8.2 Programmabegroting ODR 2022 getekend en vastgesteld 5 juli 2021
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2022
INHOUD Pagina
Voorwoord Inleiding AB-besluit
3 4 5
Beleid Besturingscyclus Missie, visie & koers Uitvoering koers - concernplan Ontwikkelingen & projecten
7 8 9 11
Financiën Begrotingsrichtlijnen Financieel resultaat Bijdrage per deelnemer
13 14 15
Programma’s Vergunningverlening Toezicht Advisering Ketentoezicht
17 18 19 20
Paragrafen Weerstandsvermogen Kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering
22 24 25 26
Bijlagen Opbouw uurtarief Overzicht baten en lasten Geprognotiseerde balans
28 29 30
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
2
VOORWOORD Met deze begroting geven wij u een doorkijk naar het jaar 2022. Een spannend jaar waarin veel staat te gebeuren.
2022 is het jaar waarin we met u verder willen werken aan de realisatie van de koers:
Allereerst denken we aan de ontwikkelingen als gevolg van de corona pandemie. 2021 is bijzonder gestart. Landelijk zijn er nog steeds veel besmettingen en daaraan gerelateerd ook slachtoffers. Tegelijk zien we ook hoopvolle tekenen van verandering. Het aantal vaccinaties stijgt en er komt weer iets meer ruimte.
“Samen werken we aan een veilige en duurzame leefomgeving. We vinden het belangrijk dat die leefomgeving ook prettig is: fijn wonen, fijn ondernemen en fijn leven. Initiatieven van inwoners en ondernemers beoordelen we met deskundigheid en gedrevenheid.”
Voor ons werk heeft de pandemie ook veel gevolgen gehad. We werken veel thuis en de werkzaamheden zijn sinds de tweede golf toegenomen. Het aantal vergunningaanvragen is gestegen. Gelijktijdig zijn ook de andere werkzaamheden meegegroeid. Of dit door zet in 2021 en 2022 is nu nog erg onzeker. We willen maximaal inspelen op deze ontwikkelingen en onze werkzaamheden hier goed op afstemmen. Een stevige uitdaging!
Alleen met elkaar kunnen we stappen zetten om dit te verwezenlijken. Partnerschap en dienstverlening staan hierin centraal. Samen met u, met de inwoners en bedrijven maar ook landelijke en regionale samenwerkingspartners willen we dit vormgeven. U mag hierbij hoge verwachtingen hebben. We willen immers steeds verder ontwikkelen en ons werk op een goede manier vormgeven.
Bovenop deze uitdaging zien we twee belangrijke nieuwe ontwikkelingen voor 2022. We denken aan de invoering van de omgevingswet en de wet kwaliteitsborging voor het bouwen. De afgelopen jaren hebben we ons voorbereid op de invoering van de omgevingswet. 2022 wordt een jaar waarin we zullen ontdekken wat goed gaat en wat we nog moeten verbeteren. Wordt het makkelijker om een vergunning aan te vragen? Lukt het om de participatie vorm te geven? Gaat het Digitaal Stelsel Omgevingswet werken? Kunnen we meer invulling geven aan het uitgangspunt “Ja mits”? Hebben burgers en bedrijven beter zicht op wat er in hun omgeving mogelijk is? Ook de wet kwaliteitsborging voor het bouwen komt er aan. We gaan met elkaar ontdekken of de private sector invulling weet te geven aan de gewenste kwaliteitsverbetering. Gaan bouwbedrijven hun nieuwe verantwoordelijkheid invullen? Krijgen inwoners en bedrijven een betere kwaliteit en zien we het aantal knelpunten bij de oplevering afnemen? Vragen die we nu nog niet met ja kunnen beantwoorden maar waarvan de hoop is dat het wel gaat gebeuren. Intussen zullen wij ook een andere rol krijgen. In plaats van dat we op de bouw te zien zijn, zullen we steeds meer dossiers gaan toetsen en achteraf corrigerend optreden.
Dit alles moet gebeuren in een periode waarin diverse deelnemers onder financiële druk staan. Wij voelen dit en we denken mee. Komend jaar denken we samen na over de verdere vormgeving van ons werk en het VTH beleid. Door risicogericht te werken proberen we de beschikbare capaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten. Bovendien blijven we kritisch naar ons zelf kijken. Daar waar we kunnen zullen we de uitvoering efficiënter vorm geven. Ook in deze begroting hebben we hieraan aandacht besteed.
Door samen werken zien we goede resultaten. We denken bijvoorbeeld aan de gezamenlijke aanpak van stikstof, de energiebesparingsmaatregelen en de ontwikkeling rond PFAS. Maatregelen waarbij we nadruk leggen op de structurele verbetering van ons milieu in combinatie met de leefbaarheid en bedrijvigheid die we met elkaar wensen. Graag werken we met u aan de verdere ontwikkeling en groei van ons mooie Rivierenland. Met vriendelijke groet, Namens het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst Rivierenland Anne Schipper Directeur
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
3
INLEIDING Voor u ligt de Programmabegroting 2022 van Omgevingsdienst Rivierenland (ODR). Hierin leest u hoe wij, samen met u, ook in 2022 een bijdrage leveren aan een prettige, veilige en duurzame leefomgeving in Rivierenland. Uitgangspunten De begroting 2022 is gebaseerd op de werkprogramma’s 2021 van alle deelnemers. In 2022 zullen de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking treden. Ten tijde van het opstellen van deze begroting zijn de financiële consequenties daarvan nog niet bekend. Bij het opstellen van de werkprogramma’s 2022, in het najaar van 2021, zal hierover meer duidelijkheid zijn. Financieel resultaat De programmabegroting laat een ontwikkeling van € 400.235 zien. Naast de indexatie van de prijzen en de lonen is er ook sprake van een efficiency voordeel. Het resultaat is toegelicht op pagina 14. Leeswijzer Eerst wordt toegelicht hoe de besturingscyclus van de ODR werkt en hoe de deelnemers daar invloed op hebben. Ook staan de actuele ontwikkelingen en projecten van ODR benoemd. Daarna leest u meer over het begrotingsresultaat en de bijdrage per deelnemer. Verder zijn de verplichte BBV programma’s en paragrafen opgenomen. Per programma leest u wat wij willen bereiken, wat we gaan doen en wat het kost. Er wordt ingegaan op de risico’s, onderhoudsbudgetten, investeringen, financiering en bedrijfsvoering.
Tenslotte staan in de bijlagen enkele financiële onderbouwingen, zoals het uurtarief.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
4
AB-BESLUIT Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Rivierenland, gezien het voorstel van het dagelijks bestuur tot vaststelling van de programmabegroting 2022, Besluit: 1. De gewijzigde begroting 2021 op basis van de aangeboden werkplannen 2021 vast te stellen; 2. De begroting van lasten en baten op de programma’s voor het jaar 2022 vast te stellen; 3. De meerjarenbegroting 2023-2025 voor kennisgeving aan te nemen.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het algemeen bestuur van 5 juli 2021.
de voorzitter,
de secretaris,
-------------------C.A.H. Zondag
----------------A. Schipper
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
5
BELEID - BESTURINGSCYCLUS - MISSIE, VISIE & KOERS - UITVOERING KOERS - CONCERNPLAN - ONTWIKKELINGEN & PROJECTEN
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
6
BESTURINGSCYCLUS Onderstaand schema laat zien hoe de deelnemers afspraken maken met ODR. En hoe zij de (financiële) voortgang kunnen bewaken van de afgesproken taken.
Productenboek, werkprogramma’s, kentallen De producten en diensten van ODR staan beschreven in het productenboek. De basis hiervoor is het VTH-beleid. Op basis van het productenboek bepaalt elke deelnemer welke producten en diensten men afneemt. Dit wordt jaarlijks vastgelegd in het werkprogramma en verwerkt in de programmabegroting.
Bestuur De samenstelling van het bestuur was per 1 januari 2021: Deelnemer
Bestuurslid
AB-lid
DB-lid
Gemeente Buren
Dhr. P.A.J.M. (André) van den Hurk
X
Gemeente Culemborg
Mw. M. (Monica) Wichgers
X
X
Gemeente Maasdriel
Dhr. J.H.L.M. (Jan Hein) de Vreede
X
X (plv vz.)
Gemeente Neder-Betuwe
Dhr. N. (Nees) van Wolfswinkel
X
X
Gemeente Tiel
Dhr. F. (Frank) Groen
X
Gemeente West Betuwe
Mw. S. (Sietske) Klein - de Jong
X
Gemeente West Maas en Waal
Dhr. R.G.M. (René) Cruijsen
X
Gemeente Zaltbommel
Dhr. C.A.H. (Kees) Zondag
X
Provincie Gelderland
Dhr. J. (Jan) van der Meer
X
X (vz.)
Managementrapportages per trimester Elk trimester ontvangen de deelnemers een managementrapportage. De managementrapportage geeft de voortgang van de werkprogramma’s weer. Levert ODR conform de afspraken of zijn er afwijkingen? De afwijkingen (meer of minder uren) worden toegelicht in de rapportage. Koers - concernplan Naast de werkprogramma’s beschrijft ODR per planperiode (3-5 jaar) hoe zij de koers en doorontwikkeling van de organisatie wil realiseren. Dit staat in het concernplan. De thema’s staan op de volgende pagina.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
7
MISSIE, VISIE & KOERS Onze missie – Waar we voor staan
Koers
De omgeving verandert. Dat stelt eisen aan ons en onze opdrachtgevers. We anticiperen op wijzigende wet- en regelgeving zoals de Omgevingswet, spelen in op maatschappelijke trends en dragen bij aan de realisatie van de ambities van de gemeenten en de Provincie. Dit doen wij uiteraard binnen de kaders die zij stellen. Samen werken we aan een veilige en duurzame leefomgeving. We vinden het belangrijk dat die leefomgeving ook prettig is: fijn wonen, fijn ondernemen en fijn leven. Initiatieven van inwoners en ondernemers beoordelen we met deskundigheid en gedrevenheid. Samenwerking met opdrachtgevers, partners en met inwoners en ondernemers, is daarbij onmisbaar.
Op 6 juli 2020 is de nieuwe koers ‘Van MEERwaarde voor u’ door het Algemeen Bestuur van ODR vastgesteld. Deze koers is opgesteld in overleg met bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgevers, keten en maatschappelijke partners, medewerkers en gemeenteraden.
Onze visie – Waar we voor gaan
- ons partnerschap te versterken - meerwaarde te bieden met onze dienstverlening
Omgevingsdienst Rivierenland heeft vergunningverlenende, toezichthoudende, handhavende (VTH) en adviserende taken op het gebied van de leefomgeving. We zijn en blijven een financieel gezonde uitvoeringsdienst die deze taken uitvoert. Dat willen we de komende vijf jaar steeds beter doen door: - ons partnerschap te versterken - meerwaarde te bieden met onze dienstverlening
Omgevingsdienst Rivierenland heeft vergunningverlenende, toezichthoudende, handhavende (VTH) en adviserende taken op het gebied van de leefomgeving. We zijn en blijven een financieel gezonde uitvoeringsdienst die deze taken uitvoert. Dat willen we de komende vijf jaar steeds beter doen door:
En door ons te focussen op onderstaande negen onderwerpen: 1. Nog betere dienstverlening 2. Verbinden van uitvoering en beleid 3. Aantrekkelijke werkgever zijn 4. Sensitiviteit ontwikkelen 5. Relaties intensiveren 6. Gelijk speelveld – iedereen gelijk behandelen 7. Kwaliteit is onze basis 8. Kennis ontwikkelen 9. Innoveren De borging van de koers en de manier waarop de ODR die wil uitvoeren is beschreven in het concernplan 2020-2025.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
8
UITVOERING KOERS - CONCERNPLAN CONCERNPLAN Op basis van de koers bepalen we de activiteiten voor de komende vijf. De activiteiten en projecten zorgen ervoor dat aan alle thema’s uit de koers aandacht wordt besteed. Dit leggen we vast in het concernplan. Op de volgende twee pagina’s leest u meer over de accenten voor 2021/2022.
……………………….
KWALITEIT ALS BASIS We blijven eraan werken dat we voldoen aan de kwaliteitscriteria. Naar verwachting verschijnt er in de loop van 2022 een nieuwe versie, die is aangepast aan de Omgevingswet. In 2021 starten we met het maken van een kwaliteitsbeleidsplan, wat naar verwachting doorloopt in 2022. We stimuleren dat er binnen ieder team continue aandacht is voor het verbeteren van de kwaliteit. Daaronder valt ook het schrijven en onderhouden van handboeken waarin de werkwijze is vastgelegd.
KENNIS ONTWIKKELEN
INNOVEREN Bij het thema ‘innoveren’ ligt het accent op het meer informatiegestuurd en het meer risicogericht werken. Daarnaast is de aandacht gericht op het vastleggen, slim benutten en beschikbaar stellen van informatie.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
In het opleidingsplan voor 2022 worden de prioriteiten bepaald op het vlak van ontwikkelen van kennis.
9
UITVOERING KOERS - CONCERNPLAN SENSITIVITEIT ONTWIKKELEN Sensitiviteit is één van de kerncompetenties van de ODR. We gaan hierop vanaf 2022 nadrukkelijk het accent leggen.
DIENSTVERLENING Afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in de verbetering van de klantgerichtheid. In 2022 ligt het accent op het realiseren van snellere vergunningverlening bij bouwaanvragen en op het automatiseren van statusinformatie aan aanvragers.
VERBINDEN UITVOERING EN BELEID In 2022 werken we met onze opdrachtgevers uit hoe we uitvoering en beleid nog beter kunnen verbinden. Ook gaan we jaarlijks en meer gestructureerd in beeld brengen welke landelijke trends en ontwikkelingen we zien op het vlak van milieu en bouw. In de tweede helft van het jaar gaan we in gesprek met de nieuwe Colleges over hun ambities en hoe we deze vanuit onze uitvoerende rol het beste kunnen ondersteunen.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
GOED WERKGEVERSCHAP We blijven in gesprek met onze medewerkers over hoe zij de aantrekkelijkheid van de ODR als werkgever ervaren en op welke punten verbetering mogelijk is. Daarnaast verkennen we in 2022 de mogelijkheid om aan een landelijke benchmark van overheidswerkgevers deel te nemen. Blijvend aandachtspunt is de profilering van de ODR als werkgever. Tot slot starten we in 2022 met Strategische personele planning, als instrument voor het blijvend investeren in de ontwikkeling van medewerkers.
RELATIES INTENSIVEREN Aan het intensiveren van de relaties geven we invulling door middel van een raadsagendacommissie, portefeuilleoverleg met bestuurders en themabijeenkomsten over onderwerpen die relevant zijn voor de koers voor breed samengestelde doelgroepen.
GELIJK SPEELVELD We organiseren eind 2021 of begin 2022 een themabijeenkomst over gelijk speelveld, waarin we ook bespreken welke ontwikkelingen we komende jaren rond dit thema zien en hoe we hiermee om kunnen en willen gaan.
10
ONTWIKKELINGEN & PROJECTEN STIKSTOF In 2020 werd duidelijk dat stikstof een vast onderdeel zou gaan worden van het werk van Omgevingsdienst Rivierenland. Het is anno 2021 niet meer weg te denken. Het staat nu in onze handboeken en brochures en in het stroomschema vergunningverlening. Ook is de stikstofkaart ontwikkeld, die bijdraagt aan de informatievoorziening richting gemeenten en helpt tijdens de vergunningverlening. De inbedding van stikstof in het interne proces is afgerond en in 2021 en 2022 is het tijd om ermee te gaan werken!
WKB In 2022 treedt de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Doel van de wet is het verbeteren van bouwkwaliteit door de positie van de particuliere en zakelijke bouwconsument te versterken. Het systeem van kwaliteitsborging maakt de aannemer verantwoordelijk voor de bouwkwaliteit, geverifieerd door een onafhankelijke kwaliteitsborger. De technisch bouwkundige toets voor eenvoudige bouwvergunningen wordt niet meer door de overheid, maar door een private partij (een kwaliteitsborger) uitgevoerd. Dit heeft
binnen ODR gevolgen voor zowel het proces van vergunningverlening als toezicht. Met het wegvallen van de bouwtechnische toets komen echter ook nieuwe taken naar de ODR toe; een risicobeoordeling, toezicht op de kwaliteitsborger, controleren van borging-, en toezichtplannen.
OMGEVINGSWET De Omgevingswet treedt per 1 januari 2022 in werking. We hebben ons hierop in de voorafgaande jaren in samenwerking met onze opdrachtgevers en ketenpartners zo goed mogelijk voorbereid. Maar ook na inwerkingtreding vraagt de Omgevingswet nog aandacht. We monitoren hoe de uitvoering verloopt en of onze werkwijze en de afspraken die we met opdrachtgevers of ketenpartners hebben gemaakt nog bijstelling behoeven. Om te zorgen dat medewerkers zich de nieuwe regelgeving goed eigen maken organiseren we besprekingen aan de hand van casuïstiek. Verder is van belang dat de transitieperiode in de regelgeving nog doorloopt tot en met 2029, omdat de gemeenten dan hun omgevingsplan volledig moeten hebben vastgesteld. PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
Uit recent onderzoek in opdracht van het Rijk blijkt dat er voor gemeenten (inclusief uitvoeringsorganisaties) in eerste instantie sprake zal zijn van financiële nadelen, en dat eventuele voordelen pas gaan ontstaan afhankelijk van en na het maken van beleidskeuzes in het omgevingsplan. We hebben dus nog meerdere jaren te maken met wijzigingen in lokale regelgeving, die we moeten vertalen naar de wijze van uitvoering. Hoe meer de gemeenten hierbij kiezen om deze wijzigingen geharmoniseerd qua tempo en inhoud in de regio door te voeren, des te beter en kosteneffectiever de ODR deze wijzigingen kan implementeren.
CORONAPANDEMIE Mocht de pandemie eind 2021 / begin 2022 onder controle zijn, dan is het gewenst om extra aandacht te besteden aan de effecten van de pandemie op onze medewerkers, de werkzaamheden die binnen de ODR zijn blijven liggen en de dienstverlening aan onze klanten. We denken dan bijvoorbeeld aan het voeren van gesprekken met alle medewerkers, het volgen van opleidingen, het wegwerken van eventuele achterstanden bij interne projecten, het afbouwen van verlof en het door ontwikkelen van de organisatie zodat de dienstverlening extra impulsen kan krijgen. 11
FINANCIËN - BEGROTINGSRICHTLIJNEN - FINANCIEEL RESULTAAT - BIJDRAGE PER DEELNEMER
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
12
BEGROTINGSRICHTLIJNEN In de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 5 oktober 2020 zijn de begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2022 en meerjarenraming 2023 - 2025 vastgesteld: 1. De begroting 2022 heeft als vertrekpunt het bestaande structurele beleid 2021. 2. Geautoriseerde beleidswijzigingen die consequenties hebben voor de begroting 2022 (en volgende jaren) worden in de begroting 2022 verwerkt. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van de meest actuele werkplannen. 3. De meerjarenraming wordt op basis van constante prijzen geraamd. 4. De raming van het percentage voor de lonen en prijzen voor het jaar 2022 worden gebaseerd op de percentages van het CPB genoemd in de septembercirculaire 2020: a. Voor de prijzen wordt het percentage voor de netto materiële overheidsconsumptie gehanteerd b. voor de lonen wordt de laatst bekende cao gehanteerd en voor de eventueel resterende tijd naar rato de loonvoet voor de sector overheid toegepast. Hierbij vindt afstemming plaats met de andere regionale gemeenschappelijke regelingen. 5. Onvoorzien wordt geraamd op € 45.000,-6. De deelnemersbijdrage wordt uitgesplist per programma. 7. Er wordt een budget begroot van 3% van de loonsom voor reiskosten, abonnementen en verzekeringen. 8. Er wordt een budget begroot van 2% van de loonsom voor opleidingen. 9.
Voor de overhead taken wordt uitgegaan van een minimaal benodigde overhead waarmee de organisatie op een kwalitatief goede manier wordt ondersteund. 10. Voor kennis en kwaliteit wordt een percentage van 5% van de formatie gehanteerd. PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
13
FINANCIEEL RESULTAAT Hieronder staan de mutaties van de begroting 2022 toegelicht: A.
Het begrotingstotaal 2022 na de structurele wijzigingen zoals opgenomen in de Bestuursrapportage 2020, is de basis voor de begroting 2022.
B.
Op verzoek van de opdrachtgevers zijn in deze begroting de aangeboden werkprogramma’s 2021 verwerkt. Hierdoor geeft de begroting een zo actueel mogelijk beeld.
C.
Conform de septembercirculaire 2020 gaan we voor 2022 uit van een loonstijging van 1,5%. Daarnaast is de verwachting dat de pensioenpremie en sociale lasten stijgen met 1,5%. Per saldo is de prijsontwikkeling van de loonkosten dus 3,0%. Dit percentage is afgestemd met de andere gemeenschappelijke regelingen in Rivierenland.
D.
E.
F.
Omschrijving
Bedrag
De prijsindexering van de goederen en diensten is ook gebaseerd op de septembercirculaire 2020. Hiervoor wordt een prijsontwikkeling van 1,4% gehanteerd. Dit percentage is afgestemd met de andere gemeenschappelijke regelingen. In Rivierenland
A.
Begrotingstotaal Berap '20
18.470.265
B.
Mutatie werkprogramma’s
42.588
C.
Ontwikkeling loonsom
470.156
Er is sprake van een efficiency voordeel op de overhead. Uit een analyse van het rekeningresultaat is gebleken dat we dit bedrag structureel kunnen besparen. Dit wordt teruggegeven aan de deelnemers.
D.
Ontwikkeling prijs
33.294
E.
Efficiency voordeel
-150.000
F.
Mutatie reserves
Als gevolg van de loonstijging zijn ook de storting en onttrekking aan de reserve personele regelingen aangepast.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
Begrotingstotaal 2022
4.198 18.870.500
14
BIJDRAGE PER DEELNEMER Deelnemersbijdrage
Ontwerp jaarrekening 2020
Primitieve Begroting 2021
Begroting 2021 na wijziging
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Gemeente Buren
2.629.946
2.614.656
2.544.718
2.594.589
2.594.589
2.594.589
2.594.589
Gemeente Culemborg
1.334.314
1.489.666
1.481.456
1.510.519
1.510.519
1.510.519
1.510.519
Gemeente Maasdriel
2.155.546
1.971.699
1.963.707
2.002.165
2.002.165
2.002.165
2.002.165
Gemeente Neder-Betuwe
1.725.535
1.833.847
1.872.130
1.908.870
1.908.870
1.908.870
1.908.870
902.525
998.048
973.586
992.523
992.523
992.523
992.523
Gemeente West Betuwe
4.143.974
4.085.098
4.097.406
3.894.121
3.894.121
3.894.121
3.894.121
Gemeente West Maas en Waal
2.157.927
2.224.071
2.203.270
2.246.460
2.246.460
2.246.460
2.246.460
Gemeente Zaltbommel
2.650.967
2.613.288
2.587.224
2.637.780
2.637.780
2.637.780
2.637.780
Provincie Gelderland
126.047
357.353
49.527
50.495
50.495
50.495
50.495
Provincie Gelderland (via ODRA)
219.773
-
299.462
305.325
305.325
305.325
305.325
Bijdrage Omgevingsdiensten
500.028
520.789
524.480
534.899
534.899
534.899
534.899
Subsidie archeologie
17.333
20.000
20.000
20.000
20.000
20.000
20.000
Externe Veiligheid
71.532
41.077
-
-
-
-
-
Overige baten
873.193
222.113
-
-
-
-
-
19.508.640
18.991.705
18.616.966
18.697.746
18.697.746
18.697.746
18.697.746
Gemeente Tiel
Totaal
De meerjarenraming is opgesteld op basis van constante prijzen. Hierin zit dus nog geen kostenindexatie opgenomen voor de periode na het begrotingsjaar.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
15
PROGRAMMA’S - VERGUNNINGVERLENING - TOEZICHT - ADVISERING - KETENTOEZICHT
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
16
VERGUNNINGVERLENING Wat willen we bereiken?
Wat mag het kosten?
Het inrichten van een prettige, veilige en duurzame leefomgeving. Begroting 2022
Wat gaan we doen?
Lasten*
€
4.522.558
De ODR handelt namens de gemeenten en provincie aanvragen van omgevingsvergunningen af. Dit gebeurt op een juiste, tijdige en kwalitatief goede manier.
Baten
€
5.767.701
Saldo voor mutatie reserves
€
1.245.143
Mutatie reserves
€
15.925
Saldo na mutatie reserves
€
1.261.068
Vergunningaanvragen worden binnen de wettelijke termijnen afgehandeld en meldingen worden beoordeeld op juistheid en volledigheid. Er wordt informatie verstrekt waarmee burgers en bedrijven hun plannen verder kunnen uitwerken.
* exclusief overhead
Baten
Dit alles met een goede manier van dienstverlening en communicatie. KPI’s
Resultaat 2020
Ambitie 2022
% actuele milieuvergunningen (op basis van leeftijd)
80%
≥ 80%
% tijdigheid, vergunningen
99%
≥ 99%
Bijzondere aandachtspunten • Implementatie Omgevingswet en Wkb. Bijzonder onderdeel hierbij is het voorbereiden op eventuele legesheffing voor aanvragen voor milieuactiviteiten • Verder implementeren maatregelen verbeteren dienstverlening, waaronder geautomatiseerde statusinformatie van aanvragen via internet • Samenwerking met afdelingen RO van gemeenten verder verbeteren ten behoeve van dienstverlening aan inwoners en bedrijven
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
17
TOEZICHT Wat mag het kosten?
Wat willen we bereiken? Het beheren van een prettige, veilige en duurzame leefomgeving.
Begroting 2022
Wat gaan we doen? De ODR houdt namens de opdrachtgevers toezicht op bouw en milieu weten regelgeving. Onder toezicht wordt verstaan het controleren van de naleving van bouw en milieuwet- en regelgeving bij particulieren en bedrijven. Te denken valt aan: toezicht risicovolle bedrijven, branchegericht toezicht, bodem, groen & ecologie en indirecte lozingen. Daarnaast: ruimtelijk toezicht, huisvesting arbeidsmigranten en ondermijning en klachten. KPI’s
Resultaat 2020
Ambitie 2022
% volledige naleving na 1e controle (Naleefgedrag) - Milieu
73%
≥ 73%
% van geplande bezoeken afgezet tegen geplande aantallen werkprogramma (bouw)
87%
100%
% van geplande bezoeken afgezet tegen geplande aantallen werkprogramma (milieu)
90%
100%
% klachten dat binnen 2 weken in behandeling is genomen en de vervolgactie is bepaald
73%
≥ 80%
% tijdige hercontroles o.b.v. hersteltermijn
84%
≥ 84%
Lasten*
€
3.993.059
Baten
€
5.299.155
Saldo voor mutatie reserves
€
1.306.096
Mutatie reserves
€
0
Saldo na mutatie reserves
€
1.306.096
* exclusief overhead
Baten
Bijzondere aandachtspunten • Activiteiten in een hogere risicocategorie worden intensiever gecontroleerd dan activiteiten in een lagere risicocategorie. De frequentie en het inrichtingenbestand zijn de basis voor het werkprogramma toezicht milieu. • Toezichtsplannen per bedrijf en brancheanalyses worden steeds bepalender voor de uitvoering van het toezicht. PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
• Signalen vanuit ketentoezicht vragen om maatwerk en een meervoudige aanpak; bestuursrechtelijke corrigerend, bestuursrechtelijk bestraffend en strafrechtelijk. • Implementatie Wkb en Omgevingswet
18
ADVISERING Wat mag het kosten?
Wat willen we bereiken? Het ontwikkelen van een prettige, veilige en duurzame leefomgeving.
Begroting 2022
Wat gaan we daarvoor doen?
Lasten*
€
5.157.827
De ODR verstrekt adequaat en kwalitatief hoogstaand advies op onder andere het gebied van bodem, archeologie, geluid, monumenten, flora en fauna en externe veiligheid. Dit gebeurt aan zowel de opdrachtgevers als voor de eigen ODR-processen. De ODR adviseert op juridisch vlak, en verzorgt namens de gemeenten de uitvoering van bezwaar- en beroepsprocedures, handhavingsprocedures en de afhandeling van WOB-verzoeken. De ODR verzorgt administratieve processen en beheert en ontwikkelt de applicaties waarmee dat gebeurt.
Baten
€
6.957.874
Saldo voor mutatie reserves
€
1.800.047
Mutatie reserves
€
0
Saldo na mutatie reserves
€
1.800.047
KPI’s
Resultaat 2020 (*)
Ambitie 2022
% van herstelde overtredingen na vooraankondiging
-
≥ 50%
% van herstelde overtredingen na handhavingsbesluit
-
≥ 80%
% externe adviezen, dat binnen de afgesproken termijn geleverd is
-
80%
* exclusief overhead
Baten
* De resultaten 2020 uit het oude VTH systeem geven geen correct beeld. Met ingang van 2021 gaan we werken met een nieuw systeem. We verwachten medio 2021 cijfers te presenteren.
Bijzondere aandachtspunten • Implementatie Omgevingswet in de teams Advies en Juridische Zaken. • Kennisontwikkeling zodat aansluiting blijft bij actuele (beleids-)ontwikkelingen op specifieke vakgebieden en jurisprudentie. • Doorontwikkeling Open Wave voor de hele ODR inclusief de aansluiting op de eisen die daar vanuit het DSO aan gesteld worden. PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
• Doorontwikkeling GEO informatie.
19
KETENTOEZICHT Wat willen we bereiken?
Bijzondere aandachtspunten
Het beperken van risico ‘s op grote milieuschade en ondermijning in de afvalstoffenketens.
•
Wat gaan we daarvoor doen? De ODR voert namens alle zeven Gelderse omgevingsdiensten het ketentoezicht in Gelderland uit. De aanpak van de risicoketens gebeurt planmatig en gefaseerd. Pas als de tactische (risico-) analyses daar aanleiding toe geven, starten interventies bij risicoactoren. Bij de ketenaanpak houden we rekening met het Omgevingsrisicobeeld Oost Nederland, met de prioritaire thema’s zoals die zijn benoemd in de Strategische Milieukamer (SMK), en met de specifieke regionale situatie. Hierbij wordt – via het delen van informatie en het gezamenlijk maken van risicoanalyses – samengewerkt met de zeven Gelderse omgevingsdiensten, de twee Overijsselse Omgevingsdiensten en met de externe handhavingspartners.
• • •
• •
Asbest: projectmatige aanpak en interventies o.b.v. landelijke afspraken en bottomup na behandeling in het GAIT (Gelders asbest interventieteam); Verontreinigde grond: interventies bij risicoactoren & evaluatie aanpak 2018-2021 Dierlijke bijproducten: gerichte interventies bij risicoactoren, samen met NVWA; Synthetische drugs: In RIEC-verband (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) met de Gelderse Handhavingspartners inzicht krijgen in indicatoren/kenmerken die wijzen op productie van synthetische drugs en op netwerken in de keten synthetische drugs en zicht krijgen op synthetische drugs gerelateerde locaties. Aanpak van een nieuwe keten o.b.v. de prioriteiten in het “Landelijk Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2021” Risicoanalyses op verzoek van deelnemende OD’s
Baten
Wat mag het kosten? Begroting 2022 Lasten*
€
509.980
Baten
€
673.016
Saldo voor mutatie reserves
€
163.036
Onttrekking reserves
€
0
Saldo na mutatie reserves
€
163.036
* exclusief overhead
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
20
PARAGRAFEN - WEERSTANDSVERMOGEN - KAPITAALGOEDEREN - FINANCIERING - BEDRIJFSVOERING
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
21
WEERSTANDSVERMOGEN Het weerstandsvermogen geeft inzicht in het risicoprofiel, de risico's en het gewenste weerstandsvermogen. De Notitie Risicomanagement en bepaling van het weerstandsvermogen 2015 is hierop van toepassing.
Tekort gekwalificeerd personeel: de toename van bouwactiviteiten leiden tot een groot tekort aan gekwalificeerd personeel. Inhuurkrachten zijn duurder dan eigen personeel en daardoor is er sprake van een financieel risico.
Risico’s
Tariefstijging inhuurkrachten: door de krapte op de arbeidsmarkt stijgen de kosten van inhuur krachten en tijdelijke medewerkers bovengemiddeld hard.
Omschrijving
Kansklasse
Bedrag
Kans
Risico
Beschikbaarheid gekwalificeerd personeel
3
202.500
50%
101.250
Tariefstijging inhuurkrachten
3
150.000
50%
75.000
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)
3
600.000
50%
300.000
Omgevingswet
3
365.000
50%
182.500
Hieronder worden de meest opvallende zaken toegelicht:
Bouwtaken West Betuwe
PM
Totaal geïdentificeerde risico’s Ongeïdentificeerde en kleine risico’s Benodigd weerstandsvermogen
658.750 1
658.750
10%
65.875 724.625
Weerstandsvermogen Omschrijving
Bedrag 31-12-2020
Algemene reserve
557.550
Reserve personele regelingen
125.000
Onvoorzien
45.000
Beschikbaar weerstandsvermogen
727.550
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen: Berenschot en ANG hebben een eerste analyse gemaakt van de gevolgen van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor gemeenten en omgevingsdiensten. Hier is het risico op geactualiseerd, waarbij rekening is gehouden met een snelle afbouw van externe constructeurskosten. Het resterende risico laat de mogelijk noodzakelijke afbouw van formatie zien. Omgevingswet: het financiële risico van de Omgevingswet is grotendeels afhankelijk van gemeentelijke beleidskeuzes. Uit recent onderzoek in opdracht van het Rijk blijkt dat er in eerste instantie sprake zal zijn van financiële nadelen voor gemeenten, en dat eventuele voordelen pas gaan ontstaan afhankelijk van en na het maken van beleidskeuzes in het omgevingsplan. Ook de mate van harmonisatie speelt hierin een belangrijke rol. Het structurele risico voor de milieutaken wordt hierbij door de ODR neutraal ingeschat. In 2022 zal naar verwachting wel extra tijd nodig zijn per zaak, omdat alles nieuw is en om voor milieu de dossiers om te zetten van inrichting naar milieubelastende activiteiten. De extra bodemtaken die van de provincie naar gemeenten gaan, brengen risico’s mee voor gemeenten. Het is nog onduidelijk of hiervoor ook budgetten vanuit het provinciefonds meekomen.
Bouwtaken West Betuwe: de gemeente West Betuwe heeft in april 2020 het besluit genomen om de vergunningverleningstaken voor bouwen weer te gaan beleggen bij de gemeente. De komende periode zal worden gebruikt om alle financiële en organisatorische gevolgen in kaart te brengen. Afhankelijk van de gekozen oplossingsrichting zullen deze variëren.
22
WEERSTANDSVERMOGEN Financiële kengetallen In onderstaand overzicht staan de kengetallen die voor de ODR gelden: Omschrijving
JR 2019
BGR 2020
BGR 2021
BGR 2022
BGR 2023
BGR 2024
Netto schuldquote
8,1%
15,2%
14,7%
13,9%
13,4%
12,6%
Solvabiliteitsratio
30,7%
19,5%
19,8%
20,1%
20,3%
20,5%
Structurele exploitatieruimte
6,5%
0,2%
0,2%
0,2%
0,2%
0,2%
Toelichting • Netto schuldquote: dit cijfer laat het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen zien. En geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. • Solvabiliteitsratio: dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de organisatie. • Structurele exploitatieruimte: dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een organisatie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
23
KAPITAALGOEDEREN De paragraaf kapitaalgoederen laat zien hoe ODR omgaat met, het onderhoud van, haar kapitaalgoederen en investeringen. ODR is sinds december 2018 eigenaar van een eigen pand, wat in 2019 verbouwd en in gebruik genomen is. Daarnaast zijn er ICT-eigendommen, zoals telefoons en software. Hierop is het volgende beleid van toepassing: - Nota activabeleid 2020 - Meerjaren onderhoudsplan 2020-2030
Onderhoudsbudgetten In de meerjarenbegroting is sprake van de volgende onderhoudsbudgetten voor het gebouw en terrein: Omschrijving
JR 2020
BGR 2021
BGR 2022
BGR 2023
BGR 2024
BGR 2025
Klein onderhoud
61.390
60.495
61.342
61.342
61.342
61.342
Groot onderhoud
41.172
41.913
42.500
42.500
42.500
42.500
Totaal budget
102.562
102.408
103.842
103.842
103.842
103.842
Het budget voor groot onderhoud is gebaseerd op het meerjaren onderhoudsplan (MJOP).
Investeringskredieten Voor 2022 staan geen (vervangings-)investeringen gepland.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
24
FINANCIERING De paragraaf financiering biedt inzicht in de financieringsactiviteiten van de ODR. Deze zijn bij de ODR vooral gerelateerd aan de aanschaf (2018) en verbouwing (2019) van het eigen pand. Hierop is het volgende beleid van toepassing: • Treasurystatuut 2012
Leningen Het Algemeen Bestuur heeft op 8 oktober 2018 het besluit genomen om maximaal € 4,05 mln externe financiering aan te trekken voor het huisvestingsplan. Tot op heden was het niet nodig om dit volledige bedrag aan leningen aan te trekken. Per eind 2020 betreft dit de volgende leningen: Bank
Start
Eind
Oorspr. bedrag
Rente
Jaarlijkse aflossing
NWB
2018
2038
2,5 mln
1,325%
125.000
BNG
2019
2039
1,0 mln
1,200%
50.000
Totaal
3,5 mln
175.000
De rentekosten van deze leningen worden als projectfinanciering toegerekend aan de huisvesting. Er zijn geen kasgeldleningen afgesloten. Voor 2022 zijn geen aanvullende leningen voorzien.
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
25
BEDRIJFSVOERING De paragraaf bedrijfsvoering beschrijft de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering.
Personeel en Organisatie In 2022 blijft er aandacht voor de arbeidsmarkt. Hoe kunnen wij ons als Omgevingsdienst beter profileren en trekken wij goed gekwalificeerd personeel aan. Het ziekteverzuim is de afgelopen jaren stabiel gebleven. Onze ambitie blijft om dit percentage rond de 5% te houden. We maken actief gebruik van een bedrijfszorgpakket. Hierdoor kunnen we snel schakelen met gespecialiseerde ondersteunde zorg om te zorgen dat de fysieke en mentale zorg gewaarborgd is. In 2020/2021 is er RI&E (Risico Inventarisatie en Evaluatie) uitgevoerd door een externe partij. Samen met de Ondernemingsraad is een plan van aanpak opgesteld waarin de verbeterpunten in 2021/2022 worden opgepakt.
ICT De ontwikkelingen op het gebied van ICT spelen ook in 2022 een belangrijke rol. In 2021 hebben we nieuwe bedrijfssoftware aangeschaft. Zowel een nieuw zaaksysteem, Open Wave als nieuwe software op het gebied van HRM (personeels- en salarisadministratie), financiële administratie en tijdregistratie. Het nieuwe systeem heet AFAS. 2022 staat voornamelijk in het teken van de doorontwikkeling van deze systemen.
Klanttevredenheid Om beter in te spelen op de behoeften van onze klant is de website in 2021 vernieuwd. Ook hier zal een verdere doorontwikkeling plaatsvinden. We blijven ook de klanttevredenheid meten en streven hier naar een stijging van de klanttevredenheid naar 82%.
Kwaliteit
Rechtmatigheid
De basis op orde en verder ontwikkelen van de kwaliteit van onze producten en diensten. Dat doen we multidisciplinair vanuit de processen. Deze ontwikkeling loopt en zal ook in 2022 verder worden doorgezet. Ons kwaliteitsbeleidsplan dient hiervoor als uitgangspunt.
Vanaf 2021 is het dagelijks bestuur zelf verantwoordelijk voor het rechtmatigheidsoordeel, De verantwoording wordt gecontroleerd door de externe accountant. Een verdere inbedding van dit proces heeft in 2022 de aandacht.
Juridische zaken De verdere inbedding en borging van de AVG / privacy binnen de organisatie blijft van belang. Bewustwording hoe om te gaan met privacy gevoelige informatie vraagt continue aandacht. Tevens registreren wij het aantal klachten. Ook in 2022 wordt ingezet om het aantal klachten (gegrond en ongegrond) op hetzelfde niveau te houden als de voorgaande jaren.
KPI’s
Resultaat 2020
Ambitie 2022
Klanttevredenheid ODR totaal (tevreden en zeer tevreden)
81%
≥ 82%
% overhead / totale kosten*
27%
25%
Ziekteverzuim
5,4%
≤ 5%
Ingekomen klachten
12
≤ 15
* Er is kritisch gekeken naar de benodigde overheadbudgetten, wat o.a. heeft geleid tot een efficiency voordeel (zie ook Financieel resultaat).
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
26
BIJLAGEN - OPBOUW UURTARIEF - OVERZICHT BATEN EN LASTEN - GEPROGNOTISEERDE BALANS
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
27
OPBOUW UURTARIEF Integraal uurtarief
Gedifferentieerd uurtarief
Voor de reguliere werkprogramma’s hanteert de ODR een integraal uurtarief op basis van de kosten van overhead en primair proces. Dit betreft het volgende tarief:
Voor de meerwerkprojecten hanteert de ODR een gedifferentieerd uurtarief op basis van een schaalindeling. Dit betreft de volgende tarieven:
Personeel overhead
Uurtarief
Personeelskosten
1.991.525
Opleidingskosten
162.140
Overige kosten
15.934
Tariefgroep 1 (t/m schaal 7)
Tariefgroep 2 (schaal 8 – 9)
Tariefgroep 3 (schaal 10 en hoger)
Overhead uurtarief
21,87
21,87
21,87
Productief uurtarief
48,12
59,31
74,22
Totaal uurtarief
69,99
81,18
96,09
Materieel overhead DVO's
906.903
Huisvesting, ICT en overige
1.453.745
Totaal overhead
4.530.247
Personeel primair proces Fte
153,43
Personeelskosten
13.685.528
Opleidingskosten
122.133
Overige kosten
11.279
Totaal primair proces
13.818.940
Uurtarief Overhead uurtarief
21,87
Productief uurtarief
66,72
Totaal uurtarief
88,59
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
28
OVERZICHT BATEN EN LASTEN Taak veld
Ontwerp jaarrekening 2020
Begroting 2021 na wijziging
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Programma 1 Vergunningverlening
7.4
1.114.462
1.723.933
978.567
1.207.516
980.042
1.231.419
980.042
1.231.419
980.042
1.231.419
980.042
1.231.419
8.3
3.856.455
4.956.416
3.632.116
4.458.975
3.542.516
4.536.282
3.542.516
4.536.282
3.542.516
4.536.282
3.542.516
4.536.282
Programma 2 Toezicht en handhaving
7.4
1.991.986
2.820.366
2.418.402
3.287.583
2.535.872
3.256.491
2.535.872
3.256.491
2.535.872
3.256.491
2.535.872
3.256.491
8.3
1.707.484
2.308.605
1.588.020
2.013.532
1.457.187
2.042.664
1.457.187
2.042.664
1.457.187
2.042.664
1.457.187
2.042.664
Programma 3 Advisering
7.4 8.3
3.135.088 1.885.162
4.647.158 2.353.444
2.972.643 1.943.640
4.463.372 2.518.526
3.195.034 1.962.793
4.442.437 2.515.437
3.195.034 1.962.793
4.442.437 2.515.437
3.195.034 1.962.793
4.442.437 2.515.437
3.195.034 1.962.793
4.442.437 2.515.437
Programma 4 Ketentoezicht
7.4
531.206
698.718
495.081
667.462
509.980
673.016
509.980
673.016
509.980
673.016
509.980
673.016
Algemene dekkingsmiddelen
0.5
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Overhead
0.4
4.140.563
83.049
4.652.302
0
4.497.947
0
4.497.947
0
4.497.947
0
4.497.947
0
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0.9
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Bedrag onvoorzien
0.8
Overzichten
0
0
45.000
0
45.000
0
45.000
0
45.000
0
45.000
0
Saldo van baten en lasten
18.362.405
19.591.689
18.645.591
18.616.966
18.726.371
18.697.746
18.726.371
18.697.746
18.726.371
18.697.746
18.726.371
18.697.746
Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
134.163
174.106
139.932
168.557
144.129
172.754
144.129
172.754
144.129
172.754
144.129
172.754
18.496.568
19.765.795
18.785.523
18.785.523
18.870.500
18.870.500
18.870.500
18.870.500
18.870.500
18.870.500
18.870.500
Resultaat Saldo van baten en lasten
1.269.227
0
18.870.500
0
0
0
0
Toelichting taakvelden Nummer: Omschrijving:
0.4
0.5
0.8
0.9
7.4
8.3
Overhead
Treasury
Bedrag onvoorzien
Heffing vennootschapsbelasting
Milieubeheer
Wonen en bouwen
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
29
GEPROGNOTISEERDE BALANS 2020
2021
2022
2023
2024
2025
Materiele vaste activa
4.175.870
4.123.409
3.971.435
3.779.461
3.673.095
3.491.728
Financiële vaste activa
0
0
0
0
0
0
Vlottende activa
3.615.031
2.243.974
2.154.143
2.132.822
2.041.986
2.024.899
Totaal
7.790.900
6.367.383
6.125.578
5.912.284
5.715.080
5.516.627
2.390.131
1.283.279
1.254.654
1.226.029
1.197.404
1.168.779
197.776
56.111
17.930
8.261
14.683
19.855
Langlopende schulden
3.200.000
3.025.000
2.850.000
2.675.000
2.500.000
2.325.000
Vlottende passiva
2.002.993
2.002.993
2.002.993
2.002.993
2.002.993
2.002.993
Totaal
7.790.900
6.367.383
6.125.578
5.912.284
5.715.080
5.516.627
Vaste en vlottende financiële vaste activa
7.790.900
6.367.383
6.125.578
5.912.284
5.715.080
5.516.627
Vaste en vlottende schulden
5.202.993
5.027.993
4.852.993
4.677.993
4.502.993
4.327.993
Saldo
2.587.907
1.339.390
1.272.585
1.234.291
1.212.087
1.188.634
-1.248.517
-66.805
-38.294
-22.203
-23.453
Activa
Passiva Eigen vermogen (*) Voorzieningen
EMU-saldo volgens balans
Mutatie - EMU saldo * inclusief saldo van de rekening 2020, en voorstel resultaatbestemming 2020
PROGRAMMABEGROTING 2022 ODR
30