9.1 Basisnotitie Preventie Netwerk 2021

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

Vastgesteld door….. In werking getreden op….

Inhoudsopgave Voorwoord: Waarom een basisnotitie preventie netwerken ................................................................3 1. Aanleiding ............................................................................................................................................................4

1.2 Onze rol als gemeente................................................................................................................4 1.3 Van zorgen voor naar zorgen dat ...............................................................................................4 1.4 Van aanbod naar vraag ..............................................................................................................4 2. Het kader van preventie......................................................................................................................................5

2.1 Preventie en meedoen (visie/missie) .........................................................................................5 2.2 Uitvoeringsprogramma ..............................................................................................................5 3. Van curatief naar preventief ...............................................................................................................................5 4. Samen voor preventie en netwerken – een integrale aanpak en ontschotte benadering ...............................6

4.1 De organisatie van het netwerk – Preventie convenant ............................................................6 4.2 PreventieDriehoek en het Preventie Platform ...........................................................................6 5. Samen voor preventie – de kracht van bottom-up ............................................................................................6

5.1 Huidige bestaande overlegstructuren........................................................................................7 6. Waar willen we naartoe? ....................................................................................................................................7 7. Acties ...................................................................................................................................................................7

7.1 Samen voor preventie – inventarisatie, analyse, ambitie en richting (Proces)..........................7 8. Wat hebben we nodig? .......................................................................................................................................7 9. Financiën ..............................................................................................................................................................8 Bijlage .......................................................................................................................................................................8

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

2

Voorwoord : Waarom een basisnotitie preventie – netwerken Preventie is niet vanzelfsprekend. Het is geen doel op zich, maar een middel om ‘verergering’ te voorkomen. En dat er minder aanspraak gemaakt hoeft te worden op zwaardere zorg. Inzet is dat we zo snel/vroeg mogelijk de passende ondersteuning bieden aan kwetsbare inwoners. We vinden het daarom noodzakelijk dat wij als gemeente (vroeg) signaleringen via onze partners in het sociaal domein serieus nemen. Partners in de zorg en het maatschappelijk veld werken samen en pakken hun rol op. Zij nemen actief deel aan een preventienetwerk en signaleren over en weer. Deze notitie zien we als een opmaat voor de start van een effectief dekkend netwerk in het voorliggend veld. Onze drie lokale gecontracteerde partners VraagWijzer, Sociom en de GGD vormen een PreventieDriehoek. Zij zijn de spil, vangen signalen op en maken de verbindingen naar de ondersteuning, hulp, zorg, het medische en maatschappelijk veld (het sociaal domein). Samen vormen we het Preventie Platform. Hierin bespreken we de signalen, stemmen af, maken afspraken en ontwikkelen.

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

3

1.

Aanleiding

Wij hebben in het Collegeprogramma 2018–2022 ‘Samenwerken aan een vitale gemeenschap’ als doel gesteld, dat “Partijen gezamenlijk insteken op preventie. Zij doen dit via het opzetten van preventienetwerken”. Ook is preventie genoemd op de 7e Dag van de Toekomst: • Werk aan meer bewustwording ook al lijkt preventie vanzelfsprekend. • Stimuleer bij alle organisaties, binnen de gemeente, bewustwording over preventie. • Zorg voor meer bekendheid van de Lokale Alliantie Veilig Ouder Worden. In deze basisnotitie zetten we uiteen, hoe we dit willen realiseren. 1.2

Onze rol als gemeente

We hebben vanuit de verschillende wetten de verantwoordelijkheid voor preventie. Dit is onder andere opgenomen in de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Een belangrijk doel van de Jeugdwet is het voorkomen van problemen door vroegtijdige inzet van hulp en zorg. Om zodoende (zwaardere) vormen van jeugdhulp te voorkomen. De Wmo verstaat onder preventie alles wat ertoe leidt dat zwaardere zorg kan worden voorkomen. Maar ook vanuit de Participatiewet is het uitgangspunt dat iedereen, met of zonder beperking, volwaardig meedoet in de samenleving. Een belangrijke motivatie preventie voorop te stellen. Denk bijvoorbeeld aan het voorkomen van problematische schulden of het behalen van een startkwalificatie. 1.3

Van zorgen voor naar zorgen dat

Er is veel beweging in het sociaal domein. Na de transitie van de nieuwe taken in het kader van de Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet ligt de focus op transformeren. Het is een proces van veranderingen in denken, werken, cultuur en gedrag. Transformatie vraagt om innovatie. Inwoners voeren regie over hun eigen leven en leefomgeving. Als het niet op eigen kracht of met het sociaal netwerk lukt, biedt de gemeente een – zo nodig tijdelijk – vangnet. 1.4

Van aanbod naar vraag

Eén van de ontwikkelingen die we als gemeente doormaken in de huidige transformatie is de verandering van sturing in het sociaal domein. Professionals moeten de ruimte krijgen om in samenwerking op uitvoeringsniveau de ondersteuning te regelen. Daarbij is het van belang dat we vanuit onze rol als opdrachtgever niet te strak het ‘hoe’ vooraf kaderen. We leggen de focus op het te behalen resultaat: het ‘wat’. We sturen dus op de prestaties. Het gevolg is dat wij niet zelf de partij zijn die actie onderneemt, maar de verschillende partners. Wel hebben we zicht op de samenhang tussen de acties. En we monitoren de ontwikkelingen en prestaties.

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

4

2.

Het kader van preventie

Uit: Beleidskader sociaal domein ‘Samen Beter!’ 2017-2020 2.1

Preventie en meedoen (visie/missie)

Om beroep op ondersteuning en zorg te voorkomen, geldt preventie als belangrijkste middel. Als inwoners niet voldoende beseffen dat een gezonde leefstijl de meeste kansen biedt op het voorkomen van een beperking, is het een gemeenschappelijke taak en verantwoordelijkheid van de betrokken organisaties om hen daarover te informeren en hen te stimuleren. Het – eventueel begeleid – werken en het deelnemen aan gemeenschappelijke activiteiten dragen ook bij aan het gevoel erbij te horen en gewaardeerd te worden. Dit komt ten goede aan de mentale gezondheid en aan het voorkomen van eenzaamheidgevoelens (‘Als je gezond bent, mag je van geluk spreken’). Het moet als de gewoonste zaak van de wereld worden beschouwd dat inwoners zich zorgen maken om mede-inwoners als daar aanleiding voor is. Vooral de Wmo richt zich op kwetsbare inwoners die niet zelf het initiatief willen of kunnen nemen bij het vragen om hulp. En juist deze groep willen we graag in beeld hebben (‘Hoe vind je de inwoners die niet gevonden willen of kunnen worden?’). 2.2

Uitvoeringsprogramma

Er gebeurt in West Maas en Waal al enorm veel op het gebied van preventie. Door inwoners en (professionele- en/of maatschappelijke) organisaties, al dan niet in samenwerking met ons. We geven uitvoering aan verschillende preventieve activiteiten en ontwikkelingen. Afgelopen jaar zijn de eerste intenties uitgesproken voor de opzet van een Preventie netwerk (signaleringsoverleg). Hierover meer in hoofdstuk 4.1. en 4.2. De resultaten van de verschillende activiteiten zijn gecommuniceerd in de eindrapportage van het uitvoerings- programma sociaal domein ‘Samen Beter’ 2017-2020. We stelden deze rapportage vast op 3 november 2020.

3.

Van curatief naar preventief

We willen borgen dat er minder aanspraak wordt gemaakt op zwaardere vormen van ‘curatieve’ ondersteuning. Dit kan door actief in te zetten op lichtere ‘preventieve’ ondersteuning. Uitgangspunt is dat we zo snel/vroeg mogelijk de beste passende ondersteuning bieden; zwaar indien nodig en licht als dit mogelijk is. Voorkomen is beter dan genezen. Zoals gezegd plegen we al meerdere jaren inspanningen op het gebied van preventie. We willen komende jaren actiever inzetten op het vergroten en versterken van preventieve voorzieningen in het sociaal domein. We bouwen voort op wat er al is ontwikkeld 1. En ontwikkelen waar vraag naar is en nodig.

1

Doelen uitvoeringsprogramma 1. Jeugd en jongeren (tot 23 jaar) op een verantwoorde manier laten opgroeien, vergroten van ontwikkelkansen en zorg dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. 2. Vergroten van de zelfredzaamheid van onze inwoners (Inwoners wonen zo lang mogelijk zelfstandig in een door henzelf gekozen omgeving). 3. Goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van onze inwoners. 4. Bevorderen actieve en passieve deelname/betrokkenheid aan de samenleving met versterking van de eigen kracht en samenkracht in de directe leefomgeving. 5. Voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de kernen.

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

5

4.

Samen voor preventie en netwerken - een integrale aanpak en ontschotte benadering

We vinden preventie en vroegsignalering dus heel belangrijk. Inwoners krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben. Als dat kan bieden we die zoveel mogelijk vanuit hun eigen leefomgeving of in de nabijheid hiervan. We zetten blijvend in op preventieve maatregelen en laagdrempelige voorzieningen die er op gericht zijn om inwoners zelfstandig en zelfredzaam te laten zijn. Een betere samenwerking tussen 1e lijnszorg en preventief aanbod in het sociale domein is noodzakelijk. In de huidige netwerken wordt dit deels besproken, maar dat leidt nog te weinig tot concrete praktische afspraken. Het is daarom belangrijk dat professionals, aanbieders van zorg en het maatschappelijk veld elkaar beter weten te vinden. Voor een doorverwijzing naar de juiste aanbieder voor de inwoner. Over en weer signaleren dus. Alle betrokken partijen dragen dit ook uit in hun werk en werken nog beter samen. En als een voorziening/product ontbreekt, moet dit signaal meteen doorgegeven worden aan VraagWijzer (voorbeeld: VraagWijzer heeft gemeld dat er behoefte is aan meer ondersteuning bij thuisadministratie). 4.1

De organisatie van het netwerk – Preventie Convenant

Om de beweging van het over en weer signaleren te realiseren versterken we daarom netwerkstructuren bij partners werkzaam in onze gemeente in het sociaal domein (zorg- en welzijnsprofessionals, informele partijen (directe leefomgeving), op het gebied van preventieve positieve gezondheid en psychische gezondheid. In convenanten met aanbieders van maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp nemen we de voorwaarde op dat zij actief deelnemen aan een preventienetwerk via o.a. een signaalfunctie naar één van de drie partijen in de zogenaamde PreventieDriehoek. Ondanks hun verschillende rollen en producten moeten alle partijen samen willen werken met de partijen in de PreventieDriehoek. In deze netwerken weten alle partijen elkaar blindelings te vinden, versterken elkaar en zorgen ervoor dat aan de voorkant de preventieve voorzieningen optimaal zijn geregeld. We bundelen onze krachten en maken deze samenwerking zichtbaar door het ondertekenen van een Preventie Convenant. 4.2

PreventieDriehoek en het Preventie Platform

De PreventieDriehoek wordt gevormd door VraagWijzer, Sociom en de GGD. Samen vormen zij met ons de basis van het preventie netwerk binnen de gemeente. Dit zijn onze lokale gecontracteerde partijen in het voorveld, ofwel de directe leefomgeving van onze inwoners. Zij zijn de spil, vangen signalen op en maken de verbindingen naar de ondersteuning, hulp, zorg, het medische en maatschappelijk veld (het sociaal domein). En niet onbelangrijk, de brug naar het gemeentelijk beleid. We zijn geen onderdeel van het signaleringsoverleg, maar vormen samen met de PreventieDriehoek (signaleringsoverleg) het Preventie Platform. Hier komen de verschillende signalen en besprekingen terecht die ontwikkeling behoeven c.q. bestuurlijk draagvlak. Ofwel door uitvoeringspartijen (netwerken) nog niet zijn opgepakt. We organiseren op regelmatige basis deze signaleringsoverleggen en borgen bestuurlijk de afspraken die hieruit voortkomen.

5.

Samen voor preventie – de kracht van bottom-up

Er zijn zéker al concrete samenwerkingsafspraken (incl. warme cliëntoverdracht door aanbieders in het sociale domein). Dit is regelmatig aan de orde bij VraagWijzer. Signalen kunnen op verschillende manieren worden opgepakt en uitgevoerd. Zonder dat deze aanwijzingen per se aan de orde komen bij het Platform. Preventieve activiteiten worden zoveel mogelijk uitgevoerd vanuit bestaande producten en diensten van onze partners. Dichtbij de inwoners.

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

6

5.1

Huidige bestaande overlegstructuren

Naast regionale netwerken zijn er ook al diverse lokale preventienetwerken. Voorbeelden zijn: • Het Netwerk Geriatrie. Betrokken partijen: GGD Gelderland-Zuid (GGD), Gezondheidsmakelaar (kartrekker), huisartsen, VraagWijzer, gemeente West Maas en Waal, wijkverpleegkundigen, specialisten ouderenzorg, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, vrijwillige woonadviseurs en praktijkondersteuners huisartsen. • Lokale Alliantie (financieel) Veilig Ouder Worden. • Platform Wonen, Welzijn en Zorg. Als voorbeeld wordt ook in een bijlage inzicht gegeven van een indeling van de betrokken partners en professionals op de verschillende preventieniveaus (universele, selectieve, geïndiceerde en zorggerelateerde preventie). Zonder compleet te willen zijn. Tevens een uitleg wat de verschillende preventieniveaus betekenen.

6.

Waar willen we naartoe?

We willen komen tot effectieve / versterkte preventie in het sociaal domein. We doen dit vanuit een gelijkwaardige samenwerking met onze partners in het veld. Bottom-up aanpak. Preventie gericht op het welzijn van onze inwoners. Voorkoming, uitstel of verlaging van toekomstige zorgkosten. We bouwen voort op wat we al hebben. Vanuit inzicht en samenhang enerzijds en anderzijds vanuit gezamenlijke ambitie. Dit doen we o.a. langs de weg van het opzetten van preventienetwerken en de samenwerking vanuit de PreventieDriehoek (signalering en doorverwijzing). De middelen kunnen dan gerichter ingezet worden en doelen gesteld / gerealiseerd worden. Waarmee we het bestaande kunnen uitbouwen, versterken, ombuigen of heroverwegen (beleidsontwikkeling).

7. Acties We hebben samen met de beoogde PreventieDriehoek partners een startplan (voorloper van de Basisnotitie) besproken. Hiermee is de eerste stap gezet om de betrokken partijen mee te nemen in de basisnotitie die nu voorligt. Aan de hand van de waarom-, hoe- en watvraagstellingen zijn we tot een werkwijze gekomen om preventienetwerken verder op te kunnen zetten. 7.1

Samen voor preventie –inventarisatie, analyse, ambitie en richting (proces)

We willen komen tot een meer overzichtelijk geheel wat er allemaal op het gebied van preventie gebeurt, wie wat doet en waarvoor verantwoordelijk is (doelen, inspanningen, netwerk en middelen) en de onderlinge samenhang ertussen. Dit moet sociaal domein breed gebeuren. Dit houdt in dat we ook inventariseren bij aanpalende terreinen zoals onderwijs, sport en welzijn. Op basis van het geheel kunnen we de informatie analyseren op inhoud, opgaven en actoren. Het geheel toetsen we samen met onze partners in de PreventieDriehoek. Dan is het beeld compleet en krijgen we antwoord op de vraag “wat missen we?” Ondertussen blijven we in beweging. Er worden ook ‘tijdens de rit’ continu oplossingen bedacht die een preventief element in zich hebben. We willen voorkomen dat er ondertussen kansen en energie verloren gaan bij onze partners.

8.

Wat hebben we nodig?

In dit proces hebben we vooral ruimte en vertrouwen nodig. Hiermee bedoelen we onder andere bestuurlijk vertrouwen. Het is niet altijd direct zichtbaar wat de ‘opbrengst’ is van preventieve activiteiten. Maar ook ambtelijke medewerking. Preventie is van ons samen. Van belang is dat er

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

7

vanuit verschillende vakgebieden input geleverd wordt. Sociaal domein overstijgende acties kunnen het verschil maken om te voorkomen dat bijvoorbeeld duurdere zorg ingezet moet worden. Te denken hierbij valt aan het betrekken van kwetsbare inwoners bij verenigingen, waardoor participatie versterkt wordt. Daarbij is het ook van belang om een gerelativeerde verwachting te hebben van het opzetten van preventie netwerken en de signaleringsfunctie. Preventie werkt niet voor alle problemen. Het gaat er niet direct voor zorgen dat het beroep op duurdere voorzieningen substantieel afneemt. Kosten gaan vaak voor de baten uit. Preventie is niet in alle gevallen meetbaar, oorzaak en gevolg zijn op voorhand niet aan elkaar te verbinden. En er speelt mee dat de complexe omgeving van het zorglandschap aan verandering onderhevig is.

9.

Financiën

We maken geen extra kosten voor de start van de PreventieDriehoek en het Preventie Platform. We stellen eventueel te ontwikkelen beleid apart voor.

Bijlage •

Overzicht indeling partners West Maas en Waal naar preventieniveau.

Basisnotitie Preventie Netwerken 2021

8