financiële

gevolgen, bij daarop te nemen extra maatregelen om de negatieve gevolgen van klimaatverandering te verminderen, worden voorkomen.

Communicatie

Communicatie 1. Intern Het plan wordt gedeeld met collega's die betrokken zijn bij de ruimtelijke planvorming en met de uitvoering van projecten in de openbare ruimte. 2. Extern Het plan wordt onderdeel van het toetsingskader bij ruimtelijke processen. Het plan wordt digitaal beschikbaar gesteld aan derden zoals initiatiefnemers en projectontwikkelaars zodat deze in de planvorming kan worden toegepast. Het plan wordt ter kennisneming aan waterschap Rivierenland en de provincie Gelderland gestuurd. Overige communicatie vindt plaats na consult met team Communicatie van onze gemeente. Burgerparticipatie Wij werken hard aan het klimaatbestendig maken van onze gemeente in 2050. Gelukkig staan we in West Maas en Waal daar niet alleen voor. West Maas en Waal heeft een grote betrokkenheid van inwoners en een groot verenigsleven. Dorpen hebben een eigen vertegenwoordiging via dorpsplatfora. De gemeente heeft daarnaast een cultuur gestoeld op Samewerken, Verantwoordelijk nemen en Professioneel werken. In juni 2020 heeft de raad de Nota Burgerparticipatie vast gesteld. Inwoners, ondernemers en initiatiefnemers worden hierdoor meer in de planprocessen van de gemeente betrokken. Burgerparticipatie is een gemeengoed om te komen tot meer draagvlak (borgen van de eigenheid) voor de ontwikkelingen in de dorpen.

De afgelopen jaren zijn er op gebied van klimaatadaptatie diverse burgerinitiatieven en co-creatie geweest. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de bijdragen van Fleurig Appeltern en SLAG of de samenwerking met de Woonstichting. Op dit moment lopen initiatieven voor groene schoolpleinen, werken we samen met inwoners aan biodiversiteit en zijn er specifieke meekoppelkansen om wateroverlast en droogte te bestrijden. Als gemeente juichen we elk initiatief toe. Samen maken we onze dorpen klimaatbestendig. Om ondernemers, bewoners en belanghebbenden te helpen om te gaan met het veranderende klimaat is dit Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie opgesteld. Het bevat voorbeelden voor onze dorpen en landelijk gebied. Dit klimaatadaptatieplan is inspiratie voor toepassen van klimaatmaatregelen binnen de gemeente West Maas en Waal. Op deze wijze ontstaat een wervend voorbeeldenboek over hoe klimaatadaptatie lokaal kan worden toegepast. Met dit inspirerende boek gaat de gemeente graag het gesprek aan over de vraag hoe klimaatmaatregelen hun plek vinden in ruimtelijke ontwikkelingen. Het plan geeft aanleiding om gezamenlijk met inwoners, ondernemers en initiatiefnemers het gesprek aan te gaan om de te nemen maatregelen passend te maken binnen het plan. De voorziene burgerparticipatie geeft hierdoor, naast

primair informerend (laddertrede binnen de participatielader), ook aanzet om de inwoners en ondernemers binnen de bestaande leefomgeving te betrekken bij de planvorming (laddertrede raadplegen). Activiteiten rondom burgerparticipatie liggen hiermee in beginsel bij de initiatiefnemer. De gemeente zal in haar overweging vragen hoe hiermee rekening is gehouden.

Aanpak en planning

Bijlagen

Na positief besluit door uw Raad treedt het beeldkwaliteitsplan in werking en wordt conform het plan gehandeld en getoetst binnen de ruimtelijke ontwikkelingen.

- bijlage 1: Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie