Bijlage 2. Toelichting (bijlage 3)

Bijlage 3. Toelichting: beoogd effect en samenhang Achtergrond en proces. Op 30 november 2022 lanceerden het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) het Nationaal Plan Dakloosheid (NAD) Eerst een thuis (Rijksoverheid, 2023). Het plan sluit aan op de Verklaring van Lissabon om dakloosheid in 2030 te beëindigen (European Commission, 2023). Het Nationaal Plan vraagt om een fundamenteel andere kijk op het vraagstuk ‘dakloosheid’ en benoemt zes leidende principes die richting geven aan de regionale vertalingen van dit landelijke plan. Hierbij wordt gesteld dat het aanpakken van dakloosheid begint met huisvesting. Op 5 december 2022 zijn de bestuurlijke afspraken tussen zorgaanbieders, gemeenten, woningcorporaties en het Rijk ondertekend (Rijksoverheid, 2023). Hierin is gezamenlijk afgesproken om integraal samen te werken aan het beëindigen van dakloosheid in 2030, onder de vlag van de Coalitie Nationaal Actieplan Dakloosheid – Eerst een Thuis. In navolging op het NAD – Eerst een Thuis, heeft het regionaal bestuurlijk overleg Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen op 21 april 2023 de opdracht gegeven om mee te doen aan het ETHOS onderzoek.

Met het ETHOS onderzoek werd in de gehele regio op een moment alle dak- en thuislozen geteld die aan de definitie voldeden. Een definitie die uitgaat van het ontbreken van volwaardige huisvesting. Deze telling vond op 9 april 2024 plaats in de regio Gelderland-Zuid en bracht op de best mogelijke wijze de omvang en problematiek in kaart. Daarnaast is door het in de keten en regio gezamenlijk werken aan het ETHOS onderzoek een hernieuwde basis gelegd voor de hechte regionale samenwerking om dak- en thuisloosheid aan te pakken en terug te dringen. Op 1 oktober 2024 heeft de Regio Gelderland Zuid opdracht gegeven om aan de hand van zowel het Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis (2023 – 2030) en het daaropvolgende ETHOS onderzoek in 2024, een project op te starten om tot een nieuwe aanpak te komen om dak- en thuisloosheid tegen te gaan. Dat heeft geresulteerd in dit Regionaal Actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid 2026-2032. Het zijn plannen die voortkomen uit een intensieve regionale samenwerking van centrumgemeente Nijmegen, met de regio’s Rijk van Nijmegen en Rivierenland. Alle raden van de 13 betrokken gemeenten in de regio Gelderland-Zuid wordt gevraagd om het Regionaal Actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid 2026-2032 vast te stellen.

Na vaststelling door de betrokken gemeenteraden van het Actieplan, zal het Regionaal Uitvoeringsplan voorgelegd worden aan alle betrokken colleges ter vaststelling. Na vaststelling van zowel het regionale Actieplan als het Regionale Uitvoeringsplan volgt het opstellen van de Lokale Uitvoeringsplannen.Om zo in 2026 duidelijk te maken hoe op lokaal niveau het probleem van dak- en thuisloosheid wordt aangepakt per gemeente.

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

BLANCO

Beoogd effect. Het ultieme doel is het volledig uitbannen van dak- en thuisloosheid en ervoor te zorgen dat iedereen die hiermee te maken heeft (gehad) weer mee kan doen in de samenleving. Dit is nodig omdat er steeds meer mensen dak- of thuisloos zijn en de zorgvraag van deze mensen sterk toe neemt. Meer alleenstaanden en gezinnen hebben moeite om mee te doen in de samenleving en in sommige gevallen resulteert dit in het verlies van een (t)huis. Deze toenemende druk is voelbaar in de maatschappelijke opvang. De maatschappelijke opvang heeft te kampen met een groot tekort aan betaalbare woningen, waardoor de uitstroom stokt. Meer mensen blijven - langer - in de opvang. Of, meer mensen slapen buiten op straat. Doordat mensen steeds langer op straat verblijven, groeit de onbehandelde zorgvraag, waarbij de problematiek zwaarder en complexer wordt. Deze toenemende zorgvraag zorgt op haar beurt voor extra druk op de leefbaarheid en veiligheid, zowel voor de betrokken individuen als voor de samenleving als geheel. Wat leidt tot wachtlijsten en overvolle opvangvoorzieningen. Met daarnaast een tekort aan professionals voor behandeling en begeleiding en een structureel tekort aan budget voor de maatschappelijke opvang, is de situatie schrijnend.

De huidige zorgvormgeving biedt een goede basis, maar er is een andere aanpak nodig om dak- en thuisloosheid effectief te voorkomen en de opvang op een andere manier te organiseren. Die visie is meegenomen in het Regionaal Actieplan Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid. De drie plannen. Een sluitende aanpak van dak- en thuisloosheid vraagt om een visie en afspraken op regionaal én lokaal niveau. De drie plannen zijn samenhangend. We richten ons op een lokale aanpak waar het mogelijk is, een sub-regionale aanpak waar het nodig is en een regionale ondersteuning als het niet anders kan. Het betreft de documenten: 1. Het Regionaal Actieplan: bevat de aanleiding, missie, visie, uitgangspunten en doelen voor de aanpak van dak- en thuisloosheid in Gelderland-Zuid. Dit document is bijgevoegd. 2. Het Regionaal Uitvoeringsplan: is het uitvoeringsplan van het regionaal actieplan en werkt uit hoe het regionaal vangnet voor maatschappelijke opvang wordt ingericht en welke kaders er gelden voor de lokale uitvoeringsplannen. 3. Het Lokale Uitvoeringsplan: beschrijft per gemeente welke maatregelen worden genomen om 75% van de vraagstukken van (dreigende) dak- en thuisloosheid lokaal op te lossen en/of te voorkomen. Hierbij ligt de nadruk op preventie, het voorkommen van verlies van huisvesting. Deze lokale plannen moeten nog door alle 13 gemeenten worden gemaakt.

Het voornemen is om in 2026 deze lokale uitvoeringsplannen op te stellen. Inzet op preventie. Het tekort aan betaalbare woningen is niet op korte termijn ingelopen. Daarom zetten we in op preventie, het voorkomen van dak- en thuisloosheid, het vergroten van (de diversiteit van) aanbod van passende huisvesting en een regionaal vangnet. Dit is om dak- en thuisloosheid te verminderen, escalatie van zorg te voorkomen; mensen sneller vanuit maatschappelijke opvang te laten doorstromen naar passende vormen van huisvesting met – indien nodig - de juiste zorg, in de juiste vorm en maat. Hierdoor neemt de druk op de leefbaarheid en veiligheid van zowel het individu, als de samenleving af.

2

BLANCO

Als iemand dreigt de woonplek te verliezen, moet die persoon eerst bij de eigen gemeente terecht kunnen voor hulp, ondersteuning en herhuisvesting. Met preventieve maatregelen moet dakloosheid voorkomen worden en moeten (her)huisvestingsoplossingen worden gevonden voordat een beroep wordt gedaan op de (maatschappelijke) opvangvoorzieningen. Veel mensen zijn voldoende zelfredzaam om, met voldoende aandacht en passende ondersteuning, weer te wonen in een andere of eigen woning. Regionaal vangnet. Echter, soms zijn situaties zo complex geworden en/of er zijn geen oplossingen meer voorhanden, dat een vangnet nodig is. Dit is wat we als regio regionaal gaan organiseren met een Regionaal Vangnet van (maatschappelijke) opvangvoorzieningen. Die - waar mogelijk - kleinschalig, dichtbij en verspreid zijn over de regio. Streven. We streven naar een lager aantal mensen met kritische huisvestingsproblematiek of dakloosheid. Dit heeft tot gevolg dat in de toekomst minder beroep wordt gedaan op de maatschappelijke opvang. Hierdoor neemt de druk op de maatschappelijke opvang af en kan op termijn mogelijk afbouw van een deel van de opvang plaatsvinden. Waarbij de verwachting is dat er altijd een bepaalde omvang van maatschappelijke opvang nodig blijft.

3