Bijlage 1 Concept jaarstukken Rivierenland 2023
Tekst van het document
Wat vindt u in de jaarstukken 2023?
Wat vindt u in de jaarstukken 2023?
2
Leeswijzer en toelichting op programma-indeling
3
De jaarstukken samengevat
5
Besluitvorming over de jaarstukken
9
Jaarverslag: de programmaverantwoording
Per programma brengen we in beeld wat we bereikt hebben en welke kosten dit met zich meebracht.
Programma 3 – Algemene baten en lasten
29
Jaarverslag: de paragrafen In de paragrafen maken we een dwarsdoorsnede van de jaarstukken over Paragraaf 1 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing
32
Paragraaf 2 – Onderhoud kapitaalgoederen
36
Paragraaf 3 – Bedrijfsvoering
37
Paragraaf 4 – Financiering
41
Paragraaf 5 – Verbonden partijen
45
Paragrafen
de thema’s die voor onze regio relevant zijn.
Programma’ s Programma’ s
21
Programma’ s Programma’ s
Programma 2 – Contractgestuurde dienstverlening
Programma’ s Programma’ s
11 Programma’ s Programma’ s
Programma 1 – Regionale samenwerking
Jaarrekening
De jaarrekening geeft een totaaloverzicht van de gerealiseerde baten en lasten. Daarnaast brengen we onze financiële positie in beeld.
46
De balans per 31 december 2023
58
Stand van zaken investeringskredieten
70
Bijlagen Bijlage 1: Overzicht gemeentelijke bijdrage Bijlage 2: SiSa verantwoording Bijlage 3: Controleverklaring
71 72 73
Meer informatie kunt u vinden op onze website:www.regiorivierenland.nl
2 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Financiën
Overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop
Leeswijzer en toelichting op programma-indeling
Opzet van de jaarstukken Deze jaarstukken gaan in op de realisatie van de doelstellingen uit de programmabegroting 2023 van Regio Rivierenland. Tevens geven we een financiële verantwoording. Op 8 november 2023 is de Bestuursrapportage 2023 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. Daarin hebben we de op peildatum 1 juli 2023 verwachte uitkomsten aan het einde van het jaar gerapporteerd en afwijkingen toegelicht. Per programmaonderdeel zijn daarin de volgende vragen ten aanzien van resultaat, tijd en middelen gesteld: 1) Resultaat: Lukt het om de beleidsinhoudelijke afspraken te realiseren? 2) Tijd: Is het gewenste (deel)resultaat eind 2023 gerealiseerd? 3) Middelen: Zijn de toegekende middelen toereikend? Door middel van kleuren hebben we de antwoorden op die vragen aangegeven en vervolgens toegelicht. In de programmaverantwoording van het jaarverslag staan we stil bij de situatie per 31 december 2023. Per programma geven we met behulp van een matrix zoals hieronder weergegeven de eindbalans van de gerealiseerde doelstellingen aan.
afwijking begroot saldo →
voordelig
0
nadelig hoog laag mate van doelrealisatie →
Het bolletje geeft de eindbalans van het desbetreffende programma aan. Des te verder het bolletje naar rechts staat (op de horizontale as), des te hoger is de mate van doelrealisatie (de mate waarin de beleidsinhoudelijke afspraken gerealiseerd zijn). Hoe verder het bolletje in de matrix (op de verticale as) van de 0-lijn afstaat, hoe groter de financiële afwijking ten opzichte van het begrote saldo voor bestemming. Per programma geven we een beknopte toelichting op de gepresenteerde eindbalans. Met betrekking tot de middelen presenteren we in een tabel de afwijkingen van het totale programma ten opzichte van de begroting na wijziging. Vervolgens geven we een overzicht van het neergezette inhoudelijk resultaat per programmaonderdeel. Daarbij maken we een vergelijking met onze prognose bij de bestuursrapportage 2023. De betekenis van de kleuren bij die prognose was: Inhoudelijk resultaat berap: Lukt het om de beleidsinhoudelijke afspraken te realiseren? Ja, dit gaat zeker lukken
Niet zeker of dit gaat lukken
Nee, dit gaat niet lukken
Per programmaonderdeel geven we nu aan of het per 31 december 2023 geheel (groen), grotendeels wel (geel) of grotendeels niet (rood) gelukt is om de in de programmabegroting 2023 opgenomen doelstellingen te realiseren. Principieel gezien betekent ‘grotendeels gehaald’ een rode score. Aangezien dit geen recht doet aan de bereikte resultaten is door middel van de kleur geel een nuancering aangebracht. De afwijking op tijd komt niet meer terug, aangezien het er om gaat of we de doelstellingen in 2023 hebben gehaald. 3 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Vertraging betekent niet gehaald. De inhoudelijke en financiële afwijkingen worden bij ieder programma afzonderlijk toegelicht samen met eventuele wijzigingen in de risico's.
Schematisch overzicht programma-indeling Begroting/Jaarrekening 2023
Programma 1 Regionale samenwerking
Programma 2 Contractgestuurde dienstverlening
Programma 3 Algemene baten en lasten
Toelichting programma-indeling In de programma’s wordt een onderscheid gemaakt tussen de bestuurlijke en beleidsmatige ondersteuning van de Regio (Programma 1. Regionale samenwerking) en het uitvoerende (dienst)onderdeel van de Regio (Programma 2. Contractgestuurde dienstverlening). De kosten van de regionale samenwerking zijn opgenomen in programma 1. In programma 2 zijn de kosten van de uitvoeringstaken bij Contractgestuurde dienstverlening verantwoord. Na de invoering van de vernieuwde BBV-regelgeving (Wijzigingsbesluit Vernieuwing BBV met publicatiedatum 17 maart 2016) is een derde programma toegevoegd, te weten programma 3 Algemene baten en lasten. In programma 3 zijn de overheadkosten verantwoord, die op grond van wettelijk voorschrift niet meer aan de programma’s mogen worden toegerekend. Daarnaast zijn in programma 3 de centrale budgetten opgenomen voor onvoorziene uitgaven en vennootschapsbelasting alsmede het onderdeel treasury. Alle algemene dekkingsmiddelen zijn nu op een centrale plek binnen één programma verantwoord.
4 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
De jaarstukken samengevat
Terugblik op 2023 – Inhoudelijk 2023 was een jaar van uitdagingen en kansen. Voor Regio Rivierenland staat het leggen van verbindingen centraal. Verbindingen tussen gemeenten, maar ook steeds vaker tussen overheden (gemeenten, provincie, het rijk en waterschappen), ondernemers, onderwijs en inwoners, centraal. Zo was daar in 2023 het op te stellen regio-arrangement. In opdracht van het rijk en provincie Gelderland heeft Regio Rivierenland gefaciliteerd dit tot stand te brengen. Een uitdaging, maar ook zeker een kans. Een kans om de beschikbare ruimte in Rivierenland zo goed als mogelijk in te richten. Integraliteit speelt bij de opgaven waar we voor staan een steeds grotere rol. We willen immers niet dat de oplossing voor het ene thema een probleem veroorzaakt bij het andere. Daarom kiezen we ervoor om partners in een vroegtijdig stadium samen aan tafel te zetten om de afstemming beter en de oplossing gerichter te laten zijn. De hierboven beschreven werkwijze maakt onderdeel uit van onze gebiedsagenda en wordt al aan tal van tafels toegepast. Bijvoorbeeld ten aanzien van de Regionale Energiestrategie (RES) is het niet meer weg te denken.
Wij merken dat bij onder andere de RES, het Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA), Mobiliteit, RW-POA, Wonen, Ruimte, maar ook binnen Contractgestuurde dienstverlening naast de inhoud er steeds meer aandacht komt te liggen op het faciliteren van een veranderende (toekomstbestendige) regionale wijze van besturen. Deze rol past ons goed. Invulling hiervan leidt tot meer gedeeld eigenaarschap, enthousiasme en omarming van datgene wat nodig is om de opgaven een stap verder te brengen. Dit is ons onder meer gelukt ten aanzien van Inburgering. Ondanks het feit dat 3 gemeenten (West Betuwe, Maasdriel en Zaltbommel) hebben besloten deze taken zelf te gaan oppakken, staat deze nieuwe samenwerking inmiddels stabiel en kunnen we stappen zetten naar doorontwikkeling. Een nieuwe dienstverleningsovereenkomst voor Wmo/Jeugd maakt dat wij als serviceorganisatie de volgende stap kunnen gaan zetten. Verdere professionalisering van ons leveranciersmanagement en contractbeheer kunnen in dit kader worden genoemd net als een focus op data gestuurd werken. Onze medewerkers beoordeelden het werkplezier bij Regio Rivierenland dusdanig dat wij ons een ‘Great Place to Work’ mogen noemen. Iets waar wij naast de inhoud énorm trots op zijn. Wij geloven in de kracht van samenwerking! Hiermee is de slagkracht van de regio groter dan de optelsom van gemeenten. Janneke Hakkert Secretaris/directeur
5 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Hieronder presenteren we per programma de eindbalans over 2023. In de leeswijzer is de opzet ervan toegelicht. In de programmaverantwoording geven we een nadere toelichting op de prestaties die we in 2023 hebben neergezet. Onder elke eindbalans vindt u een paginaverwijzing.
voordelig
voordelig
voordelig
0
0
afwijking begroot saldo →
3. Algemene baten en lasten
afwijking begroot saldo →
2. Contractgestuurde dienstverlening
afwijking begroot saldo →
1. Regionale samenwerking
nadelig
nadelig
nadelig
hoog laag mate van doelrealisatie →
Meer informatie vanaf pagina 11
hoog laag mate van doelrealisatie →
Meer informatie vanaf pagina 21
6 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
0
hoog laag mate van doelrealisatie →
Meer informatie vanaf pagina 29
Terugblik op 2023 – Financieel en organisatorisch
Resultaten en ontwikkeling gemeentelijke bijdrage •
Het begrotingsjaar 2023 is afgesloten met een positief rekeningresultaat van € 108.000.
•
Bij Programma 1 Regionale samenwerking hebben wij de taken uitgevoerd binnen de budgettaire kaders van de begroting en een overschot gerealiseerd van € 89.000. Binnen programma 1 zijn er meerdere vacatures ontstaan waarvan nog niet alle vacatures zijn ingevuld, althans voor een deel van 2023. Dit als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt en een combinatie van capaciteit om nieuwe collega's in te werken. De vacatureruimte heeft ook een doorwerking in de besteding van werkbudgetten. Daarnaast zijn er meer subsidies gerealiseerd dan in de begroting was opgenomen. Dit resultaat zal worden uitgekeerd aan de gemeenten.
•
Programma 2 heeft het boekjaar 2023 afgesloten met een positief resultaat van € 31.000. Team Inkoop is wederom verlieslatend in 2023. Opnieuw hebben we gebruik moeten maken van het inhuren van personeel. Dit mede als gevolg van ziekte en krapte op de arbeidsmarkt. Dit leidt tot een nadelig resultaat van € 204.000 hetgeen is afgedekt via de reserve Contractgestuurde dienstverlening. Bij Wmo/Jeugd is per 1 juli 2023 een nieuwe DVO van kracht. Niet alle personele uitbreidingen zijn per 1 juli gerealiseerd hetgeen leidt tot een overschot van € 30.000. Hiervan wordt € 4.000 afgestort in de reserve Contractgestuurde dienstverlening omdat het betrekking heeft op de periode voor 1 juli 2023. En het restant, € 25.000, wordt terugbetaald aan de gemeenten zoals vastgelegd in de nieuwe DVO. Bij het onderdeel Inburgering zijn in 2023 alle beschikbare middelen voor Inburgering ingezet volgens de taken uit de DVO. Aanvullend zijn door de gemeenten extra middelen ingezet voor de inzet van een Regionale Coördinator (€ 96.000 euro). Dit resulteert uiteindelijk in een overschot van € 18.000 welke conform de DVO terugbetaald wordt aan de deelnemende gemeenten.
•
Programma 3 Algemene baten en lasten € 12.000 nadelig. De lasten bestaan hoofdzakelijk uit de kosten van overhead. Deze zijn € 39.000 hoger dan begroot, door hogere inhuurkosten en kosten voor verzuimbegeleiding. Daarnaast hoefde het budget voor onvoorziene uitgaven niet te worden ingezet, een voordeel bij de lasten van € 10.000 en zijn de kosten voor treasury € 12.000 lager dan begroot. De hogere baten hebben betrekking op de gerealiseerde hogere inkomsten van derden voor dekking van onze overheadkosten à € 7.000 en hogere rente inkomsten à € 24.000.
•
Na toerekening van de overhead uit programma 3 aan programma 1 en 2 is het uit te keren bedrag aan de gemeenten als volgt verdeeld: o Gemeentelijke bijdrage € 65.000 o Wmo/Jeugd € 25.000 o Inburgering € 18.000
•
In de programmabegroting 2023 en in de Bestuursrapportage 2023 is een gemeentelijke bijdrage opgenomen van € 2.291.000. Dit bedrag hebben wij gefactureerd aan de gemeenten en is als realisatie in de jaarrekening 2022 verwerkt.
7 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Financiële kerncijfers 2023
De werkelijke lasten zijn in totaal circa € 2,3 mln. hoger dan begroot, een budgetoverschrijding bij de lasten met 11,9%. De grootste afwijking is bij programma 2 Contractgestuurde dienstverlening gerealiseerd, nl. € 1,6 mln. meer uitgaven dan begroot. Dit heeft voornamelijk te maken met de doorbelasting van kosten voor extra taken WMO/Jeugd en Inburgeringsvoorzieningen welke niet in de begroting opgenomen zijn. De totale afwijking bij de baten voor alle programma’s samen bedraagt 14,1%, en ligt in lijn met de hogere realisatie bij de baten. Dit wordt ook verklaard door de hogere baten vanuit de doorbelasting van de genoemde onderdelen. Daarnaast zijn er meer subsidies gerealiseerd en meer rente ontvangen dan in de begroting is opgenomen. De jaarrekening op pagina 46 en verder biedt uitgebreide financiële informatie en toelichtingen.
8 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Besluitvorming over de jaarstukken
Totaaloverzicht resultaten 2023 Januari-maart 2024 Ambtelijke voorbereiding
10 april 2024 Behandeling concept jaarstukken door Dagelijks Bestuur
3 juli 2024 Vaststelling jaarstukken door Algemeen Bestuur
Het gerealiseerde resultaat bedraagt € 108.000 voordelig. Het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland is bevoegd een besluit te nemen over de bestemming van het rekeningoverschot, na consultatie van de gemeenten via de zienswijzen. Het overschot is in de balans opgenomen onder het eigen vermogen als ‘Nog te bestemmen resultaat’. Voorstel met betrekking tot de vaststelling en resultaatbestemming Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland, gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur tot vaststelling van de jaarstukken 2023, BESLUIT: 1. De programmarekening 2023 vast te stellen conform voorliggend ontwerp. 2. Het gerealiseerde positieve rekeningresultaat ter grootte van € 108.000 uit te keren aan de gemeenten. Ten aanzien van de inzet van bestemmingsreserves in de jaarrekening 2023 van Regio Rivierenland is op de volgende pagina een samenvattende toelichting opgenomen. Met het vaststellen van de jaarrekening 2023 worden de mutaties van de reserves geformaliseerd. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur op 3 juli 2024. De secretaris,
De vice-voorzitter,
mr. J.W.A. Hakkert
S. Stoop
9 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
In onderstaand overzicht zijn de bedragen opgenomen, die in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt als mutatie bij de reserves. Voor een meer uitvoerige beschrijving wordt verwezen naar de toelichting op de balansposten bij het onderdeel vaste passiva. Mutaties reserves in de jaarrekening 2023: Mutaties reserves bij Programma 1 Regionale samenwerking Mutaties reserves bij programma 2 Contractgestuurde dienstverlening, per saldo een onttrekking i.v.m. de gerealiseerde tekorten *) Inzet bestemmingsreserves programma 3 voor dekking van overhead **)
0 -/- 110.680
Mutaties reserves, per saldo een onttrekking van
-/- 217.514
*)
De mutaties van reserves bij programma 2 zijn als volgt: Storting overschot bij RMC naar de RMC-reserve Inzet risicoreserve CgD voor de uitvoeringstaken van Contractgestuurde dienstverlening waarbij verliezen zijn gerealiseerd Reservering in de risicoreserve CgD van het gerealiseerde overschotten bij de verschillende uitvoeringstaken van Contractgestuurde dienstverlening Totaal
**) als
66.264 -/- 216.632
39.687 -/- 110.680
Inzet van bestemmingsreserves bij programma 3, te specificeren volgt: Inzet reserve Herhuisvesting Inzet reserve Desintegratiekosten ontvlechtingen (ICT-ontvlechting en vernieuwing ICTinfrastructuur) Totaal
10 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
-/- 53.335 -/- 53.498
-/- 106.834
-/- 106.834
Programma 1 – Regionale samenwerking
Totaaloverzicht resultaten 2023
afwijking begroot saldo →
Eindbalans gerealiseerde doelstellingen 2023 Beknopte toelichting In 2023 zijn er bij het Regionaal voorStimuleringsFonds 20 projectaanvragen (4 delig haalbaarheidsonderzoeken en 16 uitvoeringsprojecten) ingediend. Daarvan zijn er 14* toegekend. Vanuit de opgaven van het Regionaal Ambitiedocument is een aanvraag om 0 LEADERregio te worden ingediend en goedgekeurd. Ook is het Regionaal Programma Werkterreinen geactualiseerd. Voor Recreatie & Toerisme zijn de ambities omgezet in 5 opgaven en concrete tussen en eindresultaten benoemd. nadelig Er is een WoonDeal gesloten. Het hoog laag Uitvoeringsplan Mobiliteit 2023-2026 met het mate van doelrealisatie → mobiliteitsfonds is in 2023 in alle gemeenten vastgesteld. De voortgangsrapportage voor de RES 1.0 FruitDelta Rivierenland is aangeboden aan het Nationaal Programma RES. Gemeenten, waterschap Rivierenland en provincie Gelderland hebben een regioarrangement FruitDelta vastgesteld. De Gebiedsagenda FruitDelta Rivierenland inclusief werkwijze is verder ontwikkeld en er wordt er toegewerkt naar een regionaal congres over regionale financiering van gebiedsontwikkeling. Eind 2023 heeft een afrondende dag voor de Regio Deal FruitDelta Rivierenland 2020-2023 plaatsgevonden en is er stilgestaan bij de successen van de 31 projecten.
Vanuit Public affairs & Lobby is met succes de zichtbaarheid van onze regio in Brussel, bij het Rijk en de provincie vergroot. Zo heeft het mini-symposium ‘Als elke regio telt’ plaatsgevonden, zijn er meerdere werkbezoeken in de regio voor onder meer statenleden en kamerleden georganiseerd, is er aandacht gevraagd voor het behoud van de veerponten, de fileproblematiek op de A15 en de A2 en daarmee samenhangende impact op de leefbaarheid in de kernen. Toelichting op successen en afwijkingen vindt u op de komende pagina’s.
11 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Toelichting programma 1: Binnen programma 1 zijn er meerdere vacatures ontstaan waarvan nog niet alle vacatures zijn ingevuld, althans voor een deel van 2023. Dit als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt en een combinatie van capaciteit om nieuwe collega's in te werken. De vacatureruimte heeft ook een doorwerking in de besteding van werkbudgetten. Daarnaast zijn er meer subsidies gerealiseerd dan in de begroting was opgenomen.
Een gedetailleerde financiële verschillenanalyse per programma, inclusief de impact van de afwijkingen op de gemeentelijke bijdrage, vindt u bij het onderdeel ‘Overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop’ vanaf pagina 46. Realisatie per programma onderdeel Inhoudelijk resultaat Prognose Realisatie Berap Besluitvormingsprocessen en bestuursvergaderingen binnen Regio Rivierenland 2. Informatie uitwisseling en kennisdeling op de regiomiddagen 3. Bijdrage leveren aan samenwerkingsvraagstukken 4. Monitoren van de uitvoering van het Regionaal Ambitiedocument 20222025 5. Genereren van geldstromen en subsidies Totaal
Middelen x € 1.000 Lasten Baten
1.
Gewijzigde risico’s -
5.569
4.303
Toelichting bij de tabel: De baten en lasten worden in de financiële administratie niet afzonderlijk geregistreerd op basis van de opsomming in bovenstaande tabel. De financiële administratie is op andere wijze ingericht. Daarom is alleen een totaalbedrag vermeld van de baten en lasten.
12 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Het resultaat van programma 1 is als volgt opgebouwd.
Het programma sluit met een overschot, omdat overeenkomstig BBV-voorschrift de overheadkosten niet meer bij de programma's worden opgenomen, maar (zonder toerekening aan taakvelden) centraal verantwoord worden bij programma 3 Algemene baten en lasten. De aan de uitvoering van Programma 1 Regionale samenwerking toe te rekenen overhead komt in werkelijk uit op € 1.247.000 (begroot: € 1.177.000)
13 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Successen in beeld Regionaal Ambitiedocument 2022-2025 Alle acht gemeenteraden in Regio Rivierenland hebben in 2021 het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 vastgesteld. De vaststelling is op 12 januari 2022 door het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland bekrachtigd. Met de uitvoering van dit ambitiedocument wordt in de jaren 2022-2025 gericht samengewerkt aan het creëren van een optimale balans tussen economische groei en de brede welvaart in de Regio Rivierenland. Hierbij ligt de focus op 3 speerpunten: - AgriBusiness - Logistiek & Vestigingsklimaat bedrijven - Recreatie & Toerisme Wat er op de drie speerpunten in 2023 is gebeurd, wordt hieronder afzonderlijk per speerpunt beschreven. Het Regionaal Stimuleringsfonds, de doorontwikkelde versie van het Regionaal Investeringsfonds (RIF) uit 2017, is wederom als financieringsinstrument dit haar belangrijk geweest om de nieuwe ambities en opgaven van het Regionaal Economisch Ambitiedocument in samenwerking met partners uit de regio te verwezenlijken. Leden van de triple-helix Economic Board FruitDelta adviseren elke ronde het Algemeen Bestuur over ingediende RSF-projecten.
Het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) Het Regionaal StimuleringsFonds (RSF)is het financieringsinstrument om projecten aan te jagen die passen bij de 19 opgaven zoals vastgesteld in het Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA) 2022-2025. Ook dit fonds is er voor ondernemende inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties die met hun initiatieven een bijdrage willen leveren aan het realiseren van de ambitie uit het REA en daarmee de ontwikkeling van Rivierenland. In 2023 zijn er 20 projectaanvragen (4 haalbaarheidsonderzoeken en 16 uitvoeringsprojecten) ingediend. Daarvan zijn er 14* toegekend. Voor het eerst in de geschiedenis van het RSF (ende voorloper RIF) zijn er afgelopen jaar drie inloopavonden op verschillende plekken in de regio georganiseerd. Tijdens de avonden kunnen initiatiefnemers hun idee vertrouwelijk toelichten aan Economic Board-leden, die de aanvragen uiteindelijk beoordelen. Deze leden stellen verdiepende vragen en geven tips. Zowel de initiatiefnemers als de Economic Board-leden hebben deze avonden als succesvol beschouwd.
14 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Agribusiness Een van de opgaven voor Agribusiness betreft ‘Ontwikkelruimte voor Ondernemerschap: Teeltondersteunende voorzieningen'. Vanuit de pacten Fruitpact, Glastuinbouwpact, Paddenstoelenpact en Laanboompact is in 2023 gewerkt aan een vernieuwde handreiking voor Teeltondersteunende Voorzieningen (TOV). De oude handreiking was 10 jaar. De sector heeft gekeken hoe TOV kunnen bijdragen aan toekomstbestendige bedrijfsvoering van de agrarische sector. Uit de inloopavonden voor het RSF en de ingediende aanvragen blijkt dat de sector druk is met innoveren op het gebied van TOV, maar ook op het gebied van reductie van gewasbescherming en robotisering en digitalisering van handmatige processen. Vanuit het Nationaal Programma Landelijk Gebied heeft de Provincie Gelderland het proces Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG) opgestart. De VLGG zal een grote bouwsteen vormen voor de ruimtelijke . De eerste schets van het VLGG laat zien dat de druk op het aantal functies in het landelijk gebied zal toenemen en dat dit uiteindelijk om bestuurlijke keuzes vraagt. Wegens de samenhang met het regioarrangement wordt de coördinatie van het VLGG opgepakt via het pfo ‘Ruimte' en vindt er in 2024 in nauw contact tussen het Speerpunt Agribusiness en het pfo Ruimte plaats. Vanuit de opgaven benoemd in het Regionaal Ambitiedocument is in 2023 het proces opgestart om LEADERregio te worden.
De aanvraag hiervoor is ingediend en goedgekeurd. LEADER is een Europees programma voor plattelands- ontwikkeling ‘van onderaf’, ofwel vóór en dóór inwoners. Het is een unieke werkwijze waarbij publiek-private samenwerking centraal staat en die al ruim 30 jaar wordt gebruikt in de gehele Europese Unie. Kern van de LEADER-aanpak is dat elk gebied zelf een lokale ontwikkelingsstrategie (LOS) opstelt, uitgaande van de specifieke uitdagingen van dat gebied. Initiatieven die in aanmerking komen voor ondersteuning vanuit LEADER, zijn vernieuwende initiatieven van bewoners, ondernemers en organisaties die meerwaarde hebben voor het gebied en die bijdragen aan de thema’s en doelen van de LOS.
Logistiek & Vestigingsklimaat bedrijven Het Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA) bevat voor L&V een achttal opgaven. Samen met gemeenten en netwerkorganisaties als RWPOA en ketenpartners als Logistics Valley werken we aan deze opgaven. In 2023 is het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) geactualiseerd. De gemeenten hebben binnen dit programma de mogelijkheid om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen. Het ontwikkelen van bedrijventerreinen wordt steeds lastiger door onder andere de Stikstofdiscussie en Energiecongestie. De Energiecongestie staat in het REA niet als opgave, maar is uiteindelijk noodzakelijk voor de opgaven uit het REA, zoals MKB toekomstbestendig en Toekomstbestendige bedrijventerreinen/nieuwe bedrijventerreinen. De vraag naar (grotere) kavels op bedrijventerreinen is hoger dan het aanbod in de regio. In het kader van de opgave impact ondernemen is een rapport opgeleverd hoe het staat met impact ondernemen in Regio Rivierenland. De conclusie van het rapport is dat er weinig impact ondernemers binnen de Regio Rivierenland aanwezig zijn. Wel zijn er meerdere ondernemers die 15 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
ondernemen met impact. In 2023 zijn een aantal bijeenkomsten georganiseerd met stakeholders hoe we de bewustwording van ondernemen met impact kunnen vergroten door kennisdeling. In 2024 krijgt dit nog een vervolg. Recreatie & Toerisme In 2023 is gewerkt aan verwezenlijking van de ambitie voor recreatie en toerisme in Rivierenland door gericht te werken aan de vijf regionale opgaven, te weten; Rivierbeleving & Recreatieplassen, Gastvrije Binnensteden, Agrotoerisme, Cultuurhistorische Landmarks en Regiopromotie. Voor elke opgave zijn opgavefiches voor de periode 2023 t/m 2025 opgesteld waarin de concrete tussen- en eindresultaten staan benoemd. In de samenwerking met Bureau Toerisme worden binnen deze opgaven gericht taken bij hen belegd om resultaten te boeken. Daarnaast worden ondernemers gestimuleerd (ook financieel via het Regionaal Stimuleringsfonds) om met projecten bij te dragen aan de beoogde resultaten binnen de vijf opgaven. Door deze samenwerking is in 2023 een folder over het belang van toerisme voor een vitaal Gelderland opgesteld, een onderzoek uitgewerkt naar scenario’s voor een fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal, een Peddelweek als marketinginstrument binnen Rivierbeleving en een Marketingplan Agrotoerisme opgesteld met een overzicht van agrotoerisme in de regio inclusief aanpak om het te vermarkten. Hierin lopen we voorop t.o.v.
andere regio’s en worden we door het NBTC als voorbeeld gebruikt in het neerzetten van Agrotoerisme als drager voor een duurzaam leefbaar landschap.
Mobiliteit Voor mobiliteit is het Uitvoeringsplan Mobiliteit 2023-2026 met het mobiliteitsfonds in alle gemeenten vastgesteld. Het belang van (boven)regionaal samenwerken om samen onze ambities uit te werken werd hierbij voortgezet. Mobiliteit is randvoorwaardelijk voor de verschillende opgaven in de regio; economie, wonen, onderwijs & arbeidsmarkt, duurzaamheid en recreatie & toerisme. Goede bereikbaarheid van, in en naar de regio, zorgt voor een leefbare en aantrekkelijke regio om te wonen, recreëren en te werken. Samen met provincie en Rijk is gewerkt aan een mobiliteitspakket ten behoeve van bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid van het gebied rondom de A2. Ook voor het openbaar vervoer is nadrukkelijk aandacht gevraagd om dit de komende jaren te innoveren en vernieuwen naar de vraag van de reiziger. Samen met andere Gelderse gemeenten is er een succesvolle lobby geweest richting de provincie voor het behoud van onze veerponten. Ook de werkgeversaanpak is gecontinueerd om spit- en ritmijdingen te realiseren. Dit met het openen van (deel-)fietshubs bij de stations, kortingsregelingen of e-learningprogramma’s, om zo de bereikbaarheid en doorstroming van het verkeer in, van en naar de regio te verbeteren.
16 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Regionale Energiestrategie, op naar een energieneutraal 2050 De klimaatafspraken die meerdere landen in Parijs hebben afgesproken, zijn in Nederland uitgewerkt in een Klimaatakkoord. Onderdeel van het Klimaatakkoord is het opstellen van een regionale energiestrategie in 30 regio’s, waaronder FruitDelta Rivierenland. Op 1 juli 2021 heeft de stuurgroep RES FruitDelta Rivierenland, na vaststelling in gemeenteraden, AB Waterschap Rivierenland en PS van Gelderland, de RES 1.0 FruitDelta Rivierenland aangeboden bij het Nationaal Programma RES (NPRES). Hierin is vastgelegd dat in 2030 in Rivierenland 1,2 TWh duurzame energie wordt opgewekt met wind en zon (grote daken en zonnevelden). Op 1 juli 2023 hebben wij onze voortgangsrapportage voor de RES 1.0 FruitDelta Rivierenland aangeboden aan het Nationaal Programma RES. Hieruit blijkt dat we op koers liggen om onze RES-ambitie in 2030 te realiseren, maar dat daarbij nog diverse uitdagingen zijn. Met het vastleggen van een regionale ambitie van 1,2 TWh zijn we er dus nog niet. De RES is een continu proces van concrete uitvoering, samenwerking en verbinding met andere maatschappelijke uitdagingen zoals onze warmtevoorziening en voldoende netcapaciteit, nu en in de toekomst. Voor de RES wordt procesgeld vanuit het rijk beschikbaar gesteld.
Wonen De belangrijkste mijlpaal van 2023 was de ondertekening van de Woondeal Rivierenland (op 8 maart) met minister De Jonge, gedeputeerde Wonen Kerris en de bestuurders Wonen in Rivierenland, waarbij uiteraard ook een afvaardig van de Samenwerkende Woningcorporaties in Rivierenland aanwezig waren: https://www.fruitdelta.nl/themas/wonen/woondeal/. Enkele samenhangende gebeurtenissen in 2023: -
-
-
-
-
In het verlengde daarvan en met verenigde krachten heeft de voorzitter van het pfo Wonen de beperkende regels van spuitzonering landelijk op de kaart gezet. Hierna volgde nog een breed gesteunde motie op het VNG- congres. Dit resulteerde erin dat BZK het vraagstuk heeft opgepakt en er wordt gezocht naar een oplossing. Het eerste en het tweede regionale congres Wonen en Bouwen heeft plaatsgevonden. Tijdens het eerste congres in Rivierenland werd ook de regionale Woonmonitor gelanceerd (=RegioDeal-project) https://www.fruitdelta.nl/nieuws/woonmonitor-rivierenlandgelanceerd/. Na goede lobby en samenwerking met de provincie is FruitDelta Rivierenland benoemd als pilotregio van de provinciale pilot, ‘versnellen procedures’. Doel: versnellen van de woningbouw. https://www.fruitdelta.nl/nieuws/pilot-versnelling-procedureswoningbouw/ Er zijn bestuurlijke overleggen met BZK, provincie en regiogemeenten georganiseerd over de regionale Woondeal Regiogemeenten, woningcorporaties en provincie hebben rond de zomer een Quickscan Flexwonen uitgezocht (sleutelproject in de Woondeal, tbv de versnelling realisatie van de 400 flexwoningen); Daarnaast zijn in het najaar de eerste stappen gezet in het versterken van de samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties en 17 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
-
marktpartijen op regionale schaal, door de vorming van de Samenwerkingstafel Wonen en Bouwen in Rivierenland. Begin december werkbezoek minister de Jonge aan de regio, waarbij de voorzitter van het PFO Wonen in gesprek is gegaan over de regionale Woondeal, specifiek de regiospecifieke randvoorwaarden rondom spuitzonering;
Gebiedsagenda De Gebiedsagenda, een pilotproject voortkomend uit de Regio Deal, beschrijft de werkwijze en de governance om acht opgaven te realiseren, waarbij we nauw samenwerken met onze partners. Samen boeken we een beter resultaat, lobbyen we gerichter richting Rijksoverheid en Europa en krijgen we makkelijker financiering voor de aanpak van onze opgaven. In Q4 2022 omarmde het AB de agenda en Gedeputeerde Staten stelde deze vast. De raden ontvingen de agenda ter informatie. In 2023 is de begeleidingsgroep Gebiedsagenda doorgestart. Zo is de opgavetafel Ruimte gestart en vond er een pilot opgavetafel Innovatievermogen plaats. Ook is samen met de Stuurgroep Water en klimaat en de opgavetafel Ruimte gestart met een visie op een groen blauw raamwerk voor Rivierenland en zijn er voorbereidingen getroffen voor een regionaal congres over de financiering van gebiedsontwikkeling in het voorjaar van 2024.
Regio Deal De Regio Deal is een samenwerking tussen rijk en regio om de kracht van de regio te versterken. Grote maatschappelijke opgaven vragen om een regionale aanpak. Het vorige kabinet heeft daarom in totaal bijna 1 miljard in de Regio Deals geïnvesteerd. De Regio Deal FruitDelta Rivierenland 2020 –2023 heeft in de vorm van 31 projecten de brede welvaart in de regio op sociaal, ecologisch en economisch gebied verbeterd. Regio Rivierenland wil een inclusieve, slimme en duurzame regio zijn. In de vier programmalijnen ‘Inclusief’, ‘Fruit’, ‘Delta’ en ‘Samen’ werkten we met in totaal 31 projecten aan het verbeteren van brede welvaart in de regio. Bij vrijwel alle projecten heeft de samenwerking – ook binnen de programmalijnen – zich verder doorontwikkeld. In november 2023 heeft een afrondende Regio Deal dag plaatsgevonden Daarbij is stilgestaan bij de successen en resultaten van verschillende projecten, zowel door de projecteigenaren en bestuurders uit de regio als door onder meer het ministerie van BZK. De administratieve afronding zal doorlopen tot in het jaar 2024. Voor oktober 2024 staat er landelijk nog een 6e tijdvak voor het aanvragen van een Regio Deal gepland. Daarmee blijft de kans voor regio’s bestaan om in de vorm van financiële middelen, experimenteerruimte en expertise te krijgen.
In de Regio Deal maken Rijk en regio afspraken om regionale opgaven samen op te lossen.
18 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Ruimte In 2023 is Regio Rivierenland gevraagd door colleges en provincie om incidenteel het pfo Ruimte te ondersteunen. Dit om gelet op het krappe tijdspad om te komen tot een RegioArrangement en deze te agenderen in de 8 gemeenteraden te ondersteunen. In het najaar van 2023 is dit gelukt. De Provincie Gelderland heeft in 2023 het proces Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG) verder uitgewerkt. Het VLGG vormt een grote bouwsteen vormen van het regioarrangement en deze zal in nauwe samenhang met het speerpunt Agribusiness opgepakt worden. De incidentele ondersteuning van het pfo Ruimte wordt op verzoek in 2024 voortgezet. Public affairs & Lobby Wij werken, met ondernemers, organisaties, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en ondernemende inwoners, aan het versterken van de brede welvaart. Wij doen dit aan de hand van de ‘Gebiedsagenda FruitDelta Rivierenland’; onze manier van werken om opgaven integraal op te pakken en uit te voeren. Wij kunnen dit niet alleen; wij hebben ook anderen nodig. Wij vinden het daarom belangrijk (nog) zichtbaar(der) te zijn, netwerken te versterken en uit te breiden en actief bij te dragen aan beleids- en besluitvormingsprocessen. Public Affairs- en Lobbybeleidsplan Medio 2023 startte de Strategisch Adviseur Public Affairs en Lobby en werd het Public Affairs- en Lobbybeleidsplan FruitDelta Rivierenland gemaakt.
Vervolgens is structuur gegeven aan het versterken van onze zichtbaarheid, onze netwerken en de beïnvloeding van beleids- en besluitvormingsprocessen. Uiteraard wordt deze ontwikkeling in 2024 voortgezet. Een greep uit de public affairs- en lobbyactiviteiten van het afgelopen jaar: • Felicitaties aan en introductiepakketje voor de nieuwe leden van Provinciale Staten van Gelderland (maart) en van de Tweede Kamer (december) en het overhandigen van een “fruitige” attentie ter gelegenheid van de begrotingsbehandeling van Provinciale Staten van Gelderland (november); • Overhandiging van een petitie (samen met andere Gelderse regio’s en de provincie Gelderland) in de Tweede Kamer met betrekking tot het openbaar vervoer; • Aandacht voor de spuitzonering (tijdens het bezoek van demissionair minister Hugo de Jonge op 4 december aan Culemborg); • Werkbezoeken van de nieuwe gedeputeerden van de provincie Gelderland: Dirk Vreugdenhil (op 6 oktober), Klaas Ruitenberg (op 15 december) en Harold Zoet (op 12 januari 2024); van de Statenfractie JA21 (op 1 november) en van Provinciale Staten (op 10 januari 2024, in samenwerking met het Waterschap Rivierenland);
19 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
•
• •
•
• •
Bezoek aan de European Week of Regions and Cities in Brussel (samen met de drie andere foodregio’s AgriFood Capital, Greenport Venlo en Regio Foodvalley); Symposium “Als Elke Regio Telt” ter gelegenheid van het afscheid van de heer Hans Beenakker als regiovoorzitter; Aandacht voor de noodzakelijke verbreding van de A2 tussen Deil en Vught (mede in relatie tot de zogenoemde herprioritering van investeringen in grootschalige infraprojecten); Dagelijkse monitoring van de agenda’s van de Tweede Kamer, Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten van Gelderland (en – indien nodig – het organiseren van activiteiten); Inbreng voor de behandeling van het Ruimtelijk Voorstel van Gelderland in Provinciale Staten; Voorbereidingen voor het bezoek aan de Grüne Woche (van 18 t/m 20 januari 2024) in Berlijn.
Achtergronden bij dit programma Producten Tot dit programma behoren de volgende producten: - Algemene bestuursondersteuning - Speerpunten (speerpuntberaden & beleidsondersteuning) en projecten, waaronder begrepen de Regio Deal projecten en het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) Meer informatie is te vinden op onze websites www.regiorivierenland.nl en www.fruitdeltarivierenland.nl
20 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Programma 2 – Contractgestuurde dienstverlening
Totaaloverzicht resultaten 2023
afwijking begroot saldo →
Eindbalans gerealiseerde doelstellingen 2023 Beknopte toelichting Gestelde doelen zijn voor het overgrote deel voorbehaald. Tevens is voor het overgrote deel delig gewerkt binnen de bestaande budgetten en heeft geen overschrijding plaatsgevonden. Daar waar overschrijding heeft plaatsgevonden geldt dat hiervoor een oorzaak te duiden is. 0
nadelig hoog laag mate van doelrealisatie →
Toelichting op successen en afwijkingen vindt u op de komende pagina’s.
Programma 2 Contractgestuurde dienstverlening heeft het boekjaar 2023 afgesloten met een positief resultaat van € 31.000. Team Inkoop is wederom verlieslatend in 2023. Opnieuw hebben we gebruik moeten maken van het inhuren van personeel. Dit mede als gevolg van ziekte en krapte op de arbeidsmarkt. Dit leidt tot een nadelig resultaat van € 204.000 hetgeen is afgedekt via de reserve Contractgestuurde dienstverlening. Bij Wmo/Jeugd is per 1 juli 2023 een nieuwe DVO van kracht. Niet alle personele uitbreidingen zijn per 1 juli gerealiseerd hetgeen leidt tot een overschot van € 30.000. Hiervan wordt € 4.000 afgestort in de reserve Contractgestuurde dienstverlening omdat het betrekking heeft op de periode voor 1 juli 2023. En het restant, € 25.000, wordt terugbetaald aan de gemeenten zoals vastgelegd in de nieuwe DVO. Bij het onderdeel Inburgering zijn in 2023 alle beschikbare middelen voor Inburgering ingezet volgens de taken uit de DVO. Aanvullend zijn door de gemeenten extra middelen ingezet voor de inzet van een Regionale Coördinator (€ 96.000 euro). Dit resulteert uiteindelijk in een overschot van € 18.000 welke conform de DVO terugbetaald wordt aan de deelnemende gemeenten.
21 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Een gedetailleerde financiële verschillenanalyse per programma vindt u bij het onderdeel ‘Overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop’ vanaf pagina 46. Toelichting bij de tabel De financiële administratie is ingericht en uitgesplitst naar de verschillende teams/taakvelden. De uitsplitsing van de baten en lasten per programma onderdeel in bovenstaande tabel sluit hierop aan. Realisatie per programma onderdeel Inhoudelijk resultaat Middelen x € 1.000 Gewijzigde risico’s Prognose Realisatie Lasten Baten Berap 1. Uitvoering van de begeleiding, monitoring en terugplaatsing van jongeren zonder startkwalificatie van 18 jaar t/m 22 jaar (RMC). 2. Initiëren van projecten gericht op de doelgroep van RMC 3. Uitvoering van (een gedeelte van) de leerplichtfunctie voor de deelnemende regiogemeenten 4. Preventieve en repressieve werkzaamheden sociale zaken voor de regiogemeenten (Sociale Recherche) 5. Inkoopondersteuning en advies voor de regiogemeenten 6. Participeren en waar mogelijk initiëren van acties op het gebied van samenwerking en shared services en het initiëren van projecten 7. Coördineren en beheren van de uitvoering van Versis 8. Ondersteuning van 6 gemeenten op het gebied van WMO/Jeugd 9. Uitvoer (van een gedeelte) van de Wet Inburgering voor de regiogemeenten. Totaal 14.666 15.885
22 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Het resultaat van programma 2 is als volgt opgebouwd.
Het programma sluit met een overschot, omdat overeenkomstig BBV-voorschrift de overheadkosten niet meer bij de programma's worden opgenomen, maar (zonder toerekening aan taakvelden) centraal verantwoord worden bij programma 3 Algemene baten en lasten. De aan de uitvoering van programma 2 Contractgestuurde dienstverlenging toe te rekenen overhead komt in werkelijk uit op € 1.286.000 (begroot: € 1.299.000).
Successen in beeld Leerplicht en Doorstroompunt In het jaar 2023 heeft Team Leerplicht de preventieve spreekuren en de samenwerking binnen het Regionaal programma vsv verder uitgebreid. Ook het melden door scholen bij zorg wordt steeds meer gedaan, waardoor jongeren eerder in beeld zijn. Het nieuwe JeugdVolgSysteem is geïmplementeerd en op maat gemaakt volgens de MAS-richtlijnen. Ingrado komt met een nieuwe norm formatie Leerplicht en publiceert deze eind 2022. Door de preventieve inzet, langdurige complexe problematiek en grotere opgaven, is uitbreiding van de formatie Leerplicht noodzakelijk. Met de deelnemende gemeenten zijn gesprekken hierover gevoerd, zij hebben een voorstel ontvangen en vanaf 2024 gaan we toewerken naar deze uitbreiding. De samenwerking tussen Leerplicht en het Doorstroompunt (RMC) leidde tot concrete acties en werkafspraken, die regionaal zijn uitgezet. Een mooi voorbeeld hiervan is de ‘Warme overdracht’. We zien zowel bij Leerplicht als het Doorstroompunt de complexere en langdurige problematiek, lange wachtlijsten in de zorg en de vele ketenpartners in de samenwerking rondom casuïstiek. De jongere staat centraal en het is veelal maatwerk. We voeren beleidsadviesgesprekken met gemeenten en praten regelmatig het bestuur bij over de signalen, uitdagingen en aanpak binnen hun gemeente en de samenwerking binnen de regio.
Het Doorstroompunt krijgt landelijk een nieuwe naam en we koersen op een wetwijziging in 2025. Dit betekent niet alleen voor de trajectbegeleiders een uitbreiding van hun taak, maar ook binnen ons Regionaal Programma een verbreding van de doelgroep en doelstelling. Een toename van het aantal verzuimmeldingen en uitvallers, zorgde voor een grotere werkdruk. Ondanks dat hebben we ook een forse bijdrage kunnen leveren binnen het Regionaal Programma vsv en de regionale samenwerking. Ook in 2023 is er veel aandacht geweest voor de persoonlijke benadering, maatwerk en de lange adem. Vanaf 2023 wordt de Actietafel Kwetsbare Jongeren voortgezet binnen het Regionaal Programma vsv. De actietafel is erg waardevol binnen onze regio en hiermee geborgd tot het einde van de looptijd van het programma. Ook is in het laatste kwartaal 2023 een pilot gestart van Jongerenwerk binnen 23 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
ROC Rivor. De andere projecten en maatregelen lopen goed en worden in 2024 voortgezet en opnieuw geëvalueerd.
Sociale Recherche De werkzaamheden van het Sociale Recherche bestonden ook in 2023 uit het voorkomen en opsporen van uitkeringsfraude. Het team heeft fraudezaken opgespoord zoals zwartwerken, verzwijgen van vermogen, woon- en zorgfraude. In het totaal zijn 16 onderzoeken afgerond, waarbij in een aantal onderzoeken fraude is vastgesteld. De daadwerkelijk afhandeling hiervan ligt bij de opdrachtgevers. Naast de reguliere onderzoeken bij de Sociale Recherche zijn in 2023 nog 55 meldingen over vermoedelijke fraude met bijstandsuitkeringen afkomstig van andere instanties binnengekomen. Daaruit zijn 13 onderzoekwaardige meldingen gekomen. In november 2023 heeft de Sociale Recherche een digitaal fraudemeldpunt ontwikkeld, waarop inwoners hun vermoedens van fraude kunnen melden. In de november en december zijn daarop twintig meldingen van inwoners binnengekomen. Deze zijn in onderzoek genomen en/of doorgezet naar andere instanties. Ook is samen met Wmo/Jeugd en diverse gemeenten zijn, in het kader van de nieuwe aanbesteding, aanmeldingen van zorgaanbieders onderzocht. Hierbij zijn signalen van fraude/ondermijning geconstateerd en gerapporteerd aan de betreffende gemeenten. Verder hebben er twee fraudeonderzoeken in het kader van de WMO plaatsgevonden.
Inkoopbureau: inrichting professioneel opdrachtgeverschap In 2023 zagen we een weer een toename in de ondersteuning van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen bij inkoopvraagstukken en de begeleiding van aanbestedingstrajecten. Het ging hierbij zowel over individuele als gezamenlijke aanbestedingen. Samen met de gemeenten hebben we een inkoopkalender opgesteld waarmee we meer zicht kregen op de toekomstige aanbestedingsprocedures, zodat we de beschikbare capaciteit gericht in konden zetten. Mede vanwege de krapte op de arbeidsmarkt was desondanks inzet van de capaciteit vanuit de flexibele schil nodig om de benodigde ondersteuning te kunnen bieden.
24 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Versis Regio Rivierenland organiseert Versis namens en in samenwerking met de gemeenten. In 2023 waren het sociaal recreatief Wmo-vervoer voor 8 gemeenten en het leerlingen- en jeugdvervoer voor 5 gemeenten in Versis ondergebracht. Op 1 januari 2023 is een deel van de contracten vernieuwd en die implementatie is soepel verlopen. De daadwerkelijke kosten van het vervoer worden maandelijks doorbelast aan de gemeenten. Ruim 4.300 inwoners met een gemeentelijke indicatie (8 gemeenten) maakten met het sociaal recreatief vervoer samen ruim 375.000 reiskilometers. Elke schooldag gingen ongeveer 720 kinderen met het leerlingenvervoer (5 gemeenten) van/naar school en er reisden 60 jeugdigen van/naar zorg. De kwaliteit van Versis is goed: reizigers geven het vervoer gemiddeld een 8,0 (Wmo-vervoer) of 7,5 (leerlingen- en jeugdvervoer). De gevolgen van personeelskrapte was in 2023 wel merkbaar, wat soms resulteerde in langere wachttijden.
Uitvoering Wmo -Jeugd In 2023 is er een aantal grote ontwikkelingen geweest binnen de regionale samenwerking in het Sociaal Domein. Vooral de datum van 1 juli 2023 was belangrijk voor Regio Rivierenland. Op die datum zijn namelijk de nieuwe contracten met aanbieders van Wmo-ondersteuning en jeugdhulp ingegaan. Daarmee is deze grote aanbestedingsronde tot een einde gekomen en kon de doorontwikkeling op de zorgverlening voor de komende jaren van start gaan. Tussen gemeenten en Regio Rivierenland is een nieuwe dienstverleningsovereenkomst afgesloten waarin de afspraken zijn vastgelegd voor de dienstverlening vanuit het team Wmo/Jeugd (met ingang van 1 juli 2023 onder de naam Serviceorganisatie). De Serviceorganisatie voert het contractbeheer en leveranciersmanagement van de gecontracteerde zorg uit. Op het gebied van Wmo en Jeugdhulp, de Gecertificeerde Instellingen en huishoudelijke ondersteuning. Om het contract- en leveranciersmanagement door te ontwikkelen, is hiervoor een visie opgesteld. Die is in het najaar afgerond. De taken rondom de Jeugdbeschermingstafel, het Regionaal Expertiseteam en het beleidsadvies maken tijdelijk nog onderdeel uit van de werkzaamheden van de serviceorganisatie. Deze taken worden in 2024 ondergebracht in een samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten.
25 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Uitvoering Wet Inburgering In het jaar 2023 is verder vormgegeven aan de uitvoeringspraktijk van inburgering. Er zijn circa 600 inburgeraars begeleid bij de verplichting om hun inburgering te behalen. Verder is het team geprofessionaliseerd, zijn er zorgvuldige processen tot stand gekomen en is het klantvolgsysteem geïmplementeerd. Het team inburgering bestond voornamelijk uit ingehuurde krachten. Met de inzet van de nieuwe teammanagersstructuur is er tevens ingezet op het aannemen van vaste krachten. Deze werving is succesvol geweest en met ingang van 2024 bestaat het team voornamelijk uit collega's in dienst van Regio Rivierenland. Het jaar 2023 heeft ook in het teken gestaan van de uittredingen van de gemeenten West Betuwe, Maasdriel en Zaltbommel uit de samenwerking. Voor West Betuwe is 2023 een overgangsjaar geweest. De behandelde cases zijn door de consulenten overgedragen en een gedeelte van het uitvoeringsbudget is teruggegeven aan West Betuwe. Daarnaast heeft West Betuwe frictiekosten betaald (volgens DVO), om te waarborgen dat andere deelnemers geen hinder ondervinden van deze uittreding. Verder zijn er overdrachtskosten vergoed door West Betuwe aan Regio Rivierenland. Gemeenten Maasdriel en Zaltbommel hebben eveneens besloten om de samenwerking met Regio Rivierenland stop te zetten: zij hebben het verzoek gedaan om af te wijken van de opzegtermijn.
De andere deelnemende gemeenten hebben hier akkoord op gegeven middels een collegebesluit. Deze gemeenten zullen overdracht- en frictiekosten betalen over het jaar 2024. In het kader van de hernieuwde samenwerking met Buren, Culemborg, Neder Betuwe, Tiel en West Maas en Waal, zal er in 2024 een nieuwe DVO worden opgesteld. Deze gemeenten hebben vertrouwen uitgesproken in deze kleinere samenwerking.
26 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Beleidsindicatoren De wettelijk voorgeschreven beleidsindicatoren binnen programma 2 Contractgestuurde dienstverlening hebben betrekking op vroegtijdig schoolverlaters en onderwijsverzuim.
Bron: VSV-verkenner/DUO (definitieve cijfers schooljaar 2021-2022). De cijfers over schooljaar 20222023 zijn op het moment van opstellen van de jaarstukken nog niet vrijgegeven.
Bron: VSV-verkenner/DUO (definitieve cijfers schooljaar 2021-2022). De cijfers over schooljaar 20222023 zijn op het moment van opstellen van de jaarstukken nog niet vrijgegeven. Bovenstaande beleidsindicatoren met betrekking tot vroegtijdig schoolverlaters geven het nettoresultaat weer van de uitvalscores. Zowel binnen onze regio als landelijk zien we een forse stijging vroegtijdig schoolverlaters. Met name binnen het mbo. Dit wordt met name veroorzaakt door verkeerde schoolkeuze, niet meer gemotiveerd zijn en/of willen gaan werken, maar ook een toename van complexe problematiek en mentale gezondheid.
27 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
De hierna opgenomen cijfers over schoolverzuim geven wél het effect van de verrichte inspanningen weer.
Bron: JVS-Jeugdvolgsysteem/DUO
Bron: JVS-Jeugdvolgsysteem/DUO Over het algemeen zijn ook de aantallen absoluut verzuim toegenomen. Leerplicht is langer en intensiever betrokken bij trajecten. Ook deze ontwikkeling wordt met name veroorzaakt door gebrek aan motivatie en/of willen gaan werken, maar ook een toename van complexe- en multi problematiek. Leerplicht wordt meer en beter gevonden door scholen, ouders en ketenpartners bij zorg en voor advies. Leerplicht is de verbinder, voert waar nodig de regie en zorgt voor beweging in het proces, waarbij het recht op onderwijs en ontwikkeling van het kind centraal staat. In november 2023 hebben we een klacht overgenomen en in behandeling genomen van een van de deelnemende gemeente. De klacht had betrekking op de gedragingen van de Leerplichtambtenaar tijdens een aanvraagprocedure vrijstelling. De klachtenprocedure is zorgvuldig gevolgd en de klacht is in januari 2024 ongegrond verklaard. Deze klacht heeft impact gehad op de collega's en hun rol binnen de aanvraagprocedure. Opnieuw wordt het gesprek gevoerd over het huidige werkproces, de samenwerking en complexe situaties in deze huidige tijd.
Achtergronden bij dit programma Meer informatie over Contractgestuurde dienstverlening kunt u vinden op onze website www.regiorivierenland.nl
28 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Programma 3 – Algemene baten en lasten
Totaaloverzicht resultaten 2023 In dit programma worden de overheadkosten centraal begroot en verantwoord, die niet meer toegerekend worden aan taken/activiteiten. Alleen de kosten die een directe relatie hebben met het primaire proces worden aan de programma's toegerekend. Naast de overheadkosten worden binnen dit programma ook de resultaten uit Treasury en de centrale budgetten voor onvoorziene uitgaven en vennootschapsbelasting begroot en verantwoord. Programma onderdelen programma 3 Algemene baten en lasten A Overhead Taakveld 0.4 uit de Regeling vaststelling taakvelden en verstrekking informatie voor derden. B Treasury Het renteresultaat zoals opgenomen in taakveld 0.5 uit de Regeling vaststelling taakvelden en verstrekking informatie voor derden. C Onvoorziene uitgaven Het centrale budget voor onvoorziene uitgaven maakt deel uit van taakveld 0.8 ‘Overige baten en lasten’ uit de Regeling vaststelling taakvelden en verstrekking informatie voor derden. D Vennootschapsbelasting Het centraal begrote bedrag voor de heffing van vennootschapsbelasting wordt opgenomen in taakveld 0.9 ‘Vennootschapsbelasting’ uit de Regeling vaststelling taakvelden en verstrekking informatie voor derden.
De lasten bestaan hoofdzakelijk uit de kosten van overhead. Deze zijn € 39.000 hoger dan begroot, door hogere inhuurkosten en kosten voor verzuimbegeleiding. Daarnaast hoefde het budget voor onvoorziene uitgaven niet te worden ingezet, een voordeel bij de lasten van € 10.000 en zijn de kosten voor treasury € 12.000 lager dan begroot. De hogere baten hebben betrekking op de gerealiseerde hogere inkomsten van derden voor dekking van onze overheadkosten à € 7.000 en hogere rente inkomsten à € 24.000.
29 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Overhead Overhead heeft betrekking op ondersteunende taken die niet direct dienstbaar zijn aan de externe klant of het externe product. De algemene definitie luidt als volgt: overhead heeft betrekking op alle
kosten die samenhangen met de sturing en de ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
In onderstaand overzicht is een specificatie opgenomen van de overhead, waarbij voor het onderscheid naar de verschillende kostencomponenten aansluiting is gezocht bij de definitie en opsomming uit de Notitie Overhead van de BBV-commissie. De inrichting van onze administratie sluit hierop aan. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de kosten van onze bedrijfsvoering.
In onderstaand overzicht zijn de lasten gespecificeerd van overhead en apparaatskosten.
30 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Treasury Volgens de gewijzigde BBV-voorschriften worden alle rentelasten en rentebaten begroot en verantwoord op het taakveld Treasury. In de paragraaf Financiering is een renteschema opgenomen, dat inzicht geeft in de rentebaten, rentelasten en het begrote renteresultaat. Het saldo en de samenstelling van het resultaat uit treasury is in onderstaand overzicht samengevat.
Onvoorziene uitgaven In de begroting 2023 is een centraal budget voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 10.000. Het budget hoefde in 2023 niet ingezet te worden.
Vennootschapsbelasting Regio Rivierenland is vanaf 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Bij de taken die als ondernemersactiviteit worden aangemerkt moet over de behaalde (fiscale) winst vennootschapsbelasting worden afgedragen, tenzij één van de in de wet opgenomen vrijstellingen van toepassing is.
Achtergronden bij dit programma Meer informatie is te vinden op onze website www.regiorivierenland.nl.
31 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Paragraaf 1 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Zijn er nieuwe of gewijzigde risico’s? -
-
-
Bij Contractgestuurde dienstverlening werken we met dienstverleningsovereenkomsten. Aan het werken met dienstverleningsovereenkomsten zijn financiële risico's verbonden. De financiële risico's en eventuele tekorten bij de uitvoering van taken voor gemeenten kunnen worden opgevangen door inzet van de risicoreserve Contractgestuurde dienstverlening. In het verleden is een integrale inventarisatie uitgevoerd van de financiële risico's, waarbij tevens een koppeling is gelegd met de saldi van reserves en voorzieningen. De in de balans opgenomen algemene reserve van € 474.000 wordt voldoende geacht voor het afdekken van de financiële risico's. In aanvulling op de uitgevoerde risico-inventarisatie is een vervolgonderzoek uitgevoerd, specifiek gericht op frauderisico's. Frauderisico’s kunnen (latent) aanwezig zijn zowel op het gebied van onttrekking van geld of goederen aan de organisatie als ook met betrekking tot de financiële verantwoording. Doel van de frauderisico-analyse is vast te stellen hoe het staat met de kwaliteit van beheersing van frauderisico's. Er functioneren voldoende controle- en beheersingsmaatregelen binnen het Regiokantoor van Regio Rivierenland en de frauderisico's worden als ‘laag’ gekwalificeerd.
Toelichting op het begrip weerstandsvermogen en Risicobeheersing Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de benodigde weerstandscapaciteit – de ingeschatte risico’s – en de beschikbare weerstandscapaciteit – de middelen die beschikbaar zijn om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen wordt gevormd door de aanwezige middelen om de nadelige gevolgen van risico’s op te vangen. Het gaat bij het weerstandsvermogen met name om risico’s die niet via verzekeringen of voorzieningen kunnen worden ondervangen. In onderstaand schema is dit weergegeven: Bekende risico’s
Beschikbare middelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Beschikbare weerstandscapaciteit
Weerstandsvermogen
De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door: - de verwachte impact van de aanwezige risico’s; - de gewenste mate van zekerheid dat de risico’s kunnen worden opgevangen; - de mate waarin de risico’s al op andere wijze zijn afgedekt. De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal aan middelen en mogelijkheden waarover de regio kan beschikken om eventueel optredende niet begrote kosten af te dekken, zonder invloed op de uitvoering van taken. De middelen die we tot de beschikbare weerstandscapaciteit rekenen zijn: - de vrije aanwendbare reserves; - de stille reserves; - de post onvoorzien in de begroting.
32 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023 REGIO RIVIERENLAND
Beleid omtrent weerstandscapaciteit Regio Rivierenland is een gemeenschappelijke regeling die taken uitvoert in opdracht van acht gemeenten. Het weerstandsvermogen van de regio wordt gevormd door het weerstandsvermogen van de afzonderlijke gemeenten. Niettemin zijn er redenen om ook binnen de Regio financiële weerstand op te bouwen. Op grond van wettelijke voorschriften is de regio verplicht voorzieningen te vormen voor kwantificeerbare risico’s, verplichtingen en verliezen. Daarnaast is het wenselijk om voor bepaalde activiteiten een reserve te hebben om te voorkomen dat bedrijfsresultaten en onvoorziene omstandigheden grote afwijkingen veroorzaken in de jaarlijks geraamde gemeentelijke bijdragen en tarieven. De afgelopen jaren is de vaste gemeentelijke bijdrage van de gemeenten deels omgezet naar dienstverleningsovereenkomsten. Het leveren van maatwerk en flexibiliteit heeft als nadeel dat er meer (financiële) risico’s in de bedrijfsvoering ontstaan. Om deze risico’s op te kunnen vangen heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met de vorming van reserves.
Overzicht van weerstandscapaciteit en risico’s bij de verschillende programma's Om het inzicht te versterken in de bestaande en toekomstige financiële risico's en de mate waarin deze zijn afgedekt door reserves heeft het Regiokantoor in het verleden een onderzoeksrapport ‘Risico's bij Regio Rivierenland’ op laten stellen. In algemene zin kan gesteld worden dat er geen (grote) risico's zijn bij het Regiokantoor die om directe aanpassing in de bedrijfsvoering vragen. Toelichting bij de risicoreserve Contractgestuurde dienstverlening Voor het opvangen van tekorten (en overige financiële risico's) bij de uitvoering van contractactiviteiten (programma 2 Contractgestuurde dienstverlening) is een risicoreserve gevormd. Deze reserve is bedoeld om tegenvallende resultaten en/of wegvallende vraag op flexibele taken op te kunnen vangen. Een reserve van maximaal 30% van de totale uitgaven bij Contractgestuurde dienstverlening wordt voldoende geacht om de bedrijfsvoeringrisico’s op te kunnen vangen (Besluit van het Algemeen Bestuur uit april 2011). De flexibele taken van Contractgestuurde dienstverlening bevatten risico’s voor Regio Rivierenland, waarbij te denken valt aan ziekte en inhuur van personeel en fluctuaties in de vraag naar diensten/producten. Ook zijn er risico’s op het gebied van vraag en aanbod. Hiertegenover staat dat de gemeenten betalen voor de gevraagde diensten.