Bijlage 1. Jaarstukken 2025

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 2 Aanbieding aan de gemeenteraad ...................................................................................................... 4 Vaststellingsbesluit .............................................................................................................................. 7 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 8 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ................................................................................... 13 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 21 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 31 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid .................................................................................... 40 Programma 5 - Bedrijfsvoering ..........................................................................................................

45 Algemene dekkingsmiddelen............................................................................................................. 54 Recapitulatie van baten en lasten ..................................................................................................... 56 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................... 58 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................... 69 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 78 Paragraaf Financiering ...................................................................................................................... 84 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 89 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................... 99 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................................................... 109 Openbaarheidsparagraaf .................................................................................................................

115 Toelichting balans ................................................................................................................................ 120 Toelichting programmarekening .......................................................................................................... 134 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ..................................................................................... 137 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ............................................................................................. 140 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ................................................................................................. 145 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid ...................................................................................... 148 Programma 5 - Bedrijfsvoering ............................................................................................................ 150 Algemene dekkingsmiddelen............................................................................................................... 154 Overzicht van incidentele lasten en baten ........................................................................................... 156 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..............................................

158 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .................................................................. 159 Paragraaf overige gegevens ............................................................................................................... 160 Bijlage 1 - Overzicht Personeelslasten ............................................................................................ 162 Bijlage 2 - Overzicht Lopende investeringen ................................................................................... 163 Bijlage 3 - Overzicht Reserves en voorzieningen............................................................................ 165 Bijlage 4 - Kerngegevens ................................................................................................................ 166 Bijlage 5 - Single Information Single Audit ...................................................................................... 167 Bijlage 6 - Overzicht taakvelden ...................................................................................................... 173 Bijlage 7 - Lijst met afkortingen ....................................................................................................... 178 Bijlage 8 - Algemene uitkering .........................................................................................................

181 Bijlage 9 - Budgetoverhevelingen naar 2026 .................................................................................. 182

2

Bijlage 10 - Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................. 183

3

AANBIEDING AAN DE GEMEENTERAAD ALGEMEEN De Jaarrekening 2025 is gereed. Met dit document sluiten we het jaar 2025 af. In de jaarstukken leest u op wat we in 2025 hebben gedaan met de opdracht die u ons gegeven hebt met de vaststelling van de Begroting 2025(rb. 6 november 2024). De planning- en control cyclus ziet er als volgt uit: - Voorjaarsnota - Begroting - Najaarsnota - Jaarrekening Alle documenten uit deze planning en control cyclus hebben dezelfde opzet om de vergelijkbaarheid zo groot mogelijk te maken. Deel 1 bevat de programma's In dit deel staan per programma de algemene doelen, het geldende beleidskader, de status van voorgenomen activiteiten en de gemaakte kosten. Deel 2 bevat de paragrafen In dit deel zijn de verplichte paragrafen opgenomen. In deze jaarrekening wordt een verantwoording gegeven van de plannen die in de begroting waren opgenomen. Deel 3 bevat de financiën In dit deel staat de financiële jaarrekening. Het gaat om de balans en het overzicht van baten en lasten met toelichting. Deel 4 bevat de bijlagen In dit deel zijn de bijlages opgenomen die nodig zijn om de jaarrekening goed te kunnen lezen. In de leeswijzer gaan we gedetailleerd in op de inhoud van de verschillende delen. FINANCIEEL RESULTAAT Per saldo sluiten we het jaar 2025 af met een positief exploitatieresultaat van € 2.625.262. Samenvatting programma's

Begroting 2025 voor wijziging

Begroting 2025 na wijziging

Rekening 2025

Saldo 2025

Programma 1 - Wonen, werken en recreëren

€ -2.813.374 N

€ -3.215.272 N

€ -3.227.581 N

€ -12.309 N

Programma 2 - Maatschappelijke zaken

€ -24.521.657 N

€ -24.324.413 N

€ -23.675.088 N

€ 649.325 V

Programma 3 - Fysieke leefomgeving

€ -3.514.843 N

€ -3.692.691 N

€ -3.649.251 N

€ 43.440 V

Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid

€ -4.238.156 N

€ -4.349.871 N

€ -5.278.940 N

€ -929.069 N

Programma 5 - Bedrijfsvoering

€ -9.073.490 N

€ -9.409.206 N

€ -9.132.981 N

€ 276.225 V

Algemene dekkingsmiddelen

€ 43.780.945 V

€ 46.754.891 V

€ 47.093.194 V

€ 338.303 V

€ -380.575 N

€ 1.763.438 V

€ 2.129.353 V

€ 365.915 V

€ 400 V

€ -113.675 N

€ -166.074 N

€ -52.399 N

Programma's

Saldo programma's Mutaties in de reserves Programma 1 - Wonen, werken en recreëren

4

Programma 2 - Maatschappelijke zaken

€ 139.106 V

€ -123.362 N

€ -123.449 N

€ -87 N

Programma 3 - Fysieke leefomgeving

€ 254.474 V

€ 258.618 V

€ 36.593 V

€ -222.025 N

Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid

€0 V

€ 63.679 V

€ 63.679 V

€0 V

Programma 5 - Bedrijfsvoering

€0 V

€ 625.500 V

€ 685.260 V

€ 59.760 V

Algemene dekkingsmiddelen

€0 V

€0 V

€0 V

€0 V

Saldo mutaties in de reserves

€ 393.980 V

€ 710.760 V

€ 496.009 V

€ -214.751 N

Gerealiseerd resultaat

€ 13.405 V

€ 2.474.198 V

€ 2.625.362 V

€ 151.164 V

Op hoofdlijnen is het saldo te verklaren met de volgende elementen. Deze elementen worden in het hoofdstuk 'Toelichting programmarekening' toegelicht. Omschrijving Geraamd begrotingsoverschot

€

2.474.000

V

Maatschappelijke zaken Lagere uitgaven in het kader van Wmo en Jeugd Hogere kosten Werkzaak Hogere netto last BUIG en LKS door stijging minimumloon Lagere onderwijslasten Hogere kosten leerlingenvervoer Hogere kosten wet inburgering en spreidingswet

€ € € € € €

863.000 140.000 40.000 109.000 45.000 67.000

V N N V N N

Leges en belastingen Lagere legesopbrengsten (bouw- en rijksleges) Eindafrekening ODR Ontvangen vergoeding zwerfafval 2023/2024 Eindafrekening BSR

€ € € €

137.000 82.000 83.000 56.000

N N V V

Investeringen, bouwgrondexploitaties, wonen en bouwen Nadelig exploitatieresultaat bouwgrondexploitaties en bedrijventerreinen Teruggaaf energiekosten openbare verlichting Verhaling schades en opbrengst leges kabelwerkzaamheden

€ € €

99.000 103.000 60.000

N V V

Personeelslasten Voordelig resultaat salarislasten P1 t/m P5

€

155.000

V

Overige onderwerpen Actualisatie voorziening pensioenen politieke ambtsdragers Bijstelling uitkering gemeentefonds Niet aangewende stelpost onvoorzien Voordelig resultaat ICT Vrijval reservering exploitatietekort veerdienst Actualisatie voorziening dubieuze debiteuren Lagere onttrekking reserve kapitaallasten Bestuurskrachtonderzoek Onttrekking voorziening riolering Overige verschillen per saldo Totaal resultaat

€ € € € € € € € € € €

993.000 191.000 25.000 213.000 63.000 47.000 23.000 30.000 70.000 91.000 2.625.000

N V V V V V N N N N V

5

Structurele doorwerking Uit nadere analyse van het resultaat blijkt dat het merendeel van de afwijkingen een incidenteel karakter heeft. De structurele afwijkingen zijn vooruitlopend op de vaststelling van de Jaarrekening 2025 al in de Voorjaarsnota 2026 verwerkt. Bestemming Het resultaat is op de balans afzonderlijk onder het eigen vermogen gepositioneerd in afwachting van de definitieve bestemming door uw besluitvorming. We stellen voor het saldo te verrekenen met de Algemene Reserve. VASTSTELLING JAARSTUKKEN De procedure om tot behandeling en vaststelling van de Jaarrekening 2025 te komen ziet er als volgt uit: * Technische vragen & behandeling in RTG: 17 juni 2026 * Auditcommissie: 22 juni 2026 * Gemeenteraad: 1 juli 2026 Wij vertrouwen er op dat deze jaarrekening een helder en transparant inzicht geeft in het gevoerde beleid over 2025 en de baten en lasten die hiermee verband houden. De jaarrekening is gecontroleerd door onze accountant. De controleverklaring is in deze jaarstukken opgenomen. Beneden-Leeuwen, 19 mei 2026. Burgemeester en Wethouders van de gemeente West Maas en Waal,

De gemeentesecretaris, De burgemeester, D. (Didier) Oosterom V.M. (Vincent) van Neerbos.

6

VASTSTELLINGSBESLUIT Onderwerp: Jaarrekening 2025 Nr. "invullen door griffier"

De Raad van de gemeente West Maas en Waal, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 mei 2026, Gelet op artikel 198 van de Gemeentewet, BESLUIT: 1. De jaarstukken 2025 inclusief de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen; 2. In te stemmen met het resultaat van € 2.625.362; 3. Het resultaat van € 2.625.362 toe te voegen aan de Algemene Reserve.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering op 1 juli 2026. DE RAAD VAN DE GEMEENTE WEST MAAS EN WAAL, De griffier, De voorzitter,

C. (Elles) Jansen-Bouwman

V.M. (Vincent) van Neerbos

7

LEESWIJZER INLEIDING De Jaarrekening 2025 is opgebouwd uit vier delen. Deel 1 Programma's Deel 2 Paragrafen Deel 3 Financiën Deel 4 Bijlagen Hieronder wordt kort aangegeven welke informatie de vier delen bieden. DEEL 1 - PROGRAMMA’S Van doel naar actie Per programma is in beeld gebracht: - Doelstelling van het programma - Actuele beleidskaders - Gewenste maatschappelijke effecten - Status van concrete activiteiten - Eventuele indicatoren of kengetallen - Kosten per programma - Status van investeringsprojecten Gemeentelijke kaders De programma's zijn thematisch opgebouwd uit verschillende beleidsvelden. Met beleidsnota's wordt periodiek het beleid geactualiseerd. Per programma brengen we in beeld welke beleidsnota's op dit moment werkzaam zijn. Status van de activiteiten en investeringsprojecten Per activiteit wordt kort de status weergegeven. Om de leesbaarheid te vergroten is per activiteit een vlaggetje toegevoegd dat aangeeft of zaken op schema liggen.

De vlaggetjes betekenen het volgende: Wit vlaggetje = De activiteit is nog niet gestart, dit past binnen de vastgestelde planning; Groen vlaggetje = Realisatie binnen de door u gestelde kaders; Oranje vlaggetje = Deze activiteit dreigt uit de pas te lopen, bijsturing is wenselijk; Rood vlaggetje = De activiteit is niet binnen de kaders uitgevoerd, bijsturing is nodig; Blauw vlaggetje = De activiteit is afgrond en wij stellen voor om deze af te sluiten. Indicatoren en kengetallen Waar relevant worden beleidsindicatoren, effectindicatoren en kengetallen uitgewerkt. Beleidsindicatoren vergelijken onze gemeente met landelijke en provinciale informatie. Effectindicatoren en kengetallen worden gebruikt om de ontwikkeling in beeld te brengen over een aantal jaren. Wat heeft het gekost ? Per programma zijn kosten en baten inzichtelijk gemaakt over 2025. Steeds bij het opstellen van nieuwe P&C-documenten worden de budgetten geactualiseerd en bijgesteld op basis van nieuwe prognoses. DEEL 2 - PARAGRAFEN In dit deel zijn de volgende (verplichte) paragrafen opgenomen: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering

8

- Verbonden partijen - Grondbeleid - Openbaarheidsparagraaf Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook krijgt u inzicht in de gerealiseerde opbrengsten. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de jaarrekening. Financiering In de financieringsparagraaf bespreken we de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat traditioneel uit de onderdelen: personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financiën en huisvesting. Verbonden partijen De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken.

Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en activiteiten en de gemeentelijke bijdragen nader toe. Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Het gaat om grote belangen in diverse disciplines. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De resultaten op grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Openbaarheidsparagraaf Openheid en transparantie zijn essentieel voor het vertrouwen tussen de samenleving en de overheid. In de openbaarheidsparagraaf doen we verslag van de uitvoering van de Wet Open Overheid (WOO). DEEL 3 - FINANCIËN In dit deel zijn de balans en de staat van baten en lasten opgenomen. Per onderdeel is een uitgebreide toelichting gemaakt.

DEEL 4 - BIJLAGEN Tot slot nemen wij in dit deel de volgende relevante bijlagen op: - Bijlage 1 - Overzicht personeel en organisatie - Bijlage 2 - Overzicht lopende investeringen - Bijlage 3 - Overzicht van de reserves en voorzieningen - Bijlage 4 - Kerngegevens - Bijlage 5 - Single Information Single Audit - Bijlage 6 - Overzicht taakvelden - Bijlage 7 - Lijst met afkortingen

9

- Bijlage 8 - Algemene uitkering - Bijlage 9 - Budget overhevelingen naar 2026 - Bijlage 10 - Rechtmatigheidsverantwoording - Bijlage 11 - Controleverklaring van de accountant

10

11

PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden woningbouw, bedrijvigheid en werkgelegenheid, recreatie en toerisme en vergunningverlening, toezicht en handhaving. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Reclamebeleid Woonwagenbeleid Landschapsontwikkelingsplan Welstandsnota Visie Leefbaarheid Kernen Regionale detailhandelsvisie Beleid internet winkels Structuurvisie dorpen 2025 Structuurvisie Recreatie Concentratiegebieden Dorpskwaliteitsplan West Maas en Waal Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (RPW) Uitvoeringsprogramma visie leefbaarheid kernen 2030 Verordening startersleningen 2021 Beleidsvisie zonne-energie Regionaal Ambitiedocument Regio Rivierenland 2022-2025 Woonvisie 2022-2026 VTH-beleid 2022-2025 Programma kostenverhaal en financiële bijdragen Nota grondbeleid Visie (vrijetijds)economie Omgevingsvisie West Maas en Waal

2008 2010 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2017 2019 2023 2020 2021 2021 2021 2022 2022 2023 2024 2024 2024

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILDEN WE BEREIKEN? Deelvisie Wonen Voor inwoners zijn passende, duurzame woonvormen beschikbaar. De basisvoorzieningen passen bij de maat van de gemeente en er is oog voor een open en groene leefruimte. Maatschappelijk effect West Maas en Walers zijn tevreden met hun woonplaats Doelstellingen 1. Realiseren van passende groei in de kernen (totaal 1.070 nieuwe woningen tot 2030), met behoud van het karakter en de omvang van de kernen. 2. Realiseren van spreiding van nieuwe woningen over de kernen. 3. Realiseren van voldoende betaalbare nieuwe woningen (sociale huur, midden-huur en betaalbare koop). 4. Stimuleren en faciliteren van het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad.

13

5. 6. 7.

Realiseren van meer levensloopbestendige woningen en passende en duurzame woonvormen wonen in alle kernen. Realiseren van een goede ontsluiting tussen nieuwe woonwijken en de kernen. Realiseren van toekomstbestendige basisvoorzieningen.

Deelvisie Werk Werk en economische ontwikkeling zijn in balans met de leefbaarheid en het milieu/klimaat. Bedrijventerreinen groeien waar mogelijk, zijn goed bereikbaar én het vrachtverkeer is geweerd uit de kernen. Er zijn alternatieven voor het ‘klassieke’ boerenbedrijf, bestaande bedrijfslocaties zijn hergebruikt om verpaupering tegen te gaan én nieuwe bedrijven (mkb) versterken bestaande bedrijven. Maatschappelijk effect: Een duurzame en maatschappelijk verantwoorde lokale economie met een sterke werkgelegenheid. Doelstellingen 1. Bedrijven faciliteren bij uitbreidingen, verplaatsing en/of vestiging, ten behoeve van het bevorderen van werkgelegenheid. 2. Duurzame revitalisering van bedrijventerreinen. 3. Uitbreiding van bedrijventerreinen. 4. Minder kansrijke bedrijventerreinen transformeren naar wonen. 5. Uitbreiding van kleine bedrijventerreinen hoogstens voor bestaande bedrijven, bij voorkeur centralisatie van bedrijven op grotere terreinen. 6. Huidige agrarische bedrijven niet belemmeren en de ruimte geven voor innovatie en recreatieve activiteiten, innovatie, mits de agrarische activiteiten niet worden belemmerd. 7. Stimuleren van transformatie van langdurig leegstaande commerciële panden. 8. Nieuwe ondernemingen moeten voor de gemeente een meerwaarde hebben én duurzaam en klimaat-adaptief zijn. 9. Vrachtverkeer wordt (waar mogelijk) geweerd uit de dorpskernen.

Deelvisie Recreëren In West Maas en Waal zijn de recreatiemogelijkheden doorontwikkeld. Hierdoor kent de gemeente een 4-seizoenen toerisme. Daarnaast is het recreatieve aanbod ook interessant voor de eigen inwoners. Maatschappelijk effect: Versterken van de merkbeleving van West Maas en Waal Doelstellingen 1. Investeren in het aantrekkelijk houden van het recreatieve gebied. 2. Inzetten op het sterke toeristische-recreatieve merk ‘Het Land van Maas en Waal’. 3. Stimuleren en uitbreiden van recreatieplekken en toerisme. 4. Het verbinden van de parels (attracties en kleinschalige recreatie) langs de Maas en tussen de Maas en Waal; het organiseren van het ‘parelsnoer’. 5. Nieuwe recreatieve ondernemers versterken het bestaande aanbod en zorgen voor een 4seizoenen aanbod. 6. Mogelijkheden voor recreatie op het platteland mogelijk maken.

14

WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Activiteiten programmabegroting

Realisatie

Voortgang

1. Kleinschalige en grootschalige woningbouwontwikkeling Stand van zaken: In de Omgevingsvisie zijn in alle kernen zoeklocaties opgenomen voor mogelijke dorpsinbreiding en -uitbreiding. De huidige planvoorraad bestaat uit circa 1200 woningen, met initiatieven in bijna alle kernen. De komende periode zetten we in op het hard maken van de zachte plannen en het realiseren van de harde plannen. Kwantitatief gezien groeit de woningvoorraad in de gemeente daarmee behoorlijk de komende jaren. Kwalitatief gezien is er nog een slag te maken. Het streven is om meer regie te pakken en beter te kunnen sturen op het bouwen van de juiste woningen op de juiste locaties. De focus ligt daarbij op het toevoegen van betaalbare woningen, sociale huurwoningen en nultredenwoningen. De keuzes die hiermee gepaard gaan, worden vastgelegd in het Volkshuisvestingsprogramma. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Leningen Svn (woonvisie) Stand van zaken: In 2025 zijn er weer veel startersleningen aangevraagd en verstrekt. Het saldo is op dit moment ruim voldoende om nog veel leningen te verstrekken. Deze grote uitgaven kunnen mogelijk in de toekomst een hoge druk leggen op de financiën van de gemeente. In de huidige markt zijn deze bijdragen echter noodzakelijk voor een groot deel van de woningzoekenden om de koopmarkt te betreden. De leningen zijn revolverend.

Gedurende het jaar worden ook aflossingen ontvangen die het saldo aanvullen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Opstellen Kwaliteitsplan Buitengebied

2025

Stand van zaken: Voortschrijdend inzicht als gevolg van de verdere implementatie van de Omgevingswet maakt het noodzakelijk om goed na te denken hoe en op welke wijze beleid, kaders en ambities worden vastgelegd. Er wordt op dit moment gewerkt aan het beleidshuis. Een vast kader waarbinnen onze organisatie alles op het gebied van de fysieke leefomgeving beleidsmatig vastlegt. Dit voortschrijdend inzicht maakt dat het opstellen van een afzonderlijk kwaliteitsplan voor alleen het buitengebied niet langer wenselijk lijkt. De kwaliteitseisen voor het buitengebied worden ondergebracht in een gebiedsdekkend kwaliteitsprogramma. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. Wet Kwaliteitsborging Bouw

2025

Stand van zaken: Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de wet kwaliteitsborging Bouwen (Wkb) voor nieuwe bouwwerken in gevolgsklasse 1 (zoals eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden) in werking getreden. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten.

15

1. Eindoplevering project 'Over de Maas' bewerkstelligen en beheer en 2026 onderhoud door de gemeente starten Stand van zaken: De overdracht bij de notaris en definitieve financiële afwikkeling vindt naar verwachting plaats in 2026, maar mogelijk in 2027. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1. Onderzoeken mogelijkheden nut en noodzaak van herbestemmen 2026 recreatiewoningen binnen de nieuwe in ontwikkeling zijnde visie 'recreatie en toerisme' Stand van zaken: Voortschrijdend inzicht leidt tot de conclusie dat herbestemmen van recreatiewoningen niet realistisch is. Zowel procedureel als praktisch en financieel leidt dit tot veel inspanning. Vanuit de Provincie, ondersteund door de Gelderse gemeenten, is het Rijk onlangs geadviseerd niet over te gaan tot het herbestemmen van recreatieparken. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. Ontwikkeling en realisatie acties woonzorgvisie

2026

Stand van zaken: De woonzorg-visie is afgerond en vastgesteld. Samen met de visie is ook een toetsingskader vastgesteld. Een uitvoeringsplan wordt meegenomen in het Volkshuisvestingsprogramma. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. Volgen van de ontwikkelingen natuurinrichting uiterwaarden Wamel2026 Dreumel-Heerewaarden Stand van zaken: Het bestemmingsplan UWDH is voor het grondgebied van West Maas en Waal niet vastgesteld. Welk effect en welke gevolgen dit heeft voor het project wordt nader onderzocht. De ontwikkelingen volgen we kritisch. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1. Vaststellen programma vitaal platteland

2026

Stand van zaken: Het voorbereidende proces is in 2024 afgerond. Er ligt een ontwerp Programma Vitaal Platteland. Instemming met het programma leggen we in januari 2026 voor aan de raad. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Rivierenprojecten

2028

Stand van zaken: - De uitvoering van het project Meanderende Maas is begonnen. De werkzaamheden bij Maasbommel-Oost zijn inmiddels afgerond. In 2027 wordt gestart met de werkzaamheden in de uiterwaarden bij Maasbommel-West. -Het zandwinproject Over de Maas is afgerond. De overdracht van het plangebied naar de gemeente heeft nog niet plaatsgevonden. Wij zijn in afwachting voor het vervolg van de overdracht vanuit het Ministerie van I&W naar de gemeente West Maas en Waal. -Het project Dormio is nog altijd in voorbereiding. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

16

1. Realisatie projecten uitvoeringsagenda woonvisie

2030

Stand van zaken: De hoeveelheid initiatieven ligt op koers met taakstelling van 1070 woningen in 2030 uit regionale woondeal rivierenland. In 2025 zijn 199 woningen gerealiseerd. In de planvoorraad zitten voor de komende jaren voldoende woningen om de taakstelling te realiseren. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Realisatie uitvoeringsagenda woonvisie 2022

2030

Stand van zaken: De uitvoering van de uitvoeringsagenda vordert gestaag. Op veel onderdelen loopt de uitvoering al of is al geïmplementeerd. Voorbeelden zijn het bereiken van de doelstelling met betrekking tot aantallen woningen, gedifferentieerde bouw, wonen en zorg, afspraken en afstemming met de Kernen, de starterslening en mantelzorg. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Implementeren Omgevingswet in de organisatie

2032

Stand van zaken: De omgevingsvisie is in 2024 vastgesteld. Een programma voor het buitengebied is in voorbereiding. Het proces om te komen tot het Omgevingsplan West Maas en Waal is gestart. De afstemming met de ODR is een doorlopend proces zowel met betrekking tot vergunningverlening als met de advisering rondom het Omgevingsplan. Dit betreft ook de afstemming rondom het DSO. De ontwikkeling van kennis en vaardigheden heeft continue aandacht. Vooral via "learning on the job" en bij specifieke (regionale) kennissessies. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 3. Regionaal projectfiche agribusiness

2025

Stand van zaken: Momenteel worden de verschillen tussen gemeenten in regelgeving/vergunningen wat betreft agrotoerisme geïnventariseerd en in beeld gebracht. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 3. Uitvoeringsprogramma visie (Vrijetijds)economie tot 2025 en verder

2025

Stand van zaken: De raad is tijdens een thema-bijeenkomst geïnformeerd over de opzet en werkwijze van het beleidshuis. De verdere uitwerking van het uitvoeringsprogramma (vrijetijds)economie loopt mee in dit bredere proces van het beleidshuis. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 3. Cofinanciering routeprogramma

2026

Stand van zaken: Het herziene besluit van de provincie Gelderland over de subsidieverlening van het routeprogramma is verleend. Voor West Maas en Waal zijn er verschillende wijzigingen doorgevoerd met al bestaande geldstromen. Alle activiteiten worden in 2026 afgerond. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

17

3. Landgoed de Acht morgen - Appeltern (project derden)

2026

Stand van zaken: Het bestemmingsplan voor deze locatie is onherroepelijk. De initiatiefnemer is bezig met het verkrijgen van de benodigde provinciale vergunningen, waar inmiddels positieve stappen in zijn gezet. Zodra de vergunningen zijn verleend worden de volgende stappen gezet in verdere planuitwerking. Op dat moment wordt ook meer duidelijk over de termijn van realisatie. In 2026 worden hier nieuwe en concrete afspraken over vastgelegd met de initiatiefnemer. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 3. Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel

2026

Stand van zaken: Blokland is initiatiefnemer van de ontwikkeling van het recreatiepark Hanzeland Maasbommel, eerder bekend als Dormio Resort. Uiterwaarde en Dormio zijn hierbij nog steeds betrokken partijen. De locatie is gelegen in het recreatiegebied de Gouden Ham op het Hanzeland. De initiatiefnemer heeft afstemming met provincie Gelderland en Rijkswaterstaat over de benodigde vergunningen en ontheffingen. Een onderdeel daarvan is het vinden van een geschikte oplossing voor de flora en fauna in het plangebied. Zodra er voldoende zicht is op het verkrijgen van de vergunningen, wordt de verdere planuitwerking opgepakt. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Grondexploitaties De activiteiten in het kader van de grondexploitaties worden hierna op hoofdlijnen behandeld. Voor een uitgebreide toelichting per complex verwijzen wij u naar de paragraaf Grondbeleid. Grondexploitaties De Appelhoek 1b - Alphen

Realisatie

Voortgang

2025

Beleidsmatige eindverantwoording: Fase 1A is in 2021 opgeleverd. Het bestemmingsplan van fase 1B maakt de realisatie van 27 woningen mogelijk. Voor de ontwikkeling is in 2021 een anterieure overeenkomst gesloten met projectontwikkelaar Van Wijnen. In 2022 is het terrein door de gemeente bouwrijp gemaakt. Levering van de grond vond in 2023 plaats. In 2024 zijn de woningen gerealiseerd. In 2025 is de laatste hand gelegd aan de openbare ruimte en het park. Het project is afgerond. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. Het Leeuwse Veld - Beneden-Leeuwen (Project in samenwerking met 2026 derden) Beleidsmatige eindverantwoording: Het bestemmingsplan van deelgebied E (257 woningen) werd medio 2023 onherroepelijk. Voor dit plangebied is een overeenkomst gesloten met de ontwikkelaar waarbij de oplevering van de woningen leidt tot extra opbrengsten. Vanaf 2025 worden de laatste fasen (fase 15 tot 20) gerealiseerd. Naar verwachting worden de laatste woningen in 2027 opgeleverd. De nog te ontwikkelen fasen bestaan uit gevarieerde en duurzame woningen voor diverse doelgroepen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

18

Gravin van Rechterenschool

2025

Beleidsmatige eindverantwoording: De voormalige Gravin van Rechterenschool is door vier starters getransformeerd tot vier appartementen. De koopovereenkomsten zijn in 2021 ondertekend. De notariële overdracht was in 2022. De naastgelegen kavels (Spitsestraat 8) zijn in 2022 verkocht en notarieel overgedragen. De woningen zijn in 2024 opgeleverd, in 2025 is het gebied woonrijp gemaakt. Dit project is afgerond. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Economie Functiemenging (in %)

2024

54,5

54.6

46.3

Vestigingen van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar)

2024

191,4

174,2

199,6

Demografische druk (in %)

2025

70,7

74,8

75,2

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €)

2025

957

987

1.050

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €)

2025

1.050

1.052

1.069

Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen)

2024

8,4

7,6

14,8

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)

KENGETALLEN Kengetal

Rekening 2024

Begroting 2025

Rekening 2025

Aantal overnachtingen

153.870

166.500

164.806

Kengetal

Analyse afwijking

Aantal overnachtingen

Het definitieve aantal overnachtingen is nog niet bekend. De aanslagoplegging toeristenbelasting gebeurt altijd in het jaar na het jaar waarop de toeristenbelasting betrekking heeft.

WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie

Begroting 2025 voor wijziging

Begroting 2025 na wijziging

Rekening 2025

Saldo 2025

Lasten

€ -4.838.962 N

€ -5.225.193 N

€ -5.588.205 N

€ -363.012 N

Baten

€ 2.025.588 V

€ 2.009.921 V

€ 2.360.624 V

€ 350.703 V

19

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

€ -2.813.374 N

€ -3.215.272 N

€ -3.227.581 N

€ -12.309 N

Toevoegingen aan reserves

€ -15.000 N

€ -782.881 N

€ -765.207 N

€ 17.674 V

Onttrekking uit reserves

€ 15.400 V

€ 669.206 V

€ 599.134 V

€ -70.072 N

€ 400 V

€ -113.675 N

€ -166.074 N

€ -52.399 N

€ -2.812.974 N

€ -3.328.947 N

€ -3.393.655 N

€ -64.708 N

Resultaatbestemming

Saldo mutaties in reserves programma Gerealiseerde resultaat

De financiële toelichting per programma is opgenomen in de jaarrekening. INVESTERINGEN Omschrijving

Start

Budget

jaar

Besteed

Verplichtingen

t/m 2025

/ restant

Herinrichting woonwagenstandplaatsen

2010

€0

€ 95.223

-€ 95.223

Vervanging speeltoestellen

2023

€ 60.256

€ 42.474

€ 17.782

€ 60.256

€ 137.697

-€ 77.441

Realisatie

Voortgang

Totaal investeringen programma 1

Investeringen Inv. Herinrichting woonwagenstandplaatsen

2026

Beleidsmatige eindverantwoording: Conceptplan van aanpak voor verkoop woonwagenstandplaatsen is opgesteld. Door het vertrek van de beleidsadviseur Wonen is het tijdelijk stil komen te liggen. De planning loopt hiermee achter. In 2026 zal het verder worden opgepakt. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervanging speeltoestellen

2025

Beleidsmatige eindverantwoording: In 2025 zijn diverse nieuwe speeltoestellen geplaatst en oude speeltoestellen vervangen. Dit is onder andere voortgekomen vanuit de jaarlijkse veiligheidsinspectie. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

20

PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat ondersteuning, welzijn, onderwijs, sport, cultuur, zorg en sociale voorzieningen. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Subsidieverordening basisbibliotheek West Maas en Waal Accommodatiebeleidsplan Maatschappelijke knooppunt in elke kern Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente West Maas en Waal Visie Leefbaarheid Kernen/Koers 2030 Verordening Individuele studietoeslag Participatiewet Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet West Maas en Waal Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Kadernota cultuur 2017-2020 'Cultuur is geen kunst' Verordening individuele inkomenstoeslag West Maas en Waal Algemene subsidieverordening Gemeente West Maas en Waal Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Advies- en verbeterplan sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Regionaal Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Beleidskader Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk Lokaal sociaal akkoord 2018-2021 Beleidskader Lokaal Onderwijsbeleid 2018-2022 'Verdiepen en verbreden' Beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid Afstemmingsverordening participatiewet IOAW en IOAZ West Maas en Waal 2018 Nota vereenvoudiging minimabeleid en bijzondere bijstand 2020 Verordening Jeugdhulp & Maatschappelijke ondersteuning 2020 Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Nijmegen & Rivierenland VVE-beleid

(onderdeel van onderwijsachterstandenbeleid) Regioaanpak 'Huiselijk geweld en Kindermishandeling' IHP (Integraal Huisvestingsplan) Verordening onderwijshuisvesting West Maas en Waal 2022 Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning West Maas en Waal Nadere regels Jeugdhulp West Maas en Waal Tarievenverordening voor welzijnsaccommodaties in de gemeente West Maas en Waal Uitgangspunten lokaal minimabeleid 2024 Meerjarenstrategie GGD 2024-2027 Meerjarenbeleidsplan Werkzaak 2024-2027 Verordening Jeugdhulp gemeente West Maas en Waal 2025 Verordening Maatschappelijke Ondersteuning West Maas en Waal 2025

2007 2009 2010 2013 2015 2015 2015 2016 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2020 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen.

21

WAT WILDEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal heeft een vitale gemeenschap met een actief verenigingsleven, waarbij mensen naar elkaar om kijken. De gemeente faciliteert en helpt mensen (die dat nodig hebben) aansluiting te houden bij de gemeenschap. Sportvoorzieningen en accommodaties blijven waar mogelijk in de buurt/wijk. Maatschappelijk effect West Maas en Walers voelen zich gezien en gehoord en kunnen deelnemen aan de maatschappij. Doelstellingen 1. Jeugd en jongeren op een verantwoorde manier te laten opgroeien, ontwikkelkansen te vergroten en zorg te dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. 2. Bevorderen van de zelfredzaamheid van al onze inwoners. 3. Een goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van al onze inwoners te bevorderen. 4. Actieve en passieve deelname/betrokkenheid van al onze inwoners aan de samenleving te bevorderen. 5. Een voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de dorpen, passend bij de omvang van het dorp. WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Activiteiten programmabegroting

Realisatie

Voortgang

1. Uitvoeren beleidsplan GGZ Beschermd Wonen-Maatschappelijke 2025 Opvang Stand van zaken: We voeren in Gelderland-Zuid het regionale beleidsplan uit van Rijk van Nijmegen en Regio Rivierenland: 'GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Samen Dichtbij '. We werken samen op basis van een Gemeenschappelijke regeling-Centrumregeling en een DVO en zijn daarbij goed op schema. Het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel BW is nog steeds controversieel verklaard. De realisatie van de decentralisatie BW is daardoor niet gehaald in 2025. In GelderlandZuid werken we wel door op basis van de GR Centrumregeling en de DVO. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. Zilverenkrachtbeleid

2025

Stand van zaken: Het zilverenkrachtbeleid bestaat uit diverse onderdelen. Zo zijn we als gemeente dementievriendelijk en stimuleren we middels de HogeNood app de publiekstoegankelijke toiletten in de gemeente. Daarnaast hebben we in 2025 een actieve rol gespeeld in het project 'Lauwe voor Later', is het mantelzorgsteunpunt belegd bij Sociom en continueerden we het Digi-taalhuis om de oudere inwoner te ondersteunen in het veerkrachtig ouder worden. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten.

22

1. Actief jeugd- en onderwijsbeleid uitvoeren met als doel dat alle 2026 jeugdigen zo gezond en veilig als mogelijk kunnen opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen Stand van zaken: In 2025 hebben wij ingezet op het voorkomen van middelengebruik onder jongeren. We zijn gestart met een vragenlijst aan alle ouders in de gemeente. Aan de hand van de uitkomsten namen we vervolgstappen. Zo organiseerden we een theatervoorstelling over middelengebruik en besteedden we op onze socials veel aandacht aan NIX 18. Daarnaast bezocht een "mystery guest" verschillende verenigingen, cafetaria’s en winkels. In 2026 willen we nog meer regionaal samenwerken om middelengebruik onder jongeren terug te dringen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Bevorderen gezonde leefstijl, onder andere in scholen en instellingen

2026

Stand van zaken: We stimuleren een gezonde leefstijl onder inwoners. Dit doen we door sportaanbieders te ondersteunen bij het organiseren van passend sport- en beweegaanbod. Ook werken we aan programma’s als Welzijn op Recept, valpreventie en de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). Verder zetten we ons in voor rookvrije terreinen en stimuleren we, samen met de GGD, het concept van de Gezonde School. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Cultuurbeleid

2026

Stand van zaken: Voor het voorstel voor een nieuwe cultuurnota bleek in september 2024 onvoldoende draagvlak binnen de raad. Tijdens het RTG van 27 november 2025 gaven we daarom een presentatie over een aangepaste nota. Met de terugkoppeling uit het RTG verwerken we nu de laatste aanpassingen. De nieuwe cultuurnota leggen we in het tweede kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan uw raad voor. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Dementievriendelijke gemeente worden

2026

Stand van zaken: In december 2024 hebben we het certificaat 'Dementievriendelijke gemeente' ontvangen van Alzheimer Nederland voor een periode van twee jaar. In 2025 zijn middels de opdrachten 'mantelzorgsteunpunt' en 'dementievriendelijke samenleving' door Sociom diverse activiteiten uitgevoerd. Denk aan de trainingen GOED-omgaan met dementie in de dorpen, de organisatie van Wereld Alzheimer Dag in bloemenpark Appeltern, informatiebijeenkomsten over dementie, faciliteren dementievriendelijke Jumbo, lotgenotencontact en ondersteuning van inwonersinitiatieven. Wij hebben een training georganiseerd voor maatschappelijke partners en interne collega's over het herkennen en omgaan met dementie en we investeerden in communicatie over dementie. Investeren in deze ontwikkeling blijft noodzakelijk om het certificaat te blijven behouden. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

23

1. Een integrale aanpak ten behoeve van de leefbaarheid in Altforst via 2026 de "dorpendeal" Stand van zaken: In december 2025 informeerden we u uitgebreid over de voortgang van het project Dorpendeal (informatienota geregistreerd met nummer 2025-347). Het bestuur van dorpshuis De Uithof wil het scenario ‘optimaal’ nog niet loslaten. Na een positief bericht over toekenning van de aangevraagde Dumava-subsidie zet zij in op het binnenhalen van meer fondsen / subsidies. Zodra de renovatieplannen inclusief de financiële dekking ervan definitief zijn uitgewerkt, leggen we een raadsvoorstel aan u voor. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Een integrale aanpak van laaggeletterdheid en lage 2026 basisvaardigheden in beleid en uitvoering. En daarbij de continuering van het (mobiel) Digitaalhuis Stand van zaken: Het regionaal beleidsplan is voortgezet in 2025 met als thema "gezin". Lokale uitvoering: Het borgen van het bestrijden van de (erfelijkheid) van laaggeletterdheid is onderdeel van de Lokale Educatieve Agenda. En in het algemeen is het signaleren en samenwerken om laaggeletterden toe te leiden naar educatieaanbod (lokaal Mobiel Digi-Taalhuis) onderdeel van het lokale uitvoeringsplan en in de lokale Werkwijze volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid 2025-2029. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Jeugd en jongeren meer betrekken bij de samenleving

2026

Stand van zaken: In 2025 hebben we verschillende acties ondernomen om de jeugd en jongeren te betrekken bij de samenleving. De activiteit die heeft plaatsgevonden in de kerstvakantie is daar een goed voorbeeld van. Wij hebben de leerlingen van de Pax junior een enquête laten invullen. Op deze manier krijgen we steeds beter en meer zicht in wat jongeren belangrijk vinden. Op die manier kunnen we ze beter betrekken bij de samenleving. We hebben verschillende gesprekken gevoerd met jongeren die graag willen dat er meer te doen is voor de jeugd. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Jeugd: Opgroeien in een kansrijke omgeving

2026

Stand van zaken: Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) is onderdeel van het preventief jeugdbeleid. In 2025 hebben we de JOP in Beneden-Leeuwen gerealiseerd. We hebben een eindejaarsactiviteit georganiseerd voor alle jeugd vanaf de middelbare school. Daarnaast is de jaarlijkse puberpraat georganiseerd. Onder de jeugd is er een enquête gehouden om te vernemen wat zij graag zien in de gemeente om zich optimaal te ontwikkelen. In 2026 leggen wij het preventief jeugdbeleid aan u voor. Daarmee zetten wij een flinke stap richting de gewenste doelen. Ook zal er in 2026 onderzoek gedaan worden naar een JOP in Dreumel. Deze zal dan naar verwachting op z'n vroegst in 2027 realiseerbaar zijn. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Lokale inclusie agenda

2026

Stand van zaken: Vanuit het VN-verdrag Handicap is elke gemeente verplicht een lokale inclusie agenda te hebben. Voor de gemeente West Maas en Waal is deze nog in ontwikkeling. Wij zijn voornemens om deze in 2026 aan u voor te leggen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

24

1. Opstellen en uitvoeren plan van aanpak in het kader van het Gezond 2026 en Actief Leven Akkoord (GALA) Stand van zaken: In juni 2025 heeft u een informatienota ontvangen over de voortgang in de uitvoering van het plan van aanpak. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Opstellen en uitvoeren van een integraal beleidskader 'sociaal 2026 domein' Stand van zaken: In de raadsvergadering van mei 2024 stelde u het beleidskader sociaal domein 'bouwen aan een krachtige sociale basis' vast. We voeren, samen met onze ketenpartners, activiteiten uit die bijdragen aan een krachtige sociale basis. We noemen er hier een aantal. Jeugd: We zijn begonnen met preventieve activiteiten, gericht op (aanstaande) ouders, onder de noemer ‘kansrijke start’. De activiteiten in het kader van ‘opgroeien in een kansrijke omgeving’ krijgen een vervolg met aandacht voor het verminderen van alcoholgebruik onder jongeren. We bieden meer mogelijkheden voor positieve tijdsbesteding aan. Beneden-Leeuwen heeft een JOP gekregen en het sport-, beweeg- en cultuuraanbod is toegankelijker via Sjors Sportief & Creatief en Try-out. Tenslotte bieden we interventies op het gebied van mentale gezondheid en scheidingsproblematiek. De Praktijkondersteuner Jeugd GGZ (POH Jeugd GGZ) is gestart in 2025 en wordt een blijvende voorziening.

In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd werken we lokaal aan een gedeelde visie met ketenpartners, gericht op de pedagogische basis, normaliseren en samenwerking. We versterken onze lokale teams en zetten in op zichtbare, laagdrempelige voorzieningen. Beleidsmatig komt dit samen in het 'preventief jeugdbeleid' dat wij in 2026 aan u voorleggen. Senioren: We zetten in op 'vitaal ouder worden' met o.a. valpreventie en 'welzijn op recept'. Max Vitaal wordt nog steeds ingezet om senioren te stimuleren om fit en actief te blijven. We zijn een dementievriendelijke gemeente. En mantelzorgondersteuning wordt verder verstevigd middels het Steunpunt Mantelzorg. Ook voor senioren zijn er ondersteuningsmogelijkheden op het gebied van mentale gezondheid. De 'schuif samen aan' avonden zijn gericht op ontmoeting en het tegengaan van eenzaamheid. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Realiseren ontmoetingsplekken voor de jeugd

2026

Stand van zaken: Wij hebben in 2025 een JOP gerealiseerd in Beneden-Leeuwen. In 2026 doen wij opnieuw onderzoek naar een JOP in Dreumel. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

25

1. Regie voeren op de MFA's, afhankelijk van de uitkomsten van de 2026 herijkte businesscases Stand van zaken: We informeerden u in november 2025 uitgebreid over de voortgang van dit project. In het afgelopen half jaar startten we eerst met de businesscase van d’n Dulper. We voerden diverse gesprekken met het bestuur. Daarna maakten we een herstart met d’n Hoender. Aangezien Groeisaam (basisonderwijs) in beide MFA’s is gehuisvest, voerden we ook diverse gesprekken met hen. Tot slot lieten we een her-inspectie uitvoeren van beide gebouwen om een juiste demarcatie m.b.t. het onderhoud vast te stellen. We bevinden ons in de afrondende fase van deze businesscases. En verwachten op korte termijn tot overeenstemming te komen met alle partijen. Waarbij we de afspraken en verantwoordelijkheden zo goed als mogelijk vastleggen. We gaan er van uit in het najaar de 2 uitgewerkte businesscases aan u voor te kunnen leggen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Stimuleren sport- en cultuuractiviteiten/evenementen

2026

Stand van zaken: We maken het sport-, beweeg- en cultuuraanbod zichtbaar via Sjors Sportief & Creatief, Try-out en Max Vitaal. Deze boekjes laten per doelgroep zien wat er in de gemeente te doen is. Actief Maas en Waal verbindt als combinatiefunctionaris het sporten op school met activiteiten buiten school. Sociom is actief als buurtsportcoach voor volwassenen en onderzoekt waar extra aanbod nodig is. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Stimuleren van activiteiten tussen jeugd en politiek

2026

Stand van zaken: In 2025 hebben we verschillende activiteiten georganiseerd om de jongeren te betrekken bij de politiek. We hebben mee gedaan met Pax Ontmoet Maas en Waal. Een initiatief van het Pax Christi College. Daarnaast hebben we deelgenomen aan het burgemeester ontbijt en is Democracity weer georganiseerd. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Stimuleren van publiekstoegankelijke toiletten. En de vindbaarheid 2026 vergroten door middel van aansluiting bij de "Hoge Nood App" Stand van zaken: We zijn aangesloten bij de Hoge-Nood app via een licentie en vergroten op die manier de vindbaarheid van publiekstoegankelijke toiletten. In 2025 staan we op de 2e plek van de Nederlandse ranglijst van de HogeNood. Daarmee scoren we goed op een hoge dichtheid van de toiletten en voldoende beschikbare faciliteiten. Ook scoren we goed op de verhouding tussen openbare en opengestelde toiletten. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Uitvoering geven lokaal beleid op Huiselijk Geweld en 2026 Kindermishandeling Stand van zaken: Door het vertrek van een collega is hier in 2025 minder aandacht aan besteed. Inmiddels hebben wij de uitvoering weer opgepakt en we gaan hierin extra stappen zetten. In het preventief jeugdbeleid besteden wij ook aandacht aan dit thema. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

26

1. Uitvoeren van het integraal Huisvesting Plan (IHP)

2026

Stand van zaken: De uitvoering van het in januari 2022 vastgestelde IHP loopt niet volgens planning. Dit heeft diverse oorzaken. Het project IKC Beneden-Leeuwen is met de tijdelijke en structurele huisvesting omvangrijk. In 2026 gaan we met onze (onderwijs)partners in gesprek over hun wensen en een realistische (financiële) planning. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1. Waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers via het 2026 netwerk van mantelzorgsteunpunten Stand van zaken: Het Steunpunt Mantelzorg voert in 2025 en 2026 de opdracht tot het waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers. Daarmee komt het vastgestelde beleids- en uitvoeringsplan mantelzorgondersteuning 2025 en 2026 tot uitvoering. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Uitbreiding IKC

2027

Stand van zaken: In september 2024 besloot u over de uitbreiding van het IKC in Beneden-Leeuwen. U ging akkoord met twee investeringskredieten (gebouw en schoolplein en de aanpassingen openbare ruimte) en het bestemmingsplan. In de businesscase beschreven we de planning voor het ontwerp en de bouw (tot eind juni 2027). We bevinden ons nu in de fase van het definitief ontwerp en aanbesteding. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. EFFECTINDICATOREN Effectindicator Positieve cliëntervaring: er is samen naar oplossingen gezocht (%) Positieve cliëntervaring: de ondersteuning past bij de hulpvraag van de cliënt (%) Positieve cliëntervaring: met ondersteuning kan de cliënt beter de dingen doen (%) Kwaliteit ondersteuning WMO Effectindicator

Rekening 2024

Begroting 2025

Rekening 2025

85%

85%

82%

85%

85%

87%

80%

80%

77%

89%

89%

89%

Analyse afwijking

Positieve cliëntervaring: er Het percentage van 82% betreft het cliëntervaringsonderzoek over de is samen naar oplossingen periode van 2024/2025. Dit valt iets lager uit dan het vorige gezocht (%) onderzoek van 2023/2024. Positieve cliëntervaring: de Het percentage van 87% betreft het cliëntervaringsonderzoek over de ondersteuning past bij de periode van 2024/2025. Dit valt iets hoger uit dan het vorige hulpvraag van de cliënt onderzoek van 2023/2024. (%) Positieve cliëntervaring: Het percentage van 77% betreft het cliëntervaringsonderzoek over de met ondersteuning kan de periode van 2024/2025. Dit valt lager uit dan het vorige onderzoek cliënt beter de dingen doen van 2023/2024. (%)

27

Kwaliteit ondersteuning WMO

Het percentage van 89% betreft het cliëntervaringsonderzoek over de periode van 2024/2025. Dit is gelijk aan het vorige onderzoek van 2023/2024.

BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Onderwijs Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

2024

6,7

5,1

8,7

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

2024

28

28

19

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (in % deelnemers aan VO/MBO)

2024

2,3

2,1

1,8

Banen (aantal per 1.000 inwoners in leeftijd 15-64 jaar)

2024

850,2

840,4

590,2

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners)

2025

660

659

450

Jongeren met een delict voor de rechter (in % van 12-21 jarigen)

2023

1

1

1

Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

2024

1,0

1,0

0,6

Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

2024

14,0

15,2

15,8

Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)

2024

0,4

0,3

x

Kinderen in uitkeringsgezin (in % kinderen tot 18 jaar)

2024

6

5

4

Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar)

2024

203,1

210,8

70,7

Netto arbeidsparticipatie (in % werkzame beroepsbevolking t.o.v. beroepsbevolking)

2024

73,2

74,0

74,7

Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 18-67 jaar)

2025

281,2

240,4

126,2

Werkloze jongeren (in % 16 t/m 22 jarigen)

2024

2

2

1

2024

42,5

43,1

46,9

Rekening 2024

Begroting 2025

Rekening 2025

16.668 1.960

18.000 2.035

15.951 2.084

Sociaal domein

Sport, cultuur en recreatie Niet sporters (in %)

KENGETALLEN Kengetal Aantal bezoekers zwembad Aantal zelfstandig wonende inwoners van 75+ Kengetal

Analyse afwijking

Aantal bezoekers zwembad

Bezoekersaantallen buitenbad Dreumel worden grotendeels beïnvloed door het weer.

28

Aantal zelfstandig wonende inwoners van 75+

Bron CBS - Bevolking naar leeftijd

WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie

Begroting 2025 voor wijziging

Begroting 2025 na wijziging

Rekening 2025

Lasten

€ -28.773.445 N

€ -34.147.200 N

€ -33.387.144 N

€ 760.056 V

Baten

€ 4.251.788 V

€ 9.822.787 V

€ 9.712.056 V

€ -110.731 N

€ -24.521.657 N

€ -24.324.413 N

€ -23.675.088 N

€ 649.325 V

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

Saldo 2025

Resultaatbestemming Toevoegingen aan reserves

€0 V

€ -668.198 N

€ -838.198 N

€ -170.000 N

Onttrekking uit reserves

€ 139.106 V

€ 544.836 V

€ 714.749 V

€ 169.913 V

Saldo mutaties in reserves programma

€ 139.106 V

€ -123.362 N

€ -123.449 N

€ -87 N

€ -24.382.551 N

€ -24.447.775 N

€ -23.798.536 N

€ 649.239 V

Gerealiseerde resultaat

De financiële toelichting per programma is opgenomen in de jaarrekening. INVESTERINGEN Omschrijving

Start

Budget

jaar

Besteed

Verplichtingen

t/m 2025

/ restant

Amtelijke kosten uitbreiding IKC

2025

€ 265.000

€ 112.307

€ 152.693

Investeringsraming uitbreiding IKC

2025

€ 6.922.000

€ 400.277

€ 6.521.723

Voorbereidingskrediet IKC Wamel

2025

€ 40.000

€ 7.792

€ 32.208

Tennisbaan Wamel

2025

€ 25.000

€0

€ 25.000

WMO Woonunit

2025

€0

€0

€0

Hulpmiddelen Wmo 2025

2025

€ 200.000

€ 215.503

-€ 15.503

€ 7.452.000

€ 735.879

€ 6.716.121

Totaal investeringen programma 2

Investeringen Inv. Hulpmiddelen WMO 2025

Realisatie

Voortgang

2025

Beleidsmatige eindverantwoording: Tot en met september waren de uitgaven € 132.136. Door een inhaalslag bij VraagWijzer is er een overschrijding gerealiseerd in het laatste kwartaal.. O.b.v. uitsluitend meldingen is er geen exacte prognose af te geven van de te maken kosten. Die zijn in dit geval meer dan gemiddeld over de eerste 3 kwartalen. Voorstel bijsturing: Het investeringskrediet aanpassen.

29

Expl. Waterstofzuiger buitenzwembad Dreumel

2025

Beleidsmatige eindverantwoording: In het seizoen 2025 is de huidige waterzuiger vervangen door een gebruikt exemplaar. Investering ten behoeve van de volgende waterzuiger wordt ingeschat op € 15.000 in 2030. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. WMO Woonunit

2025

Beleidsmatige eindverantwoording: Op dit moment zijn er geen aanvragen voor woonunits. Wij stellen voor om het investeringskrediet voor 2025 af te sluiten. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. vervanging tennisbaan Wamel

2026

Beleidsmatige eindverantwoording: In 2025 heeft de tennisvereniging onderzocht of renovatie van de tennisbaan noodzakelijk is, of dat met een investering de levensduur kan worden verlengd. In 2026 neemt de vereniging hierover een besluit. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.

30

PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, verkeer, milieu en afval. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Waterplan 2005-2025 Op weg naar duurzaam groenbeheer Afkoppelbeleidsplan Integrale leidraad Flora en Fauna ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer Gladheidsbestrijdingsplan Bomenbeleidsplan Milieuprogramma Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Nota parkeren Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Rijk van Maas en Waal Regionale energietransitie fruitdelta Rivierenland Verordening en stimuleringslening duurzaamheid Regionaal Uitvoeringsprogramma (RUP) klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal Bodemkwaliteitskaart en beheernota Regionaal uitvoeringsprogramma Rijk van Maas en Waal (RUP) Beheer- en Onderhoudsrapportage Verhardingen 2022-2026 Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie Beleidsnotitie Gemeentelijke Watergangen Toetsingskader Grondwater Biodiversiteitsplan Koersnotitie Energietransitie en Circulaire Economie 2024-2028 Beleid- en beheerplan Openbare verlichting 2025-2029

2005 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2016 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILDEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal is een goed ontsloten, open & groene, energie-neutrale gemeente. De verkeersveiligheid is op orde en de historie van West Maas en Waal is zichtbaar door de doorontwikkeling van de ‘parels’ van de gemeente. Maatschappelijk effect De fysieke leefomgeving van West Maas en Waal draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners. Doelstellingen 1. De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. 2. Stimuleren van verduurzaming van huizen; in 2026 meer energielabel A gebouwen. 3. Meer zonnepanelen op of bij woningen (nu 40%, streefgetal 60% in 2026).

31

Realiseren van meer waterbuffers op prioritaire locaties. Meer groene (koele) verblijfsruimtes in dorpen. Meer vergroening van particuliere tuinen. Goede, veilige en snelle bereikbaarheid tussen de (voorzieningen van de) kernen en gemeenten. Goede regulering van het oppervlakte en grondwater. De gemeente West Maas en Waal heeft een goede verkeerveiligheid en nagenoeg geen ongelukken in de openbare ruimte. 10. De "parels" van de gemeente zijn zichtbaar. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Activiteiten programmabegroting

Realisatie

Voortgang

1. Verfraaien van de dorpsentrees Stand van zaken: Het laatste initiatief dateert uit 2021. Daarna zijn geen concrete initiatieven meer ingediend. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. Herinrichten Dorpsstraat Wamel (van kerk tot kerk) met aandacht 2025 voor parkeerproblematiek Stand van zaken: De voorbereiding is volledig afgerond. De uitvoering bevindt zich in de afrondende fase. Verdere rapportage volgt via de investering. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. Reconstrueren van de Dorpsstraat in Wamel