Presentatie fase 2 implementatie Omgevingswet

Werken in de geest van de Ow: fase 2 implementatie Gemeenteraad West Maas en Waal 28 augustus 2024.

Even voorstellen…. • Bureau voor ruimtelijke ordening en duurzaamheid • Adviseren en opleiden Omgevingswet • Auteur/eindredacteur:

• Blogs en andere informatie: www.vanderschootadvies • info@vanderschootadvies.nl

Stand van zaken • Fase 1: nieuwe rechtssysteem per 1.1.2024 • Fase 2: systeem van de Ow invoeren: beleid op orde: • Omgevingsvisie vastgesteld • Organisatie werkt met overgangsrecht, veel ov Bopa • Werken met tijdelijk omgevingsplan, werken aan nieuw omgevingsplan • Fase 3: Regels van de gemeente op orde (1.1.2032) • Lastig: personeelswisselingen

Motie 30 mei 2024 • B&W moet zsm zorgdragen voor opstellen gebiedsgerichte en/of thematische uitwerking van beleid in aansluiting op de Omgevingsvisie. • Uiterlijk 1 november 2024: informatienota – intrekking/vervanging achterhaalde beleidskaders agv Omgevingsvisie. – planning wanneer beleidsuitwerking wordt aangeboden aan de raad.

Eerst even de theorie…Ow? • Juridische verandering:

– 1 omgevingsplan per 1 januari 2032

• Anders werken voor iedereen:

– Samenleving zelf ook verantwoordelijk – Afstemmen initiatieven/’gebruiksruimte’ – Werken aan vertrouwen

• Andere benadering:

– Werken met beleidscyclus – Van sectoraal naar integraal benaderen – Van functiedenken naar kwaliteitsdenken

Digitalisering

Vroege participatie bij alle besluiten

Elkaar opzoeken Afstemmen Samen kiezen Samenwerken

Ow gaat over: (art. 1.2 Ow)

• Fysieke leefomgeving – = ‘in ieder geval’: bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur (inclusief aanplant), werelderfgoed, cultureel erfgoed …...

+

• Activiteiten met gevolgen voor fysieke leefomgeving: – Door wijzigen onderdelen fysieke leefomgeving – Door wijzigen gebruik – Door gebruik natuurlijke hulpbronnen – Door activiteiten met emissies, hinder of risico’s – Door nalaten activiteiten – Voor de mens voor zover deze wordt/kan worden beïnvloed door of via onderdelen van de fysieke leefomgeving.

Ieder bestuursorgaan… (art. 2.1 Ow) • Taken/bevoegdheden uitoefenen met oog op doelen v.d. wet, tenzij specifieke regels zijn gesteld. • Daarbij rekening houden met: – de samenhang van de relevante onderdelen en aspecten van de fysieke leefomgeving – de rechtstreeks daarbij betrokken belangen. • Regels kunnen in ieder geval betrekking hebben op • Regels voor ETFAL/Bopa houden in ieder geval rekening met belang bescherming van gezondheid!

a. waarborgen veiligheid, b. beschermen gezondheid, c. beschermen milieu, d. duurzaam veiligstellen openbare drinkwatervoorziening, e. beschermen landschappelijke of stedenbouwkundige waarden, f/g. behoud van cultureel erfgoed en uitzonderlijke universele waarde van werelderfgoed, h. natuurbescherming, i. tegengaan klimaatverandering, j. kwaliteit van bouwwerken, k. evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), l/m. behoeden staat en werking infrastructuur voor nadelige gevolgen van activiteiten en beheer van infrastructuur, n/o. beheer van watersystemen, geobiologische en geothermische systemen, ecosystemen, p/q beheer natuurlijke hulpbronnen en natuurgebieden, r. gebruik bouwwerken, s. bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen.

Doelen Ow? 1. Verbeterdoelen

Voor de gebruiker eenvoudig beter en digitaal raadpleegbaar rechtssysteem

Dus: verandering naar denken vanuit gebruiker • Bedrijven • Burgers • Woningbouwcorporaties • Belangengroeperingen • Projectontwikkelaars/initiatiefnemers • Raadsleden • Mensen van andere overheden • Jonge en/of nieuwe ambtenaren • Bestuurders.

gebruiker

Dus: vanuit verbinding/vertrouwen • Art. 1.6 Ow: ‘Een ieder draagt voldoende zorg voor de fysieke leefomgeving.’ • Ogv Grondwet taak overheid • Hoe? – Overheidsparticipatie (1.1.2025!) – Vroegtijdige burgerparticipatie:

• ‘gelegenheid bieden aan burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen te worden betrokken bij de voorbereiding van besluitvorming over een project of activiteit’ – = (positief) proactief kunnen meedenken met idee ipv alleen reactief (negatief) mogen reageren – = maatwerk!

Participatiebeleid Participatieverordening Participatievaardigheden = emotieregulering = voorbeeld geven

Weg met het principebesluit!

Doelen? 2. Maatschappelijke doelen ‘Deze wet is met het oog op

(art. 1.3)

– duurzame ontwikkeling, – de bewoonbaarheid van het land en – de bescherming en verbetering van het leefmilieu

gericht op het in onderlinge samenhang a. bereiken en in stand houden van een: veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit,

ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur,

en

b. doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.‘

Dus: inhoudelijke samenhang

Integrale en gebiedsgerichte benadering Sociaal domein meenemen

Illustratie van: Gerwin Gabry, KuiperCompagnons

Toekomstmuziek….

Werklandschap van de toekomst

W. Jansen of Lorkeers

…in plaats van dit….

…multifunctioneel buitengebied…

Verder nodig…. • Nadenken over: – stimuleren natuurinclusief, energieneutraal en klimaatbestendig bouwen/gebruiken/inrichten – circulaire economie/circulair bouwen – bbenutten van het bestaande – groen/blauwe, toegankelijke buitenruimte

• =anders ontwerpen

Hoe dan? beleidscyclus Alle besluiten gericht op het halen van maatschappelijke doelen Tenzij: al door Rijk geregeld.

Overheden onderling: - Eerst samenwerken en afstemmen - Liever vooraf bijsturen dan achteraf ingrijpen

Kerninstrumenten • Omgevingsvisie

– hoofdlijnen kwaliteit leefomgeving hele gemeente – hoofdlijnen voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud gemeente – hoofdzaken integrale beleid

• Omgevingsprogramma’s voor thema en/of gebied (Visie/beleid, beleidsregels, maatregelen, tijdpad)

• Omgevingsplan: regels

– evenwichtige toedeling functies aan locaties (ETFAL) – (beoordelings)regels activiteiten/vergunningsplichten – In ieder geval gezondheidsbescherming

• OV buitenplanse omgevingsplanactiviteit

Participatie

Wat valt op? • Omgevingsvisie = ook een cyclus

Werken met cycli moet je organiseren!!

• Omgevingsplan = ook een cyclus • Sturing kan per gebied verschillen: – Alleen met regels – Met regels en omgevingsvisie – Met regels, omgevingsvisie en omgevingsprogramma.

Gebiedsgericht maatwerk

Raad en B&W? Regels voor B&W of omgevingsdienst

Bindend advies?? Gevallen verplichte participatie??

bopa

Algemene regel? omgevingsvergunning? melding? beleidsregel? Voorwaardelijke verplichting? Omgevingswaarden? Delegeren wijzigingen onderdelen omgevingsplan?

Politiek en geld?? Participant?? Gemeentewet!

En dan de praktijk….

Oei, het gaat niet zo goed…. • Relatie overheid – burger in Nederland problematisch, o.a. door: – Stapeling en complexiteit beleid – Onduidelijke regels – Teveel geschillen – Maatschappelijk onbehagen – Geen/lastige politieke besluitvorming – Processen van participatie vaak slecht – Structurele schaarste aan menskracht (Rli, Wrr, Nationale Ombudsman, ABRS, Staatscommissie rechtsstaat, SCP)

• ’Wederombouw’ nodig (Novi, Rli)

Circulaire economie Kringlooplandbouw Van het gas af Minder stikstof Meer biodiversiteit Klimaatbestendig Toegankelijk voor iedereen Woningaanbod Migranten/asielzoekers Defensiedoeleinden Gezondheidsbescherming en -bevordering

‘Call to action’ Rli: beleidsacht!!

Uitvoering en beleid even belangrijk!

Nodig: ‘beleidshuis’ bouwen

Stavaza beleid: omgevingsvisie 1.0 •

•

Oud beleid

– intrekking/vervanging achterhaalde beleidskaders: deze kaders tot richtlijn voor de integrale benadering verklaren (degradatie van de status) – Oud beleid dat gehandhaafd blijft: tekst aanpassen?

Nieuw beleid:

– Beleidshuis opnemen in de uitvoeringsparagraaf omgevingsvisie en praktisch vormgeven – Bouwsteen: actualisering dorpskwaliteitsplan en dorpspaspoorten – Pilot: Programma Vitaal Buitengebied?

Wat staat er in beleid? 1. Analyse kwaliteit 0-situatie 2. Ambities en doelen/belang gemeente 3. Keuzes: Wat gaan we doen? Hoe gaan we sturen? Welke beleidsregels? Welke maatregelen? Relatie omgevingsplan?

Stavaza regels

Transitieplan/Handboek omgevingsplan

Stavaza initiatieven: naar iedereen blij!

Mijn tips Fase 2 is een kans die aansluit bij wens gemeenteraad

Beleidshuis = ook antwoord op personeelswisselingen en problemen met uitvoering Te koppelen aan gefaseerde gelijktijdige aanpak omgevingsplan (afspreken met adviesbureau)

Slot Ik wens u een mooie verandering. info@vanderschootadvies.nl