Document · PDF

Bijlage 3 Accountantsverslag Gemeente West Maas en Waal getekend (geanonimiseerd)

Gemeenteraad 4 juli 2024, gemeente West Maas en WaalBij agendapunt: Jaarstukken 20236.445 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag GemeenteWest Maas enWaal

27 juni 2024 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente

West Maas

Waal

Dit

accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2023.

ta.v.

gemeenteraad Dijkstraat 11 6658 AG

BENEDEN-LEEUWEN

Eindhoven, 27 juni 2024 Betreft:

Het

Accountantsverslag boekjaar 2023

Geachte

leden

Hierbij

bieden

controle

van

gemeenteraad,

wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van jaarrekening 2023 van Gemeente West Maas en Waal.

onze

Wij

Onze

van is het controleren de opdracht jaarrekening op het aspect getrouwheid. Vanaf boekjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording officieel belegd bij het college. Met deze rechtmatigheidsverantwoording legt uw college expliciet verantwoording af over de financiële rechtmatigheid. Onze rol ziet toe van van het vaststellen de juistheid de op opgestelde rechtmatigheidsverantwoording.

het

kader

opdracht hebben wij in november controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds management letter gerapporteerd. van

onze

2023 in

een

interim

separate

Aansluitend hebben wij in april en mei 2024 de jaareindecontrole uitgevoerd. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel over de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving. © 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance BV.

proces van de jaarrekening wordt gekenmerkt door de onderwerpen ‘contract opvanglocaties’, ‘verkorte procedure WMO’ en de ‘rechtmatigheidsverantwoording’. Mede hierdoor heeft onze controle niet efficiënt plaats kunnen vinden. De jaarrekeningcontrole is verder in goed overleg afgerond binnen de daarvoor gestelde deadlines. Wij ervaren de samenwerking met de medewerkers overigens als plezierig en constructief. hebben dit verslag in concept besproken met de ambtelijke medewerkers en de wethouder financiën. Tevens is dit verslag in concept toegelicht aan de leden van

de auditcommissie

Wij

vertrouwen

hebben. bereid. Met

Tot

erop

het

op 17 u

middels

onze

rapportage voldoende toelichting zijn wij

van

een

nadere

namens

ons

hele team,

geven

vriendelijke groet,

juni 2024.

varaseijer EN

geïnformeerd uiteraard

(geanonimiseerd) RA MSc

gon} Tk (geanonimise rd) (geanonimiseerd)

Extern accountant

Manager

(geanonimiseerd)

op 27-06-2024

vise

Valid

(geanonimise rd) (geanonimiseerd)

27-06-2024

gaarne

Inhoudsopgave 1. Samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2023 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Contract opvanglocaties Verkorte procedure Rechtmatigheid Jeugdhulp en WMO

10 11 12 15

Grondexploitaties

Voorzieningen groot onderhoud Overige bevindingen

17 19

4. Overige aspecten

Bijlagen 1.

Sisa

Tozo

1. Samenvatting- oordeel Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Geen bevindingen

Wel bevindingen

Anders

Getrouw beeld

Onderwerp

De jaarrekening 2023 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Toelichting Wij hebben – vooruitlopend op accordering door de gemeenteraad - vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid en de met de raad gemaakte afspraken. Omdat de gekwantificeerde onrechtmatigheden van € 6,4 mln hoger zijn dan de vastgestelde tolerantiegrens, nemen wij in onze controleverklaring een aanvullende paragraaf ter benadrukking van deze aangelegenheid op.

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT verantwoording

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties. 4

1. Samenvatting–financiële analyse Financiële analyse 2023 De primaire begroting was voor 2023 sluitend. De bijgestelde begroting voor reserves bedroeg € 1,6 mln negatief, mede door negatieve bijstellingen op de kosten werkzaak (ca € 800. 000). Omdat ook onttrekkingen uit reserves zijn geraamd, was de bijgestelde begroting na mutatie reserves nog steeds sluitend (€ 504. 000 positief).

Resultaat vóór mutatie reserves in k€ € 2. 000 € 1. 000 €0

987

-€ 1. 000

-1. 593

-€ 2. 000 Primaire begroting Bijgestelde begroting Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€ € 4. 000 € 3. 000

3. 308

€ 2. 000 € 1. 000 € 0

504

Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt ca € 3,3 mln positief en is daarmee bijna € 2,8 mln hoger dan begroot. Dit resultaat bestaat uit zowel nadelen als voordelen, zie onder: • Extra voorziening contract opvang Oekraïners -/- € 1. 430. 000 (maatschappelijke zaken • Nadeel lasten jeugdzorg-Wmo -/- € 551. 000 (maatschappelijke zaken) • Voordeel P-wet (te forse negatieve bijstelling) + € 541. 000 (maatschappelijke zaken) Voordeel (afgesloten) grexen • + € 1. 400. 000 (fysieke leefomgeving) • Hogere baten (algemene uitkering) + € 517. 000 (algemene dekkingsmiddelen) • Diverse voordelen en niet bestede middelen + € 1. 500. 000 (diverse programma’s) • Overhevelingen 2024 + € 1. 323. 000 (diverse programma’s) Naast het feit dat het resultaat incidenteel beïnvloed wordt door het verlieslatende contract rondom de opvang Oekraïners (H 3. 1) en het voordeel op het grondbedrijf (H3. 5), valt verder het volgende op: • De kosten voor Wmo en met name Jeugdzorg nemen fors toe en vallen hoger uit dan begroot. Deze hebben een structureel effect op de toekomstige begrotingsjaren. • Er wordt een financieel voordeel behaald, omdat projecten en activiteiten niet danwel vertraagd zijn uitgevoerd en doorlopen naar 2024. Wij adviseren om het ambitieniveau en de mate waarin projecten kunnen worden gerealiseerd (bijv. afhankelijk van personeelsbezetting) goed op elkaar af te stemmen.

Op dit moment is de meerjarenbegroting niet sluitend. Hierin heeft de gemeente reeds rekening gehouden met de ontwikkelingen binnen het sociaal domein, andere kostenstijgingen alsmede de laatste ontwikkelingen m. b. t. de herverdeling van het gemeentefonds. Naar oplossingen voor deze tekorten zal in de zomer van 2024 verder worden gezocht. 5

1. Samenvatting–financiële analyse Financiële analyse 2023 Eigen vermogen in € mln € 25,0 € 20,0 € 15,0

19,5 12,9

Opbouw eigen vermogen in € mln 20,5

15,4

€25 €20 €15

€ 10,0

€10

€ 5,0

€5

€ -

2020202120222023

€-

Resultaat

4,5 11,6

3,3 Algemene

12,0

reserve

Bestemmings

3,4

5,2

2022

2023

reserve

Externe financiering in € mln € 30

3,2

0,4

Vlottende passiva

26,8

26,6

Vaste passiva

€ 20 € 10

50% 40%

Solvabiliteit in % balanstotaal 36,3%

van

38,9%

28,7%

29,5%

30% 20% 10%

€ 0

23,0%

Gemid delde in NL WMW

2021 2022 2023 2022 2023 Het eigen vermogen van de gemeente West Maas en Waal neemt toe met € 1,0 mln tot € 20,5 mln eind 2023. De onttrekkingen vanuit de bestemmingsreserves zijn bij raadsbesluit gebeurd en verwerkt in de mutaties reserves (zie jaarrekening ‘overzicht baten en lasten’).

De solvabiliteit bedraagt 29,5% en neemt toe ten opzichte van 2022 als gevolg van het positieve resultaat vóór bestemming. De totale externe financiering (vast en kortlopend) bedraagt eind 2023 € 27,0 mln (eind 2022 € 30,0 mln). Gemeente West Maas en Waal heeft in 2023 en nieuwe lening van € 3 mln aangetrokken, m. n. ter herfinanciering van bestaande leningen/ financieringsbehoefte. De totale weerstandscapaciteit van de gemeente bedraagt eind 2023 op basis van de paragraaf weerstandsvermogen € 11,7 mln (2022: € 10,5 mln). Conform de eigen analyse is de weerstandsratio met 2,5 (2022: 1,9) ruim voldoende om de risico’s, gekwantificeerd op € 2,2 mln (2022: € 2,1 mln), af te dekken. Wij merken hierbij op dat de algemene reserves slechts eenmaal kunnen worden ingezet: ofwel ter dekking van tekorten en risico’s ofwel voor nieuwe projecten.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2023 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Controleverschillen

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Goedkeuringsgrens fouten

1% van de werkelijke lasten inclusief dotatie reserves

€ 61. 389. 526

€

Goedkeuringsgrens onzekerheden

3% van de werkelijke lasten inclusief dotatie reserves

€ 61. 389. 526

€ 1. 841. 686

Rapporteringsgrens

Controleprotocol

€

50. 000

In de jaarrekening 2023 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan controleverschillen onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. Omschrijving

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Vaststellen levering zorg

€

600. 000

H. 3. 4

€

600. 000

Totaal getrouwheidsoordeel

613. 895

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties en overige grondposities; • De inschatting van inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities; • De waardering van de voorzieningen groot onderhoud; • De financiële verwerking van uitkomsten van lopende juridische procedures, m. n. voorziening opvanglocaties; • De waardering van de personele voorzieningen. In het kader van de voorziening pensioenrechten wethouders merken wij op dat de financiering van deze pensioenverplichtingen in de toekomst waarschijnlijk overgaat naar het ABP. Het af te storten bedrag van de gemeente komt mogelijkerwijs niet overeen met de huidige voorziening. Aangezien de overgang naar het ABP nog onzeker is adviseren wij in de toekomst een risicobedrag op te nemen in het weerstandsvermogen.

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a. s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag. 8

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: GR Avri: bijdrage € 2,0 mln • • GR ODR: bijdrage € 2,3 mln • GR veiligheidsregio: bijdrage € 1,6 mln • GR Werkzaak: bijdrage € 1,1 mln GGD: bijdrage € 1,1 mln • Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept)jaarcijfers 2023 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij hebben kennis genomen van deze jaarcijfers en stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening en de toelichting van de risico’s in de paragraaf verbonden partijen.

Opvolging managementletter:

In de managementletter 2023 hebben wij aandacht gevraagd voor een aantal urgente zaken die bij de eindejaarscontrole opgepakt moesten worden. Dat ging om een inhaalslag van controles inzake de verkorte procedure Wmo, het gedeeltelijk nog uitvoeren van VIC controles waaronder de spendanalyse. Dit alles was nodig om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen. De gemeente is erin geslaagd om over deze onderwerpen een goed beeld te kunnen vormen waarop de rechtmatigheidsverantwoording gebaseerd is. Wij merken hierbij op dat deze controle achteraf substantiële inzet heeft gevraagd van de organisatie.

Overige interne beheersing

Daarnaast hebben wij in de managementletter onze zorg uitgesproken over dat het de gemeente moeizaam lukt om structurele veranderingen door te voeren. Een aantal jaren bestaan al verbeterplannen, maar deze komen moeizaam tot uitvoering. De aansluiting en ontvlechting bij GR de Connectie speelt hierin een rol, alsmede het achterblijven van ontwikkelingen in het financiële pakket. Wij benadrukken nogmaals de noodzaak om hiermee aan de slag te gaan. Bovendien betekent dit dat de gemeente voor de getrouwheid en rechtmatigheid ook in 2024 afhankelijk blijft van aanvullende werkzaamheden door de VIC medewerkers achteraf. Deze werkzaamheden moeten, vanwege de benodigde inzet voor de jaarrekening 2023, nog opgestart worden.

3. 1 Contract opvanglocaties Contract opvanglocaties Financiering

Juridisch geschil

Voorziening

Inkoopcontracten

Lening

Sinds medio 2022 heeft de gemeente als taak om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren. Dit gebeurde in 2023 op twee locaties, gehuurd van de Jasmin Group. De totale kosten voor de opvang op deze locaties bedragen in 2023 circa € 5,3 mln en bestaan (naast huur) onder andere uit catering en beveiliging. Voor de gemeente vindt dit budgetneutraal plaats. Wij hebben de verantwoording van kosten en opvangplekken via SiSa gecontroleerd en stemmen in met de hieruit voortkomende vordering van € 588. 000 op het Rijk. In de zomer 2023 heeft de gemeente West Maas en Waal een nieuw contract met de Jasmin Group afgesloten voor de huur van 2 locaties te Maasbommel en Wamel. Eind 2023 is echter gebleken dat de gemeente op deze locaties geen opvang haalbaar achtte. Met de Jasmin Groep is een juridisch geschil ontstaan over nakoming van het contract. Op dit geschil zijn zowel in december 2023 en als in maart 2024 gerechtelijke uitspraken gedaan waarin de gemeente wordt gehouden aan de contractuele verplichtingen. De impact op de jaarrekening hiervan is als volgt: • Omdat voor beide locaties geen andere bestemming is gevonden, is sprake van een verlieslatend contract. In lijn met de verslaggevingsregels heeft de gemeente in de jaarrekening 2023 een voorziening gevormd van € 2 mln gebaseerd op de contractvoorwaarden (o. a.

dagtarieven, opvangplaatsen, looptijd contract) en gerechtelijke uitspraken. Wij hebben de voorziening gecontroleerd en vinden dat deze - rekening houdend met de huidige bekende feiten en omstandigheden – naar beste schatting is opgenomen. Wij merken hierbij op dat het uiteindelijke bedrag aan kosten nog kan afwijken. Bij verlenging van de rijksregeling na maart 2025 ontstaat mogelijk ook een nieuwe verplichting voor de gemeente. Dat is nu nog niet bekend en hiermee is geen rekening gehouden. • De gemeente heeft verder onderzocht hoe de contracten met de Jasmin Groep en andere inkoopcontracten (met name catering, beveiliging etc. ) tot stand zijn gekomen in het licht van de aanbestedingswetgeving. In tegenstelling tot 2022 kon de gemeente zich in 2023 niet meer beroepen op de uitzonderingsregels voor ‘dwingende spoed’ en gelden de reguliere regels en drempelbedragen. Op basis van dit onderzoek heeft de gemeente vastgesteld dat veel contracten onderhands zijn gegund (en verlengd) waarbij onterecht geen Europese aanbestedingsprocedures zijn doorlopen. Dit heeft geresulteerd in een gekwantificeerde onrechtmatigheid van in totaal € 5,5 mln, die bestaat uit de jaarlasten 2023 en de verplichtingen 2024. Wij zijn het eens met de analyse van de gemeente. • De gemeente heeft in 2023 een aanvullende lening verstrekt aan Jasmin Group van € 500. 000 zonder raadsbesluit.

Omdat het verouderde treasurybeleid (2012) niet is opgenomen in het normenkader, is dit formeel niet onrechtmatig. Per eind 2023 bedraagt de totaal uitstaande lening € 540. 000 Deze wordt door de gemeente volledig inbaar geacht. Wij stemmen hiermee in; desondanks schuilt hierin wel een risico. .

3. 2 Verkorte procedure

wmo

Verkorte procedure wmo Verkorte procedure Wmo

Bevinding Vanaf augustus 2023 zijn via een verkorte procedure zorgtoekenningen gedaan op het gebied van de Wmo. Hiertoe is gemeentebreed besloten om de wachtlijsten te verkorten. Tijdens deze verkorte procedure zijn enkele essentiële processtappen in het aanvraagproces overgeslagen. Hoewel initieel de verkorte procedure alleen bij bestaande cliënten zou worden gebruikt, is dit ook voor nieuwe cliënten gebeurd. In de managementletter hebben wij dit gemeld waarbij op dat moment becijferd was dat het om een rechtmatigheidsfout van maximaal € 4,2 mln zou kunnen gaan. Wij hebben toen geadviseerd hierop actie te ondernemen. Bij nader onderzoek door de gemeente is gebleken dat: Binnen de Wmo en de gemeentelijke verordening geen ruimte bestaat voor verkorte procedures bij nieuwe cliënten, maar wel bij bestaande. Vervolgens heeft de gemeente uitgezocht om welke nieuwe cliënten het is gegaan en hierop zijn alsnog aanvullende toetsingen uitgevoerd. Uiteindelijk is de rechtmatigheidsfout gereduceerd tot € 166. 000. Naast de verkorte procedure is ook een pilot gestart voor dagbesteding. Bij deze vorm van zorgtoekenning ontbreken ook enkele essentiële onderdelen in het aanvraagproces waardoor deze niet voldoet in het kader van de Wmo en de gemeentelijke verordening. De gemeente heeft ook op dit onderdeel nader onderzoek uitgevoerd en komt uit op een onrechtmatigheid van € 106. 000.

Voor bovengenoemde bedragen weet de gemeente niet zeker of inwoners recht hebben op zorg binnen de daarvoor geldende regels. De gemeente heeft dit opgenomen in de eigen rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben de aanvullende werkzaamheden betrokken in onze controle en stemmen in met bovenstaande conclusie. Wij merken hierbij op dat geen sprake is van een fout in de getrouwheid van de jaarrekening. Dat wil zeggen dat facturen aan zorgleveranciers wel terecht zijn betaald op basis van de geleverde zorg.

3. 3 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Algemeen

Onze rol

Onze verklaring

Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college expliciet verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de algehele kaders (bijvoorbeeld de kadernota rechtmatigheid) en de gestelde kaders door de raad (o. a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). In de financiële verordening zijn de raad en het college een tolerantiegrens van 3% (zijnde € 1,8 mln) en een rapporteringsgrens van € 50. 000 voor afwijkingen die in de paragraaf bedrijfsvoering gemeld dienen te worden. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat afwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de opzet en uitkomsten van de interne controles geïnspecteerd en de ingenomen standpunten van het college getoetst. Het college heeft uiteindelijk een totaalbedrag van € 6,4 mln aan lasten als onrechtmatig aangemerkt, zie onder: Criteria

Afwijking

Ons oordeel

Voorwaardencriterium

€ 6. 377. 000

Akkoord, zie tevens toelichting.

Begrotingscriterium

€

Akkoord, zie tevens toelichting

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

€

Akkoord

Totaal rechtmatigheidsoordeel

€ 6. 377. 000

Dit komt ruim boven de tolerantiegrens uit, waardoor niet rechtmatig is gehandeld binnen de afspraken. Ons inziens is dit op een getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording (in de jaarrekening) en verschaft de toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering (in het jaarverslag) het gewenste inzicht. Onze getrouwheidsoordeel is vanwege bovenstaande situatie niet aangepast. In onze controleverklaring nemen wij een aanvullende paragraaf op ter benadrukking van bovengenoemde onrechtmatigheden. Op de volgende pagina’s gaan wij inhoudelijk in op de drie rechtmatigheidscriteria.

3. 3 Rechtmatigheid

voorwaarden

Rechtmatigheid Voorwaarden criterium

Ten aanzien van het voorwaardecriterium zien de risico’s met name toe op niet naleving van de aanbestedingswetgeving. Door de organisatie is een uitgebreide inkoopanalyse opgesteld waarbij is getoetst of hieraan is voldaan. De hieruit voortkomende afwijkingen zien enerzijds toe op de lasten in 2023 en anderzijds op doorlopende verplichtingen in komende jaren. Wij stemmen in met de getrokken conclusies van de gemeente en vinden de toelichting hierop passend. Criteria

Lasten 2023

Verplichtingen 2024

Totaal

Verwijzing

Opvang Oekraïne: inkoop service en catering

€ 2. 155. 000

€ 2. 702. 000

€ 4. 857. 000

H 3. 1

Opvang Oekraïne: inkoop beveiliging

€

642. 000

€

642. 000

H 3. 1

Diverse inkopen, m. n. inhuur

€

380. 000

€

226. 000

€

606. 000

Zie onder *

Verkorte procedure WMO

€

272. 000

€

272. 000

H 3. 2

Totaal voorwaarden criterium

€ 3. 449. 000

€ 2. 928. 000

€ 6. 377. 000

* Het grootste deel van de onrechtmatigheden hangt samen met de inkoop rondom de opvanglocaties van Oekraïense vluchtelingen (zie ook H 3. 1). Naast deze specifieke situatie zijn er intern bij diverse andere inkoopdossiers onrechtmatigheden geconstateerd. Deze zien met name toe op de inhuur van externen ten aanzien van de transitie van de ICT van De Connectie naar een andere externe (markt)partij. Aangezien deze inhuur noodzakelijk is om het project te laten slagen, is deze inhuur voor de duur van de projectperiode vastgelegd. Dit is enkelvoudig onderhands gebeurd, terwijl gezien de bedragen een EU aanbestedingstraject doorlopen had moeten worden. Omdat bij de gemeente al enkele jaren onrechtmatigheden voorkomen op de inkopen, benadrukken wij het belang van verbeteringen in de inkoopprocessen.

3. 3 Rechtmatigheid

begroting

Rechtmatigheid Begrotingscriterium

De gemeenteraad autoriseert de begroting op het niveau van de programma’s. Voor 2023 is bij de toetsing op het begrotingscriterium uitgegaan van de financiële verordening. De afspraken die hierin zijn vastgelegd zijn op een aantal punten echter niet duidelijk. Het college heeft daarom consistent aan vorige jaren gehandeld en daarbij de volgende standpunten ingenomen: overschrijdingen op lasten en investeringskredieten zijn in basis onrechtmatig, tenzij deze onder voorwaarden (financiële verordening art. • 12. 4) als acceptabel zijn aangemerkt. Acceptabele afwijkingen worden wel gemeld, maar tellen vervolgens niet mee als onrechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording. • overschrijdingen op lasten die hun oorsprong vinden na de laatste tussentijdse rapportage zijn rechtmatig, mits ze passen binnen het bestaande beleid van de raad en voldoende in de jaarstukken zijn toegelicht. • financiële voordelen ten opzichte van de begroting (dan wil zeggen minder lasten of meer baten) leiden niet tot een onrechtmatigheid. Bij deze categorie volstaat melding van de afwijking in het jaarverslag / de jaarrekening. Als gevolg hiervan heeft het college circa € 3,6 mln aan overschrijdingen gemeld welke geheel als acceptabel zijn aangemerkt. Dit hangt samen met compenserende baten (bijv. bij de lasten opvang Oekraïners), open eind regelingen (Wmo en Jeugd) en tijdig melden.

Ondanks dat wij bovenstaande werkwijze kunnen volgen, blijkt dit niet eenduidig uit de gemaakte afspraken met de raad. Om die reden hebben wij aan de raad gevraagd om met bovenstaande werkwijze in te stemmen bij de vaststelling van de jaarrekening. Pas daarna kunnen wij formeel onze verklaring verstrekken. Wij adviseren aanvullend om de specifieke spelregels in de toekomst te evalueren en eenduidig vast te leggen om discussie te voorkomen.

3. 4 Jeugdhulp

Wmo

Jeugdhulp en Wmo Lasten Jeugdhulp en Wmo € 0

WMO

Jeugd hulp

€ 2

€ 4

€ 6

3,5 4,0 4,4 4,2

2022 Primaire begroting Begroting

3,7 4,9 4,5 5,1

wijziging Realisatie

Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook getrouw zijn, moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Hiertoe steunt de gemeente op zowel eigen onderzoek als op de productieverantwoordingen (PV) en accountantsverklaringen (CV) die van de zorgaanbieders worden ontvangen.

Onzekerheid zorglevering in €K Op basis van PV en CV

602

Rest onzekerheid €0

Jeugd

3938877

264172 88

€ 500

Wmo

€ 1. 000

PGB's Jeugd

Bij zowel de lasten jeugdhulp als Wmo is te zien dat de primaire begroting redelijk dichtbij de realisatie in 2023 ligt. Tevens is te zien dat bij vooral de lasten jeugdhulp te fors tussentijds is afgeraamd. Belangrijkste oorzaak hierin is de verkeerde interpretatie van de gegevens uit zowel het nieuwe systeem als de gewijzigde taakveldindeling vanaf 2023 in de financiële administratie. Als de realisatie 2023 met 2022 wordt vergeleken valt de m. n. forse stijging van de jeugdlasten op. Dit hangt vooral samen met het gestegen aantal zware trajecten alsmede een inhaalslag voor het wegwerken van wachtlijsten. In april en mei 2024 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2023 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat er geen materiele afwijkingen zijn tussen de gemeentelijke administratie en de productieverantwoordingen.

€ 1. 500

PGB's Wmo

€ 2. 000

Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau ca € 1,2 mln. Doordat de gemeente voor jeugdzorg/ Wmo in haar proces de prestatielevering niet expliciet vaststelt, heeft de gemeente ook voor 2023 opnieuw extra onderzoek gedaan op die zorg waarvan de prestatielevering onzeker was. Hierdoor resteert een bedrag van € 600. 000 als onzeker. Dit bedrag hebben wij aangemerkt als resterende onzekerheid in de controle voor getrouwheid. 15

3. 5 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding Grond exploitaties

Het risicoprofiel op uw grondbedrijf is in algemene zin laag. Er zijn eind 2023 nog drie projecten in exploitatie. De totale boekwaarde bedraagt € 0,8 mln negatief, wat inhoudt dat de verkopen reeds hoger zijn dan de gemaakte kosten. Vanuit onze controle merken wij hierbij het volgende op: • Op project Leeuwse Veld fases E en F zijn de grondposities verkocht wat tot een positief resultaat van € 995. 000 heeft geleid. Voor de gemeente bestaan verder geen materiele financiële verplichtingen. • Op de projecten Appelhoek 1b en Spitsestraat te Appeltern is conform een vaste methode (de POC methode) een tussentijdse winst verantwoord van € 330. 000. Beide projecten zullen naar verwachting in 2025 gereed zijn. • Aanvullend zijn onder het gereed product 2 percelen aan de Lageweg te Dreumel opgenomen voor € 340. 000. Deze percelen staan sinds 2021 te koop en worden (na enige vertraging) in 2024 verkocht. De waardering hiervan is akkoord. Op basis van onze controlewerkzaamheden kunnen wij instemmen met de raming van de eindwaarde en de waardering van de projecten en voorraad ultimo 2023.

3. 6 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding Voorzieningen groot onderhoud

De gemeente West Maas en Waal heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (vastgoed, wegen etc. ) egalisatievoorzieningen gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2023 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Stand 31-12-2023 (plan)

Stand 31-12-2023 (realiteit)

Verschil

Onderhoud wegen

2022-2026

€ 853. 000

€ 912. 000

+ € 59. 000

Onderhoud gebouwen

2018 (2022)

€ 762. 000

€ 2. 006. 000

+ € 1. 244. 000

Voorziening riolering*

2021

n. v. t.

€1. 003. 000

n. v. t.

Civiele kunstwerken

2018

€ 20. 000

€ 85. 000

+ € 65. 000

Duidelijk is dat op meerdere voorzieningen een achterstand ten opzichte van het plan waarneembaar is. *) De voorziening riolering is bedoeld om tarieven te egaliseren en is daarmee geen ‘zuivere’ onderhoudsvoorziening.

3. 6 Voorzieningen groot onderhoud Voorziening groot onderhoud Bevinding Naar aanleiding van de realisatie in 2023 hebben wij de volgende bevindingen: Wegen

Gebouwen

•

Het wegenplan is eind 2022 definitief geactualiseerd. In 2023 is € 1,45 mln uitgegeven wat € 600. 000 euro hoger is dan oorspronkelijk geraamd. Hiermee zijn vooral achterstanden uit het verleden ingehaald. Gezien het geschatte verloop van de voorziening de komende 3 jaar zijn de huidige dotaties aan de voorziening te laag, daar de voorziening al in 2025 richting nul dreigt te lopen. Dit wordt vooral veroorzaakt door stijging van de kosten (eenheidsprijzen) waardoor projecten fors duurder uitvallen. Wij hebben het college geadviseerd het plan in 2024 te actualiseren en daarop de dotaties aan te passen.

•

De voorziening gebouwen is met een onderhoudsplan uit 2018-2027 onderbouwd. Deze is begin 2022 geactualiseerd. De werkelijke onderhoudslasten lopen niet meer in lijn met het plan. Volgens het plan had in 2023 voor ruim € 600. 000 (2022: € 800. 000) aan regulier groot onderhoud gerealiseerd moeten worden. Gezien het feit dat de voorziening met meer dan € 1 mln achterloopt, is de vraag of het realistisch is dat de planning nog kan worden ingehaald en gerealiseerd. Wij hebben het college geadviseerd het plan te herzien/ vernieuwen en daarop de stortingen aan te passen.

3. 7 Overige bevindingen Overige bevindingen Verlofsaldi

Met ingang van boekjaar 2022 hebben werknemers de mogelijkheid om niet opgemaakte verlofuren onder voorwaarden om te zetten in spaarverlof. Dit spaarverlof heeft - in tegenstelling tot wettelijk- en bovenwettelijk verlof - geen vervaldatum en kan door de werknemer naar eigen wens worden ingezet om met behoud van loon minder te werken, bijvoorbeeld richting pensioendatum. De verslaggevingsregels (BBV) schrijven voor dat spaarverlof onder voorwaarden financieel tot uitdrukking moet komen in een voorziening. Gemeente West Maas en Waal heeft voor 2023 geen voorziening spaarverlof aangelegd, omdat geen enkele werknemer zich hiervoor heeft opgegeven. Belangrijke reden hierbij is dat medewerkers vanuit het verleden verlof hebben opgebouwd. Onder de ‘niet uit de balans blijkende verplichtingen’ (NUBBV) is het totaal aan restanturen opgenomen ad € 548. 000. Wij adviseren in kaart te brengen welke uren behoren tot het wettelijke versus niet wettelijke deel waarbij tevens de inschatting gemaakt moet worden wanneer deze uren gebruikt gaan worden. Indien een piek in uitbetaling van deze uren verwacht wordt, dient ook deze positie in de balans gewaardeerd te worden.

MFA’s dorpshuizen

Gemeente West Maas en Waal heeft bij de realisatie van diverse dorpshuizen en MFA’s ervoor gekozen om leningen (met 1 e recht op hypotheek) te verstrekken aan de exploiterende Stichtingen voor de realisatie van de dorpshuizen en MFA’s. Onder de financiële vaste activa heeft de gemeente West Maas en Waal ultimo 2023 voor in totaal € 10,5 mln leningen (2022: € 10,9 mln) aan diverse Stichtingen open staan. Aflossingen worden conform de afspraken ontvangen. Onze conclusie is dat de vordering juist is gewaardeerd. Aan deze constructie kleven diverse nadelen. Voor de huidige constructies worden verschillende scenario’s onderzocht voor een toekomstbestendige structuur. Doordat dit een complexe situatie is die voor elk pand verschilt, is dit een langdurig proces geworden. Wijzigingen in de constructies hebben gevolgen voor de waardering van diverse posten in de jaarrekening, zoals het financieel vast actief, het materieel vast actief, mogelijk te vormen onderhoudsvoorzieningen en te betalen belastingen zoals BTW, overdrachtsbelasting enz. Naar verwachting zullen in 2024 de eerste stappen in dit proces van overdracht/ nieuwe afspraken gemaakt worden.

3. 7 Overige bevindingen Overige bevindingen Voorziening ontzandingen

Ten behoeve van het ‘eeuwigdurende’ onderhoud van het zandwinninggebied aan de Maas bij Alphen is contractueel overeengekomen dat bij overdracht van het gebied door ‘Over de Maas’ CV een budget ter beschikking wordt gesteld aan de gemeente. De dekking hiervoor is gedurende de jaren opgebouwd vanuit de diverse baten uit de zandwinning, deels in de jaarrekening van de gemeente West Maas en Waal en deels in de jaarrekening van ’Over de Maas’ CV. ‘Over de Maas’ CV heeft de afgelopen jaren middels haar eigen jaarrekening, gecontroleerd door een accountant, het ter beschikking staande saldo aan de gemeente West Maas en Waal bevestigd. De stand van de voorziening in de jaarrekening van de gemeente is ultimo 2023 ruim € 2,1 mln. De laatst gecontroleerde jaarrekening van ‘Over de Maas’ CV dateert van 2022 waar ultimo 2022 eveneens een voorziening conform de afspraken is verantwoord. Vanuit een berekening van een gespecialiseerd bureau uit 2020 is gebleken dat het totaalbedrag van deze voorzieningen toereikend is om te kunnen voldoen aan de onderhoudsverplichting voor de komende 100 jaar. Wij adviseren om bij moment van overdracht opnieuw te bepalen of de voorziening toereikend zal zijn aan de hand van de meest actuele gegevens. Tevens dient rekening gehouden te worden met een correcte verwerking conform BBV.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2023 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.

In 2023 heeft de gemeente fraudebeleid opgesteld.

Er zijn - met uitzondering van hetgeen in hoofdstuk 3 is genoemd - geen belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiele impact op de cijfers per ultimo 2023. 21

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Gemeente West Maas en Waal heeft eind 2022 besloten de samenwerking met GR de Connectie op de meeste onderwerpen te beëindigen, waar onder op het gebied van automatisering. De samenwerking zal eind 2024 beëindigd zijn of zoveel eerder als de gemeente een of meerdere nieuwe partners heeft gevonden. Daarmee blijft voor 2023 tevens de situatie bestaan dat geen duidelijke afspraken zijn gemaakt t. a. v. de wederzijdse verplichtingen en verantwoordelijkheden bij calamiteiten of erger. Wij adviseren dit onderwerp in ieder geval met de nieuwe ICT partner helder vast te leggen in een zogenaamde SLA.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

5. Bijlage1 –Tabelfouten Nummer

Specifieke uitkering of overig

A16

onzekerhedenSiSa Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n. v. t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n. v. t.

C55

Aanpak energiearmoede

n. v. t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

n. v. t.

C75B

Regiodeals3e tranche (SiSatussenmedeoverheden)

n. v. t.

C92

RegelingspecifiekeuitkeringInformatiepuntenDigitaleOverheid

n. v. t.

C94

SpecifiekeUitkeringLokaleAanpakIsolatie

n. v. t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

n. v. t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n. v. t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

n. v. t.

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

n. v. t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023

n. v. t.

G2A

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2022

n. v. t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2023

n. v. t.

5. Bijlage1 –Tabelfouten

onzekerhedenSiSa

Nummer

Specifieke uitkering of overig

G3A

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_totaal 2022

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling (Tozo) _gemeentedeel 2023

Zie bijlage 2 TOZO

G4A

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling _ Totaal 2022

Zie bijlage 2 TOZO

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2023

n. v. t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel

n. v. t.

G12A

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_totalen 2022

n. v. t.

G13

Onderwijsroute_deel gemeente 2023

n. v. t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

n. v. t.

Regeling Sportakkoord 2020–2022

n. v. t.

H12

Regeling Specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

n. v. t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

n. v. t.

5. Bijlage1 –Tabelfouten

onzekerhedenSiSa

Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

n. v. t.

H31

Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen

n. v. t.

H32

Specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

n. v. t.

H35B

Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)

n. v. t.

Strekking controleverklaring Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

5. Bijlage 2 – Tabel fouten

onzekerheden TOZO

Nummer

Specifieke uitkering of overig

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n. v. t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n. v. t.

Tozo 2

n. v. t.

Tozo 3

n. v. t.

Tozo 4

n. v. t.

Tozo 5

n. v. t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelding van schulden levensonderhoud in jaar T

n. v. t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n. v. t.

Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 2 – Tabel fouten

onzekerheden TOZO

Nummer

Specifieke uitkering of overig

G4A

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_totaal 2022

n. v. t.

G4A

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen_totaal 2022

n. v. t.

G4A

Tozo 2_totaal 2022

n. v. t.

G4A

Tozo 3_totaal 2022

n. v. t.

G4A

Tozo 4_totaal 2022

n. v. t.

G4A

Tozo 5_totaal 2022

n. v. t.

G4A

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar 2022

n. v. t.

G4A

n. v. t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14353031/1