2025-345 1 Brief juli 2020 Brief onderzoek waarde van de aanwezige watersnoodhuisjes Geredigeerd

Aan het gemeentebestuur van West Maas en Waal en leden van de gemeenteraad Postbus 1 Beneden Leeuwen

5 juli 2020

Onderwerp; onderzoek waarde van de aanwezige watersnoodhuisjes

De watersnood van 1926 was een watersnood waarbij geen doden waren te betreuren, maar de afhandeling van de vele ernstig beschadigde woningen, wat ook vaak krotwoningen waren van de arme laag van de bevolking heeft na de watersnood vele pennen in beweging gebracht. Het was niet de watersnood zelf geweest, die zo diep ingreep in de maatschappelijke verhoudingen – de gebeurtenissen hierna trokken diepen sporen in de maatschappelijke verhoudingen Duizenden bewoners waarvan hun woning nagenoeg geheel was vernield door het hoge water dat 2 tot 4 meter boven maaiveld reikte hebben na de watersnood grote ontberingen doorstaan en zijn daarna door alle autoriteiten uitermate slecht behandeld. 1,5 jaar na de watersnood kwamen Kamerleden op werkbezoek en ze troffen een troosteloze situatie aan van grote gezinnen in slechte houten keten. De dorpen met tientallen van deze noodwoningen lijken wel een zigeunerkamp. Er waren in Maas en Waal relatief veel slechte woningen voor 1925, de meeste gemeenten kenden nog geen bouwverordening en van de Woningwet werd geen gebruik gemaakt. In 1924 werd door een hoge bestuurder nog geschreven dat het vrijwel niet mogelijk was om van een huur van f.2,50 per week een woning te bouwen. Terwijl de inkomsten van de veldarbeiders en aanverwante categorieen een bedrag van f. 12,- per week niet te boven ging.

De hoge waterstad in het gebied door inundatie vanwege dijkdoorbraak in Nederasselt , en het op drift geraken van de vele bomen en storm heeft vele honderden woningen bijna totaal vernield. In 1927 waren nog steeds ruim 350 gezinnen woonachtig in slechte hutten van noodwoningen in Maas en Waal. Via de nationale collecte werd landelijk een bedrag van bijna f. 4 miljoen gulden verzameld, De regering liet het geheel af weten voor een bijdrage. Er werden in eerste instantie in1927 begonnen met de bouw van 275 z.g. watersnoodwoningen, dit waren bijna allemaal vrijstaande woningen op ruime kavels ( groentetuin) de kosten waren f.2600, per woning. Er was een bedrag van f.600.000,- beschikbaar, De meeste van deze woningen werden dan ook bezwaard met een hypotheek, die voor de arme mensen niet was op te brengen, ze werden gekraakt, en bij een executie verkoop boden kapitaal krachtige burgers, kochten deze dan en schonken deze aan de arme bewoners, een onfrisse situatie. In 1928 waren nog 50 gezinnen die niet eerder in aanmerking kwamen voor een zg. watersnoodwoning, dit waren de allerarmsten van Maas en Waal met ongeveer 200 kinderen. Deze zijn de geschiedenis ingegaan WEE DEN VERGETENEN hiervoor is met de pers (telegraaf) een actief op touw gezet om een bedrag van f.100.000,- bijeen te krijgen, en dat is toen gelukt. Ongeveer 25 particulieren schonken een bedrag voor een nieuw huis.

De woningen gebouwd in blokjes van 2 kosten per woning een bedrag van f.1.800,Deze woningen zijn de geschiedenis ingegaan als woningen van de Schuytstichting genoemd naar de toenmalige burgemeester van Wamel. In totaal werden op deze wijze 325 woningen gebouwd die verdeeld werden over alle dorpen in de huidige gemeente Druten en West Maas en waal. Vele van deze woningen zijn nog aanwezig, een aantal is sterk aangepast aan de huidige tijd Maar en zijn nog verschillende woningen die nog enigszins origineel aanwezig zijn ook met detaillering van ramen en deuren en daklijsten. Er zijn de laatste jaren ook enige van deze woningen gesloopt, omdat de bouwkavel gunstig is gelegen. De aanleiding en de geschiedenis voor het tot stand komen van deze woningen waar 2 jaar discussie in alle lagen van bestuurlijk Nederland eindeloos is gevochten met elkaar ten kosten van de armste groep van bewoners in Maas en Waal Bond Heemschut:Vereniging tot Bescherming van Cultuurmonumenten in Nederland Opgericht in 1911. Secretaris Provinciale Commissie Gelderland vd Bond Heemschut: E-mail:

info@heemschut.nl

www.heemschut.nl

HEEMSCHUT BESCHERMING CULTUURMONUMENTEN Bond Heemschut, Vereniging tot bescherming van cultuurmonumenten in Nederland. Opgericht in 1911. Beschermvrouwe H.M. de Koningin

verdienen uit oogpunt van deze geschiedenis een plaatsje op de monumentenlijst voor een selecte groep van deze woningen. Ze komen nog op geen enkele inventarislijst van monumenten voor, haast is geboden vanwege de vele wijzigingen en het verdwijnen van verschillende van deze huisjes. Mogelijk dat per dorp een aanwijzing kan plaatsvinden van een exemplaar uit deze geschiedenis. Voor jonge starters of alleenstaande zijn dit na enige aanpassing nog prima woningen. Ik zou graag willen geinformeerd over een plan van aanpak van deze mogelijke monumenten met een grote geschiedenis uit de periode 1926-1930. Met vriendelijke groet, De Technische adviseur van Erfgoedvereniging Heemschut