6 Informatienota Enquête duurzaamheid grootschalige energie

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Enquête grootschalige energie

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen

Z.053749 /165754 16 maart 2021 H.J. Peters mw.van Santen de Hoog 16 maart 2021 Fysieke leefomgeving - Infographic enquête grootschalige energie - Onderzoeksrapport duurzaamheid West Maas en Waal Openbaar

Openbaarheid

Kennis nemen van: Resultaten enquête zonne- en windenergie op hoofdlijnen 1. Aanleiding We staan in Nederland voor grote uitdagingen als het gaat om de verduurzaming van de gebouwde omgeving en het opwekken van duurzame energie. Ook als gemeente West Maas en Waal willen we, samen met onze inwoners en ondernemers, werken aan een duurzame toekomst. We staan aan het begin van een aantal langjarige trajecten om deze grote transities voor elkaar te krijgen. Burgerparticipatie speelt hierbij een belangrijke rol. We staan nog aan het begin van het (participatie)proces waarbij we stap voor stap en van grof naar fijn werken. Als onderdeel van het communicatie en participatieproces organiseren we regelmatig bijeenkomsten. Enerzijds om informatie te delen, anderzijds om informatie op te halen. Een andere manier om in beeld te krijgen wat er leeft in de samenleving is via het uitvoeren van onderzoek. Van 11 november t/m 10 december 2020 is inwoners gevraagd via een enquête (internetvragenlijst) hun mening te geven over drie grote duurzaamheidsthema’s: duurzaam wonen, aardgasvrij wonen en grootschalige energie opwekking met zon en wind. De resultaten geven ons een beeld van hoe inwoners op dit moment denken over deze thema’s (nulmeting). Via deze informatienota informeren wij u op hoofdlijnen over de resultaten van het thema grootschalige energieopwekking met zon en wind.

De onderzoekresultaten zijn verwerkt in een uitgebreide rapportage en een overzichtelijke infographic. Deze zijn als bijlage toegevoegd aan deze informatienota. 2. Beoogd effect De gemeenteraad te informeren over de resultaten van de enquête grootschalige energie. 3. Informatie Onderzoeksmethode en verantwoording Onafhankelijk onderzoekbureau Marintel voerde in opdracht van de gemeente een representatief onderzoek uit. Representatief betekent dat er genoeg inwoners ondervraagd zijn om een beeld te krijgen van wat er leeft in de gehele gemeente. Om tot representatieve resultaten te komen, moeten minimaal 400 inwoners deelnemen aan de enquête. We hebben daarom 3.500 inwoners per post

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

uitgenodigd om deel te nemen. Ook zijn inwoners via de gemeentelijke website, nieuwsbrief duurzaamheid, Maas & Waler en sociale media opgeroepen om de vragenlijst in te vullen. De enquête bestond uit twee delen. Deel 1 ging over duurzaam en aardgasvrij wonen en deel 2 over grootschalige energieopwekking met zon en wind. Respondenten kregen na de vragen van deel 1 de keuze om ook de vragen van deel 2 in te vullen. De centrale vraag bij het thema grootschalige energie was: Wat vinden inwoners opwekking van duurzame energie met zon en wind in de gemeente? In totaal hebben 731 mensen meegedaan aan de enquête. Hiervan hebben 487 mensen ook de vragen over het thema grootschalige energie beantwoord. Dankzij de enthousiaste deelname van zo veel inwoners aan dit onderzoek zijn de resultaten betrouwbaar en representatief. Met een betrouwbaarheidsinterval van 95% en foutmarge van 4,4% kunnen we uitspraken doen over de populatie; de inwoners van West Maas en Waal. Als voorbeeld: wanneer 50% van de 487 respondenten zegt grootschalige energie belangrijk te vinden, het percentage mogelijk tussen de 45,6 en 54,4 ligt. Resultaten op hoofdlijnen Belang van opwekking duurzame energie Een kwart van de respondenten vindt opwekken van duurzame energie met zonneparken en windmolens in de gemeente belangrijk. 22% Vindt het enigszins belangrijk en 16% vindt het heel belangrijk.

Een kwart van de mensen vindt het opwekken van duurzame energie in de gemeente niet of nauwelijks belangrijk. Wegen de voordelen van zonne- en windenergie op tegen de nadelen? Windmolens en zonneparken brengen voor- en nadelen met zich mee. Voor zowel windmolens als zonneparken geldt dat de helft van de mensen vindt dat de voordelen zwaarder wegen dan de nadelen of dat er balans is. Gemiddeld een derde vindt dat de nadelen zwaarder wegen dan de voordelen (voor wind is dit 36%, voor zonneparken 31%). De overige mensen laten deze afweging liever aan experts over (ongeveer één op de tien) of weten het niet (ongeveer één op de twintig). Figuur 1: Wegen de voordelen van windenergie zwaarder dan de nadelen?

Figuur 2: Wegen de voordelen van zonneparken zwaarder dan de nadelen?

Mogelijke locaties In de enquête is ook gevraagd waar de zonnepanelen en windturbines dan geplaatst zouden kunnen worden. Dit hebben we eerst gedaan aan de hand van stellingen, waarbij men aan kon geven of men het eens of oneens is (zie figuur 3). Figuur 3: Hieronder volgt een aantal stellingen over waar duurzame energie kan worden opgewekt. Geef aan in hoeverre u het eens of niet eens bent met deze stellingen.

Op de vraag of de gemeente energie moet opwekken met windmolens in het buitengebied geeft 49% van de mensen aan het hier (helemaal) mee eens te zijn. Zo’n 38% van de mensen is het hier (helemaal) niet mee eens en 13% staat er neutraal in. In de figuur is ook te zien dat een groot deel van de mensen (81%) vindt dat openbare gebouwen moeten worden voorzien van zonnepanelen. Over zonneparken aan de rand hun dorp zijn de meningen verdeeld: Zo’n 39% van de mensen is het (helemaal) eens met een zonneveld aan de rand van hun dorp en 40% is het hiermee (helemaal) oneens. De rest staat er neutraal in. Over een zonnepark aan de rand van natuur- of recreatiegebieden zijn minder mensen enthousiast: Zo’n 30% het hier (helemaal) mee eens en 53% is het hiermee (helemaal) oneens. 17% staat er neutraal in. Ook hebben we respondenten via een open antwoordmogelijkheid gevraagd wat men de beste plek in de gemeente vindt voor windmolens en / of zonneparken.

De meest genoemde open antwoorden voor windenergie waren: • In buitengebied / polders / ver van kernen / in dunbevolkt gebied - 130 maal genoemd • Geen geschikte plek - 101 maal genoemd • Langs rivieren / in uiterwaarden - 85 maal genoemd • Langs de N322 / Maas en Waalweg / provinciale weg - 69 maal genoemd De meest genoemde open antwoorden voor zonne-energie waren: • Op daken - 108 maal genoemd • Geen geschikte plek - 44 maal genoemd • In buitengebied / polders / ver van kernen / in dunbevolkt gebied - 23 maal genoemd • Langs de rivieren / in de uiterwaarden/ langs dijken - 11 maal genoemd

Voorwaarden We hebben de respondenten een aantal mogelijke voorwaarden voor opwekking van duurzame energie voorgelegd en hen gevraagd in hoeverre zij het hiermee eens zijn. Bijna driekwart van de inwoners van West Maas en Waal vindt het tegengaan van slagschaduw een voorwaarde voor plaatsing van windmolens. Een even grote groep vindt dat geld uit deze duurzaam opgewekte energie (deels) terug moet vloeien naar inwoners / de samenleving. Bijna de helft vindt het belangrijk dat inwoners mede-eigenaar zijn van zonneparken en windmolens, dat ze alleen mogen als ze het buitengebied versterken en dat zonneparken aan de rand van een dorp alleen op initiatief van inwoners mogen worden geplaatst. Figuur 4: Hieronder volgen mogelijke voorwaarden voor opwekking van duurzame energie. Geef aan in hoeverre u het ermee eens bent.

Daarnaast hebben we respondenten gevraagd hoe zij aankijken tegen de hoogte van windmolens. Het grootste deel van de mensen met een positieve houding ten aanzien van windmolens hebben de voorkeur voor weinig hoge windmolens ten opzichte van veel kleine windmolens (33%). Een ander deel van deze mensen laat die keuze graag over aan deskundigen (21%). Zoals ook te zien bij de overige vragen geeft 33% van de respondenten aan tegen windmolens in West Maas en Waal te zijn. Figuur 5: hoe hoger een windmolen, hoe meer energie de molen opbrengt en hoe minder windmolens nodig zijn om voldoende energie op te wekken. Wat vindt u…?

Wat kunnen we concluderen uit de resultaten Wat betreft het thema “opwekken van duurzame energie (wind en zon) in de gemeente West Maas en Waal” kunnen we op dit moment het volgende concluderen: - Het grootste deel, 63% van de mensen ziet het belang van het opwekken van duurzame energie met zonneparken en windmolens in onze gemeente. - Het grootste deel van de mensen heeft een positieve grondhouding ten opzichte van grootschalige energieopwekking met zowel zonneparken als windmolens in de gemeente. Zo’n twee-derde van de mensen geeft aan dat de voordelen op wegen tegen de nadelen, dat er balans is of dat ze het oordeel aan experts overlaten. Ongeveer de helft van de mensen geeft aan dat de gemeente energie zou moeten opwekken met windmolens in het buitengebied.

- Er bestaat ook weerstand tegen het plaatsen van windmolens of (extra) zonneparken in West Maas en Waal. Ongeveer één-derde van de mensen ziet het niet zitten om uiteenlopende redenen. Tegenstanders van windmolens en zonneparken wonen relatief vaker in het buitengebied. - Mensen hebben ideeën over mogelijke locaties en voorwaarden waaronder windmolens en zonneparken mogelijk zijn. - Men ziet naast voordelen ook nadelen van windmolens, de belangrijkste zijn horizonvervuiling, geluid en slagschaduw. - Men ziet naast voordelen ook nadelen van zonneparken, de belangrijkste zijn dat zonneparken veel grond nodig hebben, niet mooi zijn om te zien, niet goed zijn voor natuur, grond en/of biodiversiteit en de landbouwstructuur kunnen verstoren. Wat doen we met de resultaten? De enquête is ingezet als nulmeting. Het geeft een eerste beeld van hoe inwoners op dit moment denken over zonne- en windenergie in de gemeente. De resultaten van deze peiling nemen we mee bij het verder ontwikkelen van lokaal beleid voor grootschalige energie en het RES traject. De opgedane kennis geeft handvatten voor het verder inzetten van het participatieproces en de belangrijkste gespreksonderwerpen hierbij. Hoewel een groot deel van de inwoners een positieve grondhouding heeft ten opzichte van zonneparken en windmolens in de gemeente, heeft een aanzienlijk deel van de inwoners deze houding (nog) niet.

We weten nu beter waar inwoners zorgen over hebben. Het organiseren van een zorgvuldig proces met inwoners is de basis om uiteindelijk te komen tot grotendeels gedragen besluiten rondom het thema grootschalige energieopwekking. 4. Kanttekeningen nvt 5. Financiën nvt Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

P.G. (Perry) Arissen gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester