B2 Provincie Gelderland - Handreiking verduidelijking structurele en incidentele baten en lasten - Z61612

Deze voorwaarden zijn terug te vinden in het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020, en in de notitie materiële vaste activa van de commissie BBV. Een van de voorwaarden is dat het saldo van de bestemmingsreserve kapitaallasten gelijk is aan de boekwaarde van de desbetreffende activa. Wanneer dit niet het geval is dan kunnen de kapitaallasten (afschrijving) slechts naar rato aan de bestemmingsreserve kapitaallasten worden onttrokken, waarbij de periode van onttrekkingen (ter dekking van de kapitaallasten van een actief) gelijk is aan de (resterende) afschrijvingstermijn van datzelfde actief. Als een gemeente één bestemmingsreserve dekking kapitaallasten heeft waaruit kapitaallasten van meerdere activa wordt onttrokken, dan is het noodzakelijk dat de gemeente een nadere specificatie bijhoudt waaruit blijkt dat aan de voorwaarden wordt voldaan. Het is ook mogelijk voor ieder actief een aparte bestemmingsreserve te vormen. Als een gemeente wil sparen voor een vervangings- of nieuwe

Structurele en incidentele baten en lasten - handreiking 2021

Ontvangstdatum: 10 september 2021 - Documentdatum: 8 september 2021

19

Zaak- en documentnummer: Z.061612 / D.185678

investering dan kan dat in een gewone bestemmingsreserve, die op het moment van investeren omgezet kan worden in een bestemmingsreserve dekking kapitaallasten. Het is overigens niet toegestaan om onderhoudslasten en/of beheerlasten van het kapitaalgoed met de bestemmingsreserve dekking kapitaallasten over meerdere jaren te egaliseren door middel van structurele stortingen en onttrekkingen. Onderhoud kan alleen geëgaliseerd worden door gebruik te maken van een onderhoudsvoorziening, mits wordt voldaan aan de eisen die het BBV daaraan stelt. Bestemmingsreserve dekking kapitaallasten is kleiner dan boekwaarde kapitaalgoed Casus: Een gemeente heeft een kapitaalgoed met een boekwaarde van € 1 miljoen en een bestemmingsreserve dekking kapitaallasten van € 750.000. Wat mag er structureel onttrokken worden aan de bestemmingsreserve dekking kapitaallasten? Uitwerking: Een van de voorwaarden is dat het saldo van de bestemmingsreserve kapitaallasten gelijk is aan de boekwaarde van de desbetreffende activa. Wanneer dit niet het geval is dan kunnen de kapitaallasten (afschrijving) slechts naar rato aan de bestemmingsreserve kapitaallasten worden onttrokken, waarbij de afschrijvingstermijn gelijk moet blijven.

De gemeente mag in het huidige voorbeeld, met inachtneming van dezelfde afschrijvingstermijn, dus 75% van de kapitaallasten (afschrijving) onttrekken aan de bestemmingsreserve dekking kapitaallasten en inzetten als structureel dekkingsmiddel. Egalisatiereserves Casus: Veel gemeenten voeren structurele taken uit, waarvan de jaarlijkse uitgaven en/of inkomsten (sterk) kunnen variëren. Sommige gemeenten willen een stabiel beeld over de jaren vertonen door de lasten en baten via een reserve te laten lopen. Mag de gemeente ook structureel egaliseren, door de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves op te nemen in het overzicht van structurele reservemutaties en dus niet in het overzicht van incidentele baten en lasten? Uitwerking: Het storten in en onttrekken aan een reserve (egaliseren) is toegestaan. De mutaties zijn echter incidenteel en moeten worden opgenomen op het overzicht van incidentele baten en lasten. Structureel egaliseren is niet toegestaan anders dan middels een voorziening (zie artikel 44 BBV en de Notitie materiële vaste activa van de Commissie BBV).

Voorbeelden van egalisatiereserves waarvan gemeenten ten onrechte de mutaties als structureel aanmerkt, zowel op begrotings- als jaarrekeningbasis: Egalisatiereserve exploitatietekorten en -overschotten omgevingsvergunningsleges: Over de jaren verdelen van de lasten in het kader van omgevingsvergunningen om 100% kostendekkendheid te kunnen bepalen. Egalisatiereserve sociaal domein: Bedoeld als een buffer om (onverwachte) kosten in het sociaal domein op te vangen. Egalisatiereserve algemene uitkering: Grote stijgingen in de algemene uitkering worden in een reserve gestort om in latere jaren dalingen van de algemene uitkering aan dezelfde reserve te kunnen onttrekken. Risico-/Spaarreserves: Er wordt eenmalig gestort om later uit te onttrekken. Uitsmeren eenmalige baat: Bijvoorbeeld afkoopsommen erfpacht, afkoop grafrecht (deze behoren via de balans te lopen) of legaten. Egalisatiereserve tarief heffingen: Bedoeld om baten en lasten te egaliseren om schommelingen in het tarief te voorkomen.

Structurele en incidentele baten en lasten - handreiking 2021

Ontvangstdatum: 10 september 2021 - Documentdatum: 8 september 2021

20

Zaak- en documentnummer: Z.061612 / D.185678

Onderhoudsreserves Casus: Is structureel egaliseren van onderhoudslasten via een reserve toegestaan? Uitwerking: Het structureel egaliseren van onderhoud via een reserve is, net als bij de overige egalisatiereserves, niet toegestaan. Onttrekkingen aan onderhoudsreserves zijn incidenteel. Stortingen zijn in het algemeen ook incidenteel, tenzij de raad expliciet besluit als structureel beleid voor onbepaalde tijd te storten in een onderhoudsreserve. Zie het voorbeeld ‘Structurele stortingen’. Voor onderhoudslasten is er maar een mogelijkheid om de lasten structureel te egaliseren, namelijk via een onderhoudsvoorziening, mits wordt voldaan aan de eisen die het BBV daaraan stelt. Omdat onderhoud op de langere termijn planbaar is en de toekomstige, vaak sterk fluctuerende, onderhoudslasten ontstaan door slijtage in eerdere jaren kunnen deze onderhoudslasten (onder voorwaarden) via een onderhoudsvoorziening over de levensduur worden verdeeld. ‘Gesloten systemen’ Casus: Kunnen gemeenten een zogenaamd gesloten systeem creëren door het saldo van baten en lasten via een reserve te laten lopen? Dit is een nadere categorie binnen het voorbeeld van egalisatiereserves. Uitwerking: Nee. Baten en lasten die budgettair in evenwicht worden gehouden (lasten zijn gelijk aan de ontvangen baten) door een mutatie van een reserve, vallen niet onder het begrip gesloten administratie.

Dergelijke mutaties worden als incidenteel aangemerkt. Een voorbeeld hiervan is ‘onderwijs'. In het verre verleden werd ‘onderwijs' apart inzichtelijk gemaakt binnen de algemene uitkering. Daarmee merkten gemeenten dit aan als taakstellende budgetten. Sinds lange tijd is ‘onderwijs’ echter onderdeel van de algemene uitkering. Ondanks het feit dat de onderwijsgelden nog wel te herleiden zijn binnen de algemene uitkering, is er geen sprake meer van taakstellende budgetten die specifiek aan onderwijs besteed moeten worden. Er zijn gemeenten die voor bepaalde taken vaste budgetten beschikbaar stellen in de begroting. Bekend voorbeeld is sport(-velden/-accommodaties). Wanneer de raming meer of minder is dan het vaste budget, dan wordt dit gemuteerd met een reserve. Ook dit valt niet onder het begrip ‘gesloten administraties’ en ook deze mutaties worden als incidenteel aangemerkt. Inzet surplus algemene reserve Casus: Is het mogelijk om onttrekkingen aan de algemene reserve ten gunste van de exploitatie te brengen? Uitwerking: Onttrekkingen aan de algemene reserve ten gunste van de exploitatie zijn naar de aard van de raming incidenteel. Onder voorwaarden is het voor gemeenten toegestaan om onttrekkingen aan de algemene reserve ten gunste van de exploitatie te brengen zonder deze mutatie op te nemen op het overzicht van incidentele baten en lasten.

Deze mutatie blijft naar de aard van de raming incidenteel, maar bij een juiste toepassing voert de toezichthouder geen correctie door op het structureel (meerjaren)begrotingssaldo. Zie hoofdstuk 7.4 van het GTK 2020 Gemeenten.

Structurele en incidentele baten en lasten - handreiking 2021

Ontvangstdatum: 10 september 2021 - Documentdatum: 8 september 2021

21

Zaak- en documentnummer: Z.061612 / D.185678

Ontvangstdatum: 10 september 2021 - Documentdatum: 8 september 2021