GGD Gelderland-Zuid concept jaarrekening 2022, begrotingswijziging 2023 en concept begroting 2024

Raadsvoorstel

Onderwerp

GGD Gelderland-Zuid: concept jaarrekening 2022, begrotingswijziging 2023 en concept begroting 2024.

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

R.A.N. Reuvers

Team

Team Samenleving

Zaakkenmerk/Document kenmerk

Z.084883/D.248028

Datum document

26 april 2023

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Bijlagen

Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Bijlagen

Voorgesteld besluit

1. In te stemmen met de jaarrekening 2022 van de GGD GelderlandZuid (GGD GZ), waaronder het toevoegen van het positief resultaat van € 524.000,- aan de algemene reserves van de GGD. 2. In te stemmen met de voorgestelde begrotingswijziging 2023 ter hoogte van € 1.621.970,- (7,92%) voor cao ontwikkelingen. 3. Een correctie te doen op het indexeringspercentage 2025 door rekening te houden met een index van 7,92% bij de nacalculatie. 4. Niet in te stemmen met de voorgestelde begrotingswijziging 2023 van € 393.343,- voor de stijging van de materiële lasten en het voorstel om deze kosten te dekken uit de algemene reserve. Maar wél in te stemmen met deze wijziging vanaf 2024. 5. In te stemmen met de begroting 2024 van de GGD-GZ, met inachtneming van de toevoegingen en uitzonderingen genoemd in

de beslispunten 6 t/m 15. 6. In te stemmen met de berekende indexering van 5,32% (€ 1.461.329,-) voor de begroting 2024. 7. In te stemmen met de voorgestelde uitbreiding voor Bijzondere Zorg, vooralsnog alleen voor de begroting 2024. Hierbij instemmen met de bijbehorende dekking van € 312.800,- uit de reserve beschermd wonen, als gemeente Nijmegen hiermee instemt. 8. In te stemmen met de ingediende begroting 2024 voor Veilig Thuis, behoudens het onderdeel ziektevervanging voor circa € 155.000. Deze post wél incidenteel voor 2024 te accepteren. 9. In te stemmen met het structureel opnemen in de begroting van de kosten van data- en informatie gestuurd werken van € 175.000,plus index. 10. Niet in te stemmen met het opnemen van het onderdeel ‘Nu niet Zwanger’ in het uniforme deel, maar dit in het facultatieve deel te laten. Advies is om dit volgend jaar opnieuw te bespreken. Wel is het advies om in te stemmen met de uitzetting van € 233.417,-. 11. In te stemmen met de wijziging t.b.v. Crisisplan OTO ter hoogte van € 40.000,-. 12. In te stemmen met de gevraagde uitbreidingen t.b.v. wet- en regelgeving bestaande uit: informatiebeheer en informatiemanagement van € 80.000,- en het versterken van de juridische expertise van € 79.378,-. 13.

In te stemmen met de post bedrijfsvoering bestaande uit: verrekening met Veiligheids Regio Gelderland Zuid (VRGZ) voor € 250.000,- en versterking van inkoopfunctie ter hoogte van € 73.737,14. In te stemmen met de incidentele lasten van € 100.000,- voor de aanbesteding van kantoorautomatisering voor 2024 en 2025 en deze te dekken door een onttrekking aan de algemene reserve. 15. Vooralsnog niet instemmen met het verzoek van de GGD GZ voor € 300.000,- om de organisatie te versterken, in afwachting van een nadere onderbouwing. 16. Onze zienswijze kenbaar te maken volgens bijgevoegde concept brief.

Aanleiding

De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Gelderland-Zuid (GGD GZ) is de gezondheidsdienst van en voor de gemeenten in de regio GelderlandZuid. Gemeenten zijn verplicht om de GGD in stand te houden volgens de Wet publieke gezondheid (Wpg). De GGD GZ is de voornaamste uitvoerder van de Wpg. Daarnaast heeft de GGD GZ ook facultatieve- en maatwerktaken toegewezen gekregen. Het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD GZ verzoekt u om vóór 13 juni 2023 uw zienswijze kenbaar te maken over de jaarrekening 2022 en de concept programmabegroting 2024. Het Algemeen Bestuur (AB) van de GGD GZ zal de zienswijzen van alle gemeenteraden meenemen bij de vaststelling van de jaarrekening 2022 en de programmabegroting. Het AB beslist bij meerderheid van stemmen. De adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen (GR) regio Nijmegen heeft op 26 april 2023 een advies voor alle gemeenten geformuleerd. Wij hebben dit advies meegenomen in onze advisering.

Beoogd effect

Het geven van een zienswijze op de jaarrekening 2022, de concept programmabegroting 2024 en de begrotingswijziging 2023 van de GGD GZ.

Argumenten Dit advies sluit -na interne toetsing- op alle onderdelen aan bij het advies van de Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen. Alleen over punt 15 heeft de Adviesfunctie niet geadviseerd en zich neutraal opgesteld. De hieronder genoemde bedragen hebben betrekking op de bijdragen van alle deelnemende gemeenten in totaal. De financiële gevolgen voor West Maas en Waal leest u onder het kopje financiën. Jaarrekening 2022 GGD Gelderland-Zuid 1.1 De jaarrekening voldoet aan de geldende normen en de eerder gemaakte afspraken. Dit blijkt onder andere uit de uitgevoerde accountantscontrole en de controle die de Adviesfunctie heeft uitgevoerd. 1.2 Het verder aanvullen van de algemene reserve past binnen de geldende afspraken. In de aanbiedingsbrief wordt voorgesteld om het positieve resultaat van 2022 van € 524.000,- toe te voegen aan de algemene reserve. De algemene reserve komt daarmee op € 2.220.000,-, wat 93% is van de berekende streefwaarde. Volgens de afspraken zijn in de berekening ook de Coronamiddelen meegenomen. Naar verwachting zal de totale omzet in 2023 dalen, nadat het Rijk geen coronamiddelen meer verstrekt. Wanneer we deze coronamiddelen niet meenemen in de berekening, komen we op een streefwaarde voor de algemene reserve van ca € 1.200.000,-.

Mede daarom stellen we onder beslispunt 4 voor om niet akkoord te gaan met een begrotingswijziging voor 2023 van € 393.343,- voor de materiele lasten. En deze uit de algemene reserve te halen. 1.3 We merken op dat het discutabel is om het tekort van € 100.000,- op de dienst Algemene Gezondheidszorg (AGZ) met het positieve resultaat te verrekenen. Er is over 2022 een tekort van €100.000,- op de dienst AGZ, doordat de GGD extra medewerkers heeft aangenomen ter voorbereiding op de Omgevingswet. De GGD-GZ kon deze kosten uiteindelijk niet dekken in de vorm van facultatieve opdrachten. Wij hebben in onze zienswijze op de begroting 2022 (samen met veel andere gemeenten), aangegeven dat wij een uitbreiding van de begroting ter voorbereiding op de Omgevingswet niet ondersteunen. Wij konden als gemeente namelijk nog niet de omvang en rol van de GGD hierin bepalen. Doordat dit tekort in de jaarrekening 2022 is verrekend met het positieve resultaat, moeten de gemeente de kosten nu toch betalen. Heel strikt genomen past deze verrekening binnen de geldende systematiek voor de jaarrekening. We hebben hierover een opmerking in de zienswijze opgenomen, met als doel om dit in het vervolg te kunnen voorkomen. Begrotingswijziging 2023 GGD GZ 2.1 Een indexering van 7,92% is nodig om de sterk gestegen loonkosten te dekken.

De indexering van de gemeentelijke bedragen gebeurt op basis van de vastgestelde BRN normen, met inachtneming van de afwijkende afspraken die de gemeenten eerder voor de GGD-GZ en de VRGZ hebben gemaakt. Volgens de adviesfunctie is de uitgevoerde berekening volgens de normen/

afspraken uitgevoerd. De loonsom is in 2023 met 9,92% gestegen. In de begroting is slechts rekening gehouden met een stijging van 2%. Om een hoge nacalculatie in 2025 te voorkomen, stelt de GGD voor om de kostenstijging nu al mee te nemen in de begrotingswijziging 2023. 3.1. Een correctie van de BRN op de begroting 2025 voorkomt dubbelingen Volgens beslispunt 2 worden deze lasten al in de begrotingswijziging 2023 meegenomen. 4.1 Nacalculatie van de prijsstijging van de materiële lasten van € 397.343,voor het jaar 2023 in de vorm van een begrotingswijziging past niet binnen de huidige methodiek. 4.2 De stand van de Algemene Reserve is hoog genoeg om deze prijsstijging op te vangen. Zeker omdat de verwachtte streefwaarde van de Algemene Reserve in 2023 lager ligt, omdat de GGD GZ dan geen grote reserves meer hoeft aan te houden voor de coronabestrijding. 4.3 In de toekomst worden structurele grote stijgingen verwacht van de materiële lasten. Daarom wordt geadviseerd om de stijging vanaf 2024 wel mee te nemen. Programmabegroting 2024 GGD GZ 5.1 De jaarrekening voldoet aan de geldende normen en gemaakte afspraken Dit blijkt onder andere uit de uitgevoerde accountantscontrole en de controle die de Adviesfunctie heeft uitgevoerd. De ingediende begroting 2024 is niet sluitend. Er wordt een tekort begroot van € 100.000,-.

Gezien de hoge stand van de Algemene Reserve is dit tekort acceptabel. 6.1 De berekende indexering (5,32%) voor de begroting 2024 (€ 1.461.329,-) is conform de eerder gemaakte afspraken bepaald en verwerkt. In de BRN zijn aan de GGD begrotingsrichtlijnen meegegeven voor het opstellen van de begroting 2024. In het AB van 14 december 2017 is besloten dat de GGD GZ een afwijkende indexeringsmethodiek zal gebruiken. De index is volgens de adviesfunctie correct berekend aan de hand van deze richtlijnen. 7.1 De vraag naar bijzondere zorg wisselt per jaar en per onderdeel De instroom in de bijzondere zorg stijgt al een aantal jaren. GGD en gemeenten hebben de afgelopen periode fors geïnvesteerd in regionale samenwerkingsafspraken. Dit is belangrijk voor de kwaliteit van zorg. In 2022 is de instroom wel gestegen, maar deze is vanaf 2018 niet lineair. Bovendien is de stijging voor 2022 alleen afgemeten aan de taak “consultatie en advies”. Het aantal (veel bewerkelijkere) trajecten lag in 2020 juist hoger dan in 2022. Voor 2023 worden de meerkosten gedekt uit de reserve Beschermd Wonen, die in beheer is bij centrumgemeente Nijmegen. Gezien de fluctuerende aantallen luidt het advies om nu nog niet te besluiten over een structurele begrotingsuitzetting.

Hoewel het niet ondenkbaar is dat de instroom ook de komende jaren hoger ligt door externe factoren, zoals de lange wachttijden in de GGZ. 8.1 De ingediende begroting voor veilig thuis is volgens de geldende afspraken opgesteld. Omdat een aantal zaken in het begrotingsproces 2023 onduidelijk waren, is er een werkgroep gevormd. Daarin is samen met gemeente gekeken naar een logischere manier om de Veilig Thuis begroting op te stellen. Dit proces

heeft geleid tot een nieuwe begrotingssystematiek, welke is vastgesteld in het AB van 15 maart jl. Op het onderdeel ‘Veilig Thuis’ worden geen lastenstijgingen aangekondigd ten opzichte van de begroting 2023 (op de indexering na). Achteraf blijkt dat in het advies van de werkgroep de post voor ziektevervanging (3%) wel is opgenomen, maar niet expliciet in de beslispunten is verwerkt. Het Algemeen Bestuur (AB) heeft het werkgroep advies integraal overgenomen. Ondanks dat de post ziektevervanging niet expliciet in de besluitvorming is meegenomen, is de adviesfunctie van mening om deze incidenteel (alleen voor 2024) toe te staan in de begroting. We gaan in de komende jaren bekijken wat de werkelijke omvang is van de egalisatiereserve (volgens afspraak maximaal 5%) en of het noodzakelijk is om structureel een aparte post voor ziektevervanging op te nemen. 8.2 De wettelijke uitvoeringstermijnen zijn niet overal gehaald Hierdoor hebben kwetsbare personen te lang moeten wachten op dienstverlening. We dringen in de brief waarin onze zienswijze is opgenomen er op aan dat hier werk van wordt gemaakt. 9.1 Door hier als gemeente sterker op in te zetten, wordt relevante data gemakkelijker toegankelijk voor ons en andere geïnteresseerden. In 2022 en 2023 heeft het Algemeen Bestuur € 175.000,- aan incidentele middelen beschikbaar gesteld als impuls voor informatie gestuurd werken.

De GGD GZ wil dit bedrag vanaf 2024 structureel opnemen in de begroting. In 2023 is er een gezamenlijke projectgroep (gemeenten en GGD) aan de slag gegaan om concreter invulling te geven aan het thema data- en informatie gestuurd werken. Er zijn ook digitale tools ontwikkeld. De GGD GZ zal uiteindelijk per gemeente de data bij elkaar brengen die ze hebben verzameld en/of waar zij beschikking over hebben. Het wordt ook mogelijk om daar onze eigen data aan toe te laten voegen. 10.1 Het programma "nu niet zwanger" voorkomt problemen en kan uiteindelijk kosten besparen Het programma "nu niet zwanger" richt zich door goede voorlichting en begeleiding op het voorkomen van zwangerschappen in situaties die (nog) kwetsbaar zijn. Wij nemen dit product al een aantal jaren af. We willen het programma "Iedereen is zwanger" uitvoeren volgens de richtlijnen van het landelijke programma met de bijbehorende financiering. De VNG heeft een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) uitgevoerd. Dit programma bespaart -naast veel leed- naar schatting 1,5 keer de kosten aan jeugdzorg. Ook is het aannemelijk dat (een deel van) de kosten voor pleegzorg, zware gezinsondersteuning, OTS en uithuisplaatsing worden voorkomen. 10.2 Het is onlogisch om dit programma onder de uniforme taken te scharen, omdat het geen wettelijk verplichte taak is.

Vrijwel alle gemeenten (waaronder West Maas en Waal) hebben besloten mee te doen aan het programma ‘Nu niet Zwanger’. Dit programma is geen wettelijke taak. De verantwoording en inzet van de SPUK/GALA middelen ligt bij de gemeenten, waardoor dit geen onderdeel kan worden van de uniforme begroting. Daarom adviseren we om dit onderdeel facultatief te laten. Als er in de toekomst ontwikkelingen zijn maken we opnieuw een afweging. We stemmen in met het bedrag bedoeld voor het programma ‘Nu niet zwanger’ zoals opgenomen in de begroting. 11.1 Het is belangrijk om de GGD GZ goed te faciliteren om het crisisplan uit te voeren. De GGD heeft een rol in de rampenhulpverlening. Het crisisplan is bedoeld voor alle buitengewone situaties (ramp en crises), die de GGD kunnen raken en die niet regulier kunnen worden opgelost. In deze situatie is

afstemming en coördinatie noodzakelijk. Door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) is in de afgelopen jaren een lager budget beschikbaar gesteld voor het Opleiden Trainen en Oefenen (OTO) ten behoeve van crisisbestrijding. Gezien het grote belang van de OTO neemt de GGD-GZ hiervoor extra middelen op in de begroting. 12.1 Door wijzigingen in wet -en regelgeving is de GGD-GZ verplicht om een aantal onderdelen van het informatiebeheer en informatiemanagement te versterken. Het gaat om de volgende functies: a) Informatiebeheer en informatiemanagement: voor de implementatie van de Archiefwet, de Wet open Overheid (Woo) en de wet elektronische gegevensuitwisseling (Wegiz). Dit om aansluiting te realiseren op de landelijke registers en om de applicaties voor de persoonlijke gezondheidsomgeving te ontsluiten. b) Juridische expertise: Het risico op juridische claims is groter geworden, omdat de wet -en regelgeving is uitgebreid, de GGD is gegroeid en er wordt nieuwbouw gepleegd. Daarom wil de GGD 0,89 FTE extra inzetten voor juridische ondersteuning. Dit is goedkoper dan afhankelijk te zijn van dure inhuur. 13.1 Door de groei die de GGD in de afgelopen jaren heeft doorgemaakt is de kostenverdeling voor een aantal taken tussen de GGD GZ en de VRGZ scheefgegroeid. Een aantal ondersteunende taken zijn belegd bij de VRGZ.

Door middel van een verdeelsleutel (2013) wordt bepaald wat de inleg van de GGD GZ voor deze taken is. Deze verdeelsleutel wordt aangepast aan de huidige situatie. Aan de kant van de VRGZ ontstaat hierdoor een voordeel. 13.2 Door de groei van de GGD is ook extra juridische expertise nodig Doordat de GGD hiervoor zelf personeel aantrekt, wordt dure inhuur voorkomen. 14.1 De nieuwe aanbestedingsprocedure voor kantoorautomatisering is onvermijdelijk en brengt extra kosten met zich mee. Dekking via de Algemene Reserve ligt hierbij voor de hand, omdat de reserve hoog genoeg is en het bedrag eenmalig is. 15.1 De beoogde versterking van de organisatie is nog onvoldoende onderbouwd. De GGD GZ heeft in de afgelopen jaren een sterke groei doorgemaakt en de complexiteit van de opgaven en taken is toegenomen. Daarom wil de GGD GZ de verantwoordelijkheden en professionele ruimte lager in de organisatie leggen. De beoogde inzet op “kortere verticale lijnen en horizontale verbindingen” ligt voor de hand, maar is nog te abstract. Naar aanleiding van de recent gegeven presentatie op het ambtelijk overleg, vinden de meeste gemeenten dat een nadere onderbouwing noodzakelijk is voor de beoogde uitbreiding van het management. Gezien de strakke planning van deze cyclus, was het niet mogelijk om dit op korte termijn goed te onderbouwen.

De onderbouwing volgt in de aanloop naar het AB van 9 september. Als deze onderbouwing afdoende is, zal het college besluiten om in het aankomend AB alsnog voor dit voorstel te stemmen. Dit om onnodige vertraging te voorkomen. 16.1 U leest onze reactie aan het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD GZ in de bijgevoegde brief.

Kanttekeningen

Financiën

De Adviesfunctie van regio Nijmegen heeft een inschatting gemaakt van de mogelijke financiële risico’s (versus benodigde middelen). Wij houden hier rekening mee binnen in de risicoparagraaf van de begroting 2024 van onze gemeente.

1.1 Jaarrekening 2022 Wij hebben in 2022 een bijdrage betaald van € 978.188,-. Dit is inclusief een nabetaling van € 12.353,- voor het uniforme deel o.b.v. facturen en het facultatieve deel. 2.1 t/m 4.1 Begrotingswijziging 2023 Wij hebben momenteel een bedrag van in totaal € 990.195,- begroot voor alle diensten die wij afnemen bij de GGD GZ . In onderstaande tabel leest u de financiële gevolgen van de hierboven voorgestelde begrotingswijziging. We gaan er hierbij vanuit dat de zienswijze van de Adviesfunctie (waar wij ons achter scharen) op 9 september wordt overnomen door het AB. Begrotingswijziging 2023

Bedrag

Bijraming door cao

€

65.245,-

Bijraming nu niet zwanger

€

7.682,-

Totale bijraming*

€

72.927,-

5.1 t/m 15.1 Begroting 2024 In onderstaande tabel leest u de financiële gevolgen van de hierboven voorgestelde concept begroting 2024 ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023. We gaan er hierbij vanuit dat de zienswijze van de Adviesfunctie (waar wij ons achter scharen) op 9 september wordt overgenomen door het AB. In afwijking hierop is beslispunt 15 verwerkt (vooralsnog niet akkoord gaan met uitzetting organisatieontwikkeling). Onderdeel

Bedrag

Toelichting

Indexering

€ 48.890,00

beslispunt 6

Bijzondere zorg

€ 11.948,00

beslispunt 7

Crisisplan

€ 1.378,00

beslispunt 11

Informatiebeheer en juridische expertise

€ 5.877,00

Beslispunt 12

Bedrijfsvoering

€ 11.938,00

Beslispunt 13

Organisatieontwikkeling

€ -

Beslispunt 15

Verhouding inwoners

€ 7.372,00

autonoom

Uniform obv inwoners

Uniform obv facturen

Huisvesting consultatiebureau

€ 12.957,00

schatting kosten

Vaccinatieprogramma

€ 441,00

op basis van vraag

Toezicht en handhaving kinderopvang

€ 745,00

op basis van vraag

Video Home training

€ 1.460,00

op basis van vraag

VVE

€ 216,00

indexering

Maatwerk gezonde school

€ 600,00

op basis van vraag

Totaal

€ 61.380,00

-

Facultatieve taken

Communicatie

Wij maken de zienswijze van de raad over de jaarrekening 2022 en de concept programmabegroting 2024 kenbaar aan het Het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD GZ.

Aanpak en planning

• Kenbaar maken van onze zienswijze: uiterlijk 13 juni 2023. • Begrotingsoverleg Algemeen Bestuur van GGD GZ: 9 september 2023

Bijlagen

-Zienswijze adviesfunctie raad aan dagelijks bestuur GGD GZ -Definitief advies van de Adviesfunctie GGD GZ (aan de gemeenteraden) -Jaarrekening 2022 GGD GZ -Jaarverslag 2022 (bestuursversie) GGD GZ -Begeleidende brief aan de raden over jaarstukken 2022 -Begroting 2024 GGD GZ -Begeleidende brief aan de raden begrotingswijziging 2023 en begroting 2024