20251022 presentatie thema avond
Tekst van het document
Programma Vitaal Platteland Thema avond 22 oktober 2025
Agenda van deze thema avond •1
Doel en proces
Verdiepen van een aantal thema’s:
2 •
Plussenbeleid
3 •
Ecologische verbindingen
4 •
VAB beleid
5 •
Huisvesting internationale werknemers
1
Doel en proces
Relatie met de omgevingsvisie Omgevingsvisie: •
Geeft de strategische hoofdkeuzes van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn.
Programma: •
Bevat een uitwerking van het beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud van de fysieke leefomgeving.
Mogelijke maatregelen in het programma Gereedschapskist
Beleidsregels
Projecten
Middelen en/of ambtenaren
Communicatieen informatieinstrumenten
Afspraken met organisaties
Financiële instrumenten
Doel programma Vitaal Platteland Ambities uit omgevingsvisie (vastgesteld 30 mei 2024) uitwerken en verdiepen voor het buitengebied, zodat de ambities gerealiseerd kunnen worden.
Agrarische sector als ruimtelijke drager
Rustig en groen wonen in kleine dorpen
Evenwichtige recreatie
Herkenbare, unieke gebieden
Specifieke aandachtspunten voor het programma •
Evaluatie VAB-beleid
•
Uitwerking plussenbeleid en verplaatsen intensieve bedrijven
•
Aanscherpen beleid andere functies en nevenfuncties
•
Huisvesting arbeidsmigranten
•
Definieren circulaire landbouw
•
Cultuurhistorische waarden behouden
Vaststellingsbesluit Omgevingsvisie: •
In het Programma Vitaal Platteland verder te onderzoeken hoe om te gaan met ecologische verbindingen en de groen-agrarische zone langs de wetering. Daarbij dan de goede afwegingen maken over de omvang en impact van deze gebieden.
Proces programma Vitaal Platteland 29 januari 2026 15 april 2024
9 juli 2024
3 december 2024
18 februari 2025
22 oktober 2025
Werksessie I projectgroep
Werksessie II projectgroep
Werksessie III projectgroep
Gesprek raad
Thema avond raad
Keukentafelgesprekken gebiedsdenkers
Werksessie I gebiedsdenkers
Informeren gebiedsdenkers
17 september 2024
Gesprek raad
Vaststelling college
Inspraak
13 januari 2026
13 maart 2025
april - mei 2024
Overzicht van de onderwerpen voor Programma Vitaal Platteland
Ontwerp programma raad
Ontwerp programma raad
Voorkeursset van maatregelen
Concept programma met zonering en beleidsregels/ maatregelen
Ontwerp Programma Vitaal Platteland
Ontwerp Programma Vitaal Platteland v2
Ontwerpend onderzoek
Evaluatie VAB-beleid
Vastgesteld programma
2
Plussenbeleid •
Opgave plussenbeleid
•
Onderzoeksresultaten
•
Voorstel plussenbeleid
Opgave plussenbeleid De provincie geeft met het Plussenbeleid extra uitbreidingssmogelijkheden onder voorwaarde dat een agrariër plusmaatregelen uitvoert. •
Uitbreidingsmogelijkheden: overschrijding zijn van het huidige bouwvlak, een bebouwingspercentage, een bouwhoogte, een stikstofdepositieplafond of dieraantallen.
•
Plusmaatregel: kan extra (bovenwettelijke) inzet zijn voor milieu, dierwelzijn, ruimtelijke kwaliteit, sociale cohesie, gebiedsopgaven of voor innovaties zoals (brand)veiligheid en gezondheid omwonenden
•
Investering: De veehouder moet minimaal € 15 tot € 20 per m2 bebouwing (8% van de investeringssom) besteden aan die kwaliteitsverbetering.
•
Het gemeentelijke beleid zorgt ervoor dat de maatregelen passen bij de lokale en regionale gebiedskenmerken.
Onderzoeksresultaten plussenbeleid Participatie •
Behoefte aan groter bouwvlak (grotere stallen, meer tussenruimte, meer ruimte voor circulaire maatregelen of opslag)
•
Gemeentelijk beleid nadruk geven op ruimtelijke kwaliteit
Ontwerpend onderzoek Voorbeeld uitbreiding van 2 naar 3 ha
Huidige situatie 1.75 ha
Dier vriendelijke bedrijf 2.6 ha
Dier vriendelijk en circulair bedrijf 2.8 ha
Meer tussenruimte voor brandveiligheid
1 ster Beter Leven: Binnen minstens 1 m2 per vleesvarken en 2,25m2 per zeug.
3 sterren Beter Leven: Binnen minstens 1,3 m2 per vleesvarken en 2,5m2 per zeug.
Daarnaast is buiten het bouwvlak voor vleesvarkens 1m2 en voor zeugen 1,9m2 buitenloopruimte.
Extra bouwvlak voor circulaire ontwikkelingen ± 600m2.
Conclusies ontwerpend onderzoek •
We verwachten dat er maar een beperkt aantal bedrijven zal zijn dat gebruik zal maken van het plussenbeleid
•
Uitbreiding kan veel opleveren voor bijvoorbeeld diervriendelijkheid of circulariteit
•
Voorkeur is dat het bouwvlak naar achter wordt uitgebreid, maar in de praktijk zal dit niet bij alle locaties mogelijk zijn
•
Goede landschappelijk inpassing en handhaving hierop is belangrijk
Voorstel plussenbeleid Bedrijven mogen het bouwvlak vergroten tot 3 ha, waarvan max. 85% bebouwd mag worden, onder de volgende voorwaarden: •
In combinatie met bovenwettelijke plusmaatregelen
•
Zorgvuldige landschappelijke inpassing op basis van een goedgekeurd beplantings-/ inrichtingsplan.
•
Bij de uitbreidingsrichting wordt rekening gehouden met de afstand tot nabijgelegen bedrijven.
•
Functies en waarden in de omgeving mogen niet onevenredig worden geschaad.
•
Bij locaties in het Gelders Natuur Netwerk of een Groene Ontwikkelingszones mag er geen significant negatief effect op natuurwaarden plaatsvinden
Voorstel plussenbeleid Eisen bovenwettelijke plusmaatregelen: •
Participatie met de omgeving verplicht.
•
Minimum investeringsniveau van €20 per m2 bruto uitbreiding van de bebouwing.
•
Het is mogelijk om van de €20 per m2 af te wijken, naar €15 per m2, als gebleken is dat de betreffende plusmaatregel(en) een grote ruimtelijke kwaliteitswinst oplevert voor de omgeving.
•
De uitvoering van maatregelen wordt juridisch geborgd.
•
Recent uitgevoerde verbeteringen (uit eigen beweging, maximaal twee jaar oud en niet gesubsidieerd) mogen ook meetellen als plus-investering.
•
De plusmaatregel moet na aanleg in stand worden gehouden door de ondernemer gedurende de bedrijfsvoering.
3
Ecologische verbindingen •
Opgave ecologische verbindingen
•
Onderzoeksresultaten
•
Voorstel ecologische verbindingen
Opgave ecologische verbindingen Vaststellingsbesluit Omgevingsvisie: •
In het Programma Vitaal Platteland verder te onderzoeken hoe om te gaan met ecologische verbindingen en de groen-agrarische zone langs de wetering. Daarbij dan de goede afwegingen maken over de omvang en impact van deze gebieden.
Onderzoeksresultaten ecologische verbindingen Participatie •
Het verlies van landbouwgrond om deze ambities te verwezenlijken kwam als centrale zorg naar voren.
•
Perspectief voor lange termijn om gebruik te kunnen blijven maken van de agrarische natuurbeheerregelingen.
•
Probeer zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande regelingen en kansen, zoals GLB, mestbeleid, keurmerken en het plussenbeleid.
•
Geef groenblauwe dooradering geen natuurstatus.
•
Als een agrariër hieraan bijdraagt, geef dan ontwikkelruimte of een reëele vergoeding.
Ontwerpend onderzoek Bouwstenen
Voorbeeld uitwerking
Ecologisch bermbeheer
Benut onderhoudspaden
Bomenrij
Ecologische oever
Erfbeplanting
Infiltratiezones
Kruidenrijke akkerranden
Greppels
Voerderhagen
Recreatieve dooradering
Kruidenrijke akkerrand
•
•
Ontwerpen ecologische verbindingen door schakelen van bouwstenen Hierdoor impact op landbouwgrond aan te passen aan mogelijkheden
Ecologisch bermbeheer
Bestaande situatie
Agrarische grond
Bestaande groenstrook
Recreatieve dooradering
Ecologische oever
Voorstel ecologische verbindingen Versterking buitengebied met nieuwe groenblauwe verbindingen in combinatie met landbouw en recreatie. De aanpak is gebiedsgericht, vrijwillig en gebeurt in samenwerking met agrariërs en partners. •
Er komt een gebiedsplan per deelgebied. Hierbij wordt de nadruk gelegd op noord– zuidverbindingen. De op dit moment aangegeven verbindingen zijn geen ‘harde’ locaties. In overleg met agrariërs en andere betrokken partners wordt gekeken waar een noord-zuidverbinding concreet kan worden.
•
Vrijwillige deelname van agrariërs is het uitgangspunt. Zij worden gestimuleerd via het plussenbeleid en subsidies.
•
Regierol voor de gemeente. Samenwerking met het gebied en betrokken partners vanaf de start.
4
VAB beleid •
Opgave VAB beleid
•
Onderzoeksresultaten
•
Voorstel VAB beleid
Opgave VAB beleid •
Evaluatie van het huidige VAB-beleid
•
Beleid aanpassen voor betere werking en in lijn met de omgevingsvisie: nieuwbouw in het komgebied beperken
Onderzoeksresultaten Inventarisatie initiatieven Er is de afgelopen 15 jaar 26x gebruik gemaakt van de VAB-regeling in de gemeente, hiervan is: •
20x gekozen voor sloop in combinatie met herbouw
•
6x gekozen voor functieverandering
Daarnaast zijn er nog een aantal procedures in voorbereiding, waarbij gebruik zal worden gemaakt van sloop voor nieuwbouw.
Participatie •
Zorg voor duidelijkheid, zodat een initiatiefnemer weet welke stappen er doorlopen moeten worden, inzicht heeft waar wel gebouwd kan worden en waar niet en op voorhand weet welke onderzoeken allemaal nodig zijn in het proces.
•
Er is in sommige gevallen behoefte aan maatwerk, om zo toch tot sloop te komen en te bouwen passend bij de behoefte.
•
De kosten voor sloop wegen in sommige gevallen niet op tegen het financieel rendement van één nieuw te realiseren woning, maar er zijn ook situaties waarbij het wel is gelukt.
•
Voorkom dat nieuwe woonfuncties botsen met omliggende agrarische bedrijvigheid.
Financieel advies •
Het financieel onderzoek met fictieve casussen onderschrijft dat het financieel moeilijk is om te slopen en een nieuwe woning te bouwen. Het is maatwerk om het rendabel te krijgen.
•
De kosten zitten in:
•
•
Civiele kosten: sloop, bodemsanering, bouwrijp maken, sondering en onderzoeken, voorbereiding en begeleiding en in de stichtingkosten.
•
Stichtingkosten: aanneemsom en bijkomende kosten (bouwkosten), ontwikkelkosten (bv. architect en vergunningen), winst en risico.
•
Grondprijs (nu nog niet meegenomen in de berekeningen)
De opbrengsten zitten in de prijs van de nieuwe woning(en).
Voorstel Programma Vitaal Platteland •
Verruimen mogelijkheid voor compensatie bouw woningen, tot max. 3 woningen. gesloopte oppervlakte bedrijfsgebouwen in m2 0-1000 m2 1000-2000 m2 2000-3000 m2 >3000 m2
•
compensatiewoningen geen woningbouw 1 woning 2 woningen 3 woningen
Zonering: VAB-woningen mogen alleen worden gebouwd op de oeverwal en in de overgangszone oeverwal-kom, niet in de kom.
5
Huisvesting internationale werknemers •
Opgave huisvesting
•
Onderzoeksresultaten
•
Voorstel huisvesting
Opgave huisvesting internationale werknemers •
Regels voor tijdelijke huisvesting van internationale werknemers (IW’ers) in het buitengebied.
•
Uitwerking van Actieplan internationale werknemers voor huisvesting bij agrarische bedrijven en op VAB-locaties.
Onderzoek huisvesting internationale werknemers Participatie •
Losse woonunits voor seizoenarbeiders mogen nu alleen tijdelijk tijdens het seizoen op het erf staan, dit is in de praktijk onwerkbaar.
•
De vergunningaanvraag om een bestaande schuur om te bouwen tot woonruimte wordt als erg belemmerend ervaren vanwege de hoeveelheid eisen.
•
Soms werken regels tegenstrijdig uit, bv. huisvesting op het erf en buiten de spuitcirkel.
•
Er zijn ondernemers die zich richten op de huisvesting van IW’ers als hoofdactiviteit. Deze hebben nu een tijdelijke vergunning, maar behoefte aan duidelijkheid zodat ze kunnen investeren in hun onderneming.
•
Voortkomend uit bovenstaande punten is er behoefte aan duidelijkere en soepelere regels.
Ontwerpend onderzoek huisvesting 50 werknemers
huisvesting 8 werknemers Woon units
Extra woonhuis
Woon units
Transformatie
Woon units
pension 50 personen Transformatie Woon units
pension 100 personen Woon units
Transformatie
Conclusies ontwerpend onderzoek •
Bebouwing voor 50 werknemers is net iets kleiner dan de grootte van een bedrijfsgebouw op een gemiddeld fruitteeltbedrijf.
•
Voor zeer grote fruitteeltbedrijven is ruimtelijk gezien huisvesting van meer werknemers ook nog passend ten opzichte van de bedrijfsbebouwing.
•
Huisvesting van 100 werknemers in VAB transformatie bebouwing sluit aan bij de maat en schaal van een agrarisch bedrijfsgebouw en is ruimtelijk gezien nog passend.
•
Het past beter in het agrarisch beeld om de woningen voor werknemers in oude schuren, stallen of bedrijfswoningen te ontwikkelen dan in woonunits.
•
Mocht er toch worden gekozen voor woonunits of nieuwbouw, kies er dan voor om deze zo te plaatsen dat ze aansluiten op de vorm van een schuur, stal of bedrijfswoning.
Voorstel Programma Vitaal Platteland Beleid huisvesting internationale werknemers op eigen terrein •
Voortbouwend op voorstel actieplan IW’ers (geen afwijkingen)
•
Tot 50 werknemers: bedoeld voor eigen werknemers
•
Seizoensgebonden
•
In bestaande bebouwing of nieuw te realiseren bebouwing
•
Indien nodig mag het bouwvlak hiervoor worden vergroot, m.b.v. plussenbeleid
•
Buiten de spuitzone, indien dit niet mogelijk is dan mag de huisvesting binnen de spuitzone vallen, mits er niet gespoten wordt op moment van bewoning
•
Ingepast dat de omgeving
•
Bij huisvesting als nevenactiviteit zijn voorwaarden voor nevenactiviteiten van toepassing (geen aanzienlijke verkeersaantrekkende werking, max. 8 IW’ers)
Beleid huisvesting internationale werknemers als nieuwe hoofdfunctie binnen VAB •
Voortbouwend op voorstel actieplan IW’ers (geen afwijkingen)
•
Arbeidershuisvesting als nieuwe hoofdfunctie mogelijk.
•
Tot 100 werknemers
•
In voormalige agrarische bedrijfsbebouwing (verbouw/ herbouw en beperkte nieuwbouw binnen het bestaande oppervlak mogelijk)
•
Nieuwe bebouwing alleen bij goede landschappelijke en stedenbouwkundige inpassing;
•
De bestaande infrastructuur moet toereikend zijn voor de functieverandering;
•
De belangen van in de omgeving aanwezige functies en waarden mogen niet onevenredig worden geschaad.
Voorbeeld van gebruikte rekenstandaarden kosten en opbrengsten Civiele kosten Sloopkosten: €25 per m2 +15% risico Bodemsanering: €25 per m2 +15% risico Bouwrijp maken: €35 per m2 +15% risico Voorbereiding en begeleiding: +30% Sondering en onderzoeken: €10.000 Totaal civiele kosten: €123,25 per te slopen m2 + €10.000 Stichtingkosten Aanneemsom: €1.750 per m2 (vrijstaande woning) +16% bijkomende kosten Ontwikkelkosten: +15% over opbrengst Winst en risico: +7% over opbrengst Totaal stichtingkosten: €2.910 per te bouwen m2
Opbrengsten €4000,- per m2 nieuwe woning (bij vrijstaande woning)