2026-016 Informatienota Vervolg bestuurskrachtonderzoek

Informatienota

Onderwerp

Vervolg bestuurskrachtonderzoek

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

V.M. van Neerbos

Team

Concerncontroller

Zaakkenmerk/Document kenmerk Datum collegebesluit Vertrouwelijkheid Bijlagen

Z.119566/D.347817 27 januari 2026 Openbaar Ja

Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2. Stand van zaken 3. Financiën 4. Communicatie 5. Participatie 6. Aanpak en planning 7. Bijlagen

Aanleiding

In november 2024 heeft u via een motie (M2024-22) het college opdracht gegeven om een bestuurskrachtonderzoek te starten. Naar aanleiding hiervan heeft het college in juni 2025 een procesvoorstel (zie bijlage 1) met de gemeenteraad gedeeld. Via onze informatienota van september 2025 informeerden wij u over de start van de meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure voor een extern bureau dat het onderzoek voor ons gaat uitvoeren en de geschatte kosten. Ook informeerden wij u over de benodigdheden om in aanmerking te komen voor de subsidie Vitaal Openbaar Bestuur van de provincie. Verder gaven we het belang van een voorspoedige voortgang van het proces aan alsmede het belang van vertegenwoordiging vanuit de raad voor procesmatige begeleiding aan het uit te voeren onderzoek.

Met deze nota informeren wij u over de voortgang van het proces en de samenhang met het procesvoorstel.

Stand van zaken

Gunning Het aanbestedingstraject is vervolgd met de interne projectgroep en de door u ingestelde begeleidingscommissie. Dit heeft in oktober 2025 geleid tot de gunning van de opdracht aan adviesbureau Berenschot. Dit bureau scoorde met 88,66 van de 100 punten het hoogst aantal punten van de inschrijvende partijen (zie ook bijlage 2). Het bureau scoorde daarbij het hoogst op de kwaliteit van het plan van aanpak (zie bijlage 3) en de presentatie. Het doel van het onderzoek van Berenschot is om een duidelijke ontwikkelagenda te maken. Met deze agenda kan West Maas en Waal de komende jaren haar bestuurskracht versterken. Planning Het onderzoek bestaat uit twee fases. Deze fases komen overeen met stap 3 en 4 uit het stappenplan van het procesvoorstel dat de gemeente in het voorjaar van 2025 heeft opgesteld voor dit onderzoek. In de twee fases worden de volgende activiteiten uitgevoerd: Fase 1: Vóór de verkiezingen wordt op basis van gesprekken met interne betrokkenen (gemeenteraad, college, MT, OR en medewerkers) en cijfer- en documentonderzoek een eerste diagnose gesteld. Deze fase wordt afgerond met het opleveren van een opgavenprofiel waarin is beschreven wat de belangrijkste aandachtspuntenpunten voor de bestuurskracht van de gemeente zijn.

Fase 2: Na de verkiezingen wordt gesproken met onze externe partners (samenleving, buurgemeenten) en wordt onder leiding van de nieuwe raad gewerkt aan een concrete ontwikkelagenda. Deze fase wordt in de tweede helft van 2026 afgerond en leidt tot een ontwikkelagenda die aangeeft hoe West Maas en Waal haar bestuurskracht kan versterken en wat daar in de komende jaren voor nodig is. Rol van de gemeenteraad in fase 1 Voor de inrichting van het proces overleggen de onderzoekers met een begeleidingscommissie van de raad. In de uitvoering van het onderzoek zelf wordt de raad op drie momenten betrokken: 1. Startsessie (25 november 2025): Deze sessie heeft inmiddels plaatsgevonden. Deze eerste sessie stond in het teken van kennismaking met de onderzoekers, toelichting op het proces en een startgesprek met de raad over de belangrijkste kenmerken van onze gemeenten. 2. Validatiesessie (5 februari 2026): In februari wordt er een gezamenlijke sessie georganiseerd voor leden van de gemeenteraad, het college en de organisatie. In deze sessie

wordt een eerste beeld besproken over organisatie, bestuur, financiën en samenwerking. Voor de bijeenkomst ontvangen de raadsleden het programma en toelichtende informatie ter voorbereiding. 3. Opgaveprofiel (5 maart 2026): als afronding van de eerste fase leveren de onderzoekers een opgavenprofiel op. Daarnaast leveren zij een procesvoorstel voor het proces na de verkiezingen. Daarin beschrijven zij hoe vanuit het opgavenprofiel kan worden gewerkt naar een ontwikkelagenda. Het opgavenprofiel wordt geagendeerd ter bespreking in de raadsvergadering van 5 maart. Na de verkiezingen wordt in overleg met de raad besloten wanneer de tweede fase wordt gestart en wordt met de begeleidingscommissie besproken op welke manier de raad in dat traject wordt betrokken. Met het bestuurskrachtonderzoek zetten we een belangrijke stap in het inzichtelijk maken en aanpakken van de uitdagingen waar wij als gemeente voor staan. Door samen, dat wil zeggen organisatie, college én gemeenteraad, deze eerste fase goed vorm te geven brengen wij een nieuwe gemeenteraad in positie om te zorgen dat wij een gemeente blijven die ook in de toekomst blijft bouwen aan leefbare dorpen in een gezonde gemeente. Subsidie Om voor de subsidie Vitaal Openbaar Bestuur in aanmerking te komen is het benodigd dat wederzijdse afspraken tussen provincie en gemeente zijn vastgelegd.

Onderdeel van deze afspraken is dat er een offerte en een door de provincie goedgekeurd plan van aanpak is van een extern bedrijf dat het onderzoek voor de gemeente uitvoert. Het plan van adviesbureau Berenschot is door de provincie goedgekeurd en in de wederzijdse afspraken (zie bijlage 4) is vastgelegd dat de provincie 50% van de kosten zoals opgenomen in de offerte van adviesbureau Berenschot betaalt. De subsidie is inmiddels aangevraagd. We zijn nog in afwachting van het verleningsbesluit.

Financiën

Communicatie

Eerder lieten wij weten dat de kosten voor het onderzoek geschat werden op € 80.000 tot € 120.000 en dat we voor de voortgang van het proces een bedrag tot € 120.000 beschikbaar zouden stellen vanuit de algemene reserve. De kosten zouden we afhankelijk van de voortgang van het proces meenemen in de najaarsnota 2025 of voorjaarsnota 2026. De kosten zijn niet meegenomen in de najaarsnota en inmiddels is bekend dat de kosten begroot zijn op € 83.800 en dat de subsidiebijdrage € 41.900 zal bedragen. Deze bedragen worden meegenomen in de voorjaarsnota 2026.

De wijze waarop alsmede het moment van communiceren wordt nader afgestemd met de begeleidingscommissie.

Participatie

Aanpak en planning

Bijlagen

Participatie vormt een onderdeel van fase 2.

Zie stand van zaken

1. Procesvoorstel Bestuurskrachtonderzoek (versie dd. 14 april 2025.2) 2. Inschrijvingsleidraad 3. Plan van Aanpak, adviesbureau Berenschot 4. Wederzijds afspraken met provincie