B6 Vitaal West Maas en Waal - Principeverzoek Windpark de Wetering - Z60219

Principeverzoek Windpark de Wetering Gemeente West Maas & Waal t.a.v. het College van Burgemeester en Wethouders Postbus 1 6658 ZG Beneden-Leeuwen Kopie: Gemeenteraad gemeente West Maas & Waal Datum: 7 juli 2021 Betreft: Principeverzoek voor planologische medewerking Windpark de Wetering Geacht college, Het afgelopen jaar hebben we elkaar diverse malen gesproken over het ontstaan, het beleid en de ambities van de gebiedscoöperatie Vitaal Maas & Waal. Het doel is om invulling te geven aan de nationale opgave voor grootschalige duurzame energieopwekking op lokaal niveau. Hierbij willen we de regie in eigen handen houden en de lusten zoveel mogelijk bij de inwoners terecht laten komen. Hierbij is slogan van de gebiedscoöperatie: Als het niet anders kan, doen we het liever zelf. Graag willen we u informeren over ons project Windpark de Wetering. Windpark de Wetering bestaat uit 6 windturbines met een beoogd vermogen van ca. 30 MW. Op dit moment wordt onderzocht of het windpark gecombineerd kan worden met zonneweides om de te realiseren netinfrastructuur optimaal te benutten. Bij deze brief vindt u een verdere toelichting van het project, de onderbouwing hoe wij zijn gekomen tot deze locatie, informatie over participatie en de beoogde planning. In Bijlage 1 vindt u visualisaties van het windpark, welke een eerste impressie geven van de windturbines in het landschap.

Ruimtelijk en juridisch gezien lijkt het project uitvoerbaar en vergunbaar. Met grondeigenaren hebben we recht op opstalafspraken en zijn we een gesocialiseerde grondvergoeding overeengekomen. Volgens eerste globale geluid- en slagschaduwberekeningen voldoet het plan aan de wettelijke normen. Op het gebied van externe veiligheid worden geen belemmeringen verwacht. Ook wat betreft de gevolgen voor natuur lijkt het project uitvoerbaar. Om op al deze onderwerpen definitieve uitspraken te kunnen doen, zal dit uiteraard eerst verder onderzocht moeten worden. Alvorens wij onze plannen verder uitwerken, verzoeken wij u om medewerking te verlenen door middel van dit principeverzoek. Daarbij vragen wij uw gemeente om medewerking te verlenen aan de ruimtelijke procedure tot planologische verankering en vergund krijgen van een windpark langs de Wetering. De ruimtelijke procedure zoals wij die ons voorstellen heeft tot doel het plan uit te werken en de inpasbaarheid te toetsen waarbij wij ook een m.e.r.-beoordelingsprocedure zullen doorlopen. Dit principeverzoek loopt vooruit op de voorbereiding van een omgevingsvergunningsaanvraag voor de activiteiten ‘handelen in strijd met regels voor de ruimtelijke ordening’ en ‘bouwen’. Een positief besluit op het principeverzoek heeft geen betekenis voor de besluitvorming over de omgevingsvergunningaanvraag.

Het verzoek wordt ingediend om de start van de voorbereiding van de vergunningaanvraag bij het College van B&W bekend te maken en om medewerking te vragen van

Principeverzoek Windpark de Wetering het College van B&W in de vorm van tijdsbesteding vanuit het ambtelijk apparaat van de gemeente. Hierbij gaan wij ervan uit dat de gemeente in samenspraak met bevoegd gezag voor dit windpark – de provincie – een delegatiebesluit overeenkomt, zodat de gemeente de rol van bevoegd gezag van de provincie kan vervullen om af te mogen wijken van het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning voor de bouw van het windpark kan gaan verlenen. Graag gaan we verder met u in gesprek om, indien gewenst, u te voorzien van een nadere toelichting op onze plannen. Wij kijken uit naar uw reactie. Met vriendelijke groet, mede namens Arcadis,

Chris van Rossum Secretaris Vitaal West Maas & Waal

Principeverzoek Windpark de Wetering

Toelichting principeverzoek Windpark de Wetering

Principeverzoek Windpark de Wetering

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

6

Inleiding........................................................................................................................................... 3 1.1

Vitaal West Maas & Waal ....................................................................................................... 3

1.2

De ambitie voor een windpark ............................................................................................... 3

1.3

Leeswijzer................................................................................................................................ 4

Ruimtelijke verkenning ................................................................................................................... 5 2.1

Afstand tot dorpskernen en woningen ................................................................................... 5

2.2

Natuur ..................................................................................................................................... 6

2.3

Kabels en buisleidingen........................................................................................................... 7

2.4

Recreatie ................................................................................................................................. 8

2.5

Laagvlieggebied ....................................................................................................................... 9

2.6

Landschap ............................................................................................................................... 9

2.7

Netinpassing en mogelijkheden voor combinatie met zon .................................................... 9

Windpark de Wetering.................................................................................................................. 12 3.1

De locatie .............................................................................................................................. 12

3.2

Bijdrage aan klimaatdoelstellingen ....................................................................................... 13

3.3

Landschappelijke inpassing ................................................................................................... 14

3.4

Geluid en slagschaduw.......................................................................................................... 14

Opbrengsten voor de omgeving ................................................................................................... 17 4.1

Gesocialiseerde grondvergoedingen .................................................................................... 17

4.2

Maatwerk maatregelen ........................................................................................................ 17

4.3

Minnelijke planschade .......................................................................................................... 17

4.4

Omgevingsfonds ................................................................................................................... 17

Participatie .................................................................................................................................... 18 5.1

Sociale participatie ................................................................................................................ 18

5.2

Financiële participatie ........................................................................................................... 19

Planning......................................................................................................................................... 20

Bijlage 1 - Visualisaties

2

Principeverzoek Windpark de Wetering

1 Inleiding Het klimaat verandert en dat merken we allemaal. Om als Nederland ons steentje bij te dragen aan het verminderen van CO2-uitstoot publiceerde op 28 juni 2019 het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015). Eén van de afspraken is dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe (wind en zon) het best duurzame energie opgewekt kan worden op land. Ook de gemeente West Maas & Waal maakt onderdeel uit van een regio; de Regionale Energie Strategie (RES-)regio Fruitdelta Rivierenland.

1.1 Vitaal West Maas & Waal Als reactie op dit proces is in 2019 door inwoners van de gemeente West Maas & Waal een gebiedscoöperatie opgericht: Vitaal West Maas & Waal. Ook in de gemeente Druten, die valt onder RES-regio Arnhem-Nijmegen is een gebiedscoöperatie opgericht: Vitaal Druten. Beide gebiedscoöperaties streven naar een verantwoorde invulling van de nationale energiedoelen op lokaal niveau. De ambitie van de gebiedscoöperaties is eenvoudig: het opwekken van schone energie die zowel bijdraagt aan de lokale energiedoelen als de vitalisering van het buitengebied. Hierbij is het uitgangspunt ‘lokaal eigenaarschap’, oftewel zowel de lasten als de lusten voor inwoners van de gemeente. Op deze manier wordt op een verantwoorde manier invulling gegeven aan het nationale Klimaatakkoord en komen niet alleen de lasten van de energietransitie bij inwoners terecht, maar ook de lusten. Op dit moment zijn 150 inwoners lid van de gebiedscoöperatie Vitaal West Maas & Waal. Zo gaan we samen aan de slag voor een vitale en duurzame regio!

1.2 De ambitie voor een windpark Vitaal West Maas & Waal heeft de ambitie uitgesproken om een windpark te realiseren van ca. 30 MW en in totaal 20 ha grondgebonden zon, dan wel in combinatie met het windpark dan wel kleinschalig in combinatie met sanering van vrijkomende bedrijfsbebouwing. De ambitie om zowel wind- als zonneprojecten te realiseren is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: •

•

•

•

Zon- en windprojecten maken beide onderdeel uit van de RES. In RES 1.0 is West Maas & Waal aangemerkt met de status ‘kansrijk gebied’ om te verkennen voor windprojecten (zie deze link: RES 1.0 Fruitdelta Rivierenland). Op dit moment is er in de RES sprake van scheefgroei in de plannen voor het aanbod van zonne- en windenergie (zie deze link: Vaststelling Regionale Energie Strategieën). Een combinatie van zon- en windprojecten zorgt voor spreiding van de belasting op de beperkte netcapaciteit. Een combinatie van zon- en windprojecten leidt tot een toename van leveringszekerheid. Door zon- en windprojecten te combineren is er een gelijkmatiger aanbod van energie en is de energievoorziening minder kwetsbaar. Over het algemeen schijnt de zon harder als de wind niet waait en andersom. De gemeente onderschrijft deze kans in haar Beleidsvisie Zon. Door het realiseren van een windpark ontstaan mogelijkheden voor “cablepooling”, oftewel de combinatie van zon- en windprojecten op dezelfde aansluiting. Cablepooling beperkt de maatschappelijke kosten van een aansluiting. Zonder cablepooling zijn op dit moment de kansen voor grootschalige opwek voor zonprojecten in het westen van West Maas & Waal beperkt. Op onderstation Wamel is geen beschikbare aansluitruimte en de afstand tot station Druten/Puiflijk is te groot voor een haalbaar zonproject.

Ook de gemeente onderschrijft de kansen van cablepooling in haar Beleidsvisie Zon.

3

Principeverzoek Windpark de Wetering •

•

Windturbines nemen minder (kostbare) ruimte in beslag dan zonneweides. Wanneer de opbrengst van voorgenomen windpark opgewekt moet worden door zonprojecten, dan is hier tussen de 60 en 90 ha zonneweide voor nodig. In West Maas & Waal zijn meerdere (commerciële) partijen actief die contracten afsluiten, c.q. hebben afgesloten, met grondeigenaren om windparken te realiseren. Deze (commerciële) partijen ontwikkelen windparken doorgaans niet op een coöperatieve manier, waardoor de lusten uit de gemeente verdwijnen.

Om invulling te geven aan de ambities van Vitaal West Maas & Waal is een samenwerking aangegaan met adviesbureau Arcadis. In de voorbereiding op de ontwikkeling van duurzame energieprojecten helpt Arcadis met hun technische en inhoudelijke kennis op basis van “no cure no pay”. De betrokkenheid van Arcadis loopt tot en met de vergunningverlening en de SDE subsidieaanvraag, waarna Vitaal West Maas & Waal de duurzame energie projecten realiseert en exploiteert.

1.3 Leeswijzer In Hoofdstuk 2 vindt u een beschrijving van de ruimtelijke verkenning (zon & wind) die ten grondslag ligt aan de locatiekeuze voor Windpark de Wetering. Deze locatie wordt in meer detail beschreven in Hoofdstuk 3. In Hoofdstuk 4 worden de beoogde opbrengsten voor de omgeving toegelicht. De sociale en financiële participatie worden toegelicht in Hoofdstuk 5. Tot slot wordt in Hoofdstuk 6 de beoogde planning van het voornemen besproken.

4

Principeverzoek Windpark de Wetering

2 Ruimtelijke verkenning Eind 2020 heeft Vitaal Maas & Waal samen met Arcadis een ruimtelijke verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie in de gemeente West Maas & Waal. Het doel van deze verkenning was om geschikte locaties te vinden voor wind en zon om invulling te geven aan de gestelde ambities. Daarbij is het grondgebied van de gemeente bekeken en getoetst op geschiktheid voor windturbines aan de hand van een aantal ruimtelijke criteria. De verkenning naar duurzame opwek wordt in dit hoofdstuk toegelicht.

2.1 Afstand tot dorpskernen en woningen Een windpark dient op ruime afstand te komen van de dorpskernen om de hinder voor omwonenden te minimaliseren en om toekomstige uitbreidingsmogelijkheden van dorpen niet in de weg te staan. In discussies krijgt de afstand tot dorpskernen een steeds groter gewicht in de zoektocht naar locaties die op draagvlak van de omgeving kunnen rekenen. De afstandsnorm tot dorpskernen strekt zich steeds verder uit, vanaf de wettelijke 350 meter tot aan 1000 meter en een enkele keer zelfs 1500 meter. Als coöperatie hebben wij eerder gekeken naar geschikte gebieden op 1000 meter afstand tot dorpskernen. Momenteel zien wij in de publieke opinie in toenemende mate een oproep om voor windparken een afstandsnorm van 1500 meter te hanteren vanaf kernen. Het minimaliseren van hinder voor de omgeving vinden wij een belangrijk gegeven. Daarom hebben we gekeken of er een windpark mogelijk is op minimaal 1500 meter afstand van dorpskernen. Uit deze analyse is naar voren gekomen dat een deel van het komgebied van de gemeente hieraan voldoet. Rondom met name de Wetering lijken er ruimtelijke mogelijkheden te zijn voor windturbines (zie Figuur 2-1).

5

Principeverzoek Windpark de Wetering

Figuur 2-1 Afstand tot dorpskernen 1,5 Km

Natuurlijk zijn er in de gemeente West Maas & Waal ook huizen buiten de kernen. Voor woningen buiten de kern is een minimale afstand gehanteerd van ca. 400 meter tot een windturbine. In de Nederlandse wet- en regelgeving zijn op dit moment geen afstandsnormen tot woningen opgenomen. Wel is er wettelijke norm voor geluidhinder. In paragraaf 3.4 wordt hier verder op ingegaan.

2.2 Natuur Naast de afstand tot bewoning dient ook rekening gehouden te worden met beschermde natuurwaarden, oftewel windturbines dienen niet te dicht op Natura 2000-gebieden geplaatst te worden en bij voorkeur niet in het Gelders Natuurnetwerk (zie Figuur 2-2). In de nadere uitwerking van het plan volgt onderzoek naar de aanwezige ecologische waarden in deze gebieden, eventuele effecten op aanwezige soorten en naar welke mitigerende en compenserende maatregelen getroffen moeten worden.

6

Principeverzoek Windpark de Wetering

Figuur 2-2 Natura 2000-gebieden en Gelders Natuurnetwerk

2.3 Kabels en buisleidingen Bij het zoeken naar een geschikte locatie voor een windpark dient rekening te worden gehouden met kabels en (hoogspannings)leidingen. Veiligheidshalve wordt vaak rekening gehouden met een afstand van 200 meter van hoogspanningskabels en buisleidingen. Figuur 2-3 toont de ligging van deze kabels en leidingen in de gemeente West Maas en Waal. Om deze kabels en leidingen hebben wij een bufferzone getrokken van 200 meter waarbinnen windturbines niet voor de hand liggen.

7

Principeverzoek Windpark de Wetering

Figuur 2-3 Buisleidingen, hoogspanningslijnen en hoogspanningsstation Puiflijk/Druten

2.4 Recreatie Aan de zuidkant van de gemeente West Maas & Waal bevindt zich een hoge concentratie aan ondernemers in de recreatieve sector. De gemeente onderscheid vier recreatieconcentratiegebieden in hun structuurvisie uit 2017: Over de Maas, De Schans, De Gouden Ham en De Tuinen van Appeltern (Zie Figuur 2-4). Voor recreatiegebieden zijn in de Nederlandse wet- en regelgeving geen specifieke normen opgenomen.

Figuur 2-4 Kaart Gemeente West Maas en Waal. (2017). Structuurvisie Recreatieconcentratiegebieden 2026

8

Principeverzoek Windpark de Wetering

2.5 Laagvlieggebied De gemeente West Maas & Waal ligt in een laagvlieggebied voor militaire helikopters (GLV-IX) en laagvliegroute (route VO). Uit onderzoek van het Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (2020) 1 blijkt dat de kom van de gemeente West Maas & Waal zeer kansrijk is voor het realiseren van windturbines in relatie tot laagvlieggebied en laagvliegroute, onder andere omdat dit gebied ligt binnen NOTAMs (Notice to Airmen) 2. Uit datzelfde onderzoek (p. 15) blijkt dat Route VO nauwelijks operationeel gebruikt wordt. Bij het verder uitwerken van een windpark dient in overleg te worden getreden met Defensie.

2.6 Landschap Vanuit ruimtelijke kwaliteit is gekeken naar een landschappelijk verantwoorde locatie. Bij voorkeur is dit een lijnopstelling langs een ruimtelijk element. In de gemeente West Maas & Waal zijn geen snelwegen of grote infrastructurele werken die onzes inziens geschikt zijn voor een lijnopstelling van een windpark. Zo bevindt de N322 (Van Heemstraweg / Maas & Waalweg) zich te kort op de noordelijke dorpskernen om parallel aan de N322 een windpark te plaatsen. In het komgebied is de Wetering een landschappelijk lijnelement waar relatief weinig woningen in de nabijheid liggen, en daarom in potentie interessant om te kijken of een windpark langs de Wetering kan worden ontwikkeld.

2.7 Netinpassing en mogelijkheden voor combinatie met zon Het meest realistische netinpassingspunt voor een windpark in de gemeente West Maas & Waal is onderstation Puiflijk/Druten. Het inpassingspunt Wamel is niet geschikt om een windpark op aan te sluiten, omdat de capaciteit beperkt is. Naast Puiflijk/Druten is er in Tiel een aansluitstation dat in potentie geschikt is om een windpark op aan te sluiten. In de praktijk is dit echter niet realistisch. Om vanuit West Maas en Waal aan te sluiten op het onderstation in Tiel moet de kabel onder de Waal door worden geboord, wat technisch complex is en hoge maatschappelijke kosten met zich meebrengt. Daarnaast ligt het onderstation in Tiel in de stad en is er weinig tracéruimte beschikbaar voor benodigde kabels. Figuur 2-5 toont de ligging van de verschillende onderstations.

Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum. (2020). Zoekgebieden Windturbines in het laagvlieggebied Maas en Waal (GLV IX). Geraadpleegd op 22 juni 2021, via: https://docplayer.nl/195917678Zoekgebieden-windturbines-in-het-laagvlieggebied-maas-en-waal-glv-ix.html 2 Een NOTAM is een bericht dat kritische informatie bevat over een luchthaven of luchtruim, waarbij die informatie ofwel van tijdelijke aard is, ofwel nog niet bekend was bij het opmaken van vliegkaarten of bij het publiceren van luchthavengebonden boeken en publicaties. Deze gebieden sluiten een gedeelte van het laagvlieggebied af voor laagvliegen. 1

9

Principeverzoek Windpark de Wetering

Figuur 2-5 Stations Regio Rivierenland Fruitdelta (Bron: Liander, 2020) 3

Een windpark in combinatie met zon De locatie van het windpark De Wetering en de ruimte die qua grondgebruik in dit gebied beschikbaar is, maakt het interessant om te kijken of een windpark in combinatie met zon mogelijk is. Uit een eerste inventarisatie bij grondeigenaren zowel ten noorden als ten zuiden van de Wetering blijkt dat hier bij een aantal perceeleigenaren interesse voor is. Het combineren van wind met zon past binnen de ambities van de gebiedscoöperatie West Maas & Waal. De ontwikkeling van grondgebonden zon in combinatie met wind heeft vanuit de doelstelling van de gebiedscooperatie de voorkeur boven het ontwikkelen een enkel grondgebonden zon. De ontwikkelmogelijkheden voor zonneparken zijn binnen West Maas en Waal beperkt. Het regelstation bij Wamel biedt geen capaciteit meer om een grootschalig grondgebonden zonnepark op aan te sluiten. Het onderstation in Druten is hier wel voor geschikt. Voor zon geldt echter – nog meer dan voor wind – dat de nabijheid van een netinpassingspunt nodig is om een haalbare businesscase te kunnen realiseren. In Figuur 2-6 wordt het gebied weergegeven dat in potentie in aanmerking komt voor de ontwikkeling van grondgebonden zonneparken.

Liander. (2020). Impact van concept RES scenario’s op de elektriciteits- en gasinfrastructuur RES regio FruitDelta Rivierenland. Beschikbaar via: https://www.resrivierenland.nl/wp-content/uploads/NetimpactConcept-RES-Rivierenland-definitief-200320.pdf 3

10

Principeverzoek Windpark de Wetering

Figuur 2-6 Gunstigheid aansluiting zonnevelden West Maas & Waal

Cablepooling Het combineren van windturbines met zonnepanelen is om meerdere redenen interessant. Een van de voordelen die hierbij ontstaat is ‘cablepooling’. Wat betekent dat de aan te leggen kabel- en netaansluitingsinfrastructuur niet alleen benut wordt voor wind maar ook voor zon, door zowel windturbines als grondgebonden zonnepanelen aan te sluiten op de infrastructuur die ten behoeve van het windpark wordt ontwikkeld. Dit synergievoordeel kan bijdragen aan het mogelijk maken van de cooperatieve ontwikkeling van een of meerdere zonnevelden, waarbij de kabelinfrastructuur die ten behoeve van het windpark wordt gerealiseerd ook benut kan worden om zon op aan te sluiten. Voordelen net balancering Daarnaast biedt zon in combinatie met wind ook belangrijke maatschappelijke en kosten voordelen vanuit het oogpunt van netbeheer. Het maakt het mogelijk om een betere ‘balancering van het net’ te realiseren. Het is immers zo dat als de zonnepanelen optimaal produceren het minder waait. Op momenten dat het hard waait en het windpark produceert, dan is het vaak bewolkt en produceren de zonnepanelen minder energie. Op deze wijze kan efficiënt met de beschikbare capaciteit en een meer gebalanceerd aanbod van elektriciteit op het net worden omgegaan.

11

Principeverzoek Windpark de Wetering

3 Windpark de Wetering 3.1 De locatie Op basis van ruimtelijke verkenning zoals die in vorig hoofdstuk is gepresenteerd hebben wij gekeken of een windpark in het komgebied langs De Wetering mogelijk is. Daarbij hebben we gekeken naar plekken voor windturbines die op minimaal 400 meter afstand tot woningen liggen, en die niet liggen binnen de invloedssfeer van buisleidingen. Dit heeft geleid tot een locatie voor een windpark, genaamd Windpark de Wetering. De locatie voor het windpark is weergegeven in Figuur 3-1. De windturbines in het windpark liggen op ca. 1500 meter van de dorpskernen en op meer dan 400 meter afstand van solitaire woningen (niet zijnde de bedrijfswoningen van de windturbines). Dit betekent dat de woningen op voldoende afstand liggen vanuit landelijke wet- en regelgeving in relatie tot geluid. Het windpark ligt niet in of nabij Natura 2000-gebieden. Windpark de Wetering ligt op een realistische en haalbare afstand van het netinpassingspunt in Puiflijk/Druten en met ruimtelijke belemmeringen als buisleidingen en hoogspanningslijnen is rekening gehouden. De recreatieconcentratiegebieden in het zuiden van de gemeente liggen – net als de dorpskernen - op ruime afstand van het windpark. Tot slot ligt het windpark in lijn met de Wetering, wat landschappelijk gezien een geschikt lijnelement in de gemeente West Maas en Waal is.

Tot slot past de locatie binnen het zoekgebied van RES 1.0, wat geconcentreerd is in de kom van de gemeente West Maas & Waal. De locatie van Windpark de Wetering kan gezien worden als een verdere detaillering van het RES-zoekgebied, waarbij rekening is gehouden met de lokale aandachtspunten.

Figuur 3-1 Locatie Windpark de Wetering

12

Principeverzoek Windpark de Wetering

3.1.1 Medewerking grondeigenaren Het vinden van een ruimtelijk geschikte locatie voor een windpark betekent natuurlijk nog niet dat deze locatie ook haalbaar is. Eén van de belangrijke factoren die de haalbaarheid bepalen is of de grondeigenaren op deze locatie interesse hebben in windturbines op hun percelen. Afgelopen maanden hebben wij daartoe diverse gesprekken met grondeigenaren gevoerd. In deze gesprekken hebben we gesproken over de ambities van de gebiedscoöperatie om duurzame opwek te willen realiseren op een sociaal en maatschappelijk verantwoorde wijze. Hiervoor is een gesocialiseerde grondvergoeding nodig, waarbij niet enkel de grondeigenaren meedelen in de opbrengsten van het windpark, maar ook de eigenaren van nabijgelegen percelen en omwonenden. Onder deze voorwaarde zijn we met de grondeigenaren een recht op opstal overeengekomen, die een coöperatieve ontwikkeling van het windpark mogelijk maakt. We zijn verheugd dat de grondeigenaren bereid zijn hieraan medewerking te verlenen.

3.1.2 Combinatiemogelijkheden met zon Zoals beschreven in paragraaf 2.7 zijn de mogelijkheden voor grondgebonden zon op dit moment beperkt in de gemeente West Maas & Waal. De realisatie van Windpark de Wetering vergroot de kansen voor zon in de gemeente West Maas & Waal. Het combineren van wind met zon is zowel vanuit het oogpunt van energie-efficiency als vanuit het oogpunt van ruimtegebruik interessant. Ook biedt het combineren van wind met zon straks de mogelijkheid om de kabelinfrastructuur die ten behoeve van het windpark zal worden aangelegd te benutten om ook zon op aan te sluiten (“cablepooling”). Dit biedt een belangrijk voordeel in de businesscase voor zon, waardoor het ook mogelijk wordt om een zonnepark op een coöperatieve wijze te ontwikkelen. Een aantal grondeigenaren van nabijgelegen percelen heeft aangegeven belangstelling te hebben voor een zonnepark. Op dit moment is het nog te vroeg om hierover afspraken te maken. Wel is het goed om te weten dat deze belangstelling er is. Als onderdeel van dit initiatief zullen wij komende tijd de mogelijkheden om zon te combineren met dit windpark verder onderzoeken en uitwerken.

3.2 Bijdrage aan klimaatdoelstellingen Windpark de Wetering bestaat uit zes moderne windturbines, van elk een vermogen tussen de 4 MW en 65 MW, een as-hoogte van ca. 155 meter en rotorbladen van ca. 75 meter. Een dergelijk windpark zal ca. 30.000 huishoudens van groene stroom kunnen voorzien. Een overzicht van de kengetallen is weergegeven in Tabel 3-1. De exacte locatie van de turbines zal nog moeten worden vastgesteld op basis van nader onderzoek. Tabel 3-1 Kengetallen Windpark de Wetering

Kengetallen Aantal windturbines Opgesteld vermogen per windturbine Totaal opgesteld vermogen Verwachte elektriciteitsproductie

6 windturbines 4 MW – 6 MW 24 MW – 36 MW 100.000MWh – 120.000 MWh (28.000 – 34.000 huishoudens)

We hebben gekeken welke van de moderne turbinetype geschikt zou zijn voor deze locatie. Met de opmerking dat dit een turbinetype is die op dit moment op de markt beschikbaar is. Als het project onherroepelijk vergund is – naar verwachting over 3 tot 4 jaar - zullen we een keuze moeten maken voor een turbine, waarschijnlijk als het resultaat van een aanbesteding. Op dat moment zullen we 13

Principeverzoek Windpark de Wetering opnieuw bekijken welke turbines op dat moment in de markt beschikbaar zijn en passen binnen de vergunning. Op dit moment zien we de Vestas V150-4.2 als een turbine die goed zou kunnen passen gezien het windklimaat in deze regio. Dit is een turbine met een rotordiameter van 150m en een nominaal vermogen van 4.2 MW. Deze turbine wordt geleverd met een ashoogte van 155m. Op basis van deze referentieturbine hebben we een indicatieve opbrengstberekening uitgevoerd. De berekende netto opbrengst van deze turbine bedraagt € 103.285 MWh per jaar. Daarbij zijn wij uitgegaan van een gemiddelde windsnelheid van 7,8 ms op hubhoogte (155 m). Ook hebben we op basis van deze referentieturbine een geluidcontour en een slagschaduwcontour berekend. Deze contouren zijn weergegeven in paragraaf 3.4.

3.3 Landschappelijke inpassing Zoals beschreven in paragraaf 2.6 is gekozen voor de Wetering als landschappelijk lijnelement in het midden van de gemeente. Vanuit ruimtelijke kwaliteit is een lijnopstelling langs een ruimtelijk element gunstig, omdat dit een georganiseerd en rustig beeld geeft. Desalniettemin heeft een windpark effect op waarneming en beleving van het landschap. Om een eerste impressie te geven van de windturbines in het landschap, zijn in Bijlage 1 meerdere visualisaties van het windpark opgenomen. De visualisaties zijn gemaakt vanaf meerdere zichtpunten. Deze zichtpunten bevinden zich op verschillende afstanden van het windpark en zijn verspreid over de gehele gemeente West Maas & Waal om een zo goed mogelijk beeld te geven.

3.4 Geluid en slagschaduw Regelgeving voor geluid en slagschaduw Windturbines brengen hinder met zich mee. Omwonenden kunnen overlast ondervinden door geluidhinder en slagschaduw van windturbines. De rijksoverheid heeft hiervoor wettelijke normen gesteld. Het jaargemiddelde geluidniveau dat veroorzaakt wordt door een windturbine of windpark, mag bij een geluidgevoelig object (bijvoorbeeld een woning, niet zijnde een bedrijfswoning) niet meer bedragen dan 47 dB. Voor hinder als gevolg van slagschaduw bestaat ook regelgeving. In de milieuwetgeving zijn voorschriften opgenomen om hinder door slagschaduw te beperken. In de Activiteitenregeling milieubeheer staat hoe vaak en hoe lang per dag de slagschaduw van een windturbine een woning mag raken. Via de vergunning zijn windturbines bijna altijd verplicht voorzien te worden van een stilstandvoorziening. Die schakelt de windturbine uit als de hoeveelheid slagschaduw groter is dan wettelijk is toegestaan. Meer inzicht op het gebied van regelgeving inzake geluid en slagschaduw is te vinden op de site van de Rijksoverheid: •

•

Geluidnormering windmolens: https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaamondernemen/duurzame-energie-opwekken/windenergie-op-land/milieu-enomgeving/geluid-en-windmolens/geluidnormering Slagschaduw: https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/duurzame-energieopwekken/windenergie-op-land/milieu-en-omgeving/slagschaduw-0

14

Principeverzoek Windpark de Wetering Indicatieve berekening contouren geluid en slagschaduw Uiteraard zullen wij in het kader van de vergunningaanvraag nader onderzoek moeten verrichten naar geluidhinder en slagschaduw. In dit stadium van het initiatief hebben wij op voorhand een indicatieve berekening uitgevoerd die inzicht geeft in de reikwijdte van de 47 dB geluidcontour en de slagschaduwcontour. Deze berekening hebben we uitgevoerd op basis van een referentieturbine waarbij wij gekozen hebben voor de Vestas V150-4.2 MW. Deze turbine heeft een as-hoogte van 155 meter en rotorbladen van 75 meter. De V150-4.2 is een moderne turbine die past binnen het windklimaat in deze regio. Figuur 3-2 toont de indicatieve 47 dB geluidcontour en Figuur 3-3 toont de contour waarbinnen een slagschaduwduur van meer dan 5 uur en 40 minuten per jaar wordt verwacht. Voor woningen binnen deze contour is een stilstandsvoorziening noodzakelijk.

Figuur 3-2 Geluidscontour 47 dB Lden Windpark de Wetering

15

Principeverzoek Windpark de Wetering

Figuur 3-3 Slagschaduw Windpark de Wetering

16

Principeverzoek Windpark de Wetering

4 Opbrengsten voor de omgeving Een coöperatieve manier van ontwikkelen met een verdeling van de revenuen binnen de omgeving en lokaal eigenaarschap zijn belangrijke randvoorwaarden voor een succesvolle en gedragen windpark. Alle inwoners van Nederland zijn wettelijk beschermd tegen ruimtelijke ingrepen als het ontwikkelen van een windpark. Omdat de gebiedscoöperatie een eerlijke verdeling van lusten en lasten hoog in het vaandel heeft staan, bieden we ook bovenwettelijke maatregelen. Deze zijn hieronder beschreven.

4.1 Gesocialiseerde grondvergoedingen Met grondeigenaren is een gesocialiseerde grondvergoeding overeengekomen. Dit betekent dat grondeigenaren niet de volledige grondvergoeding krijgen die normalitair bij een dergelijk project mag worden verwacht. Een gedeelte van de vergoeding willen wij namelijk toekennen aan omwonenden en nabijgelegen grondeigenaren middels voor compensatie een nader te bepalen verdeelsleutel. Op deze wijze willen wij de directe omgeving mee laten delen in de financiële lusten.

4.2 Maatwerk maatregelen Ieders ervaring van het windpark is anders. Dit behoeft maatwerk. Om de overlast van het windpark te beperken zijn maatwerk maatregelen mogelijk, zoals isolatie van een huis of de aanplant van bomen om zichthinder te verminderen.

4.3 Minnelijke planschade Een windpark kan leiden tot planschade, oftewel een waardedaling van woningen. Dit initiatief voorziet in een minnelijke planschadelijk waarbij we volledige compensatie van een eventuele waardedaling van woningen als uitgangspunt hebben.

4.4 Omgevingsfonds De inwoners van West Maas & Waal moeten niet alleen mee kunnen praten, maar ook meedelen in de lusten van het windpark. Als Vitaal West Maas & Waal streven we naar een omgevingsfonds voor initiatieven in de gemeente om de leefbaarheid te bevorderen. Met dit fonds kunnen projecten in de omgeving tot realisatie worden gebracht, bijvoorbeeld de aanleg van een park, het opknappen van het buurthuis of een verbouwing bij de lokale voetbalclub. Het beheer van het fonds zal nader uitgewerkt worden, met als streven dit een sterk lokaal karakter te geven.

17

Principeverzoek Windpark de Wetering

5 Participatie 5.1 Sociale participatie Naast doorlopende advertenties in de Maas & Waler, meerdere nieuwsberichten en één-op-één gesprekken met bewoners, raadsleden en bestuurders, zijn er vele communicatiemomenten geweest voor verschillende doelgroepen. Een greep uit de belangrijkste communicatiemomenten vindt u in Tabel 5-1. Naast de communicatiemomenten die reeds hebben plaatsgevonden, zullen er nog meer momenten volgen. Denk hierbij onder andere aan fysieke inloopavonden en een locatiebezoek voor omwonenden aan een ander windpark. Tabel 5-1 Communicatiemomenten

Datum 13-12-2018 21-01-2020 13-02-2020 20-02-2020 27-02-2020 03-03-2020 04-03-2020 10-03-2020 11-03-2020 31-03-2020 26-11-2020 23-12-2020 14-01-2021 08-02-2021 09-03-2021 15-04-2021 28-04-2021 18-05-2021

Wat? ZLTO Bijeenkomst Dorpsplatforms Dorpenronde – Altforst Dorpenronde – Maasbommel Dorpenronde – Appeltern Dorpenronde – Alphen Dorpenronde – Boven Leeuwen Dorpenronde – Beneden Leeuwen Dorpenronde – Dreumel Dorpenronde – Wamel Ledeninformatie per mail Brief met stand van zaken en ambitie Ledeninformatie per mail Presentatie Kennissessie Beleid duurzame opwek in WM&W Ledenvergadering Informatiebijeenkomst Dorsplatforms Informatiebijeenkomst Dorsplatforms Brief en projectbeschrijving

19-05-2021 27-05-2021 02-06-2021 19.00 02-06-2021 20.30 07-06-2021 19.00 07-06-2021 20.30

Persmoment Gelderlander Ledenvergadering Digitale inloopbijeenkomst 1 Digitale inloopbijeenkomst 2 Digitale inloopbijeenkomst 3 Digitale inloopbijeenkomst 4

Doelgroep Dorpsplatforms West Maas & Waal Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Alle geïnteresseerde inwoners Leden gebiedscoöperatie VWM&W Raadsleden gemeente WM&W Leden gebiedscoöperatie VWM&W Raadsleden gemeente WM&W Verantwoordelijk wethouder en beleidsambtenaar Leden gebiedscoöperatie VWM&W Dorpsplatforms Maasdorpen West Maas & Waal Dorpsplatforms Waaldorpen West Maas & Waal Leden gebiedscoöperatie, Omwonenden < 1 Km, college & raad gemeente WM&W en Druten, dorpsplatforms, IVN, ANV, Rabobank, Waterschap, RES, Provincie Gelderland Alle inwoners West Maas & Waal Leden gebiedscoöperatie VWM&W Hoogbroekstraat, Liesbroekstraat, Papesteeg, Zijvond Woerdsestraat, Driesweg, Sluissestraat, Zegeweg, van Coothweg Dijkgraaf de Leeuwweg, Wolderweg, Zijveld, Wamelseweg, Nieuwe weg Zwaanheuvelstraat, Zevent, Kooistraat, Veesteeg, Mosterdwal

18

Principeverzoek Windpark de Wetering

5.2 Financiële participatie Vitaal West Maas & Waal streeft naar 100% lokaal eigenaarschap van het windpark. Dit streven willen we realiseren door alle inwoners van de gemeente de mogelijkheid te geven om financieel te participeren in Windpark de Wetering. Dit kan bijvoorbeeld door middel van obligaties tegen een aantrekkelijke rente. Wij zullen nog een model ontwikkelen waarbij de hoogte van de rente varieert met de afstand tot het windpark. Ook zullen inwoners van de gemeente in bepaalde mate een voorrang en daarmee een voordeel krijgen om deel te nemen.

19

Principeverzoek Windpark de Wetering

6 Planning Voordat er een vergunningaanvraag in wordt gediend, is het gebruikelijk dat een initiatiefnemer met een principeverzoek het college van burgemeester en wethouders om medewerking vraagt aan het onderzoek en de voorbereiding van een voorgenomen windpark. Hierbij realiseren we ons dat de gemeente nog bezig is met het ontwikkelen van beleid voor windenergie. Wij hopen dat de politiek op korte termijn een afwegingskader voor wind gaat vaststellen. Het klimaat en de energietransitie zijn dermate belangrijke thema’s dat de voortgang van initiatieven onzes inziens niet gehinderd mag worden door het tempo van besluitvorming. Wij zijn van mening dat er vaart gemaakt moet worden om te voorkomen dat gemeente vanuit hogere overheden of vanuit de RES worden geconfronteerd met initiatieven die minder goed passen bij de omgeving en de principes die passen bij burgerparticipatie en coöperatieve ontwikkeling. Het in gang zetten van de ontwikkeling van een windpark betekent in Nederland een relatief lang traject. Als we uitgaan van instemming van de gemeente op ons principe-verzoek in september 2021, dan voorzien wij dat in 2025 kan worden gestart met de bouw. Het windpark kan dan in 2026 stroom gaan leveren. De ontwikkelplanning op hoofdlijnen is weergegeven in Tabel 6-1. Tabel 6-1 Inschatting ontwikkelplanning

Activiteit Gesprekken met omwonenden en indienen principeverzoek Instemming gemeente met het principeverzoek Diverse (milieu)onderzoeken en opstellen vergunningaanvraag Indienen vergunningaanvraag Vergunningverlening en gewijzigd bestemmingsplan SDE beschikking Onherroepelijke vergunning Aanbesteding en financiering (investeringsbesluit) Bouw windpark Exploitatie windpark

Datum Juni 2021 September 2021 Oktober 2021 – Maart 2022 April 2022 September 2022 Februari 2023 September 2023 September 2024 2025 Vanaf 2026

20

Principeverzoek Windpark de Wetering

Bijlage 1 Visualisaties Windpark de Wetering

Principeverzoek Windpark de Wetering

Inleiding In deze bijlage van het principeverzoek zijn visualisaties weergegeven van het windpark. De visualisaties zijn indicatief en geven een eerste impressie van de windturbines in het landschap vanaf verschillende zichtpunten. Deze zichtpunten bevinden zich op verschillende afstanden van het windpark en zijn verspreid over de gehele gemeente West Maas & Waal om een zo goed mogelijk beeld te geven. Voor het maken van de visualisaties is de webapplicatie Windplanner gebruikt. De in de visualisaties weergegeven windturbines - en daarbij horende afmetingen - zijn vergelijkbaar met de gegevens in paragraaf 3.2. Leeswijzer In deze bijlage volgt eerst een kaart met de posities van de zichtpunten ten opzichte van de windturbines. Bij de zichtpunten is een indicatie van de kijkrichting weergegeven. Vervolgens zijn de visualisaties weergegeven. De nummers van de visualisaties corresponderen met de nummers van de zichtpunten.

Zichtpunten

2

Principeverzoek Windpark de Wetering

Impressies Zichtpunt 1 – Van Heemstraweg / Maasdijk (Dreumel)

Zichtpunt 2 – Rotonde Nieuwstraat (Dreumel)

3

Principeverzoek Windpark de Wetering

Zichtpunt 3 – Veerweg (Wamel)

Zichtpunt 4 – Rotonde Van Heemstraweg / Maas en Waalweg (Beneden Leeuwen)

4

Principeverzoek Windpark de Wetering

Zichtpunt 5 - Rotonde Noord-Zuid / Maas en Waalweg (Puiflijk)

Zichtpunt 6 – Kruising Mosterdwal / Zijveld (Beneden-Leeuwen)

5

Principeverzoek Windpark de Wetering

Zichtpunt 7 – Kruising Nieuwe Weg / Hoogbroekstraat (Wamel)

Zichtpunt 8 – Sluissestraat (Maasbommel)

6

Principeverzoek Windpark de Wetering

Zichtpunt 9 – Bovendijk (Maasbommel)

Zichtpunt 10 – Schansedijk (Alphen)

7