Bijlage 3. Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Jaarstukken 2025
‘Samenwerken aan een veilig en mooi Rivierenland’
Inhoud Voorwoord
3
Inleiding
4
Leeswijzer
Bouw & ondersteuning
32
5
Paragrafen
34
De jaarstukken in één oogopslag
6
•
Weerstandsvermogen
35
AB-besluit
7
•
Kapitaalgoederen
37
•
Financiering
38
•
Openbaarheid
39
•
Bedrijfsvoering
40
Jaarverslag Onze strategie in actie
8
•
Missie en visie
9
•
Onze strategische ambities
10
•
Onze aanpak
11
•
Organisatie in ontwikkeling
12
Dienstverlening en klanttevredenheid •
Kwaliteit en verbetering dienstverlening
Waar we trots op zijn (ontwikkelingen en projecten)
13 14 15
•
Duurzaam Rivierenland
17
•
Een schone leefomgeving
20
•
Fijn wonen en ondernemen
23
•
Een gezonde bodem
26
•
Een veilige omgeving
27
Jaarrekening •
Grondslagen jaarrekening
44
•
Financieel resultaat
46
•
Bijdrage per deelnemer
47
•
Overzicht baten en lasten
48
•
Balans + toelichting
50
•
Overzicht WNT
56
•
SiSa verantwoording
58
•
Rechtmatigheidsverantwoording
59
Overige gegevens •
Controleverklaring accountant
61
Bijlagen Programma’s
28
• Milieu & advies
29
•
Overzicht investeringen
68
•
Rapportage kwaliteitscriteria 3.0
69
2
Voorwoord Beste relatie, 2025 was een jaar waarin we veel hebben gedaan, veel hebben geleerd en samen stappen hebben gezet naar een sterke, toekomstbestendige Omgevingsdienst Rivierenland. We voerden meer werk uit dan vooraf begroot en sloten het jaar af met een positief resultaat. Dat zegt iets over de inzet van onze mensen én over de groeiende vraag naar onze expertise. Ook dit jaar stonden de landelijke robuustheidseisen van het Rijk voor omgevingsdiensten hoog op de agenda. Vooral de omzeteis voor milieutaken speelt een cruciale rol. We hebben afgelopen jaar ons om die reden ingezet om extra milieutaken voor de regio uit te voeren. Mooi om te zien dit ervoor zorgt dat gemeenten meer en ook andere taken bij ons neerleggen. Daar zijn we blij mee, want dat precies bij onze ambitie; van meerwaarde zijn voor gemeenten. In 2026 zal er getoetst worden of we voldoende robuust zijn.
Het was ook een druk jaar. Er werd meer van ons gevraagd dan we vooraf hadden begroot. Onze collega’s hebben hard gewerkt om al het werk gedaan te krijgen. Daar ben ik trots op. Maar structureel meer werk dan begroot, maakt het lastig om onze personele capaciteit goed te plannen en financieel binnen de verwachtingen te blijven. Daarover blijven we graag in gesprek met onze opdrachtgevers. We begrijpen dat gemeenten financieel onder druk staan. Daarom kijken we zelf ook kritisch naar onze kosten en manier van werken. In 2025 hebben we bij een aantal producten het aantal uren naar beneden bijgesteld. Voor de komende jaren zien we kansen in meer datagedreven werken en het toepassen van AI. Daar zijn we in 2025 al een programma voor gestart. Daarnaast zijn we in 2025 begonnen met een programma om onze dienstverlening verder te verbeteren. Dat is ook één van onze strategische doelen. We hebben uitgebreid met gemeenten hierover gesproken en waardevolle ideeën opgehaald over hoe we dat kunnen doen. In 2026 gaan we de ideeën verder uitwerken en ook laten zien in onze manier van werken. Tot slot wil ik nog kwijt dat ik trots ben op wat we samen hebben gerealiseerd. We hebben samen veel werk verzet en zo een bijdrage geleverd aan een prettige, gezonde, veilige en duurzame regio. Natuurlijk gaat niet alles altijd goed.
We leren van de feedback die we krijgen en gebruiken deze om beter te worden. Zo blijven we bouwen aan een uitvoerings- en adviesorganisatie die van meerwaarde is voor gemeenten, inwoners en bedrijven in Rivierenland. Gerard Vlekke,
algemeen directeur
Jaarstukken 2025 ODR
3
Inleiding In deze jaarstukken leest u hoe wij samen met u werken aan een prettige, gezonde, veilige en duurzame leefomgeving in Rivierenland. De jaarstukken laten zien wat we hebben gedaan in 2025 en wat dit financieel betekent. Deze jaarstukken zijn onderdeel van de jaarlijkse planning & control cyclus, waarin we plannen maken, bijsturen en verantwoorden. Voor 2025 begon dat met de kaderbrief in het najaar van 2023. Op basis daarvan is begin 2024 de ontwerpbegroting voor 2025 opgesteld, die het bestuur medio 2024 heeft vastgesteld.
Begin 2025 hebben we de begroting aangepast op basis van de werkprogramma’s 2025 van alle deelnemers. Halverwege het jaar 2025 hebben we via de bestuursrapportage gerapporteerd over de voorgang van het werk en de financiële stand van zaken. Met deze jaarstukken sluiten we de planning & control cyclus 2025 af. We laten zien wat we hebben gedaan en wat dat financieel betekent. Op de volgende pagina leest u hoe de jaarstukken zijn opgebouwd.
Jaarstukken 2025 ODR
4
Leeswijzer In deze jaarstukken leest u wat wij in 2025 hebben gedaan, wat dat heeft opgeleverd en wat dit financieel betekent. •
Onze strategie in actie laat zien waar wij als organisatie voor staan en hoe we werken aan onze doelen.
•
Dienstverlening en klanttevredenheid beschrijft hoe wij werken aan het verbeteren van onze dienstverlening en klanttevredenheid. Bij deze jaarstukken wordt ook een bijlage dienstverlening aangeboden met daarin meer achtergrondinformatie.
•
Waar we trots op zijn laat projecten zien die echt verschil maken in de regio.
•
Programma’s geven inzicht in ons dagelijks werk op het gebied van vergunningen, toezicht, handhaving en advies.
•
Paragrafen geven inzicht in de ontwikkelingen op het gebied van risico’s, investeringen, financiering, openbaarheid en bedrijfsvoering.
•
Jaarrekening geeft inzicht in het financiële resultaat, de bijdragen per deelnemer en de balans met toelichting. Ook staat hier onder andere de rechtmatigheidsverantwoording.
•
Overige gegevens toont de controleverklaring van de accountant.
•
Bijlagen tonen het overzicht met investeringen en de rapportage van de kwaliteitscriteria 3.0.
Zo krijgt u een compleet beeld van ons werk en onze financiële situatie.
Jaarstukken 2025 ODR
5
De jaarstukken in één oogopslag Realisatie werkprogramma’s In 2025 zijn meer producten en uren geleverd dan in de werkprogramma’s waren opgenomen. Gedurende het jaar zijn alle gemeenten maandelijks geïnformeerd over hun afgenomen producten en uren ten opzichte van de werkprogramma’s.
Realisatie werkprogramma's 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0
Financieel resultaat
Aantal begroot
Aantal werkelijk
Het jaar 2025 wordt afgesloten met een positief financieel resultaat van € 1.178.907. Voor het grootste gedeelte was dit overschot al voorzien bij de bestuursrapportage 2025. Uiteindelijk is het resultaat nog iets positiever geworden door onder andere de hogere omzet en voordelen op de overheadbudgetten. Daarnaast is er sprake van een aantal financiële nadelen. Zie voor meer informatie Financieel resultaat. Organisatieontwikkeling 2025 stond in het teken van verdere professionalisering. We hebben onze organisatiestructuur aangepast. Daarmee versterken we de focus op een stevige uitvoering en op duidelijke strategische sturing. Daarnaast zijn we gestart met programma’s voor datagedreven werken en verbetering van dienstverlening. Ook werkten we verder aan het voldoen aan de landelijke robuustheidseisen. Daarmee bouwen we aan een organisatie die stevig staat en voorbereid is op toekomstige taken en ontwikkelingen. Dienstverlening In 2025 scoorden we een klanttevredenheid van 75%. Klanten waarderen vooral het persoonlijke contact en onze inhoudelijke deskundigheid. Tegelijk zien we dat het beter kan op snelheid en duidelijkheid. Daarom zijn we gestart met het programma verbetering dienstverlening. Samen met gemeenten, inwoners en ondernemers werken we aan duidelijkere communicatie, betere bereikbaarheid, gaan we onze processen verbeteren en werken toe naar betere statusinformatie.
In 2026 streven we naar een klanttevredenheidscore van 82%. Jaarstukken 2025 ODR
6
AB-besluit Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Rivierenland, gezien het voorstel van het dagelijks bestuur tot vaststelling van de jaarstukken 2025, Besluit: 1. De jaarstukken 2025 vast te stellen conform dit ontwerp.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het algemeen bestuur van 6 juli 2026.
de voorzitter,
de secretaris,
----------------
-----------------
M. Wichgers
G. Vlekke
Jaarstukken 2025 ODR
7
Onze strategie in actie
Jaarstukken 2025 ODR
8
Missie en visie
Jaarstukken 2025 ODR
9
Onze strategische ambities Om onze bijdrage aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Rivierenland ook op langere termijn te kunnen waarborgen, hebben we 4 doelstellingen benoemd die we eind 2028 behaald willen hebben. Als we die doelen hebben behaald, hebben we voldoende zelfstandig perspectief. De 4 doelen samen noemen we onze strategische ambitie. De doelstellingen zijn:
Jaarstukken 2025 ODR
10
Onze aanpak Strategieplan 2025-2028 In het voorjaar van 2025 heeft het algemeen bestuur het strategieplan 2025-2028 vastgesteld. In dit plan staan onze missie, visie en strategische doelen. Ze geven richting aan wat wij doen, hoe wij werken en waar we prioriteit aan geven. In 2025 zijn we gestart met de uitvoering van de strategie. We hebben niet alleen plannen gemaakt, maar ook concrete stappen gezet.. De strategie was leidend bij het aanpassen van de organisatiestructuur. Het voorstel voor deze aanpassing is onlangs vastgesteld door het bestuur. Het strategieplan helpt ons bij het maken van keuzes. Welke prioriteiten stellen we? Welke projecten en programma’s starten we op? Wat kan beter?
Op basis van de strategie zijn programma’s gestart voor duurzaamheid, dienstverlening en taakverbreding. Verbeterpunten zijn vertaald naar projecten, processen en ketensamenwerking. Ook hebben we onze jaarcyclus en PDCA cyclus aangepast, zodat we beter kunnen plannen, volgen en bijsturen. Het strategieplan is daarmee een kompas voor ons dagelijks werk
Jaarstukken 2025 ODR
11
Organisatie in ontwikkeling We hebben de strategie niet alleen vastgesteld, maar ook vertaald naar onze organisatie en manier van werken. Zo zorgen we ervoor dat we het strategieplan kunnen uitvoeren. Aanpassing organisatiestructuur Een belangrijke stap was de aanpassing van de organisatiestructuur. De teams in het primaire proces vallen nu onder één directeur uitvoering. Bedrijfsvoering en strategische advisering vallen onder de algemeen directeur. Daarmee versterken we de focus op een stevige uitvoering en op duidelijke strategische sturing. Informatievoorziening en datagedreven werken Omdat informatievoorziening en datagedreven werken steeds belangrijker worden voor kwaliteit, efficiëntie en sturing, hebben we hiervoor een apart team ingericht. Dit zorgt ervoor dat we sneller in kunnen spelen op ontwikkelingen en veranderingen.
Strategische programma’s, projecten en innovatie We organiseren strategische programma’s, projecten en innovatie in een apart cluster. Zo kunnen we meer focus aanbrengen op innovatie en ontwikkeling. De processen voor project- en programma management zijn verder geoptimaliseerd. Werkprocessen en samenwerking Daarnaast investeren we in het verbeteren van onze werkprocessen en de samenwerking in de keten. Dat helpt ons om efficiënter te werken. De uitbreiding van onze dienstverlening in het kader van de landelijke robuustheidseisen blijft is gecontinueerd en geïntensiveerd. Nieuw is het programma verbetering dienstverlening. Met deze stappen versterken we de organisatie, zodat we de doelen uit het strategieplan kunnen realiseren.
Jaarstukken 2025 ODR
12
Dienstverlening en klanttevredenheid
Jaarstukken 2025 ODR
13
Kwaliteit en verbetering dienstverlening Wij willen een betrouwbare, toegankelijke en snelle dienstverlener zijn. In 2025 scoorden we een klanttevredenheid van 75%. Klanten waarderen vooral het persoonlijk contact met onze medewerkers. Tegelijkertijd zien we dat het beter kan op onderdelen als snelheid, duidelijkheid en procedures. Onze ambitie is door te groeien naar 84% klanttevredenheid in 2029. Daarom zijn we in september gestart met het programma verbeteren van de dienstverlening. Dienstverlening gaat over alles wat wij doen; van vergunningverlening, toezicht tot advies en handhaving. Inwoners, ondernemers en gemeenten verwachten hun zaken makkelijk te kunnen regelen, snel antwoord te krijgen en goed op de hoogte te worden gehouden van de voortgang. Die verwachtingen nemen wij serieus. In het najaar van 2025 hebben wij gesprekken gevoerd met alle 8 gemeenten, inwoners en ondernemers. Hun ervaringen vormen de basis voor onze visie op dienstverlening. Daarnaast is ook gekeken naar wat we nu al meteen kunnen doen. Zo werken we voortaan met statusupdates bij vergunningverlening, is er aandacht voor duidelijke en begrijpelijke taal op B1 niveau in onze communicatie en passen we processen aan zodat ze eenvoudiger en klantgerichter zijn.
In de bijlage ‘kwaliteit dienstverlening’ leest u hier meer over.
Jaarstukken 2025 ODR
14
Waar we trots op zijn (ontwikkeling en projecten)
Jaarstukken 2025 ODR
15
Waar we trots op zijn Onze missie is helder; wij beschermen en verbeteren de leefomgeving in Rivierenland. Zodat inwoners en ondernemers nu en in de toekomst veilig, gezond, prettig kunnen leven, wonen en ondernemen. Maar hoe ziet dat eruit? Wat hebben we in 2025 gedaan om dat waar te maken? We lichten een aantal projecten en ontwikkelingen toe waar we afgelopen jaar aan hebben gewerkt en waar we trots op zijn. We doen dat aan de hand van 5 thema’s:
•
Duurzaam Rivierenland; zoals o.a. energietransitie en circulaire economie.
•
Een schone leefomgeving; denk aan milieu, natuur, luchtkwaliteit, lichthinder en geluidsoverlast
•
Fijn wonen en ondernemen; zoals bouw, asbest bij sloop en verbouw, mantelzorgwoningen, huisvesting arbeidsmigranten en archeologie
•
Een veilige omgeving; zorgen voor een veilig buitengebied en aanpak ondermijning
•
Een gezonde bodem, denk daarbij o.a. aan bodemverontreiniging door PFAS, asbest, ZZS en staalslakken.
Per thema lichten we een aantal projecten waar we trots op zijn toe.
Jaarstukken 2025 ODR
16
Duurzaam Rivierenland Duurzaamheid is een belangrijk onderdeel van ons werk. Wij voeren wettelijke taken uit op het gebied van energiebesparing, milieu en klimaat. We verlenen vergunningen en houden toezicht. Tegelijk doen we meer dan dat . We adviseren gemeenten, denken mee met ondernemers en stimuleren duurzame oplossingen. Zo dragen we bij aan een toekomstbestendige regio waarin zorgvuldig wordt omgegaan met energie, grondstoffen en leefomgeving.
Energiebesparing en rol ODR Wij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken rondom CO2-reductie, zoals energiebesparing, maar wij hebben ook een adviserende en stimulerende rol. Wij verlenen vergunningen, waarborgen de veiligheid door toezicht en handhaving, voeren energiecontroles uit, zijn betrokken bij het goed en veilig inpassen van decentrale opwekking en opslag van energie in de omgeving, werken mee aan initiatieven.
Circulaire economie Circulaire economie krijgt een steeds grotere rol in ons werk. Het doel is helder: minder verspillen, slimmer omgaan met grondstoffen en afval zoveel mogelijk voorkomen. Wij kijken samen met ondernemers hoe zij hun processen efficiënter kunnen inrichten. Dat kan door grondstoffen beter te benutten, reststromen te hergebruiken of productieprocessen aan te passen zodat er minder afval ontstaat.
CO2-uitstoot verminderen De provincie heeft als doel gesteld dat in 2030 de CO2-uitstoot met minimaal 55% verminderd moet zijn en dat we in 2050 volledig klimaatneutraal zijn. Dat vraagt om gezamenlijke inspanningen en innovatieve oplossingen. Bovendien brengt de Europese Green Deal nieuwe wet- en regelgeving met zich mee, die ook in Rivierenland merkbaar zal zijn. Denk aan de Klimaatwet, de Natuurherstelwet en regels voor duurzame landbouw. Deze wetgeving legt strengere eisen op aan bedrijven en gemeenten, zoals: • Duurzame landbouw: Werken met milieuvriendelijke methoden en minder gebruik van schadelijke stoffen. • Hernieuwbare energie: Grotere nadruk op de productie en inzet van zonne- en windenergie.
• Natuurherstel: Herstellen van natuurlijke habitat en vergroten van biodiversiteit door bijvoorbeeld het aanplanten van bomen. • Schonere mobiliteit: Investeringen in elektrisch vervoer en uitbreiding van fietspaden.
Jaarstukken 2025 ODR
17
Duurzaam Rivierenland (2) Wij spelen hierin een cruciale rol: • Wij zorgen ervoor dat milieuregels worden nageleefd en adviseren gemeenten en bedrijven over duurzame oplossingen. • Wij zorgen voor verbinding tussen de betrokken partijen. • Wij treden op als kenniscentrum. We delen goede voorbeelden en lessen uit de regio om gemeenten, bedrijven en organisaties te inspireren en innovatieve oplossingen te stimuleren. • Wij versterken de samenwerking. Als schakel tussen gemeenten, bedrijven en andere partners zorgen wij ervoor dat initiatieven op elkaar worden afgestemd. Dit versterkt de impact van gezamenlijke inspanningen en versnelt het behalen van de doelen. • Naast het ondersteunen van gemeentelijke initiatieven, ontwikkelen wij ook zelf projecten die bijdragen aan een duurzame en veilige leefomgeving. Denk aan pilots rondom klimaatadaptatie, circulaire economie, natuurherstel, biodiversiteit en hernieuwbare energie.
Basistaken energiebesparing Veel van ons werk en onze verantwoordelijkheid op het gebied van energietransitie is niet heel zichtbaar. Wij zijn onder andere verantwoordelijk voor: • Wettelijke informatieplicht energie Het jaar 2025 stond in het teken van het ontvangen, beoordelen en verwerken van veel energiedata van bedrijven in het kader van de wettelijke informatieplicht. Bedrijven moeten elke 4 jaar in het E-Loket van RVO hun energieverbruik en aanpak met de erkende maatregelen melden. Wij analyseren deze data en bepalen vervolgens welke bedrijven we bezoeken voor toezicht en/of advies.
• Onderzoeksplicht energiebesparing Bedrijven met een hoog jaarlijks energieverbruik moeten een onderzoek energiebesparing doen. Zij moeten in kaart brengen welke energiebesparende mogelijkheden er zijn, wat die opleveren en welke zij gaan uitvoeren. Wij beoordelen deze onderzoeken namens de gemeenten en houden hier toezicht op. • Label C verplichting kantoorgebouwen Sinds 1 januari 2023 moeten kantoorgebouwen groter dan 100 m2 een energielabel C hebben om gebruikt te worden. Wij houden namens de gemeente toezicht op deze verplichting..
• Wet werkgebonden personenmobiliteit (WPM) Sinds 2024 moeten grotere werkgevers gegevens aanleveren over het woon-werkverkeer en zakelijke kilometers van medewerkers. Wij houden namens de gemeenten toezicht op deze rapportageplicht. Wij zijn verantwoordelijk voor het verzamelen en analyseren van deze gegevens. Jaarstukken 2025 ODR
18
Projecten waar we trots op zijn!
Ontwikkeling database bedrijven voor slimmer toezicht
137 energiecontroles in 2025
Data speelt een steeds belangrijkere rol in ons werk. Goede en betrouwbare informatie helpt ons om gerichter toezicht te houden, beter te adviseren en sneller te handelen. De beschikbaarheid van data is fijn, maar we moeten de informatie wel op een makkelijke manier terugvinden. Daar is het afgelopen jaar hard aan gewerkt. We hebben een database ontwikkeld. Daarin staan o.a. de bedrijven die een melding hebben gedaan in 2019 (1.100), melding plichtige bedrijven uit 2024 (1.000), bedrijven waar een energiecontrole is gedaan of nog moet plaatsvinden (1.350), glastuinbouwbedrijven met een hoog verbruik (263), label C kantoorgebouwen (1.500), locaties met een potentiële energiebesparingsplicht (1.300), categorie C bedrijven (vergunningsplichtig, 230). De data in ons systeem vullen we continu aan met nieuwe informatie.
In 2025 zijn bij 83 bedrijven energiecontroles uitgevoerd en bij 54 bedrijven een hercontrole. Hiermee hebben we dus in totaal 1.300 controles en 160 hercontroles gedaan. Hiermee bouwen we structureel aan toezicht op energiebesparing en het naleven van de energiebesparingsplicht. Wij leggen al deze informatie vast in ons systeem samen met aanvullende informatie, zoals uitgevoerde maatregelen, technische aanpassingen en voortgang bij bedrijven. Hierdoor beschikken wij over een actueel en steeds completer inzicht in het naleefgedrag en het energiebesparingspotentieel binnen het bedrijvenbestand
Deze database levert ons inzicht, transparantie en betrouwbaarheid en stelt ons in staat om sneller, slimmer en effectiever toezicht te houden en bedrijven te ondersteunen. Ook hebben we in 2025 bijgedragen aan afspraken over data uitwisseling en datamanagement. Een belangrijk onderdeel daarvan is het ontwerpbesluit datadeling netbeheerders. In 2026 zijn de netbeheerders verplicht om energiegegevens aan te leveren Jaarstukken 2025 ODR aan de omgevingsdiensten.
19
Een schone leefomgeving Wij zetten ons in voor het beschermen van het milieu en het voorkomen van milieuschade. Zo dragen we bij aan een gezonde en schone leefomgeving in Rivierenland.
Klanttevredenheid vergunningverlening milieu In 2025 hebben we een aantal stappen gezet in de professionalisering en dienstverlening. Uit het klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat ondernemers onze dienstverlening zeer waarderen.
Actualiseren bestaande milieuvergunningen Een belangrijk aandachtspunt in 2025 was het actualiseren van bestaande milieuvergunningen. Dat is nodig om bij te blijven met nieuwe wetgeving, technische ontwikkelingen en veranderende risico’s. Door vergunningen te actualiseren, kunnen we extra maatregelen opleggen waar dat nodig is. Daarnaast bestaan oude vergunningen soms uit meerdere wijzigingsbesluiten. Actualisatie zorgt dan voor één overzichtelijke vergunning. Dat geeft duidelijkheid, voorkomt interpretatieverschillen en maakt handhaving effectiever. Zo beschermen we het milieu en de gezondheid en zorgen we voor meer duidelijkheid voor bedrijven en toezichthouders.
Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) In 2025 was er speciale aandacht voor zeer zorgwekkende stoffen (ZZS). Nieuwe inzichten laten zien dat bepaalde emissies of stoffen schadelijker zijn dan eerder gedacht. Daarom toetsen we bij nieuwe vergunningaanvragen op het gebruik van ZZS. Maar we toetsen ook de bestaande vergunningen van bedrijven waarbij de aanwezigheid van ZZS groot is. Om zo de risico’s te beperken, uitstoot structureel te verlagen en bedrijven juridisch te verplichten om verantwoord met deze stoffen om te gaan.
Verbeteren kwaliteit toezicht
In 2025 hebben we ingezet op toezicht dat zichtbaar is in de praktijk en bijdraagt aan het beperken van risico’s. We richtten ons op het voorkomen van overtredingen, het terugdringen van herhaling en het realiseren van blijvend effect. Door goed te prioriteren, controles beter voor te bereiden en uniformer te werken, konden we sneller en consistenter handelen. Dat vergroot de kwaliteit van ons toezicht én de voorspelbaarheid richting bedrijven. Ook investeerden we in 2025 in de ontwikkeling van het team. Met veel nieuwe collega’s lag de nadruk op begeleiding, het delen van kennis en het borgen van vakmanschap. We hebben gestuurd op een gezonde balans tussen vaste medewerkers en inhuur, zodat de uitvoering van toezicht betrouwbaar en stabiel blijft. Samenwerking stond daarbij centraal. Samenwerking met gemeenten, ketenpartners en collega’s uit andere domeinen om signalen goed op te pakken, meldingen op de juiste plek te krijgen en de leefomgeving breed te beschermen. Jaarstukken 2025 ODR
20
Een schone leefomgeving (2) Advies Onze adviseurs hebben de gemeenten geadviseerd, zodat zij in hun plannen en beleid rekening houden met milieu en leefomgeving. Zij adviseren over onderwerpen als geluid, trillingen, externe veiligheid, natuur en landschap, geurhinder, lichthinder, luchtkwaliteit, milieu effect rapportages, milieuzonering, spuitzones, cultuurhistorie, archeologie en duurzaamheid. In 2025 kwamen er vooral veel adviesverzoeken op het gebied van natuur vanuit de gemeenten. Wij hebben daarop ingespeeld door het team uit te breiden met extra adviseurs natuur. Ook is vanwege de vraag vanuit gemeenten het team uitgebreid met een adviseur duurzaamheid. Deze adviseurs hebben zowel gemeenten als interne collega’s geadviseerd.
Jaarstukken 2025 ODR
21
Projecten waar we trots op zijn!
Gerichte aanpak glastuinbouw
Gemeentelijk Complex Toezicht en Handhaving (GCH)
In 2025 heeft team toezicht milieu binnen de glastuinbouwsector een gerichte en integrale aanpak toegepast. Op basis van risicoanalyses en eerdere bevindingen, selecteerden we de bedrijven met een verhoogd milieurisico.
Binnen Gelderland werken de omgevingsdiensten samen in het programma Gemeentelijk Complex Toezicht en Handhaving (GCH). Dit programma richt zich op de gemeentelijke bedrijven met de grootste milieurisico’s.
Tijdens controles keken we naar waterlozingen, luchtemissies, stookinstallaties, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, energiebesparing en de naleving van administratieve verplichtingen. Door deze thema’s in samenhang te beoordelen, konden overtredingen meteen aangepakt worden en zijn emissiebeperkende maatregelen beter geborgd in de bedrijfsvoering. Dit heeft geleid tot zichtbaar verbeterd naleefgedrag binnen een sector die grote invloed heeft op waterkwaliteit en energiegebruik.
Het doel is om toezicht en handhaving in heel Gelderland op dezelfde manier uit te voeren. Zo versterken we de kwaliteit en zorgen we voor een gelijke aanpak van bedrijven.
We hebben hiervoor intensief samengewerkt met Omgevingsdienst Haaglanden. Door kennis uit te wisselen en inhoudelijk af te stemmen, hebben we onze expertise op het gebied van glastuinbouw aanzienlijk vergroot. Daardoor beschikken we nu over veel kennis en kunnen we hoogwaardige, inhoudelijk goed onderbouwde controles uitvoeren binnen deze specialistische sector.
In 2025 is het programma verder ontwikkeld. Zo zijn er o.a. werkgroepen gestart en wordt kennis actief gedeeld. Via GCH investeren we samen met onze partners in meer deskundigheid, een eenduidige aanpak en robuust toezicht op bedrijven waar de risico’s het grootst zijn.
Jaarstukken 2025 ODR
Voor ODR betekent dit dat we complexe bedrijven controleren volgens gezamenlijke afspraken. We werken met duidelijke doelen. Het werken binnen het programma vraagt om scherpe sturing op planning en registratie, zodat controles gelijkmatiger over het jaar worden uitgevoerd en ook hercontroles en klachten tijdig opgepakt worden.
22
Fijn wonen en ondernemen Samen met gemeenten zorgen we ervoor dat inwoners en ondernemers prettig en veilig kunnen wonen en ondernemen in onze regio. We verlenen vergunningen voor bouwen en verbouwen en houden hier toezicht op. Soms wijzen we een aanvraag af omdat een plan niet past binnen het gebied of niet voldoet aan de regels. Dit doen we om de kwaliteit van de leefomgeving te beschermen. Naast bouwvergunningen verlenen we ook vergunningen voor inritten, kappen van bomen, reclame-uitingen en sloopwerkzaamheden. Wij houden toezicht op bouwprojecten en controleren of er gebouwd wordt volgens de verleende vergunning. Zo zorgen we dat plannen niet alleen op papier kloppen, maar ook in de praktijk veilig worden uitgevoerd. Daarnaast houden we toezicht op de huisvesting van arbeidsmigranten en onderzoeken we samen met gemeenten hoe we mantelzorgwoningen mogelijk kunnen maken.
Twee jaar werken onder de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Sinds twee jaar werken wij volgens de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. In die periode hebben wij veel kennis en ervaring opgedaan over het toepassen van deze wetten in de praktijk. We hebben onze ICT-systemen verbeterd en processen aangepast om efficiënter en transparanter te werken. Ook hebben we onze werkwijze verder ontwikkeld, zodat we sneller en zorgvuldiger kunnen werken. Met deze ervaring kunnen we gemeenten en inwoners nog beter ondersteunen bij het realiseren van veilige en kwalitatieve woonomgevingen.
Kwaliteit en tijdigheid van ons werk Wij staan voor kwaliteit en betrouwbaarheid. Elke vergunningaanvraag en toezichtstaak voeren wij zorgvuldig uit, met oog voor detail en volgens alle geldende regels. Tegelijkertijd streven wij naar tijdige besluitvorming. Inwoners en ondernemers moeten weten waar zij aan toe zijn en projecten mogen niet onnodig vertraging oplopen. Maar dat is van veel factoren afhankelijk. Daarom is dat een uitdaging die we elke dag aangaan. Door onze processen continu te verbeteren en goed samen te werken met de gemeenten, blijven we werken aan een optimale balans tussen snelheid en zorgvuldigheid.
Toezicht op naleving van verleende vergunningen Wij controleren of bouwprojecten worden uitgevoerd volgens de verleende vergunningen. Dit toezicht is essentieel om de kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving te waarborgen. Tijdens de bouw controleren wij of alle werkzaamheden voldoen aan de gestelde eisen en regelgeving. Als er afwijkingen zijn, gaan wij in overleg en grijpen we waar nodig in om risico’s te voorkomen. Zo zorgen wij ervoor dat plannen niet alleen op papier kloppen, maar ook in de praktijk bijdragen aan een veilige en prettige woonomgeving.
Jaarstukken 2025 ODR
Onze ervaringen met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen worden landelijk gebruikt om de uitvoering van de wet in de praktijk te verbeteren.
23
Projecten waar we trots op zijn!
Toezicht bouw integraal kindcentrum Geldermalsen
Jaarstukken 2025 ODR
Toezicht bouw glastuinbouwbedrijf Poederoijen
24
Projecten waar we trots op zijn!
Toezicht bouw stallen, zuivelproductiebedrijf, kalverenboxen, vaste mestopslag en kuilvoeropslag Well
Jaarstukken 2025 ODR
25
Een gezonde bodem Wij zetten ons in voor een gezonde, niet vervuilde bodem. De bodem is een belangrijk onderdeel van onze leefomgeving. We bouwen en wonen erop, telen er landbouwgewassen en benutten het voor bodemenergie en het afvoeren van regenwater. Onder de Omgevingswet is er veel veranderd voor het aspect bodem. Zo zijn er nieuwe taken gekomen, zoals de meldingsplicht bij graafwerkzaamheden, en zijn bodemtaken van de provincie naar de gemeenten overgeheveld. De afgelopen decennia was het bodembeleid vooral gericht op preventie van bodemverontreiniging, bodemsanering en het verbeteren van de bodemkwaliteit. En hoewel dit nog steeds een belangrijk onderdeel is van de bodemtaken, wordt het thema bodem nu meer sturend in landelijk beleid vastgelegd en aan de gemeenten wordt gevraagd dit te implementeren.
Onderzoeken bij netverzwaring; veilig werken in de bodem Voor het verzwaren van het elektriciteitsnet worden op veel plekken nieuwe stroomkabels aangelegd. Daarbij wordt in de bodem gegraven. Dat vraagt om zorgvuldig bodemonderzoek. Zo weten we of er sprake is van verontreiniging en kunnen we veilig werken, zonder risico’s voor mens en milieu. Dit onderzoek wordt meestal gedaan door een adviesbureau. Helaas blijkt in de praktijk dat de adviesrapporten van deze bureaus niet voldoen. Het zijn dikke rapportages van soms wel 1500 pagina’s die wij zorgvuldig moeten beoordelen. Dit vergt veel tijd en specialistische kennis. Om dit proces te verbeteren, zijn we in overleg gegaan met opdrachtgevers, adviseurs en uitvoerders. Zo werken we samen aan een werkbare situatie en betere vooronderzoeken. Met als doel een veilige werksituatie bij de aanleg van deze stroomkabels en een snellere beoordeling van de rapportages.
Jaarstukken 2025 ODR
26
Een veilige omgeving Wij zetten ons samen met de Veiligheidsregio, politie, gemeenten, en andere partijen in voor een veilige leefomgeving. Fraude, mensenhandel, drugscriminaliteit en bijbehorende bedreiging en intimidatie zijn aan de orde van de dag en meer dan ooit lokale thema’s. Met als uitgangspunt ‘beter voorkomen dan genezen en laagdrempelig werken’, zijn er samenwerkingsverbanden ontstaan om ondermijnende activiteiten op te sporen en om deze onaantrekkelijk te maken. Wij zijn een belangrijke partner hierin. Wij kennen het gebied en hebben de kennis en bevoegdheid om misstanden tegen te gaan. Eén van de projecten waar wij aan deelnemen is ‘Veilig Buitengebied’. Ook werken we in de provincie Gelderland samen binnen het project Theseus om ondermijning op bedrijventerreinen tegen te gaan. Maar veiligheid richt zich niet alleen op criminaliteit. Ook op het gebied van externe veiligheid spelen wij een rol. Bij externe veiligheid gaat het om risico’s van opslag, productie, gebruik van gevaarlijke stoffen.
Ketentoezicht; samen sterk tegen milieucriminaliteit Om milieucriminaliteit en ondermijning aan te pakken, beschikken wij over een team ketentoezicht. Dit team werkt voor alle omgevingsdiensten in Gelderland en Overijssel en wordt ook landelijk ingezet. Het team richt zich op het voorkomen en aanpakken van misstanden binnen risicovolle (afval)stromen (ketens). Via dataanalyse, informatiegestuurd samenwerken, diepgaand administratief toezicht en bestuurlijke en strafrechtelijke interventies worden overtredingen sneller herkend en aangepakt.
Risico’s bij gevaarlijke stoffen
Het beheersen van risico’s rond gevaarlijke stoffen is essentieel voor een veilige leefomgeving. In onze regio zijn er bedrijven die werken met stoffen die brandbaar, explosief of giftig zijn. Het is dus belangrijk dat deze stoffen op de juiste manier worden opgeslagen en gebruikt. Wij houden hier toezicht op. Wij controleren of bedrijven zich houden aan veiligheids- en milieuregels. We kijken dan naar opslag, onderhoud van installaties, veiligheidsvoorzieningen en noodprocedures. Waar nodig spreken we bedrijven aan en grijpen we in om risico’s te beperken. We werken hiervoor samen met regionale partners zoals de Veiligheidsregio en gemeenten. Door informatie en signalen te delen, kunnen we sneller en gerichter optreden. Zo dragen we bij aan het voorkomen van incidenten en aan een veilige leefomgeving.
Jaarstukken 2025 ODR
27
Programma’s
Jaarstukken 2025 ODR
28
Milieu & advies Wat wilden we bereiken? Door het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en het handhaven van regels dragen wij bij aan een fijne, gezonde, veilige, duurzame leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. In het regionaal uitvoeringsprogramma 2025 was uitgewerkt wat we daarvoor zouden gaan doen in 2025. Hieronder beschrijven we in hoofdlijnen wat we hebben gedaan en bereikt. De bijzondere projecten staan beschreven bij ‘Waar we trots op zijn’.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Vergunningen Inmiddels is er ruime ervaring opgedaan op het gebied van de Omgevingswet. Door de medewerkers is vooraf getoetst of bepaalde milieubelastende activiteiten mogen worden uitgevoerd en zo ja onder welke voorwaarden. Soms was hiervoor een vergunning vereist, maar doorgaans was een milieumelding voldoende of was er sprake van een zogenaamde informatieplicht. De uitdaging was om dit op een juiste, tijdige en kwalitatief goede manier te doen en dat is in de meeste dossiers gerealiseerd. Op sommige onderwerpen loopt de milieuwetgeving achter op de landelijke ontwikkelingen. In samenwerking met de Veiligheidsregio en het opleggen van stringente maatwerkvoorschriften hebben we hierop geanticipeerd. Daarnaast hebben wij Omgevingsdienst Nijmegen en Omgevingsdienst Veluwe op het gebied van de agrarische vergunningverlening ondersteund. Tenslotte is informatie verstrekt waarmee bedrijven hun plannen verder kunnen uitwerken. Toezicht
In 2025 hebben we binnen het Programma Milieu Toezicht ingezet op risicogerichte uitvoering en het versterken van de kwaliteit en uniformiteit van onze controles en vastlegging. Door betere voorbereiding en een eenduidigere werkwijze konden we sneller schakelen en duidelijker zijn in het veld. Daarnaast hebben we onze inzet verbreed met signaal gestuurd en ruimtelijk toezicht, zodat ook minder zichtbare of niet-gemelde activiteiten eerder in beeld kwamen. Waar nodig trokken we gezamenlijk op met collega’s uit andere domeinen, zodat signalen niet bleven liggen en casussen sneller op de juiste plek terechtkwamen. Een belangrijk accent in 2025 lag op professionaliseren en borgen van kennis binnen het team. Met de instroom van nieuwe collega’s hebben we extra aandacht besteed aan begeleiding, het delen van expertise en het slimmer organiseren van het werk. Ook is gewerkt aan het versterken van de voorbereiding van controles en het ontwikkelen van werkinstructies, zodat de uitvoering minder persoonsafhankelijk wordt en de kwaliteit voorspelbaar blijft. Tot slot zijn klachten, meldingen en incidenten structureel opgepakt via de reguliere lijn en de incidentendienst, zodat we ook buiten kantooruren konden handelen bij urgente situaties en mogelijke milieuschade konden beperken. Jaarstukken 2025 ODR
29
Milieu & advies (2) Advies Ten behoeve van een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving hebben de adviseurs in omgevingsplannen en vergunningprocedures geadviseerd zodat op integrale en juiste wijze rekening wordt gehouden met milieu specten. Voor sommige gemeenten is geadviseerd in het kader van beleids-/planontwikkeling op diverse milieu deskundigheidsgebieden. Het team advies adviseert over de gebieden geluid, trillingen, externe veiligheid, archeologie, cultuurhistorie, natuur en landschap, geurhinder, lichthinder, luchtkwaliteit, milieueffectrapportages, milieuzonering, spuitzones en duurzaamheid. Bodem De adviseurs van het team bodem waken er voor dat kwaliteit van de bodem in Rivierenland, tenminste hetzelfde blijft als de achtergrondwaarde aangeeft. Dat doen zij door initiatieven in de regio te toetsen op wet- en regelgeving. Als het nodig is, dwingen zij maatregelen af om de bodem en het grondwater te beschermen tegen verontreinigingen als gevolg van activiteiten. Ook wordt hier toezicht op gehouden. Ketentoezicht Team Ketentoezicht voert namens de vijf Gelderse en twee Overijsselse omgevingsdiensten het ketentoezicht uit, in samenwerking met onder meer politie Oost-Nederland, het Functioneel Parket, RIEC, Belastingdienst, waterschappen, RVO, NVWA, Rijkswaterstaat en ILT. Waar nodig wordt samengewerkt met andere omgevingsdiensten.
Het team richt zich op het integraal in beeld brengen, voorkomen, terugdringen en bestuurlijk aanpakken van milieucriminaliteit en calculerend gedrag in risicovolle (afval)stoffenketens. Dat gebeurt via risico- en informatie gestuurde (keten)analyses en diepgaand administratief toezicht (DAT). De aanpak van de risicoketens gebeurt planmatig en gefaseerd; de omgevingsdiensten bepalen daarna hoe ze opvolging geven aan adviezen, rapporten van team Ketentoezicht. In 2025 zijn de ketenaanpakken E-waste, Verontreinigde Grond en Asbest voortgezet. De ketenaanpak asbest richtte zich op risicobedrijven en notoire overtreders, met gebruik van o.a. de door het team vernieuwde Asbest Interventie Tool. Die nu wordt ingezet door 22 omgevingsdiensten. Daarnaast zijn de ketenaanpakken Metaalrecycling, Meerdere stromen (voorheen Dierlijke Bijproducten) en Co-vergisting geëvalueerd. Team Ketentoezicht leverde expertise aan het landelijke project Gebiedsgerichte Handhaving Mest onder leiding van LNV, NVWA en RVO. En startte, samen met de OD’s en provincies Gelderland en Overijssel een verkenning naar de problematiek rond matrasafval met speciale aandacht voor de circulaire economie.
Ook is geïnvesteerd in professionalisering, digitalisering en datagedreven werken en is gestart met de herijking van de visie op de programmaontwikkeling van ketentoezicht om beter aan te sluiten op regionale en landelijke ontwikkelingen. Het project aanpak synthetische drugs (SONAR) is structureel onderdeel geworden van het jaarprogramma. In RIEC-verband wordt hierbij samengewerkt aan gezamenlijke analyses en interventies. Tot slot droeg het team bij aan het Regionaal RIECoverleg Milieucriminaliteit en het Integraal Ondermijningscentrum Milieu Oost-Nederland, waar integrale casuïstiek heeft geleid tot gerichte adviezen en interventies voor OD’s en ketenpartners. Jaarstukken 2025 ODR
30
Milieu & advies (3) Wat kostte het?
Productie 2025
In Euro
Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na Berap
Jaarrekening 2025
Lasten*
7.179.277
8.006.380
7.609.900
7.819.350
Baten
9.487.871
10.439.229
10.556.609
10.279.037
Saldo voor mutatie reserves
2.308.593
2.432.849
2.946.709
2.459.687
15.925
15.925
15.925
15.925
2.324.518
2.448.774
2.962.634
2.475.612
Mutatie reserves Saldo na mutatie reserves
Productgroep
Aantal begroot
Aantal werkelijk
Verschil
Vergunningen Milieu
1.482
1.412
- 5%
Toezicht Milieu
3.130
3.440
+ 10%
Advies
2.388
3.405
+ 43%
Bodem
2.125
2.488
+ 17%
Toelichting productie: Bij team Advies valt met name op dat er veel werk verzet moest worden i.v.m. de enorme piek in bouwaanvragen eind 2024, team Advies adviseert hierbij o.a. op vlak cultuurhistorie, externe veiligheid, natuur. De stijging bij toezicht milieu zit hem met name in een toename van het aantal themacontroles en afhandeling van milieuklachten. Bij team Bodem waren er in 2025 veel meer meldingen en vergunningaanvragen, met name in de zomer en najaar.
* exclusief overhead
Jaarstukken 2025 ODR
31
Bouw & ondersteuning Wat wilden we bereiken? Door vergunningen te verlenen, toezicht te houden en regels te handhaven, zetten wij ons in voor een leefomgeving die prettig, gezond, veilig, goed ingericht en duurzaam is. In het Regionaal Uitvoeringsprogramma 2025 hebben we vastgelegd welke stappen we in dat jaar zouden zetten om dit doel te realiseren. We streven ernaar om ons werkprogramma volgens afspraak te realiseren. Ook willen we aanvragen volgens de wettelijk gestelde termijnen afhandelen. We leveren kwaliteit en streven daarbij naar een verdere verbetering daarvan en naar tevreden klanten.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Vergunningverlening Wij hebben namens de gemeenten aanvragen voor omgevingsvergunningen voor bouwen, strijdig gebruik, kappen, inritten, reclame en slopen behandeld en gecontroleerd of meldingen juist en volledig waren. Daarnaast hebben we inwoners en bedrijven voorzien van informatie, zodat zij hun plannen verder konden ontwikkelen. Toezicht Wij houden namens de gemeenten toezicht op het gebied van de gebouwde omgeving. Onder toezicht wordt verstaan het controleren van de naleving van wet- en regelgeving bij particulieren en bedrijven. Te denken valt aan: toezicht op sloopactiviteiten (al dan niet met asbest), nieuw- en verbouw, ruimtelijk toezicht, toezicht huisvesting arbeidsmigranten en vluchtelingen en afhandelen van klachten. Daarnaast bijdragen aan het voorkomen en aanpakken van ondermijning. Juridische zaken
Binnen team Juridische Zaken hebben de handhavingsjuristen namens de gemeenten besluiten genomen op verzoeken om handhaving en handhavingsbesluiten opgelegd naar aanleiding van geconstateerde overtredingen tijdens controles. Daarnaast hebben de bezwaar- en beroepsjuristen bezwaren en beroepen behandeld tegen besluiten op verzoeken om handhaving, handhavingsbesluiten en tegen het verlenen of weigeren van omgevingsvergunningen. Daarnaast zijn meerdere Woo-verzoeken afgehandeld.
Jaarstukken 2025 ODR
32
Bouw & ondersteuning (2) Wat kostte het? In Euro
Productie 2025 Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na Berap
Jaarrekening 2025
Lasten*
11.223.655
11.080.675
11.459.258
11.987.439
Baten
14.970.108
14.804.264
16.251596
17.044.149
Saldo voor mutatie reserves
3.746.453
3.723.589
4.792.338
5.056.709
-
-
-
-
3.746.453
3.723.589
4.792.338
5.056.709
Mutatie reserves Saldo na mutatie reserves
Productgroep
Aantal begroot
Aantal werkelijk
Verschil
Vergunningen Bouw
6.525
6.129
- 6%
Toezicht Bouw
4.507
5.154
+ 14%
Juridische Advisering
1.232
1.712
+ 39%
Toelichting productie: In 2025 zijn er bij Vergunningen Bouw 6% minder producten geleverd dan begroot. Na het grote verschil in 2024, door de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024, is de afwijking nu minder groot. Verklaring hiervoor is dat de aantallen informatieplichten en meldingen brandveilig gebruik vooraf te hoog zijn ingeschat. Ook zijn bij vergunningverlening Bouw veel minder vooroverleggen en vergunningen aangevraagd dan vooraf werd ingeschat. Bij toezicht bouw zijn er meer (bouw) projecten in afronding gekomen dan was begroot.
* exclusief overhead
Jaarstukken 2025 ODR
De toename vanuit Juridische Advisering zit met name in een toename van de bezwaarzaken wat is ingediend en afgehandeld. Dit waren er veel meer dan begroot. Daarnaast zijn er ook meer Woo-verzoeken behandeld dan begroot.
33
Paragrafen
Jaarstukken 2025 ODR
34
Weerstandsvermogen Deze paragraaf geeft inzicht in het risicoprofiel, de risico's en het beschikbare weerstandsvermogen van ODR. Risico’s
Kansklasse
Bedrag
Kans
Risico
Openstaande verlofsaldi
3
1.130.000
50%
565.000
Beschikbaarheid (vast) personeel
2
340.000
30%
102.000
De laatste jaren is er sprake van oplopende openstaande verlofsaldi van medewerkers.
Personele regelingen
PM
Omgevingswet / Wkb
PM
Totaal geïdentificeerde risico’s Ongeïdentificeerde en kleine risico’s
667.000 1
Openstaande verlofsaldi
667.000*
10%
Benodigd weerstandsvermogen (excl. PM-posten)
minder omzet). De huidige voorziening verlofsparen is al verwerkt in dit risico.
Beschikbaarheid (vast) personeel De krappe arbeidsmarkt leidt tot een groot tekort aan gekwalificeerd vast personeel . Wanneer hierdoor meer inhuurkrachten nodig zijn, zullen de kosten stijgen. Te weinig personeel kan ook leiden tot een lagere productie en minder inkomsten.
66.700
Personele regelingen
733.700
Er is soms sprake van een mismatch tussen ODR en een werknemer, waardoor afscheid genomen moet worden. Hiervoor is een jaarlijks budget en een reserve beschikbaar. Afhankelijk van het aantal personele regelingen in een jaar kan het gebeuren dat deze budgetten niet toereikend zijn.
* betreft bedrag totaal geïdentificeerde risico’s
Weerstandsvermogen
Wanneer deze verlofuren opgenomen gaan worden, leidt dit tot een lagere productiviteit (=
31-12-2025
Algemene reserve
582.252
Reserve personele regelingen
125.000
Onvoorzien
45.000
Beschikbaar weerstandsvermogen
752.252
Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De financiële effecten van deze wetten voor ODR op de lange termijn zijn moeilijk te bepalen. Deze zijn voor de omgevingswet mede afhankelijk van beleidskeuzes die gemeenten gaan maken in de omgevingsplannen. Voor de Wkb zijn deze effecten afhankelijk van hoe de gefaseerde invoering verder gaat plaatsvinden.
Conclusie: het weerstandsvermogen is voldoende om de risico’s op te vangen.
Jaarstukken 2025 ODR
35
Weerstandsvermogen (2) Sinds de begroting 2018 worden een aantal financiële kengetallen gepresenteerd. Het doel hiervan is om de financiële positie in kaart te brengen, en het verloop hiervan te kunnen volgen.
Kentallen
Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Jaarrekening 2025
Netto schuldquote
7,0%
8,1%
1,0%
Solvabiliteitsratio
13,5%
14,9%
26,2%
Structurele exploitatieruimte
0,1%
0,2%
4,3%
De kengetallen voor grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn niet van toepassing voor omgevingsdiensten.
Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. − Dit percentage is lager vanwege het positieve jaarrekeningsaldo 2025. De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote.
Solvabiliteitsratio Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de organisatie. − Dit percentage is hoger vanwege het positieve jaarrekeningsaldo 2025.
Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een organisatie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. − De ratio is hoger dan de begroting vanwege het positieve jaarrekeningsaldo 2025. De begroting ging alleen uit van de post onvoorzien van € 45.000.
Jaarstukken 2025 ODR
36
Kapitaalgoederen Deze paragraaf laat zien hoe ODR omgaat met, het onderhoud van, haar kapitaalgoederen en investeringen.
Algemeen ODR is sinds december 2018 eigenaar van een eigen pand, wat in 2019 verbouwd en in gebruik genomen is. Daarnaast zijn er ICT-eigendommen, zoals telefoons en software. Hierop is het volgende beleid van toepassing:
− Nota activabeleid 2020 (besluitvorming AB 6-7-2020) − Meerjaren onderhoudsplan 2026-2035 (besluitvorming DB 9-2-2026) Onderhoudsbudgetten
Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Jaarrekening 2025
Klein onderhoud
64.866
63.159
67.810
Groot onderhoud
46.747
48.009
48.009
Totaal
111.613
111.168
115.819
Investeringskredieten Er is in 2025 geen sprake geweest van (vervangings)investeringen.
Jaarstukken 2025 ODR
37
Financiering Deze paragraaf biedt inzicht in de financieringsactiviteiten van de ODR.
Algemeen De leningen zijn bij de ODR vooral gerelateerd aan de aanschaf (2018) en verbouwing (2019) van het eigen pand. Hierop is het volgende beleid van toepassing: − Treasurystatuut 2012
Leningen Het Algemeen Bestuur heeft op 8 oktober 2018 het besluit genomen om maximaal € 4,05 mln externe financiering aan te trekken voor het huisvestingsplan. Tot op heden was het niet nodig om dit volledige bedrag aan leningen aan te trekken.
Bank
Start
Eind
Oorspr. bedrag
Rente
Jaarlijkse aflossing
NWB bank
2018
2038
2,5 mln
1,325%
125.000
BNG bank
2019
2039
1,0 mln
1,200%
50.000
Totaal
3,5 mln
175.000
De rentekosten van deze leningen zijn als projectfinanciering toegerekend aan de huisvesting. Er zijn in 2025 geen kasgeldleningen afgesloten.
Jaarstukken 2025 ODR
38
Openbaarheid Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken rondom openbaarheid.
Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is bedoeld om overheden transparanter te maken en moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. Deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur. Het grote verschil tussen de huidige Woo en de Wob betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie. Voor passieve openbaarmaking (openbaarmaking op verzoek) volgt dit initiatiefwetsvoorstel vrijwel geheel de Wob. De Woo-verzoeken worden momenteel behandeld door het Team Juridische Zaken. Bij de ODR zijn in 2025 ruim 170 Woo verzoeken ingediend. De aankomende jaren moeten steeds meer soorten overheidsinformatie actief openbaar worden gemaakt. Omdat dit veel werk en aanpassing van systemen kost, gebeurt dit landelijk in kleine stapjes. Doel van ODR is om het huidige beleid te actualiseren. Ter voorbereiding daarvan is een project gestart waarbij het interne proces van ODR wordt geëvalueerd en vervolgens geoptimaliseerd. Daarbij wordt ook een check gedaan op het behalen van wettelijke termijnen zoals voorgeschreven in de Woo.
Jaarstukken 2025 ODR
39
Bedrijfsvoering Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering.
HRM In 2025 heeft cluster HRM verschillende belangrijke projecten opgepakt om de HR-processen en HR-beleid verder te professionaliseren en medewerkers en leidinggevenden beter te ondersteunen. Belangrijke projecten zijn onder andere: •
Actualisatie functieboek: helderheid en uniformiteit in functies en taken en betere werving en selectie
•
Actualisatie agressieprotocol: vergroten van veiligheid van medewerkers
•
Nieuwe gesprekkencyclus: meer structuur in gesprekken over prestaties en ontwikkeling van medewerkers t.b.v. de individuele en organisatiedoelstellingen
•
Programma vitaliteit ter bewustwording en ondersteuning van medewerkers in hun fysieke en mentale welzijn en daarmee bijdraagt aan vitale en betrokken medewerkers.
Daarnaast zijn nieuwe samenwerkingen gerealiseerd: •
Nieuwe arbodienst voor betere verzuimbegeleiding en preventie
•
Nieuwe dienstverlener voor salarisadministratie voor betrouwbare en efficiënte salarisverwerking
•
Samenwerking met bedrijfsmaatschappelijk werk om de ondersteuning van medewerkers bij persoonlijke en werk gerelateerde vraagstukken te versterken.
Communicatie In 2025 hebben we stevig ingezet op voorlichting en proactieve communicatie. We informeerden gemeenten, inwoners en bedrijven vaker en eerder over ontwikkelingen, werkzaamheden en veranderingen in wet- en regelgeving. Zo zorgen we dat mensen weten waar ze aan toe zijn. Onze website had daarbij continu aandacht. We verbeterden de vindbaarheid van informatie en actualiseerden pagina’s regelmatig. Daarnaast hebben we bewust gewerkt aan helder en begrijpelijk taalgebruik op B1-niveau. Duidelijke brieven en begrijpelijke uitleg helpen om vragen te voorkomen en het vertrouwen in onze dienstverlening te versterken.
Jaarstukken 2025 ODR
40
Bedrijfsvoering (2) Kwaliteit In 2025 is een kwaliteitsadviseur aangenomen met als doel het systematisch verbeteren en borgen van de kwaliteit van processen en dienstverlening. Er is een start gemaakt met het signaleren van knelpunten, het proactief aandragen van oplossingen en het leiden van projecten (actualiseren/borgen van het VTH KC 3.0 portfolioplatform) in het kader van kwaliteitsverbetering en kwaliteit gerelateerde vraagstukken binnen de organisatie.
Accountmanagement De accountmanagers zijn het eerste aanspreekpunt voor de opdrachtgevers. Vanuit die rol hebben zij periodiek overleg met de (ambtelijk) opdrachtgevers. In de accountgesprekken met de ambtelijk opdrachtgevers spreken we over onderwerpen als de managementrapportages, de door ODR gerealiseerde productie (en dus de kosten) en het eventueel bijsturen op de productie. Ook komen onderwerpen als samenwerken, extra meer- of maatwerkprojecten, voortgang, algemene beleving en bestuurlijke / gemeentelijke prioriteiten aan de orde. In 2025 is ook gesproken over de gewenste taakuitbreiding om te kunnen voldoen aan de robuustheidscriteria.
Informatievoorziening •
Aangehaakt bij ‘Datagedreven werken’, ‘Risicogestuurd toezicht’ en ‘Beter functioneren van digitale informatie- en gegevensuitwisseling’ binnen het Gelders Stelsel. Wij volgen de landelijke ontwikkelingen van het Programma digitalisering VTH. Dit is van belang voor o.a. registratie van Milieu Belastende Activiteiten (MBA’s) en Datakwaliteit Toezicht Milieu.
•
Intern: o
Uitwerking IV-processen, waaronder Incidenten- en wijzigingenproces
o
Vastleggen architectuur
o
Zaakgericht werken
o
Doorontwikkeling AFAS en OpenWave
o
Opzet Information Security Management System
o
Informatiebeheer, IV, Informatieveiligheid en Privacy beter op de kaart
o
Nieuwe werkomgeving
Jaarstukken 2025 ODR
41
Bedrijfsvoering (3) Inkoop
KPI’s
In 2025 hebben diverse aanbestedingstrajecten plaatsgevonden. We hebben belangrijke aanbestedingstrajecten uitgezet voor de salarisverwerking en het borgen en valideren van de VTH-kwaliteitscriteria. Voor de definitieve gunning van dit laatste dossier mikken we op Q1 2026.
Klanttevredenheid
75%
Ingekomen klachten
16
Realisatie 2025
Tegelijkertijd vormde de krappe arbeidsmarkt een merkbare factor. Met ruim €7,7 miljoen aan kosten betrof het overgrote deel van onze aanbestedingen de inhuur van personeel. Omdat het werven van vaste medewerkers voor bepaalde posities momenteel een grote uitdaging is, hebben we via externe inzet de benodigde capaciteit verzekerd. Door in 2025 extra expertise aan te trekken in de vorm van een recruiter en een adviseur arbeidsmarktcommunicatie, is gericht gewerkt aan het reduceren van de flexibele schil.
Percentage overheadkosten
Financiën en control
Ziekteverzuim
7,3%
Vaste formatie
156 fte
Cluster Financiën heeft in 2025 de financiële administratie, financiële advisering en het opstellen van de financiële documenten (kaderbrief, begroting , bestuursrapportage en jaarstukken) verzorgd. Daarnaast is vanuit de control taken uitvoering gegeven aan de onafhankelijke bewaking van financiële controle, het opzetten en onderhouden van een Administratieve Organisatie en een intern controle plan waarmee het risicobeheer van ODR is geborgd en de verantwoording volgens wet en regelgeving is uitgevoerd.
25%
Integraal uurtarief
€ 106,75
Productiviteitsnorm
1.350 uren
Percentage inhuur
30%
Rechtmatigheidsverantwoording (toelichting afwijkingen 2025) In de rechtmatigheidsverantwoording is aangegeven dat op grond van het voorwaardencriterium onduidelijkheid is over de rechtmatigheid ten aanzien van Europese aanbestedingen voor een totaalbedrag van 792k. Hier is sprake van onduidelijkheden omdat er sterke aanwijzingen zijn dat de gunning van inhuuropdrachten niet geheel volgens wetgeving is verlopen. Dit is echter niet ondubbelzinnig vastgesteld, vandaar dat geen sprake is van fouten. In één ander geval (15k) is sprake van een opdracht die niet verlengd had mogen worden en toch is verlengd. Sinds maart 2025 werken we voor inhuur uitsluitend met Flextender. Beide situaties zouden niet meer moeten voorkomen. Enerzijds vanwege een betere borging van functiescheiding tijdens de procedure. Anderzijds vanwege beter zicht op het maximaal aantal verlengingen.
Jaarstukken 2025 ODR
42
Jaarrekening
Jaarstukken 2025 ODR
43
Grondslagen jaarrekening Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de verordening ex artikel 212 Gemeentewet, waarin door het Algemeen Bestuur op 24 november 2025 de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld. De in de onderhavige jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op de veronderstelling van continuïteit van de Omgevingsdienst. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening Waardering van passiva en activa alsmede de bepaling van het resultaat vinden in principe plaats op basis van historische kosten. Activa en passiva zijn opgenomen tegen nominale waarde, tenzij in deze grondslagen anders is vermeld. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben, onverschillig of zij tot inkomsten of uitgaven in dat jaar hebben geleid.
- Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn. Voor over- en onderscheidingen van baten, onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan de raad zijn gemeld. - Ten aanzien van het M&O criterium is de nota M&O beleid van onze organisatie leidend bij het voorkomen en opsporen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Omdat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid zijn eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. - De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld binnen de kaders van de kadernota rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV alsmede onze eigen financiële verordening. Dit betekent dat: - Een verantwoordingsgrens van 2% (zijnde € 525.930) is gehanteerd waarboven cumulatieve fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen; - Een rapporteringstolerantie van € 50.000 is gehanteerd waarboven fouten en onduidelijkheden in de paragraaf bedrijfsvoering worden opgenomen.
Algemene grondslagen voor de Rechtmatigheidsverantwoording De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de financiële verordening en op basis van de kadernota rechtmatigheid. Dat betekent dat: De rechtmatigheidsverantwoording toeziet op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties, alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet; − De financiële rechtmatigheid waaronder het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium omvat: − Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals op 24 november 2025 door het algemeen bestuur is vastgesteld;
Jaarstukken 2025 ODR
44
Overlopende activa
Waarderingsgrondslagen
De overlopende activa bestaan uit vooruitbetaalde bedragen voor nog te ontvangen goederen
Algemeen
of diensten.
De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Tenzij anders vermeld, zijn de activa en passiva in de balans gewaardeerd tegen de nominale waarden in euro's.