20260518 FD Vragen (aanvullend) Evaluatie pilotperiode Cirtex - beantwoording

Raadsvragen Aankruisen welk soort vraag het betreft

X

Omschrijving

Betreft Agendapunt:

(Aanvullende) Technische vragen over geagendeerde stukken

18

Mondelinge vragen van raadsleden (art. 35 RvO) Vragenkwartiertje Schriftelijke en Politieke vragen (Inclusief ingekomen stukken) Beantwoording gewenst schriftelijk Onderwerp

: Evaluatie pilotperiode Cirtex

Datum indiening

: 18 mei 2026

Indiener (Naam en fractie) : Cees Roffelsen FD West Maas en Waal Inleiding / Aanleiding Er is al jaren een spanningsveld tussen de gemeenteraden en verschillende GR-en. M.n. de Avri heeft verschillende participaties die niet direct met hun kerntaak, het inzamelen, verwerken en hergebruiken van afval te maken hebben. De coöperatie Cirtex, een samenwerkingsverband van de GR Werkzaak Rivierenland, de GR Avri en 2Switch, een private partij, is opgericht om textiel te verwerken en om vanuit het perspectief van Werkzaak Rivierenland mensen met achterstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar eventueel volwaardige arbeidsplaatsen. Door het instorten van de wereld textielmarkt is het businessmodel onder druk komen te staan. Vervolgens wordt in de evaluatie de doelstelling verbreed, om toch de coöperatie in stand te houden. Door de hybride koppeling van de textielmarkt aan de doelen van Werkzaakrivierenland, is het moeilijk om vanuit het perspectief van de Avri te beoordelen of voortzetting van de samenwerking verstandig is. Vraag en Antwoord 1. Wat zouden de kosten cq. Opbrengsten zijn als de Avri het textiel moet verwerken zonder Cirtex? Op deze vraag kan kort worden geantwoord dat de nu gegarandeerde prijs van inzameling en transport van € 0,15 voor de Avri vervalt. Uitgaande van 1,7 miljoen kilo ingezamelde textiel gaat het om een jaarbedrag van ca. € 255.000,-.

De verwachting is dat de transportkosten met tenminste € 65.000,- toenemen (omdat potentiële andere afnemers doorgaans veel verder weg zitten) en de opbrengst hoogst onzeker is (afhankelijk van de marktontwikkeling). 2. Wat is het kapitaalbeslag van de participatie voor de Avri in de coöperatie? Door de Avri is een lening verstrekt aan Cirtex ter grootte van € 350,000,-. Vanaf de start komt Cirtex haar verplichtingen na conform afspraak. De lening van € 350,000,-. is nu voor ca. € 105.000,- afgelost (incl. aflossing conform betaalritme: medio mei 2026). Mocht Cirtex op enig moment haar verplichtingen niet na kunnen komen, dan

Z.133322

beschikt Avri over de sorteerbanden en -machine. Deze inrichting zal de restwaarde van het niet-afgeloste deel dekken maar dit is natuurlijk afhankelijkheid van de markt. Zoals onder 1 al opgemerkt, ontvangt de Avri een gegarandeerde vergoeding van € 0,15 per kilo ingezamelde textiel (jaarbedrag van ca. € 255.000,-). Foor de afzet in de regio worden hogere transportkosten voorkomen en bovenal is er géén onzekerheid m.b.t. de opbrengsten van afzet in de markt voor het ingezamelde textiel. Als aanvulling merken we het volgende op. Hoewel de textielbranche de afgelopen jaren onder druk staat, zijn er meerdere (financieel) inhoudelijke, maatschappelijke en strategische argumenten om door te gaan met textielsortering en -verwerking. De Europese Unie stuurt (wetgeving) steeds sterker op hergebruik van grondstoffen en een circulaire economie. Textielinzameling en -sortering worden daardoor niet minder, maar juist belangrijker. Vanaf 2025 geldt in veel Europese landen een uitgebreidere verplichting voor gescheiden textielinzameling. Stoppen zou betekenen dat op een later moment opnieuw capaciteit moet worden opgebouwd, waarschijnlijk tegen hogere kosten en daarmee kan textiel voor Avri wel eens minder opbrengsten geven dan de € 0,15 nu. Daarnaast gaan de transportkosten weer toenemen doordat we textiel elders in het land moeten afzetten.

Zo brachten we voorafgaand aan Cirtex het textiel naar Zevenaar, Rotterdam en Deventer (besparing toen 65k). De 15 cent per ingezamelde kilo textiel is een afspraak vanuit de businesscase en staat vast. Bij textiel in de markt zetten zijn we weer afhankelijk van marktprijzen die fluctueren. Het voorkomen van hogere maatschappelijke kosten, wanneer textiel niet meer wordt gesorteerd, eindigt meer materiaal in de verbranding. Dit leidt tot hogere afvalverwerkingskosten, verlies van herbruikbare grondstoffen, extra CO₂-uitstoot en grotere afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen en hogere afvalstoffenheffing voor inwoners. De maatschappelijke kosten van stoppen kunnen daardoor uiteindelijk hoger zijn dan het huidige exploitatietekort. Ook de toenemende maatschappelijke druk op hergebruik neemt toe. Consumenten, producenten en overheden verwachten steeds vaker dat textiel wordt hergebruikt in plaats van verbrand. Het maatschappelijke draagvlak voor circulaire oplossingen groeit. Door nu te blijven investeren in sortering kan ervaring, kennis en infrastructuur behouden blijven en geven gemeenten hiermee een statement af in de meest vervuilde industrie namelijk de textiel. Marktontwikkelingen zijn vaak cyclisch. De textielmarkt heeft de afgelopen jaren last gehad van inflatie, goedkope fast fashion en hoge verwerkingskosten. Dit hoeft echter geen structurele situatie te blijven.

Innovaties in vezelrecycling, producentenverantwoordelijkheid en hogere grondstofprijzen in de wereld kunnen de economische positie van textielsortering juist verbeteren. Ook gezien deze beweging wordt hergebruik ondersteund met een door de overheid ingezette UPV Textiel. Een ander aspect is de strategische positie behouden in Rivierenland om de circulaire economie aan te jagen. Dit kan alleen als Gemeenten en organisaties nu niet stoppen, want daardoor verliezen we kennis, partnerschappen en logistieke structuren in de regio Rivierenland. Wanneer de markt aantrekt of regelgeving verandert, zijn organisaties die erin zijn blijven investeren beter gepositioneerd om daarvan te profiteren. Denk ook dat we vanuit samenwerking bedrijven (economie) als de Verschilmakerij, CLS Tex, Planq, etc en met VNO NCW een keten in textiel kunnen opzetten in Rivierenland/Gelderland en daarbuiten. Ook de provincie Gelderland stimuleert deze beweging en ziet de meerwaarde hiervan in. Zo is er nu voor de tweede keer een aanzienlijke subsidie verleend vanuit Op Oost. Op 30 januari was er een regio bijeenkomst over circulaire economie bij de regio rivierenland. Hierbij waren bestuurders van de Avri-gemeenten, de gedeputeerde van de provincie Helga Witjes en beleidsmedewerkers vanuit de gemeente WMW aanwezig.

Cirtex wordt dan ook gebruikt als vehikel om de circulaire economie aan te jagen, natuurlijk is er een grens aan deze doelstelling.

We denken nog steeds dat de huidige financiële tekorten (smalle businesscase) op zichzelf onvoldoende argument vormen om te stoppen met textielsortering. Gezien de toekomstige regelgeving, circulaire doelstellingen, maatschappelijke waarde en strategische positie kan juist worden beargumenteerd dat continuering noodzakelijk is, mits tegelijkertijd wordt gewerkt aan innovatie, schaalvergroting en kostenbeheersing. Daar zijn ze druk mee bezig.