Bijlage 1 Resultaten vragenlijst visie (vrijetijds)economie

Visie (vrijetijds)economie Gemeente West Maas en Waal

Resultaten vragenlijst

Aanleiding De huidige visie economie (2016) en visie vrijetijdseconomie (2015) zijn verouderd. Hoog tijd om deze visies te actualiseren. Op economisch vlak is er de laatste jaren ontzettend veel veranderd. Daarnaast wordt vrije tijd als economische factor steeds belangrijker. Daarom kiezen we voor een nieuwe gecombineerde visie (vrijetijds)economie. In een apart uitvoeringsprogramma zetten we de keuzes, acties en middelen om de doelen uit te visie te bereiken. Vragenlijst Voor het opstellen van deze nieuwe visie (vrijetijds)economie is input van lokale ondernemers belangrijk. Om zoveel mogelijk input op te halen stelden we een vragenlijst op. Deze vragenlijst hebben we via diverse online kanalen verspreid. Hierin vroegen we naar de mening van de ondernemers over het huidige en toekomstige ondernemersklimaat. De vragenlijst is ingevuld door 92 respondenten. De resultaten geven ons een goed algemeen beeld van hoe ondernemers de toekomst van ons gebied voor zich zien. Over een aantal thema’s zijn de meningen nog verdeeld. We organiseerden een thema-sessie om dieper in te gaan op deze thema’s. Tijdens deze sessie werden goede gesprekken gevoerd en brachten de uitkomsten goede argumenten om keuzes te kunnen onderbouwen. Resultaten De resultaten van de vragenlijst zijn in dit document overzichtelijk weergegeven. Bij een aantal vragen zijn door respondenten toelichtingen ingevuld.

Ook deze zijn weergegeven.

2

RESULTATEN Tot welke sector behoort uw bedrijf? 18 16

17

14

15

14

12

15

10 10

8 6 6

4 2

4

3

2

3

3

0

Hoeveel werkzame personen telt uw bedrijf?

Mijn klantenbestand is voornamelijk

1 of 2 personen

3 tot 10 personen

Lokaal

Regionaal

10 tot 50 personen

50 of meer personen

Landelijk

Internationaal

6%

11% 24%

21%

38% 28%

35%

37%

3

Mijn bedrijf is een: Anders

5

Vestiging van een Nederlandse onderneming

4

Moederbedrijf

3

Zelfstandig bedrijf zonder personeel (ZZP)

31

Zelfstandig bedrijf met personeel

49 0

10

20

30

40

50

60

In welke kern is uw bedrijf gevestigd? Anders

3

Wamel

1

Maasbommel

8

Dreumel

17

Boven-Leeuwen

20

Beneden-Leeuwen

32

Appeltern

5

Altforst

4

Alphen

2 0

5

10

15

20

25

30

35

4

Op welke locatie is uw bedrijf gevestigd? Anders

3

Bedrijf aan huis

14

In een woonwijk

5

In een recreatiegebied

8

In een winkelgebied

15

In het buitengebied

18

Op een bedrijventerrein

29 0

5

10

15

20

25

30

35

Rapportcijfer huidige vestigingslocatie 35 32

30 25 20 17

15

17

10 10

9

5 0

0

2

1

4

1

2

3

4

5

0 6

7

8

9

10 Cijfer

5

Verwacht u binnen een termijn van 5 jaar uitbreiding van uw bedrijf in personeelsomvang? Ja, 10 of meer werknemers extra

6

Ja, 5 tot 10 werknemers extra

9

Ja, 1 tot 5 werknemers extra

31

Nee, dit blijft gelijk

43

Nee, ik verwacht minder werknemers nodig te hebben

3 0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

Hoe ervaart u op dit moment de werving en selectie van nieuw personeel? Niet van toepassing

32

Zeer eenvoudig

0

Eenvoudig

2

Niet moeizaam, maar ook niet eenvoudig

22

Moeizaam

19

Zeer moeizaam

17 0

5

10

15

20

25

30

35

6

Heeft u plannen om uw bedrijf binnen 5 jaar uit te breiden of te verplaatsen? Nee, ik verwacht te stoppen

6

Nee

53

Ja, ik verwacht uit te breiden en te verplaatsen

6

Ja, ik verwacht te verplaatsen

6

Ja, ik verwacht uit te breiden

21 0

10

20

30

40

50

60

Verwacht u binnen nu en 2 jaar een daling van uw omzet? Nee, ik verwacht een grote stijging

3

Nee, ik verwacht een stijging

37

Nee, dit blijft ongeveer gelijk

39

Ja, ik verwacht een grote daling

1

Ja, ik verwacht een daling

12 0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

7

Maakt u zich zorgen over de toekomst van uw bedrijf? Nee, ik maak me helemaal geen zorgen

9

Nee, ik maak me geen zorgen

55

Ja ik maak me zorgen

23

Ja, ik maak me grote zorgen

5 0

10

20

30

40

50

60

Toelichtingen Behoud parkeermogelijkheden en bereikbaarheid winkels in het centrum van Beneden-Leeuwen. Het ‘volbouwen’ van het gebied met woningen. Het vinden van de verbinding in de regio moet beter. Koppeling van initiatieven van streekproducten. Voor de dichtbije toekomst geen zorgen: wel zorgen voor over 5 – 10 jaar en verder. Hoe gaat het dan met het ondernemersklimaat, de economische situatie, ontwikkelingen online/offline verkoop. Krapte op de arbeidsmarkt, personele bezetting. Corona-dip. Die trekt langzaam weer bij. Het huidige ondernemersklimaat in Nederland betekent helaas dat het moeilijk is groei te realiseren. Dit is voornamelijk te wijden aan het grote tekort aan personeel, abnormale stroomprijzen en moeizame vergunningsstructuur. Desalniettemin vind ik dat de gemeente West Maas en Waal hierin een goede en coöperatieve houding aanneemt. Er is een tekort aan recreatieve overnachtingsplekken. Maar de gemeente staat een uitbreiding van onze B&B niet toe. Startende ondernemer die hier pas 2 jaar woont, en daarom moeite heeft met het binnenhalen van opdrachten. Stijgende kosten (gas, elektra, etc.) maken het draaiende houden van het bedrijf moeilijk.

Hoe ervaart u de samenwerking met de gemeente? Zeer positief

Positief

Neutraal

Negatief

Zeer negatief

5% 4% 11%

32%

48%

8

Van oudsher is industrie in West Maas en Waal vooral aan de Waalkant gevestigd. De Maaskant is juist sterk in recreatie & toerisme. Bij toekomstige ontwikkelingen moet deze verdeling leidend blijven. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

8%

Oneens

Helemaal mee oneens

13%

13%

25%

41%

Toelichtingen EENS Toerisme is voor veel winkeliers een extra bron van inkomsten. Als ondernemer ben ik te groot voorstander van perfectioneren wat je hebt alvorens iets nieuws aan te boren en twee dingen “half” te doen. Het is geen ja of nee, het blijft passend qua schaal en omvang. Ons inziens heb je meer kansen wanneer je bestaande kwaliteiten benut en uitbouwt. De toeristen willen naar een gebied waar veel te doen is en te beleven. Dit wil niet zeggen dat de Waalkant niet meer zou kunnen profiteren van bijvoorbeeld routegebonden toerisme. Sterke kanten moeten worden versterkt. Natuur / ontspanning is zeer belangrijk. Het is zinloos en niet fraai om hier en daar wat industrie te plaatsen: beter concentreren. Landschap en infra zijn leidend.

ONEENS Zoek naar de beste locaties qua bereikbaarheid en belasting van de omgeving. Maak Waalkant ook aantrekkelijk met horeca. Meer recreatie & toerisme aan de Waalkant in verband met levendigheid van het gebied. Beide kanten zijn aantrekkelijk. Wellicht industrie wel alleen aan de Waalkant. Waalkant is prachtig voor recreatie. Tijden veranderen. Probeer zaken zo min mogelijk rigide te benaderen. Een gezonde mix van industrie/recreatie aan beide zijden zou beter zijn. Ik vind niet dat een “kant” per definitie veroordeeld zou moeten zijn tot een bepaalde industrie. De Maaskant is door de plassen wel meer geschikt voor grootschalige recreatie. Steeds meer B&B’s vestigen zich aan de Waalkant. Meer nog als de gemeente zou meewerken. Er is een aantoonbare behoefte voor meer overnachtingsmogelijkheden en meer recreatie aan de Waalzijde, maar dit wordt volledig genegeerd door de gemeente, zelf tegengewerkt. Bedrijven zorgen voor leefbaarheid. Een bedrijf dat gevestigd is in een dorp, trekt personeel uit dat dorp aan. Maar ook zal dat bedrijf eerder geneigd zijn om lokale initiatieven te sponsoren dan initiatieven in een ander dorp. Van gasten wordt vernomen dat zij de Waalkant zeker meer waarderen dan de Maaskant. Ook de Waalkant kent mooie stukjes natuur waar geen industrie is. Denk aan de Dreumelse Waard.

9

Bedrijven binnen dezelfde sectoren moeten worden geconcentreerd (bij elkaar in de buurt worden gevestigd; zoals detailhandelsbedrijven, horecabedrijven en overige bedrijven). Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

8%

27%

Oneens

Helemaal mee oneens

6%

34%

25%

Toelichtingen EENS Dus Veesteeg-Zuid behouden voor woningbouw en industrie aansluitend aan oostkant Veesteeg. Tot een bepaalde hoogte mee eens. Zal versterkend effect hebben op elkaar. Voor bestaande bedrijven zal dit niet altijd haalbaar zijn en moeten er ook mogelijkheden zijn op bestaande locaties. Bijvoorbeeld een horecaplein. Hopelijk is zo de stop-en-shop beweging in Beneden-Leeuwen eruit te krijgen en kunnen we mensen echt laten shoppen in onze winkelstraat. Dan krijg je een soort van centrumfunctie. Toeristen gaan naar zo’n hotspot waar altijd horeca is die open is. Versnippering geeft geen kracht. Deze clustering kan samenwerking en afstemming versterken. Minder transportkosten. Ontwikkelen gezamenlijk ecosysteem. Meer horeca bij elkaar zou goed zijn voor de toeristen en zeker ook voor de eigen bevolking. Er is nu weinig te doen. Consument komt dan sneller en kan alles vinden.

ONEENS Een organisatie moet kunnen beginnen op de locatie die hij het beste inschat, mits reëel en haalbaar. Zou handig zijn, maar het is belangrijker dat we weten van elkaar wie waar is. Echt veel mee naar de verbinding zoeken en onderhouden. Vooral horeca verspreiden, als een kern niet mogelijk is. Dit om de drukte en loop gelijkmatig te verspreiden. Ben wel voorstander van een horecaplein. Dit zal aantrekkingskracht gaan krijgen, daar gaat elke ondernemer op meeliften. Consumenten routing is niet alleen belangrijk binnen in de winkel, maar zeker ook in een winkelgebied. De consumenten worden op deze manier min of meer gedwongen het gehele winkelgebied te doorlopen. Geen supermarkt concept hanteren, waarbij alle brood en boter bij elkaar te vinden is. Wel is het belangrijk een mix te maken van zowel industrie als detailhandel, enkel dient de industrie die óók de consument bediend, bereikbaar te zijn tijdens de gezamenlijk openingstijden. Diversiteit is heel belangrijk in het straatbeeld, maar wel goed verdeeld. Geldt niet voor alle soorten bedrijven. Ik denk dat het maatwerk is. Het is mooi als het zo is, maar moet niet dwingend worden opgelegd. 8 dorpen, dus bijvoorbeeld de horeca moet zeker verspreid blijven. Grotere industrie mag men zeker centreren.

10

Spreiding van bedrijven in een uitgestrekt gebied als Maas en Waal is juist goed en versterkt het karakteristieke gevoel van ruimtelijkheid en natuur. Dit was een trend om buiten de steden giga centra’s te maken. Totaal mislukt want de binnenstad liep leeg. Als je alles op 1 locatie vestigt, verdwijnt de economie op andere locaties. Juist de spreiding maakt het voor de toeristen, bezoekers een leuke manier om het gebied te verkennen. En zo blijft er ook rust en ruimte tussen de verschillende recreatie en horecabedrijven.

11

In West Maas en Waal moet in ieder dorp minimaal één bedrijventerrein gevestigd zijn. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal 3%

Oneens

Helemaal mee oneens

9%

33%

26%

29%

Toelichtingen EENS Geen opmerkingen

ONEENS Dit is geen doel op zich. Het moet gewoon praktisch zijn en wel de bedrijvigheid van de gebieden hebben. Er is geen reden die deze stelling onderbouwt. Het zou mooi zijn dat elk dorp zijn economische parel kent, maar ook dit is geen wet of noodzaak. Rustig wonen, natuur en een klompenpad geeft ook kwaliteit. Naar mijn mening moet er alleen een bedrijventerrein zijn als daar vraag naar is. De markt bepaalt. Bij vraag zou de gemeente dit wel naar alle mogelijkheid moeten ondersteunen. Erg zonde van het dorp. In vind bijvoorbeeld de binnenkomst van Maasbommel erg lelijk (door een mini-bedrijventerrein). Neem een voorbeeld aan de Drentse dorpen: prachtig, sfeervolle entree. Kijken naar locatie, misschien bedrijven verplaatsen waardoor woningbouw en recreatie gevestigd kan worden.

12

Een streekcoördinator is van grote toegevoegde waarde voor het versterken van de lokale economie in heel West Maas en Waal. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

7%

4%

Oneens

Helemaal mee oneens

10%

36% 43%

Toelichtingen EENS Ik denk zeker dat een verbinder van toegevoegde waarde is. Nu loopt er wat mij betreft vaak veel langs elkaar heen. Dat kan het zijn, echter is het van groot belang dat de verbinding goed gemaakt wordt. Onze gemeente is erg verdeeld in de maas & de waalkant en erg uitgestrekt, met veel afgunst naar elkaar. Zie bijvoorbeeld alle verschillende ondernemersverenigingen en die allemaal het wiel opnieuw uitvinden. Dus een streek coördinator moet precies weten wat hier speelt en hoe daarmee om te gaan. Daar heb ik zelf interesse in om dit verder te ontwikkelen dus absoluut kansen om hier mee te denken en stappen te maken. Een of twee personen met de focus van de verbinding/communicatie en vooral het versterken van de diverse groepen/platforms. Actief verbindingen leggen tussen alle partijen zal zeker pluspunten opleveren voor iedereen. Nu gaat veel langs elkaar heen en is veel niet bekend voor iedereen. Samen op een constructieve wijze het land van Maas en Waal aantrekkelijk houden voor ondernemers en bewoners! Hier is nog veel te winnen denk ik. Mits de 'streekcoördinator' niet in het belang van een enkele partij handelt en wandelt. Deze SC is neutraal en niet voor of tegen de ondernemers, alsmede niet voor of tegen de gemeente. Mogelijkheden moeten altijd bekeken worden, geen bureaucratie bij de SC.

De SC is een brug tussen gemeente en ondernemers, iedereen is gelijk. Wanneer de streekcoördinator een bemiddelaar is tussen partijen is dat oké. Meer verbondenheid = meer samenwerking = elkaar versterken en daarmee een betere lokale economie.

ONEENS Tiel heeft al jaren een binnenstad manager. Het winkelaanbod loopt terug en de stad ligt op zijn gat. Een streekcoördinator voelt als een extra hobbel/buffer en als de omgevingsdiensten bij vergunningen. Gemeentes worden zo log en nagenoeg onbereikbaar en remmen ontwikkelingen. In West Maas en Waal kent iedereen elkaar of het nu 1ste graads of 2de. Iedereen weet elkaar wel te vinden. In ieder geval dat is mijn ervaring aan de Maaskant. Er zijn al diverse verenigingen en overkoepelende organisaties, dit kost alleen maar veel geld en levert niets op. Ben niet perse voorstander van meer ambtenaren.

13

NEUTRAAL Het maakt niet zoveel uit hoe iemand heet. Belangrijk is dat de gemeente goede bedrijfsfunctionarissen heeft, die bereikbaar zijn voor de ondernemers en luisteren en in gesprek gaan met ze. De verbinding heeft alleen zin als er genoeg overeenkomsten zijn die je kunt koppelen. Echter als 1 kern winkels heeft en 1 kern landbouw en 1 kern enkel recreatie. dan zijn er maar weinig overeenkomsten en synergiën te bereiken. Door de splitsing ontstaat dit. Je ziet dit direct terug in de ondernemersverenigingen welke nu uiteen vallen uit de OMW want er zijn niet genoeg raakvlakken en te uiteenlopende belangen. Het hangt er vanaf of de streek coördinator "dingen" voor elkaar krijgt. Want hij/zij is afhankelijk van anderen/ andere afdelingen/ en van de belangen van betrokken partijen. Dat is afhankelijk hoe hij/zij de taak invulling geeft. Kan weer een stroom aan vergadermomenten toevoegen. Liever hands on ondersteuning.

14

Het recreatieve aanbod in West Maas en Waal is voldoende. Er hoeft geen grootschalige verblijfsrecreatie meer bij. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

8%

27%

Oneens

Helemaal mee oneens

9%

26%

30%

Toelichtingen EENS Eens wat betreft grootschalig, maar ik denk dat kleinschalig, uniek en onderscheidend wel van toegevoegde waarde kan zijn. Het lijkt mij juist belangrijk dat er geen grootschalige verblijfsrecreatie bijkomt. Het aanbod zoals het nu is is prima; genoeg aanbod, en genoeg natuur (waar anders verblijfsrecreatie gevestigd zou worden). Mocht er meer recreatie/ verblijfsrecreatie bij komen, prima, maar zorg dan dat het kleinschalig blijft en niet de hele regio overneemt. Er is m.i. wel ruimte voor kleinschalige verblijfsrecreatie. Het is nu kleinschalig en gezellig met de komst van grote parken etc gaat dat verloren. De kracht van dit rivierengebied is juist de kleinschaligheid en rondom de Gouden Ham is er voldoende verblijfs- en dagrecreatie.

ONEENS Omdat de recreatie pas de laatste jaren een vlucht neemt en de samenwerking tussen alle partijen juist nu pas van de grond komt, (lees gemeentes & ondernemers) bied dit legio kansen ten opzichte van werkgelegenheid en behoud/opnieuw ontwikkelen van voorzieningen. Nieuwe vorm van recreatie bied ook werkgelegenheid en je zet je op de kaart. Zie de tuinen van Appeltern. Kleine verblijfsrecreatie en een middelgrote zou ik zeggen. Met verblijfsrecreatie komt toerisme, met toerisme komt omzet. Niet met regeltjes voor plannen gaan liggen, ondernemers zien zelf wel of ze een kans hebben. Ik denk dat er absoluut vraag naar is. WMW mag absoluut aantrekkelijker worden voor recreatie van buitenaf. Waarom ons prachtige gebied niet delen met de rest van Nederland? Het hoeft niet drukker te worden wanneer het druk is, maar juist wel in het winterseizoen en het schouderseizoen. Je ziet dat er zeker een boterham te verdienen is in het hoogseizoen, maar in het naseizoen is het veel te rustig. Met name horeca heeft hier veel last van. Hierdoor is het aanbod ook eenzijdig tot een bootje huren. Leuk voor in de zomer. De lijst van mensen welke hier zouden willen verblijven is enorm. Stellen, groepen, families, etc etc . Echter wij mogen niet uitbreiden en op maar weinig (tot geen) plekken vind je dergelijke accommodaties als de onze.

Recreatie is er op zich nooit genoeg, maar het mag niet ten koste gaan van woongenot in het dorp. We willen West Maas en Waal profileren als mooiste stukje Nederland, daarvoor moeten ook

15

investeringen gedaan worden. Laat Landal, Dormio en Europarcs die projecten realiseren, de kleine recreatie ondernemers profiteren hiervan en de bewoners ook. Als er meer toeristen komen, kunnen de supermarkt, pin automaat, tankstation, restaurants en cafés open blijven en bestaansrecht behouden.

NEUTRAAL Als de kans zich voor doet om een grootschalige attractie te huisvesten, kun je het altijd overwegen, mits het gebied als zodanig niet ontwricht wordt. Mag misschien best nog, mits ruimte het toelaat. Kan voor veel dingen pluspunten hebben. Mag best wat bij, maar hoeft niet direct grootschalig te zijn. Dit is afhankelijk van wat er wordt verstaan onder grootschalige recreatie. Naar mijn mening is kwaliteit belangrijker dan kwantiteit. Wanneer kwaliteit, zowel ruimtelijk als het product, kan worden gewaarborgd dan kan “grootschalig” aanvoelen als “kleinschalig”.

16

Het recreatieve aanbod in West Maas en Waal is voldoende. Er hoeft geen dagrecreatie meer bij. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal mee oneens

8% 1% 18%

46% 27%

Toelichtingen EENS Recreatie is te sterk afhankelijk van economie en per definitie instabiel. Er is voldoende aanbod.

ONEENS Voor dagrecreatie is altijd ruimte. We missen echt een goed binnenzwembad. Wat volgens al mijn klanten hier mist is juist dagrecreatie. Het is hier rustig, prima voor de 65+ er, maar voor de grote groep hieronder is er weinig te doen. Het is voor de economie, werkgelegenheid en uitstraling goed als klanten die hier 2 weken op de camping zitten, ook daadwerkelijk de euro`s in maas en waal uitgeven en niet uit verveling naar Oss, Nijmegen of Tiel moeten gaan. Er is meer ruimte voor de ontwikkeling van dagrecreatie. Ik denk dat er nu voor dagrecreatie veel naar de Betuwe of Nijmegen getrokken wordt. Recreatief aanbod geeft beweging, beweging zorgt voor uitnodigend ondernemerschap. Mist aan de Waalkant. Er mag zeker dagrecreatie bij. Met name in de herfst/winter is er onvoldoende aanbod. Met name voor seizoensverlening belangrijk. Dagrecreatie is een zeer belangrijk onderdeel van het toeristisch product en kan juist worden uitgebreid. Voor gasten die overnachten is dagrecreatie een must. Echter merken wij dat onze gasten, vooral de internationale, vaak de streek verlaten. Qua watersport is er veel. maar daarbuiten zijn nog veel meer mogelijkheden wat ook dagrecreatie kan zijn. Mijn gasten missen vaak kleine recreatie bijvoorbeeld een openbare speeltijd of trimbos. De mens wil vermaakt worden, we hebben meer geld dan ooit.

Vroeger was je blij dat je 1 plaats ergens kon mini golfen, nu moet het beter, sneller en leuker en liefst elke week iets anders. Laat dit aan de markt over. Mensen hebben veel behoefte aan dagrecreatie. We zien dat De Loswal Maasbommel een behoefte vervult, en we verwachten dat uitbouw van dat terrein veel mensen plezier zou doen. Dagrecreatie mag best wat meer en sterker zijn. Meer inspelen op recreatie door het gehele jaar. Goed voor alle ondernemers, van horeca tot en met de aannemer.

17

Agrarische bedrijven in het buitengebied moeten (meer) ruimte krijgen om naast hun reguliere werkzaamheden ook recreatieve activiteiten te organiseren. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

10%

2%

Oneens

Helemaal mee oneens

11%

19%

58%

Toelichtingen EENS Mits compensatie voor milieu. Zeker doen, mits het geen overlast geeft aan zittende organisaties. Daar is een streekcoördinator erg belangrijk voor. Er zijn echt kansen en ideeën om dit te ontwikkelen. De agrarische sector dient aan alle kanten gesteund te worden, ook wanneer het gaat om particuliere verkoop op eigen terrein of alternatieve locatie. Geen boeren, geen eten. Dit is een prachtige combinatie. Kijk alleen al naar Boeren Bed of de prachtige B&B's in Maas en Waal. Wel ben ik van mening dat ook B&B's moeten voldoen aan alle eisen en lasten dat een recreatief bedrijf met zich mee brengt. Als een boer daar een extra zakcentje mee verdient, helemaal prima. Dan is er ook vraag naar vanuit de markt. Omdat industriële veeteelt zal moeten krimpen zijn andere bronnen van inkomen welkom. Zeker! Er is nu veel teveel agrarische grond in Maas en Waal: goed om voor meer doeleinden te gaan gebruiken.

ONEENS Ik vind dat ongenuanceerd gesteld. Je zou landbouw en recreatie meer ruimte moeten geven en veehouderij terugdringen. Dus als veehouders willen migreren van veehouderij naar dagrecreatie of landbouw moeten ze daar alle ruimte voor krijgen. De boeren hebben al te veel ruimte. Zij hebben niet nog extra ruimte nodig. Het is een oplossing om verpaupering van het buitengebied tegen te gaan en om de agrarische sector tegemoet te komen om waarde te houden voor de opstallen. De vraag is wel of hetgeen toegestaan wordt wel een toegevoegde waarde heeft. Hier zou nadere uitwerking voor nodig zijn. Schoenmaker die bij zijn leest moet blijven. ieder zijn vak. In verband met stankcirkel, etc.

NEUTRAAL Prima, maar geef ook andere ondernemers ruimte om daar iets te beginnen. Op elke boerderij een dagbesteding, melktap en B&B werkt ook niet. Waarom de agrarische bedrijven? Zij ondernemen al. Geef andere ondernemers de kans en de ruimte om te ondernemen om recreatief vlak. Kijken naar welke gebieden recreatief benut kunnen worden en mensen kansen geven dit te doen, dat zou wel passend zijn.

18

De gemeente heeft een actieve rol bij de invulling van bestaande voorzieningen die verdwijnen (zoals supermarkten, detailhandel, horeca, etc.). Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

9%

3%

Oneens

Helemaal mee oneens

14%

25%

49%

Toelichtingen EENS Elk dorp heeft een supermarkt nodig. Belangrijk om een actieve rol hierin te spelen voor de leefbaarheid en het aantrekkelijk houden van de regio. Alleen denk ik niet als gemeente gaan ondernemen, maar wel meedenken en contacten leggen. De gemeente dient te faciliteren en niet regulieren. Als wij nog leven in een democratie en de grondbeginselen van een democratie is: Niemand is meer dan een ander, dus de gemeente is ook niet meer dan een ander. Die rol zou kleiner moeten zijn, laat het aan de markt. De gemeente is een belangrijke speler als het gaat om leefbaarheid, en deze voorzieningen hebben grote invloed op het welbevinden van de bewoners. Kernen sterven anders uit. Zekers. Gemeente is medeverantwoordelijk voor welzijn in alle dorpen.

ONEENS De gemeente kan en moet faciliteren en voor zover mogelijk vanuit de gemeente meedenken, maar het ligt echt aan de ondernemer om het mogelijk te maken. Gemeente zou vergunningen makkelijk moeten maken en de noodzakelijke voorzieningen. Voor de rest moet het gewoon marktwerking zijn. Niet handig om iets in stand te houden waar geen behoefte aan is Dit is puur marktwerking. De wereld veranderd en dit betekend dat supermarkten, horeca en detailhandel niet meer rendabel zijn in kleine dorpen.

NEUTRAAL Het is mij niet duidelijk wat er met deze vraag bedoeld wordt. Heeft de gemeente een actieve rol zodat ze niet verdwijnen? Helemaal mee oneens, aan de Maaskant is er niks meer, behoudens hier en daar een eigenwijze ondernemer. Zou de gemeente een actieve rol moeten hebben? Helemaal mee eens, er is teveel radiostilte, in ieder geval aan de Maaskant. De gemeente kan ondersteunen, meedenken en faciliteren. Een actieve rol is wellicht wat teveel gevraagd. In het algemeen ben ik geen voorstander van overheidsbemoeienis, maar een coördinerende en faciliterende rol zou wel kunnen helpen. De wereld verandert en de veranderende wereld kun je niet bij de gemeentegrenzen tegen houden. Wanneer de bestedingen onvoldoende zijn,

19

de concurrentie te heftig, dan hebben bijvoorbeeld de buurtsupers geen kans. Vernieuwende concepten zou kunnen helpen, maar is nooit een oplossing om te kunnen houden wat eens was. Geen idee. Ze zouden er wel betrokken bij moeten zijn, mijn inziens. De gemeente moet faciliteren, dat is de primaire taak van de gemeente. Zij hoeven niet actief te zijn, maar ook niet passief. Als een voorziening verdwijnt en een ondernemer wil van een supermarkt horeca maken, dan moet er vanuit de gemeente hier medewerking aan verleent worden en gekeken worden wat de mogelijkheden zijn. Dienstbaar en faciliterend.

20

Verouderde bedrijven op solitaire locaties moeten gesaneerd worden om ruimte te maken voor woningbouwontwikkelingen. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

9%

3%

Oneens

Helemaal mee oneens

14%

25%

49%

Toelichtingen EENS Mits de verouderde bedrijven geen meerwaarde meer zijn voor de regio en niet meer in gebruik zijn zoals ooit bedacht was. Zou prima kunnen als bedrijven stoppen of een betaalbare alternatieve locatie hebben. Wel respect voor bestaande locaties als bedrijven nog door willen. Ook deze bedrijven moet de mogelijkheid geboden worden. Winkelcentrum bij elkaar houden. Kansen pakken, hier mag de gemeente wel meer initiatief in nemen. Voorkeursrecht gebruiken, woningbouwcoöperaties inschakelen, etc. In tijden als deze zou de gemeente er alles aan moeten doen om extra woningen te realiseren. Indien er voor die bedrijven een eerlijke oplossing gevonden wordt. Als de nieuwbouw past in het landschap en de omgeving. Die dan wel betaalbaar zijn. Groot woningtekort: dus oplossen. Ook mooi, landelijke stijl van woningbouw toepassen. Nu zijn de woningbouwprojecten erg krap bemeten, terwijl de hoeveelheid (agrarische) grond enorm is. Het gaat om welzijn van de bewoners. Daar waar stedenbouwkundig ook wenselijk/passend. Ik vond enkele decennia terug goed om industrie, agrarische sector aan de zuidkant van de van Heemstraweg te houden en de woonkernen, detail en horeca aan de noordkant maar volgens mij is dit door aanleg MW weg gewijzigd. Lijkt mij wel van belang om waar mogelijk bedrijventerrein bij elkaar te brengen zodat er inbreiding in de woonkernen kan plaatsvinden.

ONEENS Voormalig winkelpanden aanpassen/slopen naar woningbouw brengt het aanzicht van ieder centrum een vertekend beeld en brengt de start naar volledige overname en dus verdwijning van een dorpskern. 1 of 2 woningen voor 1 bedrijf zou prima zijn. Ik snap niet zo goed waarom. Is er een probleem wat hiermee wordt opgelost? Mits de eigenaar van dit bedrijf dat wenst. Als ze verouderd zijn vallen ze vanzelf om (financieel). De gemeente hoeft daar niet in te grijpen.

21

NEUTRAAL Saneren moet niet perse met woningbouw, maar saneren doe je omdat het niet meer haalbaar en reëel is open te blijven. Too little, too late zoals de Engelsen het zeggen. Alle voorzieningen zijn verdwenen en nu ineens moet er bij gebouwd worden. Prima, maar dan wel in combinatie met voorzieningen en niet alleen voor de randstadders, maar vooral gericht op het behoud van de maas & waler. Zolang het niet in het buitengebied is. Laat dit aan de markt. Ga dit als gemeente niet doen, leer van de fouten uit het verleden. Als een ontwikkelaar er heil in ziet of de eigenaar zelf dan komt die wel naar de gemeente met dat plan.

22

Verouderde bedrijven op bedrijventerreinen moeten gesaneerd worden om ruimte te maken voor woningbouwontwikkelingen. Helemaal mee eens

Eens

Neutraal

11%

Oneens

Helemaal mee oneens

6%

22%

39% 22%

Toelichtingen EENS Idem vorige vraag. Maar woningbouw op bestaand industriegebied lijkt mij niet echt wenselijk. Geconcentreerde woningbouw en industrie zou ik enigszins gescheiden houden. En wel in het oog houden dat extra woningen geen doel moet zijn. Ook dit is een hype van de korte termijn door met name immigratie in plaats van groei van de eigen bevolking (landelijk). Er zijn bewoners nodig om de dorpen goed leefbaar te houden.

ONEENS Ik weet niet of je dit zo kan benoemen want om te wonen en leven op een bedrijventerrein moet wel iets gebeuren. Daarnaast als het een goeie locatie is, zou dat wel handig zijn om nieuwe woningen te bouwen, vooral starters uit de regio. Prioriteit op deze terreinen zou bedrijven moeten zijn. De geboorte en sterfte cijfers dienen leidend te zijn naar de vraag of er noodzaak is om deze locaties aan te wijzen voor woningbouw ontwikkelingen, niet de politiek. Jarenlang zijn er regels voor bedrijven voor wat betreft wonen aan het bedrijf of ontvangen van particulieren, nu kan dit niet ineens allemaal wel toegelaten worden. Wat de markt vraagt en de eigenaar wil. Bedrijventerreinen moeten we behouden. Verouderde bedrijven saneren --> Ja, maar dat om nieuwe bedrijven te ontwikkelen. Dan gehele bedrijventerrein saneren? Als ze verouderd zijn vallen ze vanzelf om (financieel). De gemeente hoeft daar niet in te grijpen. De vraag is of wonen op een bedrijventerrein mag en of dat aantrekkelijk is. Bedrijventerrein is geen woonwijk. Vervangen door bedrijfsverzamelgebouw om starters te kunnen laten ontwikkelen.

NEUTRAAL Lijkt me lastig om wonen op bedrijventerreinen te combineren. Het is het een of het ander. Op bedrijventerreinen moet je geen woningbouw willen. Een woning bij een bedrijf op kleinschalige terreinen prima, maar niet op een groot bedrijventerrein. Dezen woningen belemmeren vaak de mogelijkheden qua uitbreiding of hogere milieuklassen.

23