2025-306 Informatienota Convenant Uitvoering Bibliotheekwerk 2027-2030 en Meerjarenplan Bibliotheek Rivierenland

Informatienota

Onderwerp

Convenant Uitvoering Bibliotheekwerk 2027-2030 en Meerjarenplan Bibliotheek Rivierenland

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

R.A.N. Reuvers

Team

Team Samenleving

Zaakkenmerk/Document kenmerk

Z.124814/D.339546

Datum collegebesluit Vertrouwelijkheid Bijlagen

28 oktober 2025 Openbaar Ja

Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2. Stand van zaken 3. Financiën 4. Communicatie 5. Participatie 6. Aanpak en planning 7. Bijlagen

Aanleiding

Het huidige convenant uitvoering bibliotheekwerk loopt van 2023 tot en met 2026. In dit convenant staat dat twee jaar voor de einddatum wordt begonnen met de voorbereidingen van een nieuw convenant. Door het aanpassen van het huidige convenant uitvoering bibliotheekwerk 2023-2026 aan de actuele ontwikkelen bibliotheekwerk is er een nieuw convenant tot stand gekomen voor de jaren 2027-2030. Dit nieuwe convenant bevat maar een aantal kleine wijzigingen ten opzichte van het huidige convenant. Door een wijziging van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen wordt in 2026 de ‘bevorderingstaak’ voor gemeenten en provincies omgezet naar een Zorgplicht. Een belangrijk onderdeel van de Zorgplicht is het normenkader (bijlage 1). Gemeenten krijgen de wettelijke zorgplicht om een volwaardige bibliotheek binnen hun gemeente in stand te houden. Dit betekent

dat gemeenten moeten zorgen voor een robuuste bibliotheek die kan voldoen aan maatschappelijke opgaven en lokale vraagstukken. De bibliotheek levert maatwerk per gemeente. Daarom is het belangrijk dat de activiteiten en de diensten van de bibliotheek passend worden gefinancierd. Verder verplicht de zorgplicht gemeenten dat zij in samenwerking met de bibliotheek een Meerjarenplan Bibliotheekwerk voor vier jaar opstellen.

Stand van zaken

Het waarborgen van een stabiele, toekomstbestendige en professionele bibliotheekorganisatie met vestigingen in alle gemeenten in Regio Rivierenland. De bibliotheekorganisatie is verankerd in lokale en regionale netwerken en werkt samen met de gemeenten, kinderopvangorganisaties, scholen voor primair- en voortgezet onderwijs en andere maatschappelijke organisaties. De bibliotheek biedt de gewenste diensten aan op het gebied van basisvaardigheden, leesbevordering en mediawijsheid. Hiervoor hebben wij de volgende argumenten: 1.1 Het huidige convenant uitvoering bibliotheekwerk loopt op 31.12.2026 af. Het huidige convenant uitvoering bibliotheekwerk loopt van 2023 tot en met 2026. In dit convenant staat dat twee jaar voor de einddatum wordt begonnen met de voorbereidingen van een nieuw convenant. Door het aanpassen van het huidige convenant uitvoering bibliotheekwerk 2023-2026 aan de actuele ontwikkelen bibliotheekwerk is er een nieuw convenant tot stand gekomen voor de jaren 2027-2030. Dit nieuwe convenant bevat maar een aantal kleine wijzigingen ten opzichte van het huidige convenant zie bijlage 2). Het is gebruikelijk dat dit convenant nog vóór de gemeenteraadsverkiezingen wordt ondertekend, in het jaar voorafgaand aan de nieuwe start.

In het Portefeuillehouders overleg Bibliotheekwerk van 17 september 2025 zijn het convenant en het meerjarenplan besproken en de portefeuillehouders stemden in met het voorleggen van deze stukken aan de colleges van de deelnemende gemeenten. Het wijzigen van het convenant sluit aan bij de invoering van de wettelijke zorgplicht tot instandhouding van bibliotheken. Vaststelling en ondertekening van het nieuwe convenant loopt gelijk met de vaststelling van het Meerjarenplan. 1.2 De afspraken in het convenant dragen bij aan het behoud van een stabiele en professionele bibliotheekorganisatie in onze regio Voor het vaststellen van het nieuwe convenant is input opgehaald bij de betrokken beleidsadviseurs bibliotheekwerk. Het nieuwe convenant continueert op hoofdlijnen de huidige afspraken in het convenant. De lijst van wijzigingen laat zien dat het nieuwe convenant slechts op marginale punten afwijkt van het huidige convenant en betrekking heeft op de invoering van de zorgplicht.

2.1 De Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (Wsob) vereist vanaf 2026 een meerjarenplan bibliotheekwerk. Gemeenten krijgen een wettelijke zorgplicht voor het bibliotheekwerk. De zorgplicht heeft tot doel de kwaliteit van de bibliotheekvoorzieningen in Nederland structureel te verhogen. De zorgplicht houdt ook in dat gemeenten de instandhouding en toegang van een volwaardige bibliotheek in hun gemeente moeten waarborgen. Het Meerjarenplan is gebaseerd op de doelen en ambities van gemeenten, klantonderzoek en gebaseerd op een logische doorontwikkeling van het bibliotheekbeleid en innovaties van de afgelopen jaren. Met het Meerjarenplan wordt een zo compleet mogelijk beeld geschetst van waar de bibliotheek nu en straks actief kan zijn, in elk geval voor de komende vier jaar. Binnen het Meerjarenplan blijft het bibliotheekwerk altijd maatwerk en kan iedere gemeente haar eigen keuze maken. 2.2 Er is draagvlak voor dit nieuwe convenant en het meerjarenplan Het nieuwe convenant en het Meerjarenplan zijn tot stand gekomen na overleg met en instemming van alle betrokken portefeuillehouders bibliotheekwerk van de Regiogemeenten, ambtenaren en bibliotheek Rivierenland. Voor de juridische toets is tot het convenant beoordeeld door de juridisch medewerker van de gemeente Tiel.

2.3 Het Meerjarenplan is gebaseerd op de wensen en behoeften van inwoners De bibliotheekmedewerkers hebben input opgehaald bij de verschillende doelgroepen. En via klantonderzoeken waarbij de bibliotheek betrokken was. Verder zijn de ambities en doelstellingen uit de bestuurs- en coalitieakkoorden van de gemeenten meegenomen in het Meerjarenplan. 2.4 Het Meerjarenplan biedt maatwerk per gemeente Bibliotheek Rivierenland blijft binnen het Meerjarenplan altijd maatwerk per gemeente bieden. Elke gemeente maakt voor zichzelf keuzes binnen het geheel van het bibliotheekwerk. 2.5 Het Meerjarenplan versterkt de samenwerking tussen de gemeenten en Bibliotheek Rivierenland Door het vaststellen van het Meerjarenplan wordt de samenwerking versterkt en worden de maatschappelijke functies (geletterde samenleving, participatie in de informatiesamenleving, een leven lang ontwikkelen) van de bibliotheek, en de dienstverlening bevorderd. En zorgen we voor een robuuste bibliotheek. 3.1 We informeren de gemeenteraad over de vaststelling van het convenant en het Meerjarenplan Hiermee voldoen we aan onze afspraken over de informatieplicht. 4.1 Het ondertekenen van het convenant kan worden overgedragen

De burgemeester is op basis van artikel 171, eerste lid, van de Gemeentewet bevoegd de gemeente in en buiten rechte te vertegenwoordigen. Op grond van artikel 171, tweede lid, van de Gemeentewet kan de vertegenwoordiging van de burgemeester overgedragen worden aan een wethouder. Hierbij hebben we de volgende kanttekeningen 1.1 De Zorgplicht is nog niet wettelijk van kracht In het convenant wordt verwezen naar de zorgplicht. In het kader van de zorgplicht zijn vanuit het Rijk financiële middelen aan de gemeente toegezegd en dus ook richting de bibliotheek. Door de val van het kabinet is de ondertekening van de wet uitgesteld waardoor er nog (financiële) onzekerheden blijven bestaan. Daarom is artikel 12 in het convenant toegevoegd. Hierin staat, dat als de Zorgplicht niet wordt ingevoerd, ook de extra dienstverlening door de bibliotheek niet wordt uitgevoerd. De gemeenten treden dan met de bibliotheek in overleg. 2.1 Het Meerjarenplan is voor de eerste keer opgesteld Bij het opstellen van het Meerjarenplan zochten we aansluiting bij de bestaande documenten zoals de samenwerkingsovereenkomst, de prestatieovereenkomst, het productenboek, de subsidieverordening bibliotheek en het regionaal- en landelijk bibliotheekconvenant. In het Meerjarenplan is duidelijk beschreven waar Bibliotheek Rivierenland voor staat (meer dan alleen boeken uitlenen).

En welke maatschappelijke functies de bibliotheek heeft ten opzichte van de vraagstukken die op de gemeenten afkomen. Ook is de samenwerking met andere partijen van wezenlijk belang om het cultuuraanbod en de kansengelijkheid te vergroten. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan de borging van de samenwerking. 2.2. Bij de vaststelling van het Meerjarenplan is de financiële dekking vanuit de gemeenten nog onduidelijk De wet is nog niet ondertekend. Daardoor is niet zeker of de gemeenten de beoogde structurele financiële rijksmiddelen gaan ontvangen. Dit heeft invloed op het bibliotheekwerk in de gemeenten. Daarom is er voor gekozen om de in het Meerjarenplan genoemde ‘financiële normering’ te vervangen door ‘streefaantallen zorgplicht’ zodat de harde eis tot gemeentelijke financiering komt te vervallen.

Financiën

Het nieuwe convenant borduurt voort op de huidige versie en op de huidige wijze van financiering. De vaststelling van het nieuwe convenant en de vaststelling van het Meerjarenplan heeft geen financiële consequenties. De kosten voor uitvoering van het bibliotheekwerk zijn opgenomen in de gemeentebegroting. Bij de vaststelling van de voorjaarsnota heeft de raad de rijksbijdrage van € 100.000,- al structureel toegevoegd aan de begrotingspost bibliotheekwerk.

Communicatie

Communicatie De ondertekening van het convenant vindt plaats op 20 november 2025. Daarna volgt een, door bibliotheek Rivierenland, opgesteld persbericht.

Participatie

Aanpak en planning

Bijlagen

Na besluitvorming door de colleges van de gemeenten die gebruik maken van de dienst van Bibliotheek Rivierenland over het nieuwe convenant en het Meerjarenplan volgt de ondertekening van het convenant door de wethouders van alle betrokken gemeentes en Bibliotheek Rivierenland.

Bijlage 1: Normenkader Bijlage 2: Lijst met wijzigingen t.o.v. Convenant Bibliotheekwerk 2023-2026 Bijlage Convenant uitvoering Bibliotheekwerk 2027 2030 Bijlage 3: Convenant Bibliotheekwerk 2027-2030 Bijlage 4: Meerjarenplan Bibliotheekwerk