8.2 Jaarstukken 2021 GR Avri toezending gemeenten 12 april 2022 gewaarmerkt incl verklaring
Tekst van het document
Crowe Foederer B.V. Beukenlaan 60 5651 CD Eindhoven Tel. +31 (0)40 264 96 10 www.crowe-foederer.nl
PERSOONLIJK/VERTROUWELIJK Gemeenschappelijke Regeling AVRI T.a.v. de heer W. Brouwer Meersteeg 15 4191 NK GELDERMALSEN
Eindhoven, 13 april 2022 Dos.nr. 108247 / ref.nr. 5331848 Behandeld door: drs. P. Peters RA Geachte heer Brouwer, Inzake: controleverklaring jaarrekening 2021 Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarrekening voorzien van onze controleverklaring d.d. 12 april 2022 voor de Gemeenschappelijke Regeling AVRI. Wij bevestigen u akkoord te gaan met het opnemen van deze controleverklaring in de jaarrekening 2021, die overeenkomt met het bijgevoegde gewaarmerkte exemplaar. Een exemplaar van het jaarverslag dient te worden ondertekend en te worden vastgesteld door de leden van het Algemeen Bestuur. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat een afschrift van onze controleverklaring openbaar wordt gemaakt, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met deze jaarrekening. Indien u het jaarverslag en de controleverklaring opneemt op Internet, dient u te waarborgen dat het jaarverslag inclusief jaarrekening goed is afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat (“u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening”).
Vertrouwende u hiermede van dienst te zijn geweest en tot het verstrekken van verdere inlichtingen gaarne bereid. Hoogachtend, Crowe Foederer B.V. ValidSigned door mr. drs. H.W. Jansen RA RV op 13-04-2022
mr. drs. H.W. Jansen RA RV
Crowe Foederer B.V. Beukenlaan 60 | 5651 CD Eindhoven | K.v.K. nr. 17034844 | IBAN: NL56 INGB 0662864808 | BIC: INGBNL2A | B.T.W. nr. NL0015.94.540.B.11 Op onze dienstverlening zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin een beperking van onze aansprakelijkheid voorkomt. Deze algemene voorwaarden zijn bij de Kamer van Koophandel gedeponeerd onder nummer 17034844. Vestigingen: Eindhoven, Amsterdam, Bladel, Lelystad, Oostzaan, Roermond
JAARSTUKKEN 2021 Versie: DB vaststelling 30 maart
1
Pagina 2 van 75
INHOUDSOPGAVE
1 2
Inleiding .............................................................................................................................................................................. 4 Bestuurlijke samenvatting ................................................................................................................................................... 5
JAARVERSLAG 3 4 5 6
Programma Basispakket................................................................................................................................................... 10 Programma Pluspakket .................................................................................................................................................... 19 Programma Bedrijfsafval .................................................................................................................................................. 24 Programma Algemene baten en lasten ............................................................................................................................ 26
PARAGRAFEN 7 8 9 10 11 12
Lokale heffingen ............................................................................................................................................................... 29 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................................................... 30 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................................... 36 Financiering ...................................................................................................................................................................... 38 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................................. 41 Verbonden partijen ........................................................................................................................................................... 46
JAARREKENING 13 14 15 16
Overzicht baten en lasten ................................................................................................................................................. 50 Balans per 31 december 2021 en toelichting ................................................................................................................... 54 Investeringskredieten ....................................................................................................................................................... 68 Vaststellingsbesluit ........................................................................................................................................................... 69
BIJLAGEN Bijlage 1: Controleverklaring accountant ................................................................................................................................. 72 Bijlage 2: Afrekening btw Programma Basispakket met gemeenten ....................................................................................... 73 Bijlage 3: Baten en lasten per taakveld ................................................................................................................................... 74 Bijlage 4: Sisa bijlage ............................................................................................................................................................... 75
Pagina 3 van 75
1
INLEIDING
Terugblik 2021 We blikken terug op een bijzonder jaar 2021. De coronacrisis en de klimaatverandering hadden direct invloed op de maatschappij en het werk van Avri. De bijzondere weersomstandigheden hadden impact op de organisatie en haar mensen. In de tweede week van februari trok sneeuwstorm Darcy over het land met veel sneeuwval met op 7 januari een heuse sneeuwjacht. De vele sneeuw belemmerde de inzameling en ook andere taken konden met moeite uitgevoerd worden. De medewerkers van de gladheidsbestijding zette vol in op het sneeuwruimen. Op 18 juni trok een volgende storm over ons gebied met veel zware onweerbuien. Deze storm veroorzaakt veel schade in de openbare ruimte. Tot slot ontstond er door de warme, natte zomer groeizaam weer, waardoor er in korte tijd veel onkruid onstond. Bewoners en gemeenten hebben op enkele momenten wel gemerkt dat hierdoor de dienstverlening onder druk kwam te staan. Dankzij de inzet van ons personeel en de samenwerking met inwoners en gemeenten hebben we onze dienstverlening over het algemeen op peil gehouden en daarbij weer goede beleidsresultaten behaald. De druk op ons personeel is al lange tijd onverminderd groot. De arbeidsmarkt is krap en het ziekteverzuim hoog, bijvoorbeeld door corona. We hebben langdurig een extra beroep moeten doen op ons personeel om de dienstverlening te kunnen waarborgen en de inwoners van dienst te zijn.
We zijn daarom bijzonder trots op ons personeel. Met veel inzet en onder lastige omstandigheden hebben we de klus in 2021 geklaard. Positief financieel resultaat In de voorliggende jaarrekening 2021 zien we een positief resultaat, met name als gevolg van hogere opbrengsten afvalstoffenheffing en hogere opbrengsten grondstoffen. De verbetering in de opbrengsten van de grondstoffen wordt veroorzaakt door de inspanningen van het programma GRIP en de gunstige marktontwikkelingen. De marktontwikkelingen beschouwen we voorlopig als incidenteel vanwege de huidige mondiale ontwikkelingen, zoals de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne. Door het positieve financiële resultaat is ons weerstandsvermogen verbeterd, wat kan bijdragen aan meer prijsstabiliteit voor de toekomst. Successen 2021 We hebben veel bereikt in 2021, voor de organisatie en voor de bewoners. De afvalscheiding is weer verbeterd, ondanks de coronapandemie. Na de natte zomer is het gelukt om de beeldkwaliteit weer op peil te krijgen. En onze handhavers hebben naar volle tevredenheid met de veiligheidsdriehoek samengewerkt. Naast betere verwerkingscontracten wil Avri ook waarde toevoegen aan de grondstofstromen. Hiervoor hebben we vanuit de regiodeal subsidie toegekend gekregen voor drie projecten. De eerste voorbereidingen zijn gestart.
De drie projecten zijn: Waardetoevoeging bioafval (gft) Een textielsorteercentrum in samenwerking met Werkzaak Ingezameld plastic verwerken tot producten, in samenwerking met regionale partners. We hebben tegelijkertijd de structuur van de organisatie gewijzigd. We zijn daarmee beter voorbereid op de uitdagingen van de toekomst: actief werken aan prijsstabiliteit, circulariteit en een leefbare woonomgeving. Bedankt! Onze dank gaat naar de bewoners, dankzij hen is ook in 2021 een goed afvalscheidingsresultaat bereikt. Daarnaast was 2021 het laatste jaar van de bestuursperiode van dit Algemeen Bestuur. We willen het vertrekkende bestuur bedanken voor hun inzet en betrokkenheid in de afgelopen jaren. Op diverse onderwerpen zijn we samen opgetrokken met de ambtenaren van onze gemeenten. Onze dank voor deze constructieve samenwerking. En nogmaals grote waardering voor ons personeel, zij hebben zich flexibel opgesteld en loyaliteit getoond voor een schoon Rivierenland!
Walter Brouwer Directeur Avri
Pagina 4 van 75
2
BESTUURLIJKE SAMENVATTING
In deze bestuurlijke samenvatting gaan we nader in op de belangrijkste gebeurtenissen en resultaten van het afgelopen jaar. We beschrijven welke resultaten die we hebben behaalt binnen het basispakket dat we uitvoeren voor de alle 8 deelnemende gemeenten van de Avri, te weten Buren, Culemborg, Maastdriel Tiel, Neder-Betuwe, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Onder het basispakket valt het afval- en grondstoffenbeheer, inclusief handhaving op de afvalstoffenverordening. Vervolgens gaan we in op de plustaken die we voor de gemeenten Buren, Tiel, Neder-Betuwe en West Betuwe uitvoeren. Het gaat om o.a. het beheer van de openbare ruimte, handhaving op de Algemene Plaatselijke Verordening en de gladheidsbestrijding. Het positieve financiele resultaat van Avri krijgt aandacht in de paragraaf daarna. We sluiten deze samenvatting af hoe we ons verder hebben ontwikkeld.
Programma Basispakket Circulariteit: verdere daling aanbod restafval Samen met inwoners en gemeenten zijn in 2021 grote stappen gezet in het werken aan een schoon Rivierenland en het tegengaan van verspilling van grondstoffen. Ondanks de coronacrisis is er iets minder restafval aangeboden, zodat de dalende trend van de afgelopen jaren wordt voortgezet. Dat is te zien in grafiek 1. De doelstelling van de regiogemeenten was dat we 75 kg per inwoner per jaar zouden halen. Dat haalden we helaas niet. Het daalt wel al jaren, van 100 kg per inwoner in 2019, 82 kg in 2020 naar gemiddeld een kleine 79 kg in 2021. In het licht van de coronacrisis is dit is een goed resultaat. De landelijke doelstelling van 100 kg restafval per inwoner in 2020 was in onze regio al in 2019 bereikt.
Grafiek 1: Ontwikkeling hoeveelheid restafval per inwoner 2013-2021
Sinds de invoering van het project omgekeerd inzamelen weten de inwoners van Rivierenland Avri steeds beter te vinden. Dit vertaalt zich in aanhoudende drukte bij het klantcontactcentrum van Avri. Er komen vragen en opmerkingen per telefoon, email en social media. In grafiek 2 zijn de ontwikkelingen van de hoeveelheid (fijn en grof) restafval en het scheidingspercentage (84%) van de grondstoffen uit het huishoudelijk afval weergegeven. Na het invoeren van omgekeerd inzamelen in 2019 hebben we grote stappen naar de doelen gezet. Door de coronacrisis is deze trend nu afgevlakt.
Pagina 5 van 75
Kg restafval per inwoner
250
90% 80%
200
70% 60%
150
50% 40%
100
30% 20%
50
percentage grondstoffen
Scheidingspercentage grondstoffen
10% 0
0% 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 kg restafval totaal per inwoner per jaar
% scheiding
Grafiek 2: Scheidingsresultaten huishoudens
Programma Pluspakket Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Naast de klimaatverandering had vooral de coronapandemie in 2021 invloed op de dagelijkse gang van zaken bij het beheer van de openbare ruimte. De extreme weeromstandigheden en de invloed van het coronavirus hebben een zware wissel getrokken op de medewerkers. Over het geheel hebben we goede resultaten geboekt en voor een belangrijk deel de gewenste kwaliteit gehaald. We realiseren ons dat door de groeipiek van het onkruid bewoners en gemeenten de kwaliteit van de openbare ruimte soms anders hebben beleefd. We hebben er alles aan gedaan om zo snel mogelijk de kwaliteit weer op peil te krijgen. Wij zijn trots op de geleverde inzet van de medewerkers en de behaalde resultaten. Door de huidige financiële situatie zijn gemeenten genoodzaakt om hun uitgaven structureel te verlagen. De bij Avri ondergebrachte plustaken ontkomen niet aan deze bezuinigingen. Vaak krijgt Avri opdracht om de kosten zoveel mogelijk te reduceren zonder verlaging van de kwaliteit. En hoewel dit bij enkele diensten is gelukt, is het meestal niet mogelijk om de gewenste verlaging van de kosten te behalen zonder in te leveren op kwaliteit. Samen met gemeenten blijven we zoeken naar een zo goed mogelijke invulling van deze opdracht.
Inclusiviteit: iedereen telt mee Avri is er trots op een inclusieve en maatschappelijk verantwoorde organisatie te zijn; een organisatie waar ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een plek hebben en met plezier kunnen werken. Ook dit jaar heeft Avri werkervaringsplaatsen voor mensen uit kwetsbare groepen aangeboden, als springplank naar regulier werk. In 2021 ging het om 4 mensen die naar regulier werk zijn uitgestroomd. Daarnaast hebben 55 medewerkers met een WSW-indicatie en 16 medewerkers uit de participatiewet bijgedragen aan het positieve resultaat. Handhaving De coronamaatregelen hebben veel invloed gehad op het team Handhaving. De focus lag op de vraag vanuit de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid om te handhaven op het naleven van de coronarichtlijnen. Dit is ten koste gegaan van de reguliere handhavingstaken. In goed overleg met de gemeenten zijn de prioriteiten bepaald. De gemeenten en de Veiligheidsregio hebben diverse keren hun waardering uitgesproken naar de handhavers. Ook binnen Avri zijn we trots dat onze medewerkers een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan naleving van de coronaregels. Daarnaast hebben onze medewerkers ook overige handhavingstaken grotendeels kunnen uitvoeren.
Pagina 6 van 75
Positief financieel resultaat Externe factoren zoals rijksbelasting op de afvalverbranding, instortende mondiale grondstofmarkten en beleidseffecten (vervuiling van grondstoffen en afvaltoerisme) zorgen de laatste jaren voor forse financiële schommelingen en een stijgende afvalstoffenheffing. Niet alleen bij Avri, maar in heel Nederland. In de voorliggende jaarrekening 2021 zien we echter een positief resultaat. Dat bestaat uit zowel fors hogere baten afvalstoffenheffing als een fors hogere papieropbrengst. De hogere opbrengst afvalstoffenheffing is geheel het gevolg van een hogere aanslagoplegging (ook met terugwerkende kracht) door BSR en beter betaalgedrag van inwoners. De hogere papieropbrengst wordt verklaard door de substantiële stijging van de papiertarieven in 2021. Daarnaast zien we de opbrengsten van de grondstoffen verbeteren, mede door de inspanningen van de organisatie en de gunstige marktontwikkelingen. Deze trend beschouwen we voorlopig als incidenteel. Prijzen voor grondstoffen zijn hoog wegens de coronapandemie (door thuiswerken en lockdowns is er veel vraag naar verpakkingskarton) en recent de oorlog in Oekraïne. Het positieve resultaat is toegevoegd aan de voorziening basispakket. Daarnaast is ook de begrote risico-opslag in de tarieven afvalstoffenheffing (€ 12 per huishouden) van in totaal € 1 miljoen toegevoegd aan de voorziening basispakket.
Hierdoor stijgt het weerstandsvermogen van het basispakket naar € 3,2 miljoen. In tabel 1 is het jaarresultaat verklaard ten opzichte van de bestuursrapportage 2021. Bij de bestuursrapportage was het saldo van de baten en lasten van het programma basispakket nihil. In de jaarrekening is het voordeel ten opzichte van deze stand € 2,2 miljoen.
Resultaat basispakket t.o.v. stand bestuursrapportage Bedrag Bedragen x € 1 mln. Hogere verwerkingsopbrengsten (m.n. papier) 0,8 V Opbrengst afvalstoffenheffing basisdeel 1,0 V Overige, per saldo 0,4 V Totaal resultaat basispakket 2021 2,2 V Tabel 1: Verklaring jaarresultaat Basispakket t.o.v. bestuursrapportage 2021 Weerstandsvermogen en risico’s We hebben in 2021 de weg van financieel herstel ingezet door weerstandsvermogen op te bouwen tegen de risico’s die Avri loopt. In het verlengde van Avri worden die risico’s ook gelopen door de gemeenten. Door opbouw van financiële weerstand willen we meer prijsstabiliteit voor de toekomst realiseren. Dankzij deze koers en het positieve jaarresultaat is in 2021 een grote, eerste stap gezet op weg naar financieel herstel. De risico’s blijven echter onverminderd hoog. De stortplaats blijft veruit het grootste risico. In 2021 zijn in overleg met provincie, gemeenten en accountant goede stappen gezet om dit risico verder te beheersen. In de toekomst zullen we alle ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn, goed blijven volgen. Aan de gemeenten is gevraagd om richtinggevende uitspraken te doen, die worden verwerkt in de begroting van Avri. De meerjarenbegroting is erop gericht om het weerstandsvermogen de komende jaren verder op te bouwen. Het doel is het bereiken van een gezonde financiële positie.
Bedrijfsvoering In 2021 zijn we gestart met ons Strategisch Koersplan. Hiermee willen we onze relatie met onze bestuurders en inwoners versterken, onder meer door ze eerder te betrekken bij het maken van beleid. Dit doet ook recht aan de motie ‘houtskoolschets’, waarin de betrokkenheid van raadsleden bij de koers van Avri is beschreven, in het licht van de gemeentelijke duurzaamheids- en circulariteitsdoelen. Afgelopen jaar hebben we gemerkt dat de maatschappelijke waardering voor Avri groter wordt, met name onder bijzondere weersomstandigheden en tijdens de coronapandemie. Waardering voor het werk van onze medewerkers in het afval, de openbare ruimte en handhaving is heel belangrijk, ook onder normale omstandigheden. Herorientatie Avri Doen wat we altijd deden, is niet meer voldoende. Er is behoefte aan een trendbreuk met het verleden. We gaan ons ontwikkelen van lineaire afvalinzamelaar naar circulaire ketenpartner. Hierdoor verandert de rol en positie van Avri: de focus van alleen inzamelaar verschuift naar draagvlak bij inwoners en partnerschap in de keten. Om dat te bereiken werken we ook aan de efficiëntie, door een meer datagestuurde bedrijfsvoering. De uitdagingen en ontwikkelingen op het gebied van circulariteit, duurzaamheid en inclusiviteit zijn veelomvattend.
Tegelijkertijd is een wendbare, robuuste en voorspelbare bedrijfsvoering nodig om te blijven voldoen aan de behoeftes van gemeenten en inwoners. Avri heeft in 2021 een nieuwe strategie (Strategisch Koersplan 2021-2025 en de positionering) ontwikkeld waarin de uitdagingen en ontwikkelingen zijn vertaald naar opgaven voor de komende jaren én de manier waarop
Pagina 7 van 75
we die kunnen realiseren. De nieuwe strategie is tot stand gekomen met bijdragen van medewerkers van Avri, de gemeenten, raadsleden, inwoners en bestuursleden van Avri. Van de regio, voor de regio: maatschappelijk betrokken in de coronacrisis Ook dit jaar werden onze medewerkers in het afvalbeheer, het beheer van de openbare ruimte en handhaving aangemerkt als cruciale beroepsgroepen, die de samenleving draaiend moeten houden. We moesten onze werkwijze aanpassen en werkplekken anders inrichten. We hebben de risico’s op besmetting zoveel mogelijk beperkt. Alleen in november waren we door een groot aantal zieken helaas genoodzaakt een paar taken af te schalen. De milieustraat Culemborg werd enkele dagen gesloten, de frequentie van de gft-inzameling is enkele maanden verlaagd. De drukte op de milieustraten en de hoeveelheid zwerfafval was net als in 2020 hoog. Gelukkig merkten we ook dat de maatschappelijke betrokkenheid van inwoners bij het opruimen van zwerfafval steeds groter werd. Communicatie In 2021 waren veel communicatieactiviteiten gericht op de coronacrisis. Dan ging het enerzijds om het intern informeren van medewerkers over maatregelen, de impact op het werk en het onderling verbinding houden. Anderzijds besteedden we veel aandacht aan het informeren van inwoners en stakeholders over afvalinzameling in tijden van corona.
Ondanks de ‘corona-communicatie’ zijn we in 2021 doorgegaan met het verbeteren van de communicatie met inwoners. We willen naar een omslag in communicatie: van zender-gedreven naar inleving in de ontvanger en het van buiten naar binnen denken. Deze omslag in denken is ook intern zichtbaar geworden. Er is actiever ingezet op het informeren van medewerkers over ontwikkelingen binnen Avri. Ze krijgen op tijd de juiste informatie om hun werk te doen.
Pagina 8 van 75
JAARVERSLAG PROGRAMMAVERANTWOORDING
Pagina 9 van 75
3
PROGRAMMA BASISPAKKET
Het inzamelen en verwerken van huishoudelijke afvalstromen en grondstoffen.
3.1 Inleiding In het programma Basispakket zijn de diensten opgenomen die Avri uitvoert voor de acht regiogemeenten in Rivierenland. Avri geeft hiermee invulling aan de gemeentelijke taak van inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen én aan het Regionale Afval en grondstoffenbeheer Plan. In dit beheerplan zijn de ambities en speerpunten van de acht regiogemeenten op het gebied van afval en grondstoffen vastgelegd. In dit hoofdstuk gaan we in op de resultaten van het programma Basispakket. Daarbij willen we ook de brand in onze overslaghal in april noemen. Dankzij adequaat handelen van ons personeel is de brand tijdig gedetecteerd. Daardoor is geen persoonlijk leed ontstaan en bleef de materiële schade beperkt. De impact op de bedrijfsvoering was minimaal. Al met al hebben we in 2021 wederom bewezen dat de inwoners van Rivierenland ook in bijzondere omstandigheden op Avri kunnen rekenen. 3.2 Van Afval Naar Grondstof In 2021 voerden we het vastgestelde basispakket uit, waarbij de uitvoering van nieuw afvalbeleid voor een verschuiving in de dienstverlening heeft gezorgd. Avri legt de focus op de inzameling van meer en schone grondstoffen en werkt met een serviceprikkel op restafval. Zo worden inwoners gestimuleerd om meer grondstoffen en minder restafval aan te bieden. De resultaten van het omgekeerd inzamelen zijn ondanks de coronapandemie goed zichtbaar.
Zoals eerder gezegd, de hoeveelheid restafval blijft dalen. De doelstelling van de regiogemeenten was dat we 75 kg per inwoner per jaar zouden halen. Dat is niet gelukt. Het aanbod daalde van gemiddeld 100 kg per inwoner in 2019, 82 kg in 2020 naar gemiddeld een kleine 79 kg in 2021. In het licht van de coronacrisis is dit is een goed resultaat. De landelijke doelstelling van 100 kg restafval per inwoner werd al in 2019 bereikt. Het percentage gescheiden opgehaalde grondstoffen (zoals gft, papier, pbd en textiel) is ondanks de daling van het gemiddeld aantal kilo’s restafval per inwoner, gelijk gebleven. Dit komt enerzijds doordat ook het totaal gemiddeld aantal kilo’s aangeboden huishoudeliijk afval per inwoner licht is gedaald en door de afronding op nul decimalen (want feitelijk is er wel sprake van een lichte procentuele stijging van het scheidingsgedrag). In tabel 2 en grafiek 3 zijn deze resultaten weergegeven. Scheidingsresultaten huishoudens Avri gemeenten
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
kg fijn restafval per inwoner per jaar
129
129
121
120
116
90
69
67
kg grof restafval per inwoner per jaar
8
9
9
10
10
10
13
12
kg restafval totaal per inwoner per jaar
137
138
130
130
126
100
82
79
% scheidingsgedrag *
70%
70%
72%
72%
72%
77%
84%
84%
% scheidingsgedrag in Nederland
52%
53%
55%
57%
59%
61%
61%
n.n.b
* Het percentage huishoudelijk afval dat gescheiden wordt ingezameld en als grondstof wordt hergebruikt
Het betreft het scheidings% over alle afvalstromen uit het huishoudelijk afval. Tabel 2: Scheidingsresultaten huishoudens
Pagina 10 van 75
Kg restafval per inwoner
250
90% 80%
200
70% 60%
150
50% 40%
100
30% 20%
50
percentage grondstoffen
Scheidingspercentage grondstoffen
10% 0
0% 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 kg restafval totaal per inwoner per jaar
% scheiding
Grafiek 3: Scheidingspercentage grondstoffen huishoudens Incontinentiemateriaal en luiers De gemeenten Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel besloten in het eerste kwartaal van 2021 om per 1 januari 2022 te starten met de gescheiden inzameling van incontinentiemateriaal en (baby)luiers. Daarna is een inkoopprocedure (Europese aanbesteding) voor de aanschaf van containers en speciale luierzakken gestart. Ook zijn de locaties voor de containers in samenspraak met de gemeenten en inwoners bepaald, met een zienswijzeprocedure. In totaal zijn 58 semiondergrondse containers geplaatst. Inwoners van de deelnemende gemeenten kunnen hier sinds 1 januari gebruik van maken met de afvalpas. In Neder-Betuwe betalen inwoners per inworp, in de overige gemeente is een inworp gratis. De verwachting is dat de inzameling van incontinentiemateriaal en (baby)luiers een positieve invloed heeft op de hoeveelheid aangeboden restafval. Bevoegdheid aanwijzen locaties brengvoorzieningen Avri heeft samen met de gemeentelijke beleidsadviseurs onderzocht bij wie (Avri of gemeente) de bevoegdheid tot het aanwijzen van een brenglocatie het best op zijn plaats is. Deze bevoegdheid was bij Avri neergelegd vanwege de grootschalige plaatsing bij de invoering van het nieuwe afvalbeleid.
Ook in 2020 was Avri verantwoordelijk voor het aanwijzen van locaties en het daaraan verbonden bieden van rechtsbescherming (bezwaarschriften en beroepszaken). Er loopt momenteel nog één beroepszaak bij de Raad van State. Ondertussen hebben Avri en de gemeenten praktische afspraken gemaakt over de inspraak van bewoners bij de locaties van ondergrondse containers, zonder de bevoegdheid van Avri te verleggen. De afsprakken leggen we vast in een gebruikersovereenkomst die is afgestemd met alle gemeenten. Kwaliteit van de grondstoffen De vervuiling in de grondstoffen is na de invoering van omgekeerd inzamelen in 2019 toegenomen. Uit een recent onderzoek bleek dat de kwaliteit van de grondstoffen aan het verbeteren is. In de grafiek hieronder is de trendbreuk te zien in de vervuilingsgraad. Een uitzondering in deze grafiek is de vervuiling van glas. Deels wordt dat veroorzaakt omdat sinds halverwege 2021 de blikjes niet meer via de glascontainers ingezameld werden, maar via het pbd.
Pagina 11 van 75
Vervuilingsgraad 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% 2018
2019
2020
G F T en E
PAPIER
GLAS
TEXTIEL
2021 P M D verpakking
Grafiek 4: Vervuilingsgraad Tegelijkertijd laten recente (2022) sorteerproeven weer een stijging zien van de vervuiling van GFT en PMD (niet in bovenstaande grafiek verwerkt) . Bij deze sorteerproeven wordt veel nauwkeuriger, weliswaar steeksproefsgewijs, gekeken naar de vervuiling. Dit levert ook risico’s op voor de kosten van Avri. Deze risico’s zijn beschreven in de risicoparagraaf. Punt van bijzondere aandacht m.b.t. de vervuiling betreft de vervuiling van PMD. Omdat deze vervuiling landelijk stijgt komt de vergoeding vanuit het Afvalfonds onder druk te staan. Deze vergoeding wordt bepaald door de landelijke vervuilingsgraad en is daarom slechts beperkt beinvloedbaar door de vervuilingsresultaten van onze eigen regio. Coronacrisis Net als in 2020 was afvalbeheer gedurende de coronacrisis aangemerkt als cruciaal beroep. Afvalbeheer is noodzakelijk om de samenleving draaiend te houden. Om besmettingen te voorkomen werden de landelijke richtlijnen gevolgd. Voor medewerkers die niet thuis konden werken, hebben we ‘bubbles’ gevormd, die onderlinge besmetting voorkomen. Kantoormedewerkers hebben vrijwel allemaal het hele jaar thuisgewerkt. De situatie werd door alle medewerkers (uitvoerend en op kantoor) wel als zwaar ervaren. We zijn trots dat we het voor elkaar hebben gekregen. Helaas was het in november nodig om delen van onze taken af te schalen door personeelstekort.
De milieustraat in Culemborg is enkele dagen dicht geweest en de gft-inzameling werd verlaagd naar eens in de vier weken. Inwoners zijn extra geïnformeerd over de ze tijdelijke wijzigingen. Door de voortdurende coronacrisis en de krapte op de arbeidsmarkt wordt een zware wissel getrokken op ons personeel. Bij veel medewerkers is de rek eruit. Dat is te merken aan het ziekteverzuim en het verloop onder het personeel. Door krapte op de arbeidsmarkt zijn de opengevallen vacatures lastig in te vullen, wat weer meer druk op het huidige personeel legt. Handhaving Handhaving is ook in 2021 door de gemeenten ingezet op de noodverordening. Hierdoor is er minder inzet geweest op het controleren van schone afvalstromen en bijplaatsingen. Het resultaat is dat er in 2021 minder uren zijn besteed aan handhaving op de Afvalstoffenverordening (ASV). Het aantal acties1 is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2020. De meeste overlast wordt ervaren door bijplaatsingen. Meer dan de helft van de acties was daarom hierop gericht. Acties
Sancties
Waarschuwingen
Totaal
Afvalscheiding
360
34
394
Afval te vroeg / te laat aanbieden
74
29
103
Bijplaatsing
366
86
453
Illegale afvalinzameling
1
Onjuist aanbieden (grof) huishoudelijk afval
44
1 14
58 1009
Tabel 3: Aantal acties op de afvalstoffenverordening 2021 1
= interventies
Pagina 12 van 75
Milieustraten Door de coronacrisis merkten we ook dat onze milieustraten niet berekend zijn op grote drukte. Het aantal bezoekers steeg gemiddeld met 5% ten opzichte van 2020. De stijging is nagenoeg in zijn geheel te danken aan de milieustraat Tiel. Daar steeg het aantal bezoekers met 16% ten opzichte van 2020. Bij de overige milieustraten waren de bezoekersaantallen ten opzichte van het vorig jaar stabiel. In grafiek 5 zijn de aantallen bezoekers in beeld gebracht.
Grafiek 5: Aantal bezoekers milieustraten Avri
In 2021 is ook onderzocht of de milieustraten nog toekomstbestendig zijn. De eerste voorzichtige conclusie is dat de milieustraten niet meer toekomstbestendig zijn. 3.3 Pilots met verenigingen In 2021 is onderzocht of het schoonmaken van ondergrondse containers eventueel een alternatief zou kunnen zijn voor de inzameling van papier. Dit onderzoek is afgerond en wordt meegenomen in de discussie over dit onderwerp in 2022. Een andere pilot, de inzet van vrijwilligers bij een mobiele milieustraat, is door de coronacrisis niet gestart. 2021 is gebruikt om een aantal praktische zaken uit te zoeken. Zo zijn er afspraken gemaakt met de gemeenten over de inspraak bij het plaatsen van ondergrondse containers. Na onderzoek is gebleken dat invoering van de Best-tas niet succesvol zou zijn. En in lijn met de landelijke ontwikkeling wordt blik gelijk met het pbd ingezameld, in plaats van via de glasbakken. 3.4
Communicatie
Omslag in denken en doen In 2021 zijn we verdergegaan met het verbeteren van de communicatie met inwoners. We willen naar een omslag in communicatie: van zender-gedreven naar inleving in de ontvanger en het van buiten naar binnen denken. Deze omslag in denken is ook intern zichtbaar geworden. Er is actiever ingezet op het informeren van medewerkers over ontwikkelingen binnen Avri. Ze krijgen op tijd de juiste informatie om hun werk te doen. Het team Communicatie is gegroeid van een productieplaats van communicatiemiddelen tot een volwaardige adviesdiscipline. Die wordt aan de voorkant betrokken bij beleid en draagt bij aan het realiseren van doelen. Deze omslag wordt de komende jaren verder ontwikkeld. Als consequentie hiervan moesten de bezetting en expertise van het team Communicatie versterkt worden. Vooral de bezetting van het team was het afgelopen jaar een punt van zorg. Communicatie alleen is niet genoeg. De manier waarop we de dingen doen, is uitermate belangrijk voor het verkrijgen van draagvlak bij inwoners. En dat draagvlak hebben we hard nodig, voor het succesvol realiseren van onze doelstellingen voor Rivierenland. We hebben een omslag gemaakt in ons denken en doen. We hebben meer oog voor wie we willen zijn in onze opgave, voor wat we willen uitstralen en hoe anderen Avri graag zien.
Inwoners, gemeenten en andere partijen moeten weten wat ze van ons kunnen verwachten. Daarom is het Strategisch Koersplan 2021-2025 opgesteld en het positioneringstraject van Avri van start gegaan. In de paragraaf over de bedrijfsvoering beschrijven we het Strategisch Koersplan.
Pagina 13 van 75
Social media De communicatie is sterk gericht op social media en dat heeft een positief resultaat. De inzet van social media om inwoners, pers en andere stakeholders te informeren, wordt steeds effectiever en intensiever. We zijn gestart met een serie van 11 korte filmpjes en animaties. Daarmee willen we inwoners meer inzicht geven in diverse zaken die ons bezig houden. Enkele onderwerpen die aan bod komen zijn de afvalstoffenheffing, hoe het werkt op de milieustraat, de financiën van Avri en wat er wel en niet bij plastic hoort. De productie wordt in het eerste kwartaal van 2022 afgerond. Daarna worden de filmpjes en animaties ingezet via social media, onze website en andere kanalen. Ook de afvalcoaches en bijvoorbeeld KCC-medewerkers kunnen deze gebruiken als ondersteuning bij hun werk. Avri in het nieuws In 2021 kwam Avri veelvuldig in het nieuws. In het eerste kwartaal was er langdurige sneeuwval. Daardoor moest de dienstverlening tijdelijk worden stopgezet. Helaas waren er meer onderwerpen die lang in het nieuws waren en negatieve impact op het imago van Avri hadden. Daarbij ging het om de handhaving op afvalinzameling, de stortplaats Geldermalsen en het gebrek aan vertrouwen binnen het bestuur. We sloten het jaar af met het afschalen van de dienstverlening voor gft vanwege de uitval van medewerkers door corona en de quarantaine-regels.
Naast persaandacht waren dit veel besproken onderwerpen op social media. Ze leidden ook tot veel raadsvragen. In het voorjaar was er positief nieuws over de leerlingen van tien basisscholen uit Rivierenland. Deze leerlingen hebben een grote hoeveelheid elektronisch afval (e-waste) ingezameld tijdens de E-waste Race. In totaal zamelden de leerlingen maar liefst 6.267 oude elektronische apparaten in. Dankzij de leerlingen belanden deze apparaten niet in de verbrandingsoven, maar worden ze hergebruikt of gerecycled. Klantcontactcentrum Sinds de invoering van het project omgekeerd inzamelen weten de inwoners van Rivierenland Avri steeds beter te vinden. Dit vertaalt zich in aanhoudende drukte bij het klantcontactcentrum (KCC) van Avri. Er komen veel telefoontjes en e-mails met vragen. Ook zijn er veel vragen en reacties op social media. In 2021 zijn het KCC en het team Communicatie uitgebreid. Daardoor kon er beter en sneller gerageerd worden op vragen en opmerkingen. 3.5 Verklaring financieel resultaat De exploitatie van het basispakket laat over 2021 een fors voordeel zien. Dit positief resultaat komt door een hogere afvalstoffenheffing en een hogere papieropbrengst. In zekere zin heeft het risico van niet-beïnvloedbare marktontwikkelingen zich in 2021 in positieve zin gemanifesteerd in het resultaat van Avri. BATEN EN LASTEN PROGRAMMA BASISPAKKET 2021
Baten afvalstoffenheffing Baten verwerking grondstoffen Lasten uitvoering basispakket Totaal resultaat programma basispakket
begroting 2021
berap 2021
jaarrek 2021
verschil voordeel/ jaarrek-berap nadeel
27.383 3.440 -30.796 27
27.524 3.992 -31.516 0
28.535 4.781 -31.156 2.160
1.011 V 789 V 360 V 2.160 V
Tabel 4: Resultaat programma Basispakket vanuit stand bestuursrapportage 2021 (berap) Het resultaat op dit programma wordt toegevoegd aan de voorziening basispakket. In de lasten van de uitvoering van het basispakket is tevens de dotatie opgenomen van de risico-opslag van € 1.050.000,-. Dit bedrag is conform begroting toegevoegd aan de voorziening basispakket ter opbouw van het weerstandsvermogen. De totale dotatie aan de voorziening basispakket is daarmee € 3.210.000,3.5.1 Baten afvalstoffenheffing inhaalsl Met ingang van 2014 is de afvalstoffenheffing verdeeld in een basisdeel en een variabel deel. Het basisdeel is voor alle huishoudens van de Avri-gemeenten hetzelfde bedrag. Het variabel deel is afhankelijk van het aantal aanbiedingen restafval. De baten afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op de concept financiële verantwoording 2021 van Belasting Samenwerking Rivierenland (BSR). BSR verzorgt het opleggen en innen van de aanslagen en doorbetaling van de afvalstoffenheffing aan Avri. Meer informatie staat in paragraaf 7: Lokale heffingen. Afvalstoffenheffing Het voordeel op het basisdeel van de afvalstoffenheffing bedraagt € 975.000 (3,4% van het totale opgelegde bedrag) en het voordeel op het variabel deel bedraagt € 36.000 . Deze voordelen hebben meerdere oorzaken. In 2020 heeft de BSR een inhaalslag gemaakt.
Dit heeft ertoe geleid dat er in 2021 nog ruim € 100.000 aan aanslagen over 2020 is opgelegd. Daarnaast is er over 2021 bijna € 200.000 meer opgelegd dan bij de najaarsnota (van de BSR) voorzien. Als gevolg van verhuizingen en nieuwbouw is er altijd sprake van een werkvoorraad van aanslagen, die later worden opgelegd dan het jaar waar de aanslag betrekking op heeft. Ook inbaarheid laat een positief resultaat zien van € 400.000. Ongeveer de helft is te danken aan een
Pagina 14 van 75
lagere kwijtschelding. Daarnaast is er een lagere mate van oninbaarheid dan geprognosticeerd. De BSR geeft zelf aan dat zij de indruk hebben dat de pandemie als positief bij-effect heeft, dat de financiële situatie van veel burgers is verbeterd. Tot slot is voor wat betreft het variabele deel sprake van meer aanbiedingen dan begroot (zie tabel 5). Vermoedelijk is een deel van de extra opbrengsten structureel als gevolg van nieuwe aansluitingen in de regio. De hogere opbrengsten die een gevolg zijn van areaaluitbreiding en de verbeteringen in het invorderingsproces van de BSR beschouwen we als structureel (circa € 0,2 miljoen). De overige voordelen beoordelen wij als incidenteel. De prognoses van de BSR worden nauwgezet gevolgd en steeds verwerkt in de begrotingsbijstellingen. Gemiddeld aantal aanbiedingen restafval per huishouden Begroting
Berap
Jaarrekening
(1)
(2)
(3)
30 liter brengvoorz. hoogbouw
38,0
35,5
36,1
30 liter brengvoorz.
19,0
20,4
20,9
140 liter mini container
5,4
5,6
5,7
240 liter mini container
6,4
7,3
7,3
Tabel 5: Gemiddeld aantal aanbiedingen restafval per huishouden Nulaanbieders Na de invoering van het nieuwe afvalbeleid per 1 juli 2019 hebben we geconcludeerd dat er een stijging optrad van het aantal nulaanbieders. Nulaanbieders zijn bewoners die helemaal geen restafval aanbieden via een minicontainer of via een ondergrondse container. Avri heeft hierover overleg met de inzameldiensten aan de grenzen van ons verzorgingsgebied, zoals afvalstoffendienst ’s Hertogenbosch en Waardlanden. Onderwerpen zijn de tarieven op de milieustraten en het sluiten van de ondergrondse containers in hun gebied. Tot nu toe zien we een klein effect op de milieustraten, maar nog weinig effect bij de nulaanbieders. We zullen de ontwikkelingen blijven monitoren.
3.5.2
Baten verwerking grondstoffen
In tegenstelling tot 2020 zijn de baten van de grondstoffen meegevallen, met name door de hogere opbrengsten voor papier. Onduidelijk is of deze trend de komende jaren doorzet. De opbrengst voor papier is een wereldmarktprijs.
Grafiek 6: Ontwikkeling verwerkingsopbrengsten/kosten
Pagina 15 van 75
Nieuwe afspraken met verwerkers hebben ook geleid tot hogere baten, met name voor textiel. Er is ook een licht herstel te zien in de opbrengsten van de andere grondstofstromen. Deze voordelen zijn incidenteel en het is onzeker of de trend doorzet. In grafiek 7 is de ontwikkeling van de hoeveelheden grondstoffen over de afgelopen jaren te zien.
Grafiek 7: Ontwikkeling ingezamelde grondstoffen (ton/jaar) 2015-2021 Uit de grafiek blijkt een stijgende trend ten opzichte van 2020 voor de grondstoffen. Het gaat met name om gft (+5%), papier (+ 5%), pbd (+10%) en textiel (+4%). De stijging van de hoeveelheid gft wordt veroorzaakt door beter scheiden door inwoners. Daarbij is wel sprake van een hogere vervuilingsgraad. Ook bij de andere grondstofstromen zien we een hogere vervuilingsgraad. In bovenstaande grafiek is de ontwikkeling van gft wel opgenomen, maar deze grondstof levert geen inkomsten op. gft kost geld om te verwerken en wordt daarom in financiële zin verantwoord als verwerkingskosten. In tabel 6 zijn de opbrengsten uit de ingezamelde grondstoffen per fractie uiteengezet. De grootste financiële afwijkingen worden onder de tabel nader toegelicht. Baten grondstoffen in €
Kunststof verpakkingen en drankenkartons Textiel Oud ijzer Papier Overige fracties Totaal
begroting 2021
berap 2021
2.648 -27 160 521 138 3.440
2.164 321 290 990 227 3.992
jaarrek verschil 2021 2.239 350 351 1.629 212 4.781
75 29 61 639 -15 789
%
3,5% 8,9% 21,1% 64,6% -6,4% 19,8%
Tabel 6: Baten uit ingezamelde grondstoffen jaarrekening 2021 versus stand bestuursrapportage 2021 (berap) De opbrengst van de meeste grondstoffen is redelijk in lijn met de begroting. De procentueel grotere voordelen op textiel en oud ijzer worden veroorzaakt door hogere tarieven; het gevolg van schaarste door de coronapandemie. Papier Vooral de papiertarieven zijn gedurende het jaar steeds verder gestegen onder druk van de toenemende vraag. Door de coronacrisis is er vooral meer vraag naar karton, door de grote stijging van het aantal pakketten. Ten tijde van de bestuursrapportage is voorzichtigheidshalve rekening gehouden met een stagnatie van de tarieven, omdat de pandemie op dat moment onder controle leek te zijn. De prijs bleef echter verder stijgen, met deze extra opbrengst tot gevolg. De papierprijs was in 2020 nog geen € 30,- per ton. Ultimo 2021 was de prijs € 157,50 per ton. Bij de bestuursrapportage gingen
Pagina 16 van 75
we nog uit van een normalisering van de prijzen. Die heeft zich niet voorgedaan. Dit verklaart waarom de papieropbrengst in het basispakket over heel 2021 ongeveer 60% hoger ligt dan begroot. We gaan er op dit moment vanuit dat de ontwikkeling van de pandemie niet tot nieuwe lockdowns zal leiden. Daarmee zal de vraag en daarmee de prijs in de loop van 2022 normaliseren.
Grafiek 8: Ontwikkeling papierprijs Kunststof, blik en drankenkartons (pbd) Het Afvalfonds maakt nu zelf afspraken met verwerkers. De vergoeding is in 2020 vastgesteld en gelijk aan de eerdere vergoeding voor het inzamelen. De afrekening 2020 en 2021 hebben nog niet plaatsgevonden. Op basis van de huidige voorschotten 2020 gaan we er vanuit dat het eerder voorziene nadeel van € 400.000 (bestuursrapportage 2021) uitkomt op € 350.000. Textiel Vanaf 2021 hebben wij onder betere voorwaarden een jaarcontract afgesloten met een nieuwe verwerker. Net als bij papier zijn ook voor textiel de marktomstandigheden gunstig. We hebben maatregelen genomen om het vochtpercentage in het textiel sterk terug te dringen. Deze zaken hebben geleid tot een beter resultaat voor de opbrengsten van ons ingezamelde textiel. 3.5.3 Uitvoeringskosten In tabel 7 zijn de afwijkingen op de uitvoeringskosten ten opzichte van de bestuursrapportage 2021 uiteengezet. De belangrijkste afwijkingen worden na de tabel toegelicht. Mutaties kosten Basispakket t.o.v. bestuursrapportage 2021
ORT Kosten tractie Kwaliteitsverbetering grondstoffen Overige, per saldo BTW Totaal
voordeel/ Mutatie nadeel 137 v -400 n 322 v 164 v 137 v 360 v
Tabel 7: Mutaties kosten basispakket Onregelmatigheidstoeslag (ORT) Bij de bestuursrapportage is een berekening gemaakt van de hoogte van de nog uit te betalen onregelmatigheidstoeslag over 2014 tot en met 2021. Bepaalde onderdelen van deze nabetaling moesten echter nog nader worden uitgewerkt en berekend. De uiteindelijk berekening is lager uitgevallen. Kosten tractie Het nadeel op de kosten tractie wordt veroorzaakt door diverse factoren. Hogere tarieven voor brandstoffen hebben geleid tot een stijging van de totale brandstofkosten. Daarnaast is er sprake van enige vertraging in de aanschaf van nieuwe voertuigen. Hierdoor stijgen de kosten voor huur van materieel en de onderhoudskosten van het materieel.
Pagina 17 van 75
Kwaliteitsverbetering grondstoffen2 In de begroting 2021 is budget opgenomen om te investeren in kwaliteitsverbetering van de grondstoffen. In 2021 is met dat budget ingezet op communicatie en afvalcoaches. Door de krapte op de arbeidsmarkt bleek het lastig om de vacatures voor communicatie en de afvalcoaches in te vullen. Hierdoor zijn er ook geen kosten gemaakt voor de ontwikkeling van communicatiecampagnes. Ondertussen is een deel van de vacatures wel ingevuld. De besluitvorming over het invoeren van datagestuurd werken is uitgesteld naar 2022. Er resteert over 2021 nog een budget van € 322.000. Het voorstel is om dit bedrag te reserveren voor het verbeteren van de kwaliteit van de grondstoffen. Overige De post overige is een optelsom van een veelheid aan kleinere verschillen. De grootste is de onderschrijding op inzameling evenementen (€ 92.000). BTW Sinds de invoering van het BTW-compensatiefonds (BCF) mogen gemeenten de BTW die zij betalen over de activiteiten van de (wettelijke) afvalinzameling- en verwerking verrekenen met de burger. Avri berekent deze compensabele BTW voor de gemeenten door in het tarief afvalstoffenheffing, middels een opslag van 13,5%. Dit BTW-deel wordt berekend over de kostengrondslag van het basispakket en leidt rechtstreeks tot baten voor de gemeenten.
De BTW wordt jaarlijks met de gemeenten afgerekend op basis van de werkelijke kosten en opbrengsten in de jaarrekening. De voor- en nadelen in voorliggende jaarrekening leiden tot een voordelig BTW-effect ten opzichte van de bestuursrapportage voor Avri. Dat betekent voor de acht regiogemeenten een nadelig effect van € 137.000 ten opzichte van de bestuursrapportage. De daadwerkelijke afrekening is gebaseerd op de bevoorschotting (die is gebaseerd op de begroting) en bedraagt € 118.000. 3.6 Verantwoording baten en lasten De lasten van het programma Basispakket worden gedekt door de baten uit ingezamelde grondstoffen en baten afvalstoffenheffing. De opbouw van deze baten staan in paragraaf 7: Lokale heffingen. In tabel 8 worden de baten en lasten verder gespecificeerd en maken we de stortingen en onttrekkingen uit de reserves inzichtelijk.
BATEN EN LASTEN PROGRAMMA BASISPAKKET 2021 Lasten Lasten uitvoering basispakket BTW basispakket 13,5% tbv regiogemeenten Kwijtscheldingen * Verrekening positief exploitatieresultaat Totaal lasten programma basispakket Baten Verwerkingsopbrengsten grondstoffen Inzet voorziening tgv basispakket op begrotingsbasis Baten afvalstoffenheffing (bruto) * Exploitatieresultaat programma basispakket Totaal baten programma basispakket Saldo baten en lasten Gemeentelijke bijdrage Resultaat voor bestemming Onttrekking uit reserves Storting saldo naar voorziening basispakket Resultaat na bestemming
begroting 2021
berap 2021
jaarrek 2021
verschil voordeel/ jaarrek jaarrek-berap nadeel 2020
26.543 3.254 1.318 0 31.115
27.242 3.274 1.289 0 31.805
27.020 3.136 1.112 0 31.268
222 V 138 V 177 V 0 537 V
26.081 3.055 996 0 30.132
3.440
3.992
4.781
28.701 -26 32.115
28.813 0 32.805
29.647 0 34.428
789 V 0 834 V 0 1.623 V
2.962 63 23.633 1.824 28.482
1.000
1.000
3.160
2.160 V
1.000 50 -1.050 0
1.000 50 -1.050 0
3.160 50 -3.210 0
2.160 V 0 -2.160 0
-1.650 1.220 -430 430 0 0
Tabel 8: Baten en lasten programma Basispakket In het saldo van baten en lasten is de dotatie aan de voorziening van de risico-opslag van € 1.050.000,- nog niet meegenomen om het volledige bedrag wat in de voorziening basispakket, bestaande uit deze risico-opslag én het resultaat over boekjaar 2021, beide inzichtelijk te maken.
2
Voorheen “gedragssturing”
Pagina 18 van 75
4
PROGRAMMA PLUSPAKKET
De aanvullende activiteiten die Avri verricht voor gemeenten, zoals het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte (IBOR) en handhavingstaken.
4.1
Inleiding
In het programma Pluspakket zijn diensten opgenomen die individuele gemeenten in aanvulling op het basispakket contractueel van Avri kunnen afnemen. Dankzij dit pluspakket levert Avri een breed dienstenpakket voor de gemeenten. Dit dienstenpakket bestaat onder andere uit het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte (IBOR). Verder levert Avri diensten op het gebied van toezicht en handhaving op onderdelen van de APV. Daarnaast worden voor een aantal gemeenten afvalstromen uit de openbare ruimte verwerkt en worden extra inzamelrondes afval uitgevoerd. De taken uit het pluspakket worden tegen kostprijs aangeboden en eventuele voor- en nadelen worden – op basis van de afgesloten raamovereenkomst – verrekend met de gemeenten. Daarmee ligt het financiële risico bij de individuele gemeenten. Voor overige, kleine pluspakketopdrachten waarbij dit niet is overeengekomen, worden financiële resultaten verrekend met de reserve pluspakket van Avri. In 2021 is voor vier gemeenten de openbare ruimte onderhouden. Voor drie gemeenten zijn toezicht- en handhavingstaken in het kader van de APV uitgevoerd.
4.1
Terugblik Integraal Beheer Openbare Ruimte
Naast de klimaatverandering had vooral de coronapandemie in 2021 invloed op de dagelijkse gang van zaken bij het beheer van de openbare ruimte. Om de besmettingen te voorkomen werden de landelijke richtlijnen gevolgd. Voor medewerkers die niet thuis konden werken, hebben we ‘bubbles’ gevormd om onderlinge besmetting te voorkomen. De extreme weeromstandigheden en het coronavirus hebben een zware wissel getrokken op de medewerkers. Over het geheel hebben we goede resultaten geboekt en voor een belangrijk deel de gewenste kwaliteit gehaald. We realiseren ons dat bewoners en gemeenten dat soms anders hebben beleefd, vooral toen het onkruid hoog stond tijdens de groeipiek. Kwaliteit Het afgelopen jaar heeft het extreme weer een grote invloed gehad op onze werkzaamheden in de openbare ruimte. Daardoor zijn de kwaliteitsnormen niet altijd gehaald. Voorbeelden zijn de winterse omstandigheden in februari en het zware noodweer in juni. Daarnaast hebben we te maken gehad met vochtig en relatief warm weer in het tweede en derde kwartaal. Dit heeft geleid tot een groeipiek in het onkruid. Deze groeipiek was een landelijk verschijnsel. Daardoor ontstond krapte op de arbeidsmarkt en was extra inzet door inhuur maar beperkt mogelijk. Ook door afwezigheid van eigen personeel (corona) hebben we niet altijd aan de gewenste kwaliteit kunnen voldoen.
Met name onkruid op verharding en het zwerfvuil voldeden enige tijd niet aan de gestelde normen. De verwachting is dat we steeds meer te maken krijgen met extreme weersomstandigheden, waar wij in het dagelijks onderhoud rekening mee moeten houden. We streven er steeds naar om de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten aansluiten op deze ontwikkelingen.
Pagina 19 van 75
Kostenbesparingen gemeenten Door de huidige financiële situatie zijn gemeenten genoodzaakt om hun uitgaven structureel te verlagen. De bij Avri ondergebrachte plustaken ontkomen niet aan deze bezuinigingen. Vaak krijgt Avri de opdracht om de kosten zoveel mogelijk te reduceren, zonder verlaging van de kwaliteit. En hoewel dit bij enkele diensten is gelukt, is het niet mogelijk om de gewenste verlaging van de kosten te behalen zonder in te leveren op kwaliteit. Samen met gemeenten blijven we zoeken naar een zo goed mogelijke invulling van deze opdracht. Onderzoek Buren In 2020 heeft de gemeente Buren een evaluatie op de uitvoering van de IBOR-taken uitgevoerd. Daaruit bleek onder meer dat Avri de gevraagde kwaliteit levert en het werk overwegend binnen de jaarbegroting uitvoert. Ook is geconcludeerd dat de kosten voor het uitvoeren van de taken structureel toenemen. Bij vaststelling van deze evaluatie is besloten in 2021 een vervolgonderzoek uit te voeren. Dit onderzoek heeft inmiddels plaatsgevonden. Het eindrapport is besproken met het college van de gemeente Buren. Na de verkiezingen wordt het gepresenteerd aan de nieuwe raad. Door Buren wordt op dit moment nagedacht hoe zij het rapport met de andere IBOR gemeenten gaan delen. In het rapport wordt geconstateert dat Avri de afgelopen jaren veel kennis en ervaring heeft opgedaan omtrent het beheer van de openbare ruimte.
Daarnaast is Avri steeds beter in het adviseren van de gemeente Buren op tactisch niveau. De gemeente Buren heeft aangegeven dat er behoefte is aan meer kostenstabiliteit en flexibiliteit om mee- en tegenvallers te kunnen opvangen. Het advies is om te heroverwegen of Avri mag werken met een financiële buffer, waardoor mee- en tegenvallers over een langere periode tegen elkaar kunnen worden weggestreept.
4.2
Resultaten IBOR
Uitgezonderd de bestrijding van het onkruid hebben we aan de gestelde beeldkwaliteitsnormen voldaan. We hebben veel inzet moeten plegen op het zwerfvuil. Dit kwam vooral door intensief gebruik van de openbare ruimte door bewoners die thuis zaten vanwege de coronapandemie. Onderstaande grafiek toont het verloop van de beeldkwaliteit voor alle IBOR-gemeenten. De conclusie is dat de beeldkwaliteit in 2021 is verbeterd en ruim boven het afgesproken norm (tot max 10% onder niveau) is.
De vlindertuin in de gemeente Tiel
Pagina 20 van 75
Grafiek 9: IBOR verloop beeldkwaliteit
In onderstaande tabel is een korte samenvatting van de IBOR-resultaten (kwaliteit, meldingen en financieel resultaat) van 2021 per gemeente weergegeven. De beeldkwaliteit voldoet per gemeente aan de norm. In de gemeente Tiel is het percentage onder niveau hoger dan bij de andere gemeenten. Dit komt omdat er hier door het groeizame weer en het hoge verzuim van medewerkers op meerdere momenten te veel onkruid aanwezig was. Beeldkwaliteit
meldingen
financieel saldo
Gemeente
% boven niveau
% gewenst niveau
% onder niveau
aantal
onderschrijding t.o.v. bijgesteld DVO-budget
Buren West Betuwe Neder-Betuwe Tiel
72,40% 88,20% 49,50% 49,10%
26,50% 11% 50% 44%
1,10% 0,80% 0,50% 6,90%
2781 458 1873 4219
3,0% 2.4% 1.8% 0.9%
Tabel 9: Kwaliteit, meldingen en financiële resultaten per IBOR-gemeente. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden was voor 2021 een totaalbedrag van ruim 12 miljoen euro begroot. De gerealiseerde kosten (€ 12.171.000) liggen € 217.000 lager (ca 2%). Bij elke individuele gemeente hebben we te maken met een onderschrijding. In onderstaande grafiek is per gemeente de omvang van de DVO in beeld gebracht.
Pagina 21 van 75
Realisatie IBOR 2021 per gemeente totaal 12.171 (x 1.000)
Buren
2.770
Neder-Betuwe
5.314
West Betuwe
2.237
Tiel
1.850
Grafiek 10: Realisatie IBOR-gemeenten
In onderstaande tabel zijn de financiële resultaten per IBOR-gemeente weergegeven. Er is verschil tussen het begrote bedrag genoemd in de bestuursrapportage 2021 van Avri en de toegekende DVO-budgetten. Dat is ontstaan doordat de DVObudgetten van enkele gemeenten nog in de laatste maanden van het jaar zijn gewijzigd.
Budget en Realisatie IBOR 2021 (x1.000) 14.000 12.390
12.170
12.000 10.000 8.000 5.364
5.314
6.000 4.000
2.855
2.770
2.276
2.236 1.895
1.850
2.000 0 Buren
Neder-Betuwe
Tiel Budget
West Betuwe
Totaal
Realisatie
Tabel 10: Jaarafrekening DVO’s IBOR
4.3
Terugblik Handhaving
Het was een dynamisch jaar voor het team Handhaving. Door de professionaliteit en flexibele houding van de handhavers, hebben zij hun bijdrage geleverd aan de leefbaarheid binnen de gemeenten. Voor de gemeenten Culemborg, Tiel en Zaltbommel verzorgen we de handhaving op de algemene plaatselijke verordening (APV) en het fiscaal parkeren. Het team handhaving kende veel verloop van medewerkers. De goede ontwikkelmogelijkheden binnen Avri zijn daarvan een belangrijke oorzaak. Veel medewerkers hebben de stap gemaakt naar de politie. Eind 2021 was de volle formatie weer ingevuld.
Pagina 22 van 75
De invoering van de maatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken heeft op het team Handhaving veel invloed gehad. De focus lag op de vraag vanuit de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid om te handhaven op het naleven van de richtlijnen. In overleg met de gemeenten heeft Avri door het toezicht op de coronamaatregelen niet alle reguliere handhavingstaken kunnen uitvoeren. De gemeenten en de Veiligheidsregio hebben diverse keren hun waardering naar de handhavers uitgesproken. Ook binnen Avri zijn we trots dat we goede resultaten voor de gemeenten hebben behaald, ondanks het personeelsverloop en de pandemie.
4.4
Verantwoording baten en lasten
Tabel 11 bevat de baten en lasten en het resultaat van het programma Pluspakket over 2021. BATEN EN LASTEN PROGRAMMA PLUSPAKKET 2021
begroting GR Avri 2021
berap GR Avri 2021
jaarrekening GR Avri 2021
Lasten Integraal beheer openbare ruimte - via DVO Integraal beheer openbare ruimte - overige opdrachten Handhavingstaken Overige dienstverlening pluspakket Frictiekosten ontvlechting DVO Neerijnen Af te dragen vennootschapsbelasting Totaal lasten programma pluspakket
12.399 221 1.180 390 0 0 14.190
12.897 163 1.270 271 0 3 14.604
12.229 798 1.302 257 0 -3 14.583
-668 635 32 -13 0 -6 -20
V N N V N V V
11.196 473 1.277 235 6 4 13.191
Baten Integraal beheer openbare ruimte - via DVO Integraal beheer openbare ruimte - overige opdrachten Handhavingstaken Overige dienstverlening pluspakket Frictiekosten ontvlechting DVO Neerijnen Totaal baten programma pluspakket
12.399 221 1.180 400 0 14.200
12.558 163 1.241 291 0 14.253
12.172 798 1.302 274 0 14.547
-386 635 61 -17 0 294
N V V V
11.196 473 1.277 258 0 13.204
10 0 10 0 0 -10 0 0
-351 0 -351 101 48 0 0 -202
-37 0 -37 9 48 -20 0 0
314 0 314 -92 0 -20 0 202
V
Saldo baten en lasten Gemeentelijke bijdrage (o.b.v. bijdrageverordening) Resultaat voor bestemming Onttrekking uit reserves Onttrekking uit reserves (reserve Frictiekosten Neerijnen) Storting naar reserves (reserve Pluspakket) Storting naar reserves (Algemene bedrijfsreserve) Resultaat na bestemming
verschil voordeel/ jaarrek-berap nadeel
jaarrekening GR Avri 2020
V
V
13 0 13 0 6 -19 0 0
Tabel 11: Baten en lasten programma Pluspakket (in veelvoud van duizenden) Integraal beheer openbare ruimte – via DVO De uiteindelijke kosten zijn lager uitgevallen dan in de bestuursrapportage voorzien. Dit komt vooral door lagere kosten van werken derden, bij de diverse gemeenten. Integraal beheer openbare ruimte - overige opdrachten Aan overige opdrachten voor het beheer van de openbare ruimte is in 2020 een bedrag van € 798.000 besteed. Dit zijn opdrachten die buiten de afspraken uit de dienstverleningsovereenkomst als meerwerk aan Avri zijn verstrekt.
4.5
Verklaring financieel resultaat
Het financieel resultaat van dit programma is nihil. In beginsel worden alle baten en lasten binnen het pluspakket afgerekend met de gemeenten. Hierop zijn in 2021 twee uitzonderingen: • Bij de bestuursrapportage is besloten om een deel van de extra kosten vanwege de nabetaling ORT, voor een bedrag van € 48.000, te dekken uit de reserve frictiekosten Neerijnen. Er is in 2021 derhalve € 48.000 onttrokken aan deze reserve. • € 20.000 voordelig resultaat op het ophalen van extra gft en afvalstromen. Dit resultaat is inclusief een positieve vpb verrekening. Deze positieve vpb-last wordt veroorzaakt door het verlies op het programma Pluspakket. Het resultaat wordt conform de nota reserves en voorzieningen verrekend met de reserve pluspakket van Avri.
Pagina 23 van 75
5
PROGRAMMA BEDRIJFSAFVAL
De inzameling en verwerking van afval van bedrijven.
5.1
Inleiding
Avri voert in beperkte mate activiteiten uit voor bedrijven in de vorm van inzameling, inname en het laten verwerken van bedrijfsafval. De dienstverlening aan bedrijven is ondersteunend aan het basispakket. De activiteiten op het gebied van bedrijfsafval zijn gericht op het zo goed mogelijk benutten en inzetten van beschikbare productiemiddelen. Het programma Bedrijfsafval vormt een beperkt onderdeel van de bedrijfsvoering en de omzet. De positieve financiële resultaten worden al enkele jaren benut voor verlaging van de afvalstoffenheffing voor de inwoners. We zien nog altijd potentieel om dit aandeel in de toekomst te vergroten en daardoor de dekkingsbijdrage voor de inwoners van Rivierenland te verstevigen. Ons marktaandeel in het MKB is stabiel. Wij schatten dit op circa 20% van de markt in het Rivierenland. Die markt wordt door in totaal 6 partijen bediend. We onderscheiden ons op de markt door gescheiden inzameling van papier en plastic en gft mogelijk te maken, door bedrijven te adviseren en service te bieden. Daarnaast maakt dit programma het mogelijk om uiting geven aan de regionale maatschappelijke betrokkenheid van Avri. Door verbinding met het regionale bedrijfsleven en sponsoring in natura tijdens regionale evenementen wordt de zichtbaarheid van Avri in de regio vergroot.