8.2 Memo stand van zaken herijking gemeentefonds

MEMO AAN:

COLLEGE B&W

VAN:

TEAM FJZ

BEHANDELAAR:

B. JEURISSEN

ONDERWERP:

STAND VAN ZAKEN HERVERDELING GEMEENTEFONDS

DATUM:

13 FEBRUARI 2021

Toelichting proces Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft op 2 februari jongstleden bij de Raad voor het Openbaar Bestuur een adviesaanvraag ingediend voor de nieuwe integrale verdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 zoals die door de fondsbeheerders wordt voorgesteld. De Tweede kamer is hierover ingelicht. De minister vindt het belangrijk ook in breder perspectief naar de interbestuurlijke en financiële verhoudingen tussen het Rijk en gemeente, te kijken Fondsbeheerders zien het voorliggend voorstel als een verbetering. Knelpunten in Sociaal Domein zijn opgelost, verdeling van kosten sluit goed aan bij kostenpatroon gemeenten, eigen inkomsten zijn beter verevend en verdeelmodel is eenvoudiger. Er is sprake van voor- en nadeelgemeenten. Soms zijn er forse nadelige effecten, waarbij in het uiterste geval middelen voor specifieke gemeenten worden afgezonderd als gemeenten deze effecten zelf niet op kunnen vangen. Herverdeling is gebaseerd op onderzoekjaar 2017 en wordt nog geactualiseerd. Zo zal de VNG geconsulteerd worden op rekeningcijfers 2019. BZK vraagt voor 1 maart 2021 reactie van het ROB om vervolgens ook de VNG te consulteren. Definitieve besluitvorming over de invoering is aan het nieuwe kabinet. Voorlopige herverdeeleffecten per 1-1-2023 gebaseerd op peiljaar 2017: 1.

Bij het Sociaal Domein leveren kleinere gemeenten meer in ten opzichte van grote gemeenten. Nadelig voor WMW 2. Bij het Klassiek Domein is sprake van een hogere bijdrage van kleinere gemeenten. Voordelig voor WMW. 3. De correctie op de inkomsten OZB en overige eigen middelen is groter naarmate de gemeente groter is. Minder nadelig voor WMW

Effecten van voorlopige uitkomsten voor West Maas en Waal: 1. 2. 3. 4.

We ontvangen € 47 per inwoner minder in het Sociaal Domein. We ontvangen € 197 per inwoner meer vanuit het Klassiek Domein We worden voor € 71 per inwoner gekort vanwege Algemene Eigen Middelen We komen m.b.t. het woonplaatsbeginsel Jeugd € 6 per inwoner voordelig uit.

1

MEMO In totaal zouden we er op de voorliggende berekeningen uiteindelijk € 85 per inwoner vooruit gaan. Dit zou uiteindelijk resulteren in een bedrag van € 1,6 mln ! (19.324 inwoners a € 85). Onderstaande infographic bevestigd dit:

Vergelijking in de regio: Druten Maasdriel Beuningen Wychen Tiel West Maas en Waal

18.926 inw a -€ 45 25.030 inw a € 45 25.890 inw a € 19 41.110 inw a € 18 42.159 inw a -€ 1 19.324 inw a € 85

852k 1.126k 492k 740k 42k 1.643k

2

Nadeel Voordeel Voordeel Voordeel Nadeel Voordeel

MEMO

Kanttekening: Op basis van de notitie van 29 januari van het ministerie van BZK aan het ROB wordt een “ingroeipad” van € 15/per inwoner per jaar voorgesteld. Er volgt een evaluatie per 1 januari 2027, vier jaar na de invoerdatum. West Maas en Waal gaat er dus vier maal € 15 = € 60 op vooruit in 2026. De bedragen worden respectievelijk voor 2023 t/m 2026 + 289k, + 580k + 870k + 1.159k.

Wat zijn de oorzaken van de gunstigere uitkomsten voor West Maas en Waal ? Hiertoe zijn wat grove verklaringen: Vanuit het sociaal domein, neemt aandeel maatstaf inwoners toe, terwijl maatstaf jongeren en diverse aandachtgroepen afneemt. Vanuit het klassiek domein neemt het belang van bebouwing, bebouwingsdichtheid, aantal woonruimten en oppervlakte af terwijl schaalbedrag toeneemt. Nadere duiding van de oorzaken is nog niet voor handen. Aangezien de materie erg specialistisch is en deze operatie in gemeentefondsland nog nooit zo ingrijpend is geweest, kost dit nog wat tijd om dit te doorgronden. Er wordt nog nadere informatie, o.a. via een workshop van het VNG uitgewerkt. Daarnaast zal aan dit onderwerp de aandacht hebben van de media. Hoe nu verder ? Omdat het bestuurlijk traject nog niet is voltooid, kunnen we deze cijfers nu voor kennisgeving aannemen. In ieder geval kan het risico, zoals dat in het risicoregister was opgenomen, komen te vervallen, we worden immers een voordeelgemeente. Hoe een en ander bestuurlijk wordt afgehandeld door het nieuwe kabinet en hoe de actualisering naar het jaar 2019 uitvalt wachten wij af. Via de circulaires wordt u op de hoogte gehouden.

3