2026-031.1 Bijlage 1. Evaluatierapport Cirtex

42

4. Toekomstscenario’s Cirtex heeft vanaf de oprichting een aantal hoofddoelstellingen bereikt op de gebieden Inclusie, Circulair en Financiën. Omdat in het scenario “Realistisch” een optimum wordt bereikt van deze hoofddoelstellingen werken we allereerst dit scenario uit. Vanuit dat scenario zullen de overige opties worden verkend. Dit scenario heeft in de aanloop tot dit rapport het nummer “3” gekregen (zie verder par. 4.2). 4. 1 Het scenario “Realistisch” 4.1.1 Grondslagen De prognose betreft een resultaatprognose en is opgesteld in overeenstemming met in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving. Opbrengstverantwoording Netto-omzet Onder netto-omzet wordt verstaan de opbrengst van de in het verslagjaar geleverde goederen en verleende diensten onder aftrek van kortingen en de over de omzet geheven belastingen. Opbrengsten voortvloeiend uit de verkoop van goederen worden verantwoord op het moment dat alle belangrijke rechten op economische voordelen alsmede alle belangrijke risico's zijn overgegaan op de koper. De opbrengsten zijn wat betreft het volume afgeleid van het behaalde volume in 2025. Wat de prijs betreft zijn de opbrengsten voor 90% afgeleid van gesloten contracten met afnemers en voor 10% afgeleid van de marktverwachting voor 2026. De marktverwachting 2026 ligt in het verlengde van de in 2025 gerealiseerde prijzen.

De kostprijs van deze goederen wordt aan dezelfde periode toegerekend. De kostprijs bestaat uit een inzamelvergoeding van € 15ct/kg die aan Avri wordt betaald en welke Avri op basis van de Deelnemersovereenkomst van 12 mei 2025 aan Cirtex dient te vergoeden. Baten uit Subsidies en bijdragen Onder deze baten zijn de UPV garantievergoedingen opgenomen voor opschonen (€5,5ct/kg) en sorteren (€24ct/kg). Lasten algemeen De kosten worden bepaald op historische basis en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Personeelskosten De personeelskosten zijn afgeleid van het aantal FTE’s van de doelgroep dat benodigd is bij de verwerking van het ingeschatte te verwerken jaarvolume. Het aantal werkplekken “Sociaal” bedraagt dan 26,3. Hierbij is rekening gehouden met een loonwaarde van 42,4%

43

en een uurtarief van € 13,40. Op de personeelskosten is een werkplekvergoeding van €100.000 in mindering gebracht welke Werkzaak aan Cirtex vergoedt. Naast de sociale werplekken is voorzien in 1 FTE “Regulier” tegen een uurtarief van € 20,21. Tevens zijn onder de personeelskosten de kosten opgenomen voor de bedrijfsleider (€87.465) en de kosten voor administratie/communicatie en secretarieel (€ 53.810). Deze laatste kosten zijn ingeschat op basis van de ervaringscijfers uit 2025. Huisvestingskosten Onder de huisvestingskosten zijn de huurlasten begrepen voor de locatie Tiel op basis van het geldende huurcontract. Tevens zijn de energielasten en overige huisvestingskosten onder dit hoofd opgenomen op basis van ervaringscijfers uit 2025. Overige kosten Deze zijn ingeschat op basis van ervaringscijfers uit 2025 Rente en afschrijvingen De afschrijvingen (€36.437) op de materiële vaste activa zijn berekend door middel van vaste percentages van de aanschaffingswaarde, op basis van de verwachte economische levensduur. Het afschrijvingspercentage bedraagt 10%. Verder is onder dit hoofd een rentelast opgenomen van € 4.980 met betrekking tot de last de opkomt uit de financier welke door Avri is verstrek bij aanvang van de activiteiten.

Financiële resultaten partners Het financieel resultaat Werkzaak/ 2Switch bestaat uit de opbrengst die Werkzaak/2Switch in hun boeken hebben opgenomen en bestaat uit de aan Cirtex in rekening gebrachte detacheringsvergoedingen minus de werkplekbijdrage van € 100.000. Het financieel resultaat Avri is bepaald op aangeven van Avri zelf. Belastingen Daar Cirtex tot en met 2025 een cumulatief fiscaal verlies heeft en de toekomst afhangt van een nog te nemen besluit kan niet met zekerheid worden gezegd dat de fiscale verliezen zullen worden gecompenseerd met winsten. Om deze reden is afgezien van het aanbrengen van een belasting voordeel op het begrote verlies.

4.1.2 Het scenario “Realistisch” Op basis van de grondslagen luidt de financiële uitkomst van het scenario “Realistisch” voor 2026 als volgt:

44

4.2 Alternatieve scenario’s In het scenario “Realistisch uit par 4.1 hebben we een optimum weergegeven als kruisbestuiving van de uitersten van 3 andere theoretische scenario’s te weten: 1. Circulair prioritair (2 uitersten), Inclusie en Financiën ondergeschikt; 2. Inclusie prioritair (2 uitersten), Circulair en Financiën ondergeschikt; 3. Scenario stoppen met Cirtex. Deze scenario’s zijn op zich ofwel praktisch onuitvoerbaar ofwel stroken niet met de statutaire bedoeling van Cirtex (want: veronachtzaming van ten minste 1 van de vastgelegde doelen). Een samenvatting van de uitkomsten luidt als volgt:

Tabel 2; theoretische scenario’s

45

Toelichting per scenario

1a

Scenario Circulair; 100% Origineel

In dit scenario is het uitgangspunt dat alle textiel (100%) rechtstreeks uit de route wordt verwerkt bij Cirtex en dat het textiel wordt ontdaan van afval, waarna het als Origineel wordt afgezet in de markt. Dit heeft de volgende impact op de 3 hoofddoelstellingen: Circulair: geen circulair hergebruik (10% A kwaliteit) in eigen regio en geen controle op uitgaande kwaliteit richting buitenland. Geen ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven en organisaties. Ketenverantwoordelijkheid is beperkt. Inclusie: beperkte inzet (12,2 FTE) doelgroep. Financiën: exploitatie resultaat van -€394.210 (smal) of -€135.718. (breed).

1b

Scenario Circulair, 60% Origineel en 40% Sociaal sorteren

In dit scenario is het uitgangspunt dat alle textiel (100%) rechtstreeks uit de route wordt verwerkt bij Cirtex. 60% Origineel wordt afgezet in de markt en 40% wordt sociaal gesorteerd door de doelgroep medewerkers in A, B en C kwaliteit textiel. Dit heeft de volgende impact op de 3 hoofddoelstellingen: Circulair: deels circulair hergebruik (10% A kwaliteit) in eigen regio en controle op kwaliteit afzet richting buitenland en recycling (vezelsoort). Ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven en organisaties. Keten kunnen we voorzien van textiel. Inclusie: bredere inzet (28,1 FTE) door doelgroep. Financiën: exploitatie resultaat Cirtex van -€274.273 (smal) of €304.343 (breed).

46

2a

Scenario Inclusie; 100% reguliere medewerkers

In dit scenario is het uitgangspunt dat alle textiel (100%) rechtstreeks uit de route wordt verwerkt bij Cirtex en dat de sorteerwerkzaamheden (60% hopper en 40% sociaal sorteren) volledig door reguliere medewerkers plaatsvinden. Dit heeft de volgende impact op de 3 hoofddoelstellingen: Circulair: deels circulair hergebruik (10% A kwaliteit) in eigen regio en controle op kwaliteit afzet richting buitenland en recycling (vezelsoort). Ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven en organisaties. Keten kunnen we voorzien van textiel. Inclusie: geen Inzet (0 FTE) door de doelgroep. Financiën: exploitatie resultaat van -€376.821 (smal) of -€739.391 (breed).

2b

Scenario Inclusie; 100% doelgroep medewerkers

In dit scenario is het uitgangspunt dat alle textiel (100%) rechtstreeks uit de route wordt verwerkt bij Cirtex en dat de sorteerwerkzaamheden (60% hopper en 40% sociaal sorteren) volledig door de doelgroep medewerkers plaatsvinden. Dit heeft de volgende impact op de 3 hoofddoelstellingen: Circulair: deels circulair hergebruik (10% A kwaliteit) in eigen regio en controle op kwaliteit afzet richting buitenland en recycling (vezelsoort). Ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven en organisaties. Keten kunnen we voorzien van textiel. Inclusie: volledige Inzet (30,4 FTE) door de doelgroep. Financiën: exploitatie resultaat van -€331.876 (smal) of €344.278 (breed).

3

Realistisch scenario

In dit scenario is het uitgangspunt dat alle textiel (100%) rechtstreeks uit de route wordt verwerkt bij Cirtex en dat de sorteerwerkzaamheden (66% hopper en 34% sociaal sorteren) door de doelgroep en enkele reguliere medewerkers plaatsvinden. Dit scenario is het meest realistisch kijkend naar het beschikbare aanbod van medewerkers van Werkzaak en inzet van enkele reguliere krachten waarmee we de meest efficiënte bedrijfsvoering binnen Cirtex kunnen inrichten. Verder levert dit scenario een gegarandeerde afzet van origineel op met een marktpartij tegen de huidige marktprijzen. Dit heeft de volgende impact op de 3 hoofddoelstellingen: Circulair: deels circulair hergebruik (10% A kwaliteit) in eigen regio en controle op kwaliteit afzet richting buitenland en recycling (vezelsoort). Ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven en organisaties. Keten kunnen we voorzien van textiel. Inclusie: bredere inzet (26,3 FTE) door de doelgroep en enkele reguliere (1-2 FTE) krachten. Financiën: exploitatie resultaat van -€240.983 (smal) of €251.587 (breed) op basis van gegarandeerde afzet van origineel tegen de huidige marktprijzen.

47

4

Scenario Stoppen met Cirtex

In dit scenario houdt Cirtex op te bestaan en heeft dit direct impact voor Werkzaak en Avri. De medewerkers van Cirtex worden teruggeplaatst in de productiehallen van Werkzaak of vallen terug in een uitkeringssituatie. Avri krijgt weer te maken met hogere transportkosten omdat de afzet buiten de regio zal moeten plaatsvinden. .Dit heeft de volgende impact op de 3 hoofddoelstellingen: Circulair: geen circulair hergebruik (0% A kwaliteit) in eigen regio. Ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven en organisaties stopt. Keten kunnen we niet meer voorzien van textiel. Transportkosten naar sorteerder in het land afhankelijk van aanbesteding. Inclusie: geen inzet (0 FTE) door de doelgroep. 54 medewerkers weer terug naar werkzaak en/of uitkering. Financiën: exploitatie resultaat van -€0,- (smal) of -€492.570 (breed).

48

5. Conclusie 5.1 Evaluatie Cirtex De evaluatie van het circulair textielsorteercentrum Cirtex laat zien dat het initiatief zich in korte tijd heeft ontwikkeld tot een volwassen bedrijf met een duidelijke maatschappelijke meerwaarde. Cirtex draagt aantoonbaar bij aan: Circulariteit en ketensamenwerking: Er is een regionale circulaire textielketen (Cirtex 1.0) opgezet, met innovatieve recyclingoplossingen en samenwerking met diverse MKB-partners. Ondanks de impact van de wereldwijde textielcrisis is er structurele vooruitgang geboekt in het sluiten van de textielketen en het verminderen van CO₂-uitstoot. De ambitie om buitenlandse afzet af te bouwen en lokaal hergebruik te stimuleren is stevig verankerd in Cirtex 2.0. Inclusie: Cirtex biedt een unieke hybride werkomgeving voor mensen met een ondersteuningsbehoefte. De doelstelling van 30 betaalde werkplekken is ruimschoots behaald, en er is aantoonbare uitstroom naar regulier werk. Cirtex vervult hiermee een belangrijke rol in de arbeidsmarktparticipatie van kwetsbare mensen in de samenleving. Financiële duurzaamheid: De financiële resultaten zijn wisselend door externe marktfactoren. Hoewel Cirtex in 2023 een positief resultaat behaalde, zijn de jaren 2024 en 2025 negatief beïnvloed door de textielcrisis.

De businesscase is kwetsbaar, maar er zijn substantiële bijdragen geleverd aan besparing op uitkeringen en maatschappelijke waarde creatie. Een brede maatschappelijke businesscase voor Cirtex, Werkzaak en Avri loont dus.

5.2 Beantwoording hoofdvraag

Is er een toekomstig bestaansrecht voor Cirtex? Ja, mits Cirtex als brede maatschappelijke businesscase wordt ingevuld. Cirtex heeft bewezen dat het wenselijk is deze waardevolle infrastructuur voor circulair hergebruik en inclusieve arbeid in de regio te behouden. Deze infrastructuur vult de huidige leemte in tussen beschut werken bij werkzaak en reguliere werkgevers in de regio. De brede maatschappelijke businesscase biedt in de eerste plaats kansen voor een meer circulaire verwerking van textiel en op betaald werk voor mensen uit de doelgroep. Zelfs in tijden van slechte afzet/marktomstandigheden laat de publieke zaak per saldo een positief resultaat zien. Wanneer Cirtex, als ‘smalle’ businesscase, wel in de zwarte cijfers beland, is een instandhoudingsbijdrage van Werkzaak niet nodig en is het maatschappelijke resultaat dus positiever.

49

De komende jaren zijn cruciaal om de transitie en ketensamenwerking te bestendigen en de financiële basis te versterken, waarmee een duurzaam voortbestaan van Cirtex realistisch is.

50

6. Bijlagen 6.1 Overzicht Bijlagen 1. Specifieke inbreng consortiumpartners. 2. Textielcrisis en maatregelen bestuur Cirtex. 3. Toelichting UPV Textiel.

51

Bijlage 1 | Specifieke inbreng door consortiumpartners Cirtex (Werkzaak Rivierenland, 2Switch, Avri) Deskundig en verantwoordelijk voor arbeidsparticipatie van werkzoekenden met een ondersteuningsbehoefte. Ervaring op het gebied van textielsorteercentra en netwerk van kringloopwinkels. Verantwoordelijk voor textielinzameling in regio Rivierenland.

i-did Specialist in het mechanische recyclen van textiel tot kwalitatieve vezels en het verwerken tot hoogwaardige viltproducten, zoals tassen, panelen en interieurtoepassingen.

52

Planq Ontwikkelaar en producent van innovatieve toepassingen van textielvezels/platen en vilt en fineertoepassingen in designmeubelen en interieuroplossingen.

Heigo Leidend specialist in de productie van bedrijfskleding en betrokken bij de volledige circulaire textielketen rondom bedrijfskleding.

CLS-Tex Ontwikkelaar en producent van een multifunctioneel composiet uit gerecycled textiel.

53

HTEX Leidend specialist in het chemisch recyclen van polyester.

De Verschilmakerij Specialist in productontwikkeling van circulaire en biobased producten.

54

Sympany Een van Nederlands grootste textielinzamelaars in Nederland.

Keynius Ontwikkelaar van innovatieve locking solutions met focus op privacy en veiligheid.

55

Faay Specialist in ontwikkeling en productie van milieuvriendelijke wand- en plafondsystemen.

56

Bijlage 2 | Textielcrisis en maatregelen bestuur Cirtex In 2024 ontstond een wereldwijde textielcrisis. Waar we drie jaar geleden nog spraken over dat textiel goud waard is spreken we nu van een textielcrisis. De situatie op de textielmarkt is zorgwekkend. Er is sprake van een (mondiale) textielcrisis en dit lijkt op korte termijn niet te veranderen. De afzet van ingezameld textiel is gestagneerd en de urgentie voor een structurele oplossing in de textielsector wordt steeds sterker. Door mondiale verstoringen, zoals de oorlog in OostEuropa, de economische situatie in Afrika en de opkomst van fast fashion raken magazijnen overvol. De Europese recyclingcapaciteit kan de hoeveelheid textiel niet verwerken, wat leidt tot opslag en verbranding van materialen. Dit probleem verhoogt de kosten voor afvalverwerking en belemmert de transitie naar een circulaire economie. Zonder recycling kunnen burgers hogere kosten verwachten en het draagvlak voor gescheiden inzameling van textiel kan afnemen. De markt voor (rest)textiel is sinds 2020 verslechterd; prijzen staan onder druk en 2024 was een ‘crisisjaar’.

Start Cirtex

Toelichting bij de grafiek De grafiek toont de prijsontwikkeling voor reststromen textiel op basis van sectorpublicaties. Zie het als een trendindicatie, waarbij wij op de lijn in de grafiek de start van Cirtex hebben ingetekend. Het bestuur van Cirtex heeft destijds de volgende maatregelen getroffen om de financiële impact van deze crisis zoveel mogelijk te beperken. Deze maatregelen/bijstellingen in de bedrijfsvoering zijn besproken in het AB van 19 september 2024.

57

Maatregelen bestuur Cirtex (implicaties textielcrisis) 1. We hebben uitvraag gedaan bij 11 partijen in de afzetmarkt om een jaarcontract af te sluiten met vaste prijzen voor origineel, B en C kwaliteit. We zijn met Sympany een overeenkomst voor onbepaalde tijd aangegaan met vastgestelde prijzen. Hiermee is de onzekerheid van dagprijzen afgewend en zijn de huidige marktontwikkelingen op de wereld textielmarkt in 2024 maar beperkt van invloed op Cirtex. Zoals hiervoor is vermeld is dit positieve effect inmiddels teniet gedaan door het juridische geschil dat is ontstaan met Sympany. 2. We hebben per 1 mei 2024 een nieuwe bedrijfsleider aangesteld met ervaring in Lean Management. Dit was nodig om werkprocessen te analyseren, zodat er noodzakelijke verbeteringen konden worden doorgevoerd in het sorteerproces. We zien dat die procesoptimalisaties een positief effect hebben gehad op de productie en kwaliteit van het te sorteren textiel door de doelgroep. 3. Door meting van productie en kwaliteit van sortering door de doelgroep medewerkers hebben we een betrouwbaarder beeld van de gemiddelde loonwaarde van de doelgroep. We weten beter hoeveel medewerkers we moeten inzetten op de te sorteren hoeveelheden textiel. 4.

We zijn met Werkzaak in gesprek gegaan om Cirtex te zien als een verlengde infrastructuur tussen de beschutte werkplekken op de Poppenbouwing en reguliere werkgevers in de regio. Op basis van marktconforme detacheringstarieven, het ontwikkelperspectief en goede kansen op in, door en uitstroom naar regulier werk heeft Werkzaak aanvullende participatiemiddelen, gedurende de pilotjaren, ingezet voor de businesscase van Cirtex. Naar aanleiding van de ontstane textielcrisis heeft Werkzaak zich garant gesteld voor de verwachte exploitatietekorten in 2025 en 2026 tot een maximum bedrag van 383K per jaar. 5. We zijn er trots op dat sinds de start al meer dan 90 medewerkers vanuit de doelgroep werkzaam zijn binnen Cirtex. Uniek aan Cirtex is de ambitie van inclusie en het nagenoeg uitsluitend werken met mensen met verminderde loonwaarde in combinatie met het bieden van een eerlijke prijs (op basis van het minimumloon). Bij andere textielsorteercentra en vergelijkbare projecten is sprake van verkapte subsidie omdat daar uurtarieven gelden van 3 tot 4 euro per uur. Dat is heel fors onder het minimumloon. Dat doet geen recht aan mensen die naar vermogen werken bij Cirtex. 6.

We hebben de afgelopen jaren gezocht naar de optimale balans tussen inzet van doelgroep medewerkers en regulier personeel om de hoofddoelstellingen van Cirtex (circulariteit met zoveel mogelijk inclusie) waar te maken in relatie tot een duurzame businesscase. We hebben de bestuurders van Cirtex en de gemeenten geadviseerd dit soort voorzieningen te bezien vanuit een brede maatschappelijke businesscase, waarbij de besparing op uitkering en gerealiseerde omzet van Werkzaak moet worden meegenomen. 7. We hebben het Algemeen Bestuur van Avri aangeschreven om de kwaliteit van het ingezamelde textiel te verbeteren, door de hoeveelheid afval te verminderen. Avri staat garant voor een maximale vervuiling van 14% in 2024, afbouwend tot 12% in 2026 en heeft hierop maatregelen getroffen, zoals het voorzien van paslezers op de textielcontainers. 8. 2Switch staat garant voor afname van de A-kwaliteit (= herdraagbaar) textiel voor een bedrag van €4,10 in 2024 oplopend naar €4,50 per kilo in 2026. Daarnaast heeft 2Switch de opdracht aangenomen om 2 kringloopwinkels in ons werkgebied (Zaltbommel en Culemborg) te openen om meer herdraagbaar Textiel te kunnen afzetten. Deze opdracht heeft nog niet tot een nieuwe vestiging in onze regio geleid. 9. We hebben de gemeenten verzocht uitvoering te geven aan het oorspronkelijke idee om kledingvouchers te verstrekken aan de Minima in de gemeenten.

Daartoe is een 58

concept collegevoorstel aan de gemeenten ter besluitvorming aangeboden. Dit voorstel is echter niet overgenomen door de gemeenten. 10. We hebben besloten het restant subsidie (€64.000) van Cirtex 1.0 in te zetten om het exploitatietekort 2024 te verlagen. 11. We hebben ook een nieuwe subsidie aanvraag Cirtex 2.0 bij de provincie Gelderland ingediend zodat we extra subsidie mogen verwachten voor de pilotjaren 2024 t/m 2026. Inmiddels is de subsidieaanvraag toegekend voor de jaren 2025 en 2026.

59

Bijlage 3 | Toelichting UPV Textiel Op 1 juli 2023 is de UPV Textiel formeel in werking getreden. Pas op 1 januari 2025 is de UPV feitelijk ingegaan na langdurig, complex en intensief overleg met alle betrokken ketenpartners. Door de ontstane textielcrisis is het accent verschoven van innovatie op het gebied van recycling naar behoud van de inzamel- en sorteer infrastructuur om de textielketen overeind te houden. Met de nieuwe wetgeving en de getekende overeenkomst zijn producenten verantwoordelijk geworden om vanaf 2025 doelen te behalen voor hergebruik en recycling. In 2025 moest 50% klaargemaakt worden voor hergebruik of recycling. Het klaarmaken bestaat uit sorteren, schoonmaken of repareren, waarbij (delen van) de textielproducten direct kunnen worden hergebruikt in Nederland of daarbuiten. Met het recyclen van textiel worden er nieuwe producten, materialen of stoffen gemaakt. We helpen met Cirtex de producenten om de UPV doelstellingen te halen door duurzaam in te zamelen, te sorteren en een juiste keten te vormen en uit te dagen om te innoveren. Daarvoor heeft de UPV voor ieder deel in de keten een vergoeding vastgesteld, die ervoor moet zorgen dat er stabiliteit gaat ontstaan en genoeg ondersteuning biedt aan het behalen van de UPV-doelstellingen.

Cirtex en moederorganisaties Avri en 2Switch hebben de afgelopen jaren aan de landelijke tafel gezeten om de UPV afspraken te maken en deze keten in te richten. Met de UPV Textiel afspraken kunnen we met onze concortiumpartners werken aan deze doelen. Daarvoor hebben we een keten ontwikkeld met zowel hergebruik als recycling mogelijkheden. De UPV vergoeding is gestoeld op de bijdrage van iedere kg kleding die door producenten in Nederland wordt verkocht. Aangezien dit (nog) niet voldoende is om de keten kostendekkend te maken is er een basisvergoeding uitgekeerd. In 2025 heeft Cirtex een financiële bijdrage ontvangen. Voor 2026 vind nog een kostprijsonderzoek plaats om het huidige vergoedingsstelsel te herijken.

60