2026-086 Bibliotheek Rivierenland - Jaaroverzicht 2025 West Maas en Waal (geanonimiseerd)
Tekst van het document
De Bibliotheek in beeld | Jaaroverzicht 2025 | West Maas Bibliotheek Rivierenland werkt voor negen gemeenten met 20 locaties. De rol van de bibliotheek is de afgelopen jaren flink veranderd. De bibliotheek is allang niet mee r een plek waar het alleen draait om lezen en lenen. Onze opdracht is aangevuld met maatschappelijke opgaven.
Bibliotheek Rivierenland heeft daarmee 4 koerslijnen: 1. De robuuste lok ale bibliotheek , als onze basis 2. De geletter de samenleving 3. Participatie in de informatiesamenleving 4. Een leven lang ontwikkelen
e
w
D
Op deze infographic vindt u onze resultaten over het jaar 2025. Wilt u meer lezen en uitgebr eid inzoomen op wat wij in 2025 voor de gemeenschap betekend hebben , scan dan links onderin de QR-code voor een inhoudelijk verslag in de Jaarrekening 2025.
lenen – verblijven – huiskamer – ontmoetingsplaats – werkplaats voor inwoners en community’s – vraagbaak voor iedereen die hulp nodig heeft – community gedreven dienstverlening in kernen en wijken – collecties.
Preventie laaggeletterdheid Boekstart en Gezinsaanpak 0-6 jaar In de thuissituatie versterken we met Leesplezier Thuis de vaardigheden van ouders in de taal en leesopvoeding van hun kind. Daarnaast zijn we op regelmatige basis aanwezig op het consultatiebureau waar we ouders voorlichten over het belang van voorlezen en taal.
52 0 2 42 02
2. 473 2. 446
1. 041 1. 070
22 20
Jeugd
Volwassenen
Organisaties
Trends en ontwikkelingen Sinds 2021 zien we een stijgende trend in het aantal leden , vooral jeugd. In heel Rivierenland zien we ook jaarlijks het aantal bezoekers toenemen. In 2025 stabiliseert dit. In 2025 waren er naast lokale promotie , wederom landelijke reclamecampagnes voor de brede dienstverlening van de bieb en het Informatiepunt Digitale Overheid. Dit heeft merkbaar blijvend effect. Sinds 2021 steeg het aantal uitleningen sterk. In 2025 stabiliseert dit verder. Uitleningen via de Online Bibliotheek blijven zichtbaar stijgen.
e
av i ss a be
Wij werken met onze medewerkers en vrijwilligers samen aan gelijke kansen ; goede basisvaardigheden dragen hieraan bij. De manier waarop we werken is ook sterk veranderd. We werken met landelijke programma’s , maar hebben deze aangepast aan de behoeften in ons werkgebied met steeds als kader de grenzen en beperkingen die we in onze specifieke omgeving ervaren. Voor ons betekent dit dat de afgelopen jaren onze programma’s hebben door ontwikkeld. Dit betekent dat we steeds beter inzicht hebben in de impact die we maken. Onze grootste doelgroep is hierbij jeugd. Waar je wieg staat bepaalt immers nog steeds welke kansen je krijgt. Omdat de middelen niet onbeperkt zijn hebben wij onze programma’s toegespitst op die doelgroepen die onze hulp het hardst nodig hebben. Hiermee werken we aan kansengelijkheid en het versterken van vaardigheden waardoor inwoners zich beter kunnen redden in de maatschappij.
2. Geletterde samenleving
ke
ht il o bi b te hn
Bezoekers en uitleningen in 2024 en 2025
60. 000
30. 000
30. 633
29. 396
10. 000
m
a az
de r fl e
z n
e ite a
pi c it r
a
P
a
m m ar
go r
P
Gezinsaanpak: Leesplezier Thuis nieuwe gezinnen bezocht
’
ni
8trajecten
g
afgeronde
ni
Ouders gesproken op het consultatiebureau en 69 boekcontacten met kinderen
e en
Ouder-kindactiviteiten , 150 kinderen en 68 ouders bereikt
od or ag an
Uitleningen 0-18
ed el e s
De Bibliotheek op school
Uitleningen 18+
Locatie Beneden-Leeuwen 21 uur per week open
Locatie Dreumel 7 uur per week open
3. Participatie in de informatiesamenleving Digitalisering en technologie hebben een steeds grotere impact op ons leven. Wie niet in staat is om digitale middelen te gebruiken kan niet of minder goed meedoen in de samenleving. Dit heeft effecten op de werkgelegenheid voor het sociaal functioneren en voor het contact met de e-overheid. Hierbij staat digitale inclusie centraal: Het is van belang dat iedereen kan meedoen en kan profiteren van digitalisering. Als bibliotheek zetten we ons hiervoor in met: •Informatiepunt Digitale Overheid •Spreekuren Eerste Hulp Bij Online •Diverse cursussen Digitale Vaardigheden
a s el e s b ev or er d
VoorleesExpress
Openingsuren 2025
27. 903
20. 000
Bezoekers
rg am m
40. 903
24. 998
0
o
Doormiddel van begeleidingstrajecten leesplezier met individuele leerlingen werken we aan resultaten op het gebied van leesplezier en lezen. Voor de leerlingen van 4 tot 12 jaar werken we in de groepen 3 , 4 en 6 op de basisscholen aan het bevorderen van het leesplezier.
50. 000 40. 321
rP
De Bibliotheek op School
4 65 14
70. 000
40. 000
di e h
Waal
1. De robuuste lokale bibliotheek
Ledenaantallen in 2024 en 2025
kr
en
38 235 61 5
Individuele leesgesprekken
170
kinderen en 32 ouders aanwezig bij 3 groepsbezoeken aan de bieb
l
ni v an
Kinderen bereikt via 127 Boek-op-maatgesprekken Klassikale lessen in de groepen 3 , 4 en 6 Trainingen deskundigheidsbevordering , 51 leerkrachten
-
j
0 1 8
Impact Lees meer over
impact van ons werk op de andere zijde.
,
,
•Maatwerk activiteiten
Digitale inclusie: Activiteitenprogramma basisvaardigheden
38 36 52 33
deelnemers , 5 cursussen digitale vaardigheden
Informatiepunt Digitale Overheid
93
hulpvragen beantwoord
deelnemers , 4 cursussen vanuit Mobiel Digi-Taalhuis
De bibliotheek is een plek voor leren , ontmoeting en ontwikkeling zowel non-formeel als informeel. Bezoekers doen er basisvaardigheden op , groeien door deel te nemen aan activiteiten en zien hun eigen vragen en behoeften terugkomen op de agenda. Samen met de (Digi)Taalhuizen in het werkgebied programmeren we maatschappelijke thema's die er echt toe doen in de regio. Het Digi-Taalhuis West Maas en Waal is een netwerkorganisatie. De bibliotheek is een van de partners hierin en zorgt voor de Taalpuntcollectie. De
taalhuismedewerker van de bibliotheek houdt de collectie up-to-date.
bezoekers spreekuren eerste hulp bij online deelnemers , 5 maatwerkactiviteiten
4. Een leven lang ontwikkelen
Impact Lees meer over impact van ons
werk op de andere zijde.
Daarnaast zorgt de taalhuismedewerker voor het werven van nieuwe taalvrijwilligers en ondersteunt zij de taaldocent van het ROC en levert een bijdrage aan promotionele activiteiten van het Taalhuis. ,
roP rag m m a aP r t ci
i
ap t ei e n z e l rf e zd a a m eh
id
Op deze infographic vindt u onze resultaten over het jaar 2025. Wilt u meer lezen en uitgebreid inzoomen op wat wij in 2025 voor de gemeenschap betekend hebben , scan dan deze QR-code voor een inhoudelijk verslag in de Jaarrekening 2025.
In de buurt Bibliotheek
vraaggericht: bibliotheekwerk
en
Rivierenland is er voor iedere inwoner
Beneden-Leeuwen
tot Appeltern,
Maasbommel
van
gemeente
West
Daarom
tot Altforst. In
Maas
Waal. Van
en
gemeente van dorpen is nabijheid geen vanzelfsprekendheid. eropuit: Maakplaats, de leescoach en de medewerker digitale vaardigheden als vaste gezichten in de kernen. van
trekken
in de kernen
een
met de mobiele
we
Culemborg
Buren
Neder-Betuwe
In 2025
werkten
vanuit de
community librarianship: aanwezig zijn, in de naai- en handwerkgroep Draadjes Praatjes gesprek gaan bij in Beneden-Leeuwen tot de Maakplaatsworkshop met jongeren in Altforst, van een drukbezochte Al-lezing voor de Leeuwense Vrouwenvereniging tot het mede opzetten van ontmoetingsplek Spelen Ontmoeten voor ouders en jonge kinderen. we
en
kerngedachte
aansluiten
wat
er
van
al leeft. Van
West
Tiel
Betuwe
Druten
Zaltbommel
Alphen, Altforst, Appeltern, Beneden-
De bibliotheek is niet alleen Voor
iedereen,
in elk
een
gebouw,
ze
is
een
beweging
door de
Leeuwen, Boven-Leeuwen, Dreumel, Maasbommel, Wamel
Maasdriel
gemeente.
dorp.
‚
©
\mpact
SPUK middelen
gemeente West Maas en Waal 2025 De activiteiten in gemeente West Maas en Waal zijn in 2025 mede mogelijk gemaakt door de SPUK-middelen voor -
inzet
bibliotheekwerk. Over de inzet van deze middelen is eerder separaat gerapporteerd in het ‘Eindverslag SPUK —
Bibliotheekwerk West Maas De
uitgevoerde
en
de financiële
en
Waal’.
activiteiten per kern, de samenwerkingen verantwoording zijn hier uitgebreid
beschreven. Voor wie meer wil weten over resultaten verwijzen we naar dat verslag.
onze
niet in voldoende
bij leerlingen
verbeteringen
zien.
weet waar
van
hen interessante boeken in de
steeg
41%
van
naar
hun
Bewustzijn en kennis van ouders ouders onderschrijven het belang van een goede taalontwikkeling. Als motivatie noemen zij onder meer schoolsucces, zelfredzaamheid, participatie in de samenleving en toekomstperspectief. Tweederde van de
ook waarde
Alle deelnemende
ouders is bekend met de bibliotheek als ondersteunende instantie op dit gebied, en ook BoekStart en het
eigen
Groeiend zelfvertrouwen
hun leesvoorkeuren verdubbelde Hoeveel
leerlingen thuis lezen
van van
bijna, 46,5%. overigens nagenoeg van
23%
bleef
Leerkrachten
zijn zich bewust van hun rol beginmetingen van leerkrachten blijkt dat zij zich al goed bewust zijn van hun invloed op het leesplezier van leerlingen. Ze zien zichzelf vooral als rolmodel, maar hechten Uit de
een
faciliterende
en
Naast het aanleren
Veilig digitaal handelen Digitale veiligheid is een terugkerend thema in alle cursussen. Bij DigiVitaler geeft 62% aan beter te begrijpen hoe digitale zorg werkt, en 40% geeft aan digitale zorg vaker te gaan gebruiken. De resultaten bevestigen dat de cursussen niet alleen kennis overdragen, maar ook drempelangst verlagen.
coachende rol. Of en hoe
(geanonimise rd)
dit bewustzijn wanneer
groeit gedurende het traject, wordt duidelijk de eindmetingen beschikbaar zijn.
Informatiepunt Digitale Overheid: onmisbare schakel
een
zelfredzaamheid
en
vaardigheden groeit ook het zelfvertrouwen. Bij Klik en Tik geeft 43% aan het gebruik van computer en internet nu beter te begrijpen, en 48% vindt het er leuker door geworden. Bij Digisterker geeft 65% aan nu beter te begrijpen hoe de digitale overheid werkt en voelt 57% zich veiliger om digitale overheidszaken te regelen, zoals het maken van een online afspraak bij de gemeente (55%). van
naar
gelijk.
aan
digitale vaardigheden Bij de algemene activiteiten geeft 89% van de deelnemers aan nieuwe vaardigheden te hebben opgedaan. Bij de cursus Klik en Tik worden tussen de 3 en 10 vaardigheden aangeleerd, waaronder het herkennen van gevaarlijke e-mails (58%) en het maken van een veilig wachtwoord (59%). Bij Digisterker leert 78% inloggen met DigiD en leert 73% informatie vinden op overheidswebsites. Bij DigiVitaler leert 76% inloggen op een patiëntenportaal.
84%.
meer genres en ontwikkelden een breder beeld leesinteresses: het aandeel met een goed beeld
gezinnen aan huis om ouders te ondersteunen bij de taalontwikkeling van hun jonge kinderen. Om de effecten van deze begeleiding in kaart te brengen, vullen ouders aan het begin en het einde van het traject een vragenlijst in. In 2025 zijn 49 beginmetingen geregistreerd. Omdat er nog te weinig eindmetingen beschikbaar zijn, laten de onderstaande resultaten vooral de beginsituatie van de deelnemende gezinnen zien.
regelmatig
voor
leerlingen lezen met plezier Het traject heeft ook een positief effect op de leesmotivatie. Het aandeel leerlingen dat lezen leuk vindt, steeg van 32% naar 61%. Tegelijkertijd daalde het aandeel leerlingen dat lezen niet zo leuk vindt van 24% naar 7%. Leerlingen ontdekten
Leescoaches bezoeken
voorleesuurtje
de
schoolbibliotheek staan Meer
Leesplezier thuis: eerste resultaten de impactmeting
worden
Deelnemers leren concrete
vergelijking. duidelijke
voor
laten echter al
Leerlingen kiezen bewuster een boek Na afloop van het traject weten leerlingen beter hoe ze een passend boek kunnen vinden. Het begrip van de symbolen op boeketiketten nam met 35% toe, en het aandeel leerlingen dat
aanpak en
aantallen beschikbaar
De resultaten
herkend.
Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) helpt mensen die vastlopen bij digitale overheidsdiensten. Bezoekers worden het hele jaar door bevraagd over hun ervaringen, en die Het
Taalstimulering in de praktijk Bijna 40% van de ouders is lid van de bibliotheek. lets meer dan de helft stimuleert de taalontwikkeling actief thuis, bijvoorbeeld door voor te lezen, te benoemen wat ze doen of aan te wijzen wat ze zien. Toch beoordeelt de leescoach de thuisomgeving in bijna de helft van de gevallen als matig wat betreft taalstimulering, wat aangeeft dat er ruimte is voor verbetering.
resultaten geven
De meeste
van
de waarde
van
het IDO.
(43%), gevolgd door
de groep tussen 45 en 65 jaar (29%). Dit bevestigt dat het IDO vooral mensen bereikt voor wie digitale dienstverlening
vanzelfsprekend is.
tijdens de bezoeken
ouders
nemen
actief deel
aan
de bezoeken
van
de
leescoach.
Ongeveer de helft stelt één of twee vragen per bezoek. Een kwart van de ouders is gedurende het gehele
bezoek
helder beeld
Vooral ouderen vinden de weg De meeste bezoekers zijn 65 jaar of ouder
minder Betrokkenheid
een
gefocust;
de meerderheid
is zo
nu
en
dan
afgeleid.
Vooruitblik
beginmetingen laten zien dat ouders beschikken over een goede basiskennis over taalstimulering, al is hier (nog) geen rekening gehouden met mogelijke sociaal wenselijke antwoorden. De begeleiding door de leescoach richt zich op het vertalen van die kennis naar consistent gedrag in het dagelijks leven. De effecten hiervan worden inzichtelijk zodra meer eindmetingen beschikbaar zijn voor analyse.
Hoge effectiviteit en tevredenheid Bijna alle bezoekers (94%) geven aan dat hun vraag volledig is beantwoord. De waardering is opvallend hoog: 81% beoordeelt het IDO als ‘heel goed’ en 18% als ‘goed’. De meest genoemde reden voor een bezoek is simpelweg niet weten hoe iets geregeld moet worden (63%).
De
De Bibliotheek op school
resultaten
(4-12 jaar):
impactmeting
Sinds september 2025 meten leescoaches de effecten van het begeleidingstraject leesplezier op basisscholen. Leerlingen en leerkrachten vullen aan het begin en einde van het traject een vragenlijst in. In januari 2026 zijn 144 ingevulde vragenlijsten van leerlingen geanalyseerd, evenals 73 beginmetingen van leerkrachten. Voor leerkrachten zijn de eindmetingen nog
Stap Het
naar meer
hulp, maar draagt ook bij aan
zelfvertrouwen op de langere termijn: 46% van de bezoekers denkt het de volgende keer zelfstandig te kunnen regelen, en 40%
zegt dit misschien te kunnen. Daarmee vervult het IDO een gaat dan het beantwoorden van losse vragen.
rol die verder
Digitale inclusie: meer vaardigheden, meer
ne mn De Maakplaats is de plek waar inwoners op een laagdrempelige manier kennismaken met nieuwe technologieën. Van 3D-printen en vinyl snijden tot graffitiworkshops en werken met de tablet. Het is een omgeving waar je mag experimenteren, zonder dat je al iets hoeft te
kunnen. In 2025 hebben
Maakplaats
zelfredzaamheid
IDO biedt niet alleen directe
Impact Maakplaats
zelfvertrouwen
cursussen en activiteiten op het gebied van digitale vaardigheden helpt de bibliotheek mensen die moeite hebben met de digitale samenleving. Na elke cursus vullen deelnemers een vragenlijst in. De resultaten laten een consistent beeld zien: deelnemers doen nieuwe vaardigheden op én worden zekerder in het gebruik ervan.
onderzocht wat deze
daadwerkelijk bijbrengt en hoe we dat kunnen meten. Dat heeft geleid tot een nieuwe aanpak binnen Digitaal Burgerschap, het bredere programma waar de Maakplaats onderdeel van uitmaakt. mensen
Digitaal burgerschap gaat
verder dan weten
werkt. Het betekent ook: bewust
en
hoe
een
app
weerbaar
zijn in de van nepnieuws,
digitale wereld. Denk aan het herkennen veilig omgaan metje persoonlijke gegevens online, of begrijpen hoe algoritmes werken. We willen meten of deelnemers kennis
Via
we
n
en
na
deelname
vertrouwen
aan
onze
activiteiten
meer
hebben op al deze vlakken: van privacy tot de mogelijkheden die
digitale veiligheid en nieuwe technologieën bieden in het dagelijks leven. Zo werken we aan een samenleving waarin iedereen digitaal mee kan doen, niet alleen vaardig, maar ook zelfbewust en weerbaar. In 2026 zetten we hierin de volgende stappen.
\
bibliotheekrivierenland.nl/westmaasenwaal
de sibiothea
®
Rivierenland