Raadsvoorstel afwegingskader woningbouw 2024

Raadsvoorstel

Onderwerp

Afwegingskader woningbouw 2024

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

M.A.A. van den Boom-Witzel

Team Zaakkenmerk/Document kenmerk

Team Ruimte Z.094013/D.268380

Datum document

30 oktober 2023

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

1. Het Afwegingskader woningbouw 2024 vast te stellen en dit in werking te laten treden op 1 januari 2024.

Aanleiding

In 2022 heeft uw gemeenteraad de Woonvisie 2022-2026 vastgesteld. Ook is, vooruitlopend op de komst van de Omgevingswet, gestart met de beoordeling van ruimtelijke initiatieven via de Omgevingstafel. Dit geldt ook voor woningbouwinitiatieven, die voorheen getoetst werden volgens het door het college vastgestelde Toetsingskader Woningbouw. De gemeente heeft in 2023 ook haar handtekening gezet onder de regionale Woondeal, die erop gericht is om het landelijk woningtekort op te lossen. Die ambitie is vertaald in de recent ondertekende prestatie-afspraken met woonstichting De Kernen en de bewonersorganisatie. Uitvoering van de afspraken uit de

Woondeal en de prestatie-afspraken vraagt om nieuwe uitgangspunten voor het realiseren van onze woonambities. En grijpt in op de door de Raad vastgestelde Woonvisie.

Beoogd effect

Argumenten

Het mogelijk maken van een gerichte sturing op de reeds vastgestelde gemeentelijke woonambities.

1.1. De Woondeal stelt ons voor een nieuw kwalitatieve opgave. De ambities, zoals geformuleerd in de Woonvisie, blijven onverminderd overeind. De wens blijft om voldoende gedifferentieerd in onze verschillende kernen te blijven bouwen. De Woondeal heeft dan ook geen consequenties voor de omvang van de woningbouwopgave. Op dit moment is wel sprake van een achterstand waar het gaat om sociale huurwoningen en het aandeel betaalbare woningen. Met de huidige projectvoorraad kan die achterstand niet worden ingelopen. Dit vraagt dus om een andere focus en sturing op deze kwalitatieve opgave. 1.2. De gemeente voert geen actief grondbeleid en is derhalve afhankelijk van ontwikkelaars om projecten van voldoende kwaliteit te realiseren. Wij hanteren primair een faciliterend grondbeleid en beschikken als gemeente niet over grondposities. Dit betekent dat wij voor de realisatie van onze ambities grotendeels afhankelijk zijn van particulier initiatief. Om te kunnen sturen op de gewenste kwaliteit van het woningbouwprogramma van deze initiatieven is het noodzakelijk om als gemeente een goed afwegingskader te hebben. 1.3. De vastgestelde Woonvisie biedt onvoldoende sturingsmogelijkheden. De Woonvisie is een bouwsteen voor de Omgevingsvisie voor onze kernen. Het is daarnaast een praktische basis voor beleidsuitvoering waarin verbinding wordt gemaakt met andere beleidsthema’s.

Tenslotte stuurt de Woonvisie in samenwerking: ze vormt het kader voor de prestatieafspraken met Woningstichting De Kernen en de huurdersorganisatie. Om de achterstand in ontwikkeling van sociale huurwoningen en betaalbare woningen uit de Woondeal te behalen, is een kwalitatieve aanscherping in de afweging van woningbouwplannen gewenst. De huidige Woonvisie biedt hiervoor onvoldoende handvatten. 1.4. Het Toetsingskader Woningbouw sluit als uitvoeringsdocument niet meer aan bij de in het woonbeleid vastgelegde uitgangspunten. Tot 2022 maakten wij gebruik van het Toetsingskader Woningbouw bij de beoordeling van woningbouwinitiatieven. Het oorspronkelijke Toetsingskader is tot stand gekomen in een tijd dat vooral behoefte was aan een selectie van plannen op basis van aantallen vanwege een (dreigende) overcapaciteit. Deze terughoudende sturing op aantallen ligt inmiddels al enkele jaren achter ons. De veranderde focus vraagt om een nieuwe aanpak, toegesneden op de actuele situatie. Die specifieke aanpak ligt onvoldoende vast in onderliggend beleid en vraagt om een nieuw uitvoeringsdocument.

Kanttekeningen

1.1. Kleine particuliere initiatiefnemers worden minder gefaciliteerd in de

realisatie van hun woningbouwplannen. Ons huidige woonbeleid en ruimtelijke kaders biedt expliciet (ook) ruimte voor kleinschalige initiatieven. Het voorstel voor een nieuw afwegingskader legt de nadruk op grotere initiatieven, omdat deze een grotere bijdrage leveren aan onze woonambities. Met andere woorden: we willen onze energie vooral stoppen in plannen die een bijdrage leveren aan het algemeen belang. Kleinschalige particuliere initiatieven (zoals de bouw van 1 of 2 woningen) dragen hier minder aan bij en zullen in de nieuwe situatie geen prioriteit krijgen. Kleinschalige woningbouwprojecten die zorgen voor een landschappelijke / ruimtelijke verbetering óf een ruimtelijk knelpunt oplossen krijgen wel prioriteit omdat ook daarbij sprake is van een maatschappelijk belang.

Financiën

Dit voorstel heeft geen financiële consequenties.

Communicatie

Initiatiefnemers baseren zich nu nog op de Woonvisie 2022. Als uw gemeenteraad instemt met het nieuwe afwegingskader dan treedt dit per 1 januari 2024 in werking. Wij nemen ontwikkelaars en initiatiefnemers (pro)actief mee in de Woondeal en de betekenis voor voorgenomen initiatieven in relatie tot het afwegingskader. Uitgangspunt is dat we lopende kleinschalige verzoeken waaraan reeds principemedewerking is verleend afronden, zonder aanvullende voorwaarden te stellen. Voor grotere projecten kan in bepaalde gevallen wél een opening worden gezocht voor een gewijzigd woningbouwprogramma met een groter aandeel betaalbare woningen. Daarbij zijn we als gemeente in de meeste gevallen afhankelijk van de bereidwilligheid van projectontwikkelaars.

Aanpak en planning

Het aangepaste afwegingskader woningbouw treedt per 1 januari 2024 in werking na vaststelling door uw Raad. Wij dragen zorg voor een jaarlijkse evaluatie van het afwegingskader.

Bijlagen

1. Afwegingskader woningbouw 2024