7 Informatienota Transitievisie Warmte

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Transitievisie Warmte - Informatienota WAT-kaart en bewonersonderzoek

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen Openbaarheid

Z.032680 /160111 2 februari 2021 H.J. Peters Dhr. S. Michels 2 februari 2021 Fysieke leefomgeving Geen Openbaar

Kennis nemen van: De informatienota WAT-kaart en bewonersonderzoek Transitievisie Warmte 1. Aanleiding Tijdens de collegevergadering 16 juni 2020 is de startnotitie voor het opstellen van de Transitievisie Warmte vastgesteld. Op basis daarvan zijn we gestart met het tot stand brengen van de Transitievisie Warmte en het vormgeven en uitvoeren van bijbehorend proces. Tijdens het RTG van 27 augustus 2020 is met de gemeenteraad de afspraak gemaakt om periodiek de voortgang van de Transitievisie Warmte terug te koppelen. Op hoofdlijnen is de volgende planning afgesproken: -

27 oktober 2020: Startnotitie en uitgangspunten 24 november 2020: Communicatiestrategie 12 januari 2021: Algemene stand van zaken 9 februari 2021: Technisch/economische kaart (WAT-kaart)

In deze informatienota vindt u de informatie over de WAT-kaart en het uitgevoerde bewonersonderzoek met betrekking tot de Transitievisie Warmte. 2. Beoogd effect De gemeenteraad te informeren over de voortgang van de Transitievisie Warmte. 3. Informatie Achtergrond

In de RTG van 27 augustus 2020 is de Startnotitie voor de Transitievisie Warmte besproken. Hierbij is de afspraak gemaakt om periodiek de voortgang van de TW terug te koppelen. In deze informatienota wordt de WAT-kaart en het uitgevoerde bewonersonderzoek ten aanzien van de Transitievisie Warmte nader toegelicht.

Wat willen we bereiken

Het doel van het Rijk is dat richting 2050 de gebouwde omgeving aardgasvrij is. Dat betekent dat alle woningen en bedrijven dan op een duurzame manier verwarmd worden. Een grote en complexe opgave. Want dit raakt alle inwoners en ondernemers. Dat

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

? Doel

kunnen wij alleen maar realiseren door deze inwoners, ondernemers, huiseigenaren en andere partijen te betrekken. Alleen samen zorgen we voor een duurzaam West Maas en Waal. Wij hebben als gemeente een regisserende en faciliterende rol. Dit betekent dat wij de overstap naar duurzame energie in goede banen moeten leiden. Het is onze taak om voor elke wijk/dorp een plan te maken om van het gas af te gaan. Samen met betrokken partijen gaan we op zoek naar de beste alternatieven voor duurzame energievoorziening. Deze transitie gaat over het in beweging krijgen van alle inwoners en ondernemers van onze gemeente. Cruciaal is dat ze gaan meedenken daar waar mogelijk en uiteindelijk allemaal meedoen. Dat is een uitdaging. Enerzijds omdat er nog veel onzeker is qua technische oplossingen, financiële constructies, tijdspaden en wettelijke kaders. Anderzijds is nut en noodzaak nog lang niet tot iedereen doorgedrongen en denken veel van onze nuchtere inwoners ‘wie dan leeft, dan zorgt’.

Waar staan we nu? Stand van zaken

De afgelopen periode is er door de organisatie in samenwerking met diverse stakeholders en onze externe adviseur (Royal HaskoningDHV) gewerkt aan het in beeld brengen van de warmtebehoefte en de warmtebronnen in onze gemeente. Op 27 januari is een werksessie geweest (beleidsmedewerkers gemeente en externe stakeholders) om gezamenlijk de resultaten van de WAT-kaart te bespreken en te toetsen. Op 18 februari staat een zelfde sessie gepland voor de WANNEER-kaart. Daarnaast is in december 2020 een bewonersonderzoek uitgevoerd onder inwoners van onze gemeente (hierop hebben ruim 680 bewoners gereageerd) ten aanzien van de energie- en warmtetransitie.

Wat is de basis? WATkaart

Op basis van de landelijke gegevens (uit het Vesta-MAIS model) en aanvulling met lokale gegevens (afkomstig van de gemeente West Maas en Waal en de diverse stakeholders) is de WAT-kaart opgesteld. Deze informatie bestaat onder andere uit de warmtebehoefte van de gebouwde omgeving (woningen en utiliteitbouw) en de warmtebronnen die er in de gemeente West Maas en Waal aanwezig zijn. Figuur 1: Warmtevraag gebouwde omgeving

De WAT-kaart geeft op basis van de op dit moment geldende technische en financiële parameters alle kansrijke alternatieven voor aardgas per buurt weer. Het laat niet de enige en definitieve keuze voor het alternatief zien, maar de meest kansrijke oplossingen. De WAT-kaart is uiteraard sterk afhankelijk van de aanwezige bronnen in de nabije omgeving. Figuur 2: Beschikbare warmtebronnen

Op basis van de inventarisatie, zijn in de gemeente de volgende bronnen beschikbaar: - Aquathermie: duidelijk potentie voor TEO*, RWZI’s** en gemalen; - WKO***: potentie aanwezig, oplopend naar het westen; - Geothermie: in zuidwesten mogelijk kansen voor diepe geothermie (maar weinig vraag); - Restwarmte: zeer beperkt, enkele RWZI’s en rioolgemalen * TEO = thermische energie uit oppervlaktewater ** RWZI = rioolwater zuiveringsinstallatie *** WKO = warmte koude opslag

De WAT-kaart en de hieraan gekoppelde potentiële duurzame warmteoplossingen is geen statische weergave maar een dynamisch model. Technische oplossingen voor duurzame warmte zitten in een continu proces van ontwikkeling en innovatie. Het door de gemeente West Maas en Waal gebruikte model (Setup, Royal HaskoningDHV) stelt ons in staat om op deze ontwikkelingen in te spelen, nu en in de nabije toekomst. Op basis van de huidige stand der techniek en warmtebehoefte van de gebouwde omgeving is een individuele oplossing voor de woningen de optie met de laagste

maatschappelijke kosten. Ten aanzien van de oplossingen waar hernieuwbaar groen gas wordt ingezet, is dit uiteraard onder de voorwaarde dat er voldoende hernieuwbaar groen gas beschikbaar is. Figuur 3: Conceptversie WAT-kaart warmte oplossingen

Ter informatie is als bijlage bij deze informatienota is de “Verdiepende QuickScan Aquathermie Beneden-Leeuwen” toegevoegd. Hierin zijn we dieper ingegaan op de mogelijkheden en randvoorwaarden voor een mogelijke duurzame warmteoplossing. Dit is nadrukkelijk nog geen concreet plan, maar een eerste oefening voor een verdere verdieping van de warmtetransitie. Wat vinden onze inwoners

In de maand december 2020 is een uitgebreid bewonersonderzoek uitgevoerd naar de mening en vragen van onze inwoners op het gebied van energiebesparing, grootschalige duurzame energie en de warmtetransitie. Naar 3.500 adressen in West Maas en Waal is een uitgebreide vragenlijst gestuurd; daarnaast is via social media nog extra aandacht hiervoor gevraagd en konden inwoners deze vragenlijst via internet invullen. In totaal hebben 623 inwoners de vragenlijst volledig ingevuld; hierdoor is er sprake van een representatief onderzoek (minimaal n=400). De respondenten geven in hoge mate aan (92%) dat zij op de hoogte zijn van de doelstelling om in 2050 aardgasvrij te zijn. We hebben aan inwoners gevraagd wat zijn belangrijk vinden bij het zoeken naar een aardgasvrije oplossing voor de woning. Dit sluit goed aan bij de uitgangspunten voor de warmtetransitie in West Maas en Waal. Figuur 4: Wat vindt u belangrijk bij een aardgasvrije oplossing

Daarnaast hebben we aan inwoners gevraagd waar ze tegenop zien of zorgen over maken als het gaat om aardgasvrij maken van de woning. Ontzorging (het regelwerk), betaalbaarheid en financiering zijn hierbij belangrijke aandachtspunten. Figuur 5: Waar ziet u tegenop bij een aardgasvrij maken van de woning

Het betrekken van inwoners bij de warmtetransitie is zeer belangrijk onderdeel. In het onderzoek hebben we gevraagd hoe bewoners betrokken willen worden bij het maken van plannen naar aardgasvrij wonen. Figuur 6: Hoe wilt u bij de warmtetransitie betrokken worden?

Zoals ook in de communicatiestrategie is opgenomen, hebben inwoners er behoefte aan om vanaf het begin geïnformeerd te worden over de stappen naar aardgasvrij. In de komende maanden zullen we inwoners informeren over de stand van zaken van de warmtetransitie en de participatiestrategie, ook met het oog op de benodigde Wijkuitvoeringsplannen, vorm gaan geven.

Wat zijn de volgende stappen? Planning

Naast het technische/economische deel van de Transitievisie Warmte is het sociaal/maatschappelijke deel van groot belang. Door de Corona-crisis is het lastig (en soms onmogelijk) geweest om participatie met de gehele samenleving in gang te zetten. Met de professionele stakeholders (o.a. De Kernen en Alliander) hebben we wel regelmatig en uitgebreid contact gehad. Ook vindt afstemming plaats met buurgemeenten via de Regio Rivierenland en met gemeenten in het Land van Maas en Waal. In de communicatiestrategie is uitgewerkt hoe we de communicatie over en de (aanzet tot) participatie met de samenleving willen oppakken. Het bewonersonderzoek biedt ons waardevolle informatie waar vragen, onduidelijkheden, behoeftes en mogelijk ook weerstand zit ten aanzien van de energie- en warmtetransitie. Op basis hiervan gaan we in beeld brengen hoe we ook het sociaal/maatschappelijke deel van de Transitievisie Warmte vorm kunnen geven. Op dit moment is de planning om de Transitievisie Warmte na de zomer ter besluitvorming naar de Raad te brengen.

4. Kanttekeningen N.v.t. 5. Financiën De middelen zijn vanuit de Decembercirculaire 2019 door het Rijk beschikbaar gesteld en geoormerkt voor de Transitievisie Warmte. Voor de gemeente West Maas en Waal zijn er geen financiële consequenties. Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

P.G. (Perry) Arissen gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester