Document · PDF

Bijlage 1 GEWIJZIGD Programmabegroting 2026-2029

Gemeenteraad 5 november 2025, gemeente West Maas en WaalBij agendapunt: Z.12369331.797 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

22 alinea's met “vreemd”: 1798 1963 1999 2000 2030 2031 2064 2065 2095 2096 2127 2128 2160 2161 2191 2192 2215 2216 2247 2248 2278 2279

Bijdrage 2028

€ 6.880.200 (incl dvo's)

Bijdrage 2029

€ 6.912.100 (incl dvo's)

Eigen vermogen per 1-1 € 4.617.000

Eigen vermogen per 31-12

€ 4.533.000

Vreemd vermogen per 1-1 € 18.696.000

Vreemd vermogen per 31-12 € 18.728.000

Resultaat begroting

€0

Relatie met programma

Maatschappelijke zaken

Beleidsvoornemens

De beleidsvoornemens zijn verwoord in het vastgestelde Meerjarenbeleidsplan (1e kw. 2024) en worden jaarlijks geoperationaliseerd in de Programmabegroting. Op basis van een uitgebreide analyse van de ontwikkelingen en de cijfers, een verkenning van de kansen in de regio en uiteraard de ambities van de lokale besturen zijn de keuze voor de nabije toekomst gemaakt. Ook wordt pro-actief ingespeeld op de alsmaar veranderde omgeving en de effecten daarvan op de 4 primaire doelstellingen (instroom, loonkostensubsidies, detacheringen en duurzame uitstroom). Daarnaast vraagt de veranderde regelgeving van de Rijksoverheid constant om aanpassing van bedrijfsprocessen en bezinning op de effecten voor de ambities om niet alleen financieel toekomstbestendig te zijn maar ook het verschil te maken voor die inwoner die afhankelijk is van inkomensondersteuning en hulp voor het verkrijgen van een passend plek op de arbeidsmarkt. Verder zijn er ambities / doelstellingen op het gebied van een inclusieve samenwerking en innovatie. In 2026 zal er in het bijzonder inhoud moeten worden gegeven aan niet alleen de aanvullende taakstellende bezuinigingsopdracht (van 1,5% vanaf 2028) maar ook de doorgroei naar een sociaal ontwikkelbedrijf.

Risico's en getroffen maatregelen

Belangrijkste risico is het lange termijn effect van de economische crisis als gevolg van o.a. de oorlog in de Oekraïne en inflatie. Daarnaast vormen veranderingen in de Rijksbudgetten een risico. Door de invoering van het solidariteitsbeginsel in de bekostigingsmethodiek van Werkzaak Rivierenland worden deze risico’s ondervangen. Verder is er sprake van veranderingen in het klantenbestand. Het gaat daarbij vooral om een toenemend aandeel van hervestigers, jongeren en psychisch kwetsbaren in het bestand van bijstandsgerechtigden. Meer dan gemiddeld hebben zij een grotere afstand tot de arbeidsmarkt (meer complexere problematiek). Werkzaak anticipeert hierop door de inzet van innovatieve middelen, opzet van IPS-constructies, samenwerking met zorgleveranciers en begeleidingsorganisaties etc.

PARAGRAAF GRONDBELEID De paragraaf betreffende het grondbeleid bevat ten minste: a b. c. d. e.

een visie op het grondbeleid; wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd; een actuele prognose van de te verwachten resultaten; een onderbouwing van de geraamde winstneming; de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves en risico's in relatie tot grondzaken.

Inleiding Onder grondbeleid verstaan wij het gehele instrumentarium dat ons ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat de totale strategie van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Grondbeleid is een verzamelnaam van een aantal specifieke beleidsuitingen waarmee wij doelstellingen van andere beleidsvelden binnen de gemeente mede mogelijk maken. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van de beleidstaken zoals: ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en de economische structuur van de gemeente. Wij hanteren vanaf 1 januari 2021 dynamisch grondbeleid. In de raadsvergadering van 12 september 2024 stelde u de nota grondbeleid 2024 vast die per 1 oktober 2024 in werking trad. VISIE EN DOELSTELLINGEN Nota grondbeleid 2024 Wij voeren een dynamisch grondbeleid. De koers van het grondbeleid is primair actief faciliterend. Draagt de ruimtelijke ontwikkeling bij aan de realisatie van sectorale beleidsdoelstellingen en bestuurlijke ambities? Indien de ruimtelijke ontwikkeling: • in belangrijke mate bijdraagt dan werken wij actief faciliterend mee. In uitzonderlijke situaties zetten we in op actief grondbeleid. • in beperkte mate bijdraagt dan zetten we in op faciliterend grondbeleid. • niet bijdraagt, werken wij niet mee.

Afhankelijk van de gekozen grondbeleid zetten wij de volgende instrumenten in:

Onderstaand treft u de beleidsdocumenten aan die van toepassing zijn: Gemeentelijke kaders Beleidsstuk Dorpskwaliteitsplan Woonvisie 2022-2026 Afwegingskader woningbouw 2024 Programma kostenverhaal en financiële bijdragen 2024 Omgevingsvisie West Maas en Waal 2024 Nota Grondbeleid 2024

Jaar 2019 2022 2023 2023 2024 2024

Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 valt de gemeente onder de vennootschapsbelasting (VpB). De aangiften zijn verzorgd door een extern fiscaal bureau en hebben over 2016 t/m 2022 geleid tot nihilaangiften. De aangifte voor 2023 is inmiddels ingediend en leidt niet tot te betalen VpB. Ook voor 2024 worden geen belaste winsten verwacht. BOUWGRONDEXPLOITATIE Beschrijving van de complexen In onze gemeente zijn geen woningbouwprojecten of bedrijventerreinen meer in ontwikkeling waar wij een grondpositie hebben. Prognose woningbouw Bij de voorjaarsnota 2025 is de volgende groei prognose vastgesteld: Jaar

Woningen

Basis 2026 2027 2028 2029

8.891 100 100 100 100

Totaal

9.291

Gronden van en projecten door derden* Kerkstraat/Kerkdwarsstraat (Altforst) Het gaat om de ontwikkeling van 12 woningen in de dorpskern van Altforst. Het bestemmingsplan is begin 2023 onherroepelijk geworden. De woningen zijn vanaf 2024 in realisatie. Een deel is verkocht als zelfbouwkavels. Heppertsestraat (Altforst) Aan de oostzijde van het dorp vindt een nieuwbouwontwikkeling plaats van 42 woningen. De overeenkomst is in 2025 gesloten. Naar verwachting wordt er in 2026 gestart met de werkzaamheden. De Kraanbaan (Beneden-Leeuwen) Het gaat om een herontwikkeling van de Klef en het omliggende terreinen. De ontwikkeling heeft betrekking op maximaal 66 wooneenheden in 3 fasen. Het bestemmingsplan is medio 2023 onherroepelijk geworden. De realisatie is in 2025 gestart. In samenwerking met de projectontwikkelaar is bij provincie Gelderland de Steengoed Benutten subsidie aangevraagd. Het plan heeft een subsidie van € 500.000,-- toegekend gekregen. Deze wordt in termijnen aan de gemeente uitbetaald. Na evaluatie en verantwoording vanuit de ontwikkelaar wordt de subsidie overgemaakt aan de projectontwikkelaar.

Krozenbogerd (Beneden-Leeuwen) Het gaat hierbij om 2,2 ha. bedrijventerrein aan de van Heemstraweg - woningen met bedrijfsruimten. De resterende kavels zijn door de ontwikkelaar in 2023 verkocht. De laatste zaken worden afgerond, waarna het openbaar gebied kan worden overgedragen. Oksel Waterstraat (Beneden-Leeuwen) Ontwikkeling van een woongebouw met zorgclusterwoningen en studio’s voor starters. Er worden 38 zorgclusterwoningen en 10 studio’s voor starters gerealiseerd. Het bestemmingsplan is in 2024 onherroepelijk geworden. Er wordt gewerkt aan een volledige aanvraag omgevingsvergunning. Naar verwachting wordt er in 2026 gestart met de realisatie. Lauwendael (Beneden-Leeuwen) Ter hoogte van het voormalige hoofdveld van Leones wordt een woningbouwplan ontwikkeld met 68 nieuwe woningen. Het bestemmingsplan is in 2023 vastgesteld en inmiddels onherroepelijk. In 2024 is gestart met de bouw, de eerste woningen zijn vanaf medio 2025 opgeleverd. Roggeveld (Beneden-Leeuwen) Ten oosten van het Leeuwse Veld wordt een woningbouwontwikkeling van 54 woningen gerealiseerd. Het bestemmingsplan is in 2024 onherroepelijk geworden. In 2025 is gestart met de realisatie.

Bedrijventerrein Veesteeg Zuid/West (Beneden-Leeuwen) In december 2023 sloot de gemeente met de ontwikkelaar een anterieure overeenkomst die voorziet in de ontwikkeling van een bedrijventerrein grenzend aan het huidige terrein tot aan de Maas en Waal weg. In 2024 zijn de gemeentelijke gronden verkocht en overgedragen aan de projectontwikkelaar. De bouwkavels zijn opgeleverd aan de kopers. Molenstraat / Leeuwendonk (Boven-Leeuwen) Aan het zuidelijke deel van de Molenstraat in Boven-Leeuwen worden 24 woningen gerealiseerd in de vorm van 2 erven. Het bestemmingsplan is onherroepelijk. Naar verwachting wordt het plan in 2026 opgeleverd. Industrieweg (Dreumel) Aan de Industrieweg in Dreumel is een kleinschalig bedrijvencluster aanwezig. Dit terrein komt in aanmerking voor herstructurering. Het bestemmingsplan voor de realisatie van 65 woningen op deze plek is in 2025 vastgesteld. Momenteel loopt er een beroepsprocedure bij de Raad van State. Vluchtheuvelstraat 1b (Dreumel) Deze voormalige bedrijfslocatie wordt herontwikkeld tot een woningbouwplan met in totaal 14 woningen. Het bestemmingsplan is onherroepelijk en de bouw is in 2024 gestart. In 2024 heeft er een contractovername plaatsgevonden. De nieuwe contractpartij neemt de verdere uitvoering van dit plan op zich. Naar verwachting worden de overige woningen in 2026 gerealiseerd.

Dormio Resort (Maasbommel) Er is een (intentie)overeenkomst in voorbereiding met de initiatiefnemers van dit project om tot herontwikkeling van het recreatieproject te komen. De initiatiefnemers zijn bezig met een nieuwe planopzet.De ruimtelijke procedure wordt opgestart zodra er noodzakelijke afstemming is geweest tussen initiatiefnemer en Rijkswaterstaat. Erfwonen (Maasbommel) Aan de Hogenhofstraat, ter hoogte van nr. 23, worden 25 woningen gerealiseerd in de vorm van twee woonerven. Het bestemmingsplan is in 2024 vastgesteld. Een nieuwe (uitvoerings)partij is ingestapt om de projectwoningen te realiseren. Is 2026 wordt gestart met de uitvoering van het plan. Bedrijventerrein Wamel Oost (Wamel) Het project Bedrijventerrein Wamel-Oost omvat de uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein in Wamel. Het initiatief komt van een reeds gevestigde ondernemer die de wens heeft om het bedrijf op dezelfde locatie uit te breiden. Het bestemmingsplan is onherroepelijk. De werkzaamheden zijn in 2025 gestart. * er zijn meer plannen in ontwikkeling, hierboven zijn de plannen opgesomd waarbij anterieure overeenkomsten zijn gesloten.

Projecten van derden De financiële verwachtingen betreffen de projecten van derden zonder vastgestelde exploitatieopzet en zonder resultaatverwachting, waarvan de kosten verhaald worden op de initiatiefnemer. Projectnr. 68631 68600 68606 68640 68635 68639 68633 68636 68620 68630 68625 68637 68642

Omschrijving Kerkstaat/Kerkdwarsstraat, Altforst Kraanbaan (De Doorbraak), Beneden-Leeuwen Krozenbogerd, Beneden-Leeuwen Oksel Waterstraat, Beneden-Leeuwen Lauwendael, Beneden-Leeuwen Roggeveld, Beneden-Leeuwen Bedrijventerrein Veesteeg Zuid/West, Beneden Leeuwen Molenstraat, Boven-Leeuwen Industrieweg, Dreumel Vluchtheuvelstraat 1b, Dreumel Dormio Resort, Maasbommel Erfwonen, Maasbommel Bedrijventerrein Wamel Oost

Totaal zonder vastgestelde exploitatieopzet en zonder resultaatsverwachting

Bedragen x € 1.000 Boekwaarde per Prognose Jaar van 31 dec. 2024 realisatie

1 -146 -6 -67 2 2 0 -1 0 0 2 -2 5

p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. p.m.

-210

Naast de voornoemde projecten zijn er ook nog overige gronden en dergelijke. Deze maken geen deel meer uit van de grondexploitatie en zijn verantwoord onder de materiële vaste activa. Bedragen x € 1.000

Projectnr. Overig 78195 Totaal overig

Omschrijving

Strategische aankopen bouwgrondexploitatie

Boekwaarde per 31 dec. 2024 582 582

Winst- en verliesneming In de recentelijk vastgestelde nota Grondbeleid 2024 hebben wij het volgende over de winstneming opgenomen: De gemeente neemt, zoals het BBV voorschrijft, (tussentijds) winst volgens de percentage of completion; POC-methode. Zodra te verwachten is dat een grondexploitatie verliesgevend is, dekken wij dit verlies af met de voorziening negatieve exploitatiesaldi grondexploitaties. Reserves en voorzieningen Reserve Bovenwijkse voorzieningen Tot en met 2015 werd van iedere verkochte m2 bouwgrond binnen onze gemeente € 10 afgedragen aan de reserve Bovenwijkse voorzieningen. Het saldo per 31 december 2024 bedraagt € 555.286. Hier ligt een claim op van € 150.000 voor de inrichting van de openbare ruimte van het IKC Beneden Leeuwen. RISICO’S De gemeente loopt altijd financiële risico's als de verkoop van kavels minder goed verloopt, dan berekend in de grondexploitaties. Ook kunnen kostenstijgingen, vertragingen en beschikbaarheid van materiaal en menskracht een rol spelen in het eindresultaat. De looptijd van de projecten in de exploitatieopzet wordt regelmatig geactualiseerd. Voor projecten die op basis daarvan tot een negatief resultaat zouden leiden, wordt een voorziening getroffen. Risico's zijn in te delen in organisatorische, verhaals- en economische risico's en zitten met name in: - planprocedure; - renterisico;

- afzetrisico; - voldoen aan subsidievoorwaarden. Indien de verkoop tegen zit, wordt er op deze projecten minder winst behaald, c.q. meer verlies behaald. Door het jaarlijks, periodiek actualiseren van de exploitatieopzetten en het nemen van maatregelen (vorming voorziening verliesgevende complexen) worden de risico’s beheersbaar gehouden. Bovendien is er ter dekking van mogelijke onverwachte verliezen de Algemene reserve. CONCLUSIE Het verloop van de projecten in de verschillende kernen geeft een divers beeld. In onze gemeente liggen de gemiddelde verkopen de afgelopen jaren boven het langjarige gemiddelde van 100 nieuwe woningen per jaar. Er zijn geen grondexploitaties of bedrijventerreinen meer actief waarbij wij grondposities hebben. In onze gemeente is sprake van vele projecten van derden, waarbij de gemeente weliswaar geen grondpositie heeft, maar die wel bijdragen tot toevoeging aan de woningvoorraad in onze gemeente.

OPENBAARHEIDSPARAGRAAF De openbaarheidsparagraaf is bedoeld om te informeren omtrent de toepassing van de Wet open overheid (Woo). De verplichting vloeit voort uit het besluit tot actieve openbaarmaking, de verbeterplannen voor de informatiehuishouding bij de ministeries en artikel 3.5 van de Woo, dat bepaalt dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht besteedt aan de beleidsvoornemens en uitvoering van de Woo. De focus van deze openbaarheidsparagraaf ligt op de voortgang en de plannen voor 2026 binnen de drie pijlers van de Woo: actieve openbaarmaking, passieve openbaarmaking en de zorgplicht voor de informatiehuishouding. Actieve openbaarmaking In 2025 is gestart met de inventarisatie van de 17 verplichte informatiecategorieën en is een eerste impactanalyse uitgevoerd. Ook is het datalandschap in beeld gebracht en zijn de eerste publicatieprocessen beschreven. In 2026 ligt de nadruk op het daadwerkelijk implementeren van deze processen, inclusief de aansluiting op de landelijke Woo-index en de ingebruikname van een nieuw publicatieplatform. Daarmee zet de gemeente een belangrijke stap naar een duurzame en juridisch verantwoorde actieve openbaarmaking van informatie. Passieve openbaarmaking De druk van Woo-verzoeken blijft hoog. In 2025 is gewerkt aan de voorbereidingen voor een gestandaardiseerd proces en een digitaal aanvraagportaal.

In 2026 wordt dit proces uitgerold, met als doel een snellere en meer voorspelbare afhandeling van verzoeken, minder juridische risico’s en een hogere kwaliteit van dienstverlening. Verbetering van de informatiehuishouding Een goede informatiehuishouding blijft de randvoorwaarde voor zowel actieve als passieve openbaarmaking. Het zaaksysteem en het archiefsysteem worden verder ingericht om informatie duurzaam toegankelijk en vindbaar te maken. De gemeente blijft daarnaast investeren in bewustwording en training van medewerkers, zodat transparantie en openheid structureel onderdeel worden van de organisatiecultuur. Vooruitblik 2026 In 2026 richt de gemeente West Maas en Waal zich op: • De afronding van de implementatie van actieve openbaarmaking van de eerste Woo-tranches; • De ingebruikname van een nieuw publicatieplatform en de aansluiting op de landelijke Wooindex; • De implementatie van een nieuw proces voor de afhandeling van Woo-verzoeken, inclusief digitaal aanvraagportaal; • De verdere voorbereiding op de tweede Woo-tranche, die medio 2026 in werking treedt; • De inrichting van monitoring en evaluatie, zodat structureel inzicht ontstaat in naleving en effecten van de Woo.

Met deze stappen versterkt de gemeente de transparantie en toegankelijkheid van overheidsinformatie, en draagt zij bij aan het vertrouwen van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties in een open en betrouwbare overheid.

DEEL 3 - FINANCIËN

ALGEMEEN Inleiding In onze begroting heeft het beleid een centrale plaats. Het beleid is uitgewerkt en toegelicht in deel 1 van deze begroting. De cijfers betreffen de uitwerking van het beleid. In dit financiële deel van de begroting treft u de volgende zaken aan: - Kaders en uitgangspunten - Financieel meerjaren perspectief - Overzicht van baten en lasten - Overzicht van Incidentele baten en lasten - Structureel begrotingssaldo - Geprognotiseerde balans - EMU saldo Bij de uiteenzetting van de financiële positie gaan wij in op de uitkomsten van de begroting 2026, de meerjarenramingen 2027 - 2029 en de financiële gevolgen van bestaand en nieuw beleid, zoals dat in de programma's is verwerkt. Ook besteden wij aandacht aan het investeringsplan en de stand en het verloop van de reserves en voorzieningen. Het aan u gepresenteerde meerjarenbeeld van de Voorjaarsnota 2025 hebben wij bijgesteld aan de hand van recente ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen en de (financiële) effecten hiervan op de programmabegroting lichten wij hierna toe. Autorisatie budgetten Het overzicht van baten en lasten toont het niveau waarop u als raad in het kader van het dualisme de begrotingsbudgetten autoriseert. Zoals wij bij het onderdeel autorisatie in het algemene deel van deze begroting hebben aangegeven zijn wij binnen deze budgetten geautoriseerd de begroting uit te voeren.

Noodzakelijke mutaties op deze budgetten in de loop van het dienstjaar leggen wij aan uw raad ter besluitvorming voor.

KADERS EN UITGANGSPUNTEN Onderdeel

Grondslag

Toelichting

Loonontwikkeling 2026 2027 2028 2029

De loonontwikkeling is gebaseerd op de meest 2,50% recente circulaire van de algemene uitkering. 4,80% 4,00% 4,00%

Prijsontwikkeling 2026 2027 2028 2029

2,60% 2,30% 2,20% 2,20%

De prijsontwikkeling is in deze voorjaarsnota is gelijkgesteld aan de indexering zoals gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan 2025. De ‘Nationale consumenten prijsindex’ gebruiken we voor alle baten & lasten waar geen specifieke onderbouwing voor is.

deelnemers bijdrage volgens begroting 2026 verbonden partij

Verbonden partijen maken hun eigen begroting. Op 15 april 2025 moeten ze de concept kaders voor begrotingsjaar 2026 presenteren en deelnemende gemeenten om een zienswijze vragen. We volgen de BRN 2026 om te bepalen of de verbonden partijen de juiste indexeringen voor 2026 hebben toegepast.

Verbonden partijen

Rente*

We hanteren verschillende rentetarieven. 2,75% Financieringstekort De berekening van het financieringstekort geeft de omvang aan van te verwachten nieuwe leningen. Voor het bepalen van de jaarlijkse lasten van deze lening gebruiken we 2,75% rente. 0,65% Investeringen Investeringen hebben een lange looptijd. We rekenen kapitaallasten (rente en afschrijving) uit om de jaarkosten in de begroting te verwerken. Het rentetarief dat we hier gebruiken is 0,65%. 1,12% Grondexploitaties Bij grondexploitatie gaan de kosten voor de baten uit. De rentekosten die hierdoor ontstaan worden toegerekend aan de complexen. Voor 2026 houden we rekening met 1,12% rente over de boekwaarde op 1 januari 2026.

Lokale heffingen Belastingen: OZB & RZB

Opbrengst stijging van 10% in 2026 en de jaren daarna met 7%

Voor de jaar 2026 houden wij rekening met een eenmalige stijging van 10%. Aanvullend wordt rekening gehouden met areaaluitbreiding. Vanaf 2027 is rekening gehouden met een stijging van 7%.

Belastingen: Hondenbelasting

Tarief stijging van 10%

Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een stijging van 10% per jaar.

Belastingen: Forensenbelasting

Tarief stijging van 10%

Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een stijging van 10% per jaar.

Belastingen: Toeristenbelasting Watertoeristenbelasting

Tarief verhogen Per 1 januari 2026 de toeristenbelasting verhogen naar € 2,34 naar € 2,34 per persoon per nacht.

Belastingen: Reclamebelasting

Geen tarief stijging

Voor de jaren 2026-2029 houden wij geen rekening met een tariefstijging.

Heffingen: Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Kosten dekkende heffing

Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een 100% kostendekkende heffing. Afhankelijk van de kostenraming worden de tarieven bepaald. (AVRI bepaalt kosten & tarief afvalstoffenheffing).

Heffingen: Bouwleges

Opbrengst Voor de jaren 2026 houden wij rekening met een stijging van stijging van 20%. Voor de jaren 2027-2029 houden 20% in 2026 en wij rekening met een stijging van 10% per jaar. de jaren daarna met 10%

Heffingen: Marktgeld Lijkbezorgingsrechten Overige leges

Tariefstijging van 2,0% & maximaal kostendekkend

Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een stijging van 2% per jaar.

Aantal inwoners - Per 1-1-2025-werkelijk - Per 1-1-2026-prognose - Per 1-1-2027-prognose - Per 1-1-2028-prognose - Per 1-1-2029-prognose

20.594 20.804 21.014 21.224 21.434

We houden rekening met een toename van het aantal inwoners. De stijging is gebaseerd op ervaringscijfers. Gemiddelde stijging bedraagt 210 inwoners per jaar.

Aantal woningen - Per 1-1-2025-werkelijk - Per 1-1-2026-prognose - Per 1-1-2027-prognose - Per 1-1-2028-prognose - Per 1-1-2029-prognose

8.891 De groei hebben wij gebaseerd op ons 8.991 Woningbouwprogramma. We verwachten een 9.091 toename van 100 woningen per jaar. . 9.191 9.291

Overige Algemene uitkering Onvoorzien

Van deze heffingen heeft de landelijke overheid bepaald dat ze maximaal kostendekkend mogen zijn. In West Maas en Waal zijn deze heffingen niet kostendekkend, en daar streven we ook niet naar.

meicirculaire De raming van de Algemene uitkering is gebaseerd 2025 op de meicirculaire 2025. Actualisatie vindt plaats na publicatie van de septembercirculaire 2025. € 25.000 Voor de post onvoorzien ramen wij € 25.000. Dit is een passend bedrag voor een gemeente van onze omvang.

* De rentepercentages waren indicatief opgenomen in de Voorjaarsnota. Hier zijn de werkelijke tarieven opgenomen.

FINANCIEEL MEERJAREN PERSPECTIEF PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Actualisatie kapitaallasten 20262029 Actualisatie Reserves en voorzieningen Bijdragen woningbouw deelgebied E Leeuwse Veld midden Bijstelling legesopbrengsten omgevingsvergunningen Extra rentelasten tgv de financieringsbehoefte Kleine wijzigingen aanpassing begroting Leader Traject

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-8 N

-7 N

-4 N

-3 N

0 V

-1 N

88 V

0 V

-500 N

-550 N

-605 N

-666 N

0 V

-3 N

-5 N

-3 N

-2 N

0 V

17 V

Legesopbrengsten nutsvoorzieningen Personeelslasten 2026-2029

30 V

43 V

45 V

47 V

49 V

Volkshuisvesting - Woonzorgvisie

0 V

-40 N

0 V

Volkshuisvesting - Zorgzame buurt

-15 N

0 V

Totaal financiële effecten begroting 2026

-365 N

-488 N

-580 N

-581 N

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Programmabegroting voor het jaar 2026 Bijdragen woningbouw deelgebied E Leeuwse Veld midden Uit het contract en de daarop volgende addenda is overeengekomen dat per gerealiseerde woning een bedrag wordt vergoed. Voor het jaar 2026 zijn 102 woningen voorzien, volgens opgave van de ontwikkelaar.

88 V

Bijstelling legesopbrengsten omgevingsvergunningen De legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen blijven dit jaar aanzienlijk achter bij de raming. De verwachting is een nadelig effect van circa € 500.000, dat naar alle waarschijnlijkheid niet meer wordt ingelopen. Ook voor de komende jaren wordt een structureel lagere opbrengst voorzien. Belangrijke oorzaken zijn: *De opbrengsten in 2024 waren incidenteel hoger door enkele grote woningbouwprojecten, waardoor het jaar geen representatief beeld gaf. *Voor de komende jaren worden dergelijke grote projecten niet verwacht. Gezien deze factoren is een neerwaartse bijstelling van de legesopbrengsten noodzakelijk om de begroting in lijn te brengen met de actuele verwachtingen.

-500 N

Legesopbrengsten nutsvoorzieningen De afgelopen jaren vielen de legesopbrengsten hoger uit dan waarmee in de begroting rekening was gehouden. Ook voor de komende jaren verwachten we een hogere opbrengst, mede door de netcongestie.

30 V

Personeelslasten 2026-2029 De personeelslasten zijn conform de vastgestelde kaders en uitgangspunten geïndexeerd met 2,5%. Daarnaast is kritisch gekeken naar de toerekening van loonkosten aan de verschillende taakvelden. Dit heeft geleid tot een voordeel binnen programma 1 en 5, terwijl de overige programma’s hierdoor een nadeel ondervinden.

43 V

PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Actief Maas en Waal - Brede regeling Combinatiefuncties Actualisatie kapitaallasten 20262029 Actualisatie Reserves en voorzieningen Armoedebeleid - Uitvoering via DVO Werkzaak Bijgestelde raming WMO-Jeugd 2026-2029 Bijzondere bijstand Alleenverdienersproblematiek Digitaalhuis - Laptops Extra rentelasten tgv de financieringsbehoefte Huisvesting basisonderwijs Aanpassing jaarschijf 2029 Huisvesting basisonderwijs Tijdelijke units De Laak Wamel Kinderdagverblijven - SMI Kleine wijzigingen aanpassing begroting Meerjareninvesteringsplan 20262029 Onderwijsbeleid Leerlingenvervoer Ouderenwerk - Zilverenkrachtbeleid Overig cultuur - SPUK middelen

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

95 V

0 V

29 V

35 V

-3 N

47 V

0 V

-7 N

125 V

500 V

610 V

733 V

851 V

-20 N

0 V

11 V

1 V

-23 N

-69 N

-73 N

0 V

13 V

-17 N

0 V

-10 N

-11 N

-2 N

-4 N

-7 N

50 V

22 V

222 V

-138 N

-15 N

0 V

-12 N

-30 N

Overig cultuur - Subsidie omroep

-1 N

Overige onderwijszaken - Bijdrage leerplicht Participatie - KP4

-14 N

-15 N

-3 N

Personeelslasten 2026-2029

-186 N

-195 N

-202 N

-211 N

Preventieve ondersteuning Algemeen Maatschappelijk werk Sociale werkvoorziening - MGR

0 V

-130 N

-133 N

-143 N

-173 N

-188 N

-146 N

Sportvelden - Onderhoudsbijdrage

-22 N

-23 N

-24 N

Wet inburgering - DVO Regio Rivierenland Wet Inburgering inkomensoverdracht HAR

-49 N

-50 N

-51 N

-55 N

-29 N

Totaal financiële effecten begroting 2026

247 V

205 V

307 V

152 V

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Programmabegroting voor het jaar 2026 Actief Maas en Waal - Brede regeling Combinatiefuncties Uw raad is niet akkoord gegaan met het inrichten van een combinatiefunctionaris cultuur. Daarom wordt het budget voor Actief Maas en Waal in 2026 teruggebracht naar € 40.000. Het is nog onduidelijk of het Rijk de regeling met betrekking tot de combinatiefunctionaris na 2026 aanpast, zodat er hiervoor weer budget geraamd moet worden in onze begroting.

95 V

Actualisatie kapitaallasten 2026-2029 Aframing en opraming van de kapitaallasten volgens de actuele activastaat begroting 2026-2029

29 V

Armoedebeleid - Uitvoering via DVO Werkzaak Het aanvankelijke eenmalige budget is vanaf 2024 structureel geraamd. Besteding vindt plaats binnen de kaders van het nieuwe beleid. Uitvoering is ondergebracht bij Werkzaak Rivierenland. Verantwoording en afrekening valt binnen de DVO Bijzonder Bijstand met Werkzaak Rivierenland.

125 V

Bijgestelde raming WMO-Jeugd 2026-2029 De kosten voor hulp via de Wmo en Jeugdwet vallen lager uit dan we voorzagen bij het opstellen van de voorjaarsnota. In 2026 gaat het om ruim € 500.000,-- minder. In de jaren daarna wordt dat verschil nog groter. We zien een paar belangrijke redenen hiervoor: 1. Verminderde prijsstijgingen. Voor de meeste hulp volgen we het indexcijfer dat door de VNG aangereikt wordt. Dat was eerst 4,91%, maar is nu aangepast naar 4,03% voor 2026. 2. Minder en andere zorgvraag. We zijn er bij de eerdere prognose vanuit gegaan dat de vraag naar zorg zou blijven groeien, zoals in 2023 en 2024. Maar de cijfers tot juli 2025 laten zien dat dit niet zo is. Daarom hebben we de prognose bijgesteld. Dit is vooral van toepassing bij specialistische jeugdzorg na verwijzing door artsen en gecertificeerde instellingen. We zien dat jeugdigen nu vaker reguliere zorg krijgen in plaats van dure specialistische zorg. Ook is er minder vraag naar specialistische behandeling binnen de Jeugdwet. Dit betreft complexe en dure zorg. Eén indicatie meer of minder heeft meteen invloed op de kosten.

500 V

Er zijn ook ontwikkelingen die kostenverhogend zijn en dus een dempende invloed hebben op de daling van de kosten: 1. Specialistische zorg is vaker verder weg en er zijn wachtlijsten voor specialistische GGZ in onze regio. Daardoor stijgen de kosten voor vervoer. 2. De kosten voor persoonsgebonden budgetten (PGB’s) binnen de Jeugdwet stijgen. Dit komt doordat er weinig aanbod is voor begeleiding bij bijvoorbeeld hoogbegaafdheid of seksueel misbruik. Via een PGB kan dan een passende hulpverlener worden gecontracteerd. Meerjareninvesteringsplan 2026-2029 Uitwerking van het meerjareninvesteringsplan met als basis de Nota Activabeleid.

50 V

Overig cultuur - SPUK middelen In de begroting zijn SPUK-middelen opgenomen voor de inzet van een cultuurmakelaar. Er is gekozen om geen cultuurmakelaar aan te stellen. Hiermee komen ook de SPUK-middelen te vervallen.

-30 N

-186 N

Sociale werkvoorziening - MGR Begroting aangepast conform ontwerpbegroting MGR 2026

-143 N

Wet inburgering - DVO Regio Rivierenland In de nieuwe DVO wordt uitgegaan van 10 FTE op basis van de verwachte instroom, een stijging van de loonkosten en de extra inzet voor afname leerbaarheidstoetsen.

-49 N

Wet Inburgering - inkomensoverdracht HAR Het is nog onbekend of we vanaf 2026 gebruik kunnen maken van de Hotel-en accommodatieregeling (HAR). Voor deze regeling zijn in het verleden wel baten maar geen lasten geraamd. Met deze wijziging wordt dit gecorrigeerd.

-29 N

PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Actualisatie kapitaallasten 20262029 Actualisatie Reserves en voorzieningen Avri - Begroting 2026-2029

-2 N

-3 N

-22 N

40 V

8 V

-13 N

6 V

Extra rentelasten tgv de financieringsbehoefte Grafrechten

3 V

-67 N

-136 N

-146 N

-13 N

0 V

1 V

0 V

-29 N

-12 N

-168 N

-10 N

-20 N

Kleine wijzigingen aanpassing begroting Meerjareninvesteringsplan 20262029 Milieu - Energieloket Openbare verlichting Energielasten Personeelslasten 2026-2029

20 V

-149 N

-156 N

-162 N

-169 N

Riolering - Actualisatie

-93 N

-24 N

105 V

150 V

Totaal financiële effecten begroting 2026

-230 N

-268 N

-226 N

-312 N

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Programmabegroting voor het jaar 2026 Personeelslasten 2026-2029 De personeelslasten zijn conform de vastgestelde kaders en uitgangspunten geïndexeerd met 2,5%. Daarnaast is kritisch gekeken naar de toerekening van loonkosten aan de verschillende taakvelden. Dit heeft geleid tot een voordeel binnen programma 1 en 5, terwijl de overige programma’s hierdoor een nadeel ondervinden.

-149 N

Riolering - Actualisatie In 2022 is het vGRP vastgesteld. Elk jaar wordt nu bekeken wat de stand van zaken is en opnieuw de kostendekkendheid bekeken en vastgesteld. Hierbij is een zo laag mogelijk tarief voor de inwoner het uitgangspunt, terwijl wel alle kosten worden betaald uit dit tarief. Dit betekent dat er een dynamisch model die jaarlijks wordt geactualiseerd o.b.v. de werkelijke cijfers en stand van de voorziening.

-93 N

PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Aanpassen verkiezingen

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-15 N

-4 N

36 V

9 V

0 V

-3 N

0 V

-31 N

-20 N

-10 N

Aanpassing legesopbrensten en afdrachten Burgerzaken Actualisatie Reserves en voorzieningen Brandweer en Rampenbestrijding kostenverdeelsleutel VRGZ GR Regio Rivierenland - Bijdrage mobiliteitsfonds Ondersteuning gemeenteraad Accountantskosten Openbare orde Bewustwordingscampagne discriminatie Personeelslasten 2026-2029

-8 N

0 V

-184 N

-192 N

-200 N

-207 N

Uitbreiding griffieformatie

-41 N

-43 N

-45 N

-46 N

Verhoging bijdrage GGU-fonds (VNG)

-25 N

-26 N

-27 N

Totaal financiële effecten begroting 2026

-294 N

-317 N

-287 N

-299 N

-184 N

Uitbreiding griffieformatie Conform het initiatiefvoorstel van 22 mei 2025 is de formatie van de griffie uitgebreid. De structurele lasten worden met deze wijziging verwerkt in de begroting vanaf 2026.

-41 N

PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Aanpak fysieke archiefachterstanden Aanvullend budget uitbesteding CISO en FG Actualisatie kapitaallasten 20262029 Actualisatie Reserves en voorzieningen Extra rentelasten tgv de financieringsbehoefte Kleine wijzigingen aanpassing begroting Meerjareninvesteringsplan 20262029 Personeelslasten 2026-2029

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-75 N

0 V

-100 N

-105 N

-108 N

-113 N

35 V

-18 N

-22 N

-25 N

0 V

-2 N

0 V

-8 N

-13 N

-15 N

0 V

1 V

22 V

48 V

-10 N

-2 N

-124 N

475 V

484 V

492 V

505 V

Verblijfsbelasting - Nachtregister

-12 N

-6 N

Totaal financiële effecten begroting 2026

371 V

337 V

342 V

242 V

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Programmabegroting voor het jaar 2026 Aanpak fysieke archiefachterstanden In 2026 is extra capaciteit nodig om fysieke archiefachterstanden weg te werken. Deze extra inzet is nodig omdat we in 2026 wettelijk verplicht zijn een volgend blok archiefmateriaal over te brengen naar het Regionaal Archief Nijmegen (RAN). Op dit moment zijn deze dossiers niet compleet: In 2025 is een goede start gemaakt. De klus is echter te omvangrijk om volledig met eigen capaciteit uit te voeren. Door tijdelijk extra capaciteit in te zetten, worden ontbrekende stukken toegevoegd en is de overbrenging tijdig en rechtmatig. Zo voorkomen we dat we in strijd handelen met de Archiefwet en voorkomen we het risico op toezicht maatregelen.

-75 N

Aanvullend budget uitbesteding CISO en FG De gemeente streeft naar een solide informatieveiligheidsbeleid. Hiervoor zijn we verplicht een Functionaris Gegevensbescherming (FG) aan te stellen en te voldoen aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De gemeente is verplicht om jaarlijks een zelfevaluatie en IT-audit uit te voeren om aan te tonen dat de juiste maatregelen getroffen zijn rond informatiebeveiliging en datakwaliteit. Dit wordt uitgevoerd door een ENSIA-coördinator, waarbij ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Bij nieuwe projecten die een hoog privacyrisico met zich meebrengen is het verplicht assessment uit te voeren.

-100 N

Tot voor kort werden een FG en een Chief Information Security Officer (CISO) ingehuurd om het informatieveiligheidsbeleid in te vullen en tegelijk de taken van de Privacy Officer en ENSIA-coördinator uit te voeren. Dit bleek onvoldoende om aan de wettelijke eisen te voldoen. Het is bovendien kwetsbaar om de verschillende rollen bij hooguit twee medewerkers te beleggen. Voornemen is om de uitvoering van het informatieveiligheidsbeleid uit te besteden aan een grotere organisatie, bij voorkeur in samenwerking met andere gemeentes. De verwachting is dat dit niet binnen het beschikbare budget van € 190.000 mogelijk is, enerzijds omdat meer capaciteit nodig is dan de 1,5 fte die eerder begroot is, anderzijds omdat volledige uitbesteding van de dienstverlening meerkosten met zich meebrengt ten opzichte van een vast dienstverband.

100

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16041462/2