2025-305.1 Inspreekverzoek over beschikbaarheid en toegankelijkheid van jeugdzorg V33 Geredigeerd

Urgentie Op 01-01-2015 trad de Jeugdwet in werking. Met deze wet werd het stelsel van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering in Nederland ingrijpend hervormd, waarbij gemeenten verantwoordelijk werden voor de uitvoering van preventie, jeugdhulp en de ondersteuning van gezinnen en jeugdigen. Op 15-01-2021 viel de Nederlandse regering als gevolg van de toeslagenaffaire door de verzuiling tussen het ministerie van Financiën, Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Kinderen werden onterecht van hun ouders gescheiden en 482 kinderen kwamen te overlijden. Het meisje uit Vlaardingen werd vanaf maart 2022 bij haar pleegouders geplaatst, waar zij volgens het Openbaar Ministerie (OM) meerdere keren werd vastgebonden en in een zelfgemaakte kooi opgesloten; in de nacht van 20 op 21 mei 2024 werd ze zwaargewond en niet aanspreekbaar in het ziekenhuis opgenomen met ernstige hersenletsels en meerdere botbreuken, waarna zij afhankelijk werd van intensieve zorg. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Inspectie Justitie en Veiligheid (IJenV) concludeerden dat de betrokken jeugdhulpinstanties, waaronder Enver en de William Schrikker Stichting (WSS), ernstig tekortschoten: signaleringen van onveiligheid werden onvoldoende opgepakt en het meisje werd niet adequaat beschermd.

Op 19-12-2024 werd een motie ingediend door de leden Ceder en Westerveld, waarin werd gepleit voor een passend vervolg op het Adviesrapport Expertteam ouderverstoting/complexe omgangsproblematiek uit 2020. De motie benadrukte dat ouderverstoting een groot probleem is, dat disproportioneel vaders treft en dat nieuwe inzichten behulpzaam kunnen zijn voor verdere ontwikkeling van beleid. De motie werd aangenomen. Op 09-04-2024 werd een motie ingediend door de leden Bruyning en Westerveld, waarin werd voorgesteld om ervoor te zorgen dat gemeenten hun beleid omtrent het afgeven van dubbele indicaties herzien. Deze motie werd aangenomen. Op 09-04-2024 werd een motie ingediend door de leden Bruyning en Westerveld, waarin werd voorgesteld om een warme overdracht als standaardprocedure te onderzoeken en de implementatie van de 'Big Five' als essentiële voorwaarde voor het afbouwen van jeugdzorg te bevorderen. Deze motie werd aangenomen. Op 29-01-2025 besliste de rechtbank Noord-Holland dat een zestienjarige jongen onder toezicht van de William Schrikker Stichting Jeugdbescherming & Jeugdreclassering (GI) drie maanden uit huis wordt geplaatst, omdat er geen geschikte woonplek voor hem is. De jongen verblijft voorlopig in een justitiële jeugdinrichting, een gevangenis als wachtkamer, terwijl instanties zoeken naar een passende plek.

De zaak legt de onmacht bloot van ouders, hulpverleners en rechters binnen een overbelast systeem, waarin jongeren met complexe problemen vaak tussen wal en schip raken. Op 15-04-2025 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat Nederland in de fout is gegaan bij het beëindigen van het ouderlijk gezag van een moeder over haar dochter. Het oordeel kwam in de zaak Van Slooten tegen Nederland en is een harde, maar belangrijke wakeup call voor iedereen die betrokken is bij jeugdbescherming. Op 23-06-2025 oordeelde de Rechtbank Den Haag dat Jeugdbescherming West faalde door een gebrek aan capaciteit en verouderde informatie. De kinderrechter oordeelde dat er géén ernstige 2

ontwikkelingsbedreiging meer was voor het kind. Alle betrokkenen, ouders en grootouders, konden de zorg zelf goed regelen. De verlenging van de ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing werd daarom afgewezen. Het kind blijft veilig bij de grootouders, zonder verdere inmenging van instanties. Op 03-07-2025 verduidelijkt het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dat het geen hiërarchische zeggenschap heeft over provincies of gemeenten, en dat burgemeesters en commissarissen van de Koning verantwoording afleggen aan respectievelijk de gemeenteraad en provinciale staten. Burgers die zorgen hebben over het functioneren van het lokaal of provinciaal bestuur kunnen hun klacht indienen bij de gemeente of provincie, gebruikmaken van inspraak- en participatiemogelijkheden binnen de gemeenteraad, of zich, indien zij ontevreden zijn over de klachtbehandeling, wenden tot de Nationale ombudsman. De brief benadrukt daarmee de gescheiden verantwoordelijkheden: de gemeente is primair verantwoordelijk voor haar eigen bestuur, de provincie houdt toezicht op gemeenten, en het ministerie heeft een adviserende en coördinerende rol zonder directe sturingsbevoegdheid.

Op 24-07-2025 werd Jeugdbescherming Noord in Groningen onder verscherpt toezicht gesteld nadat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV) concludeerden dat de kwaliteit van de uitvoering van jeugdbescherming en jeugdreclassering onvoldoende is. Uit onderzoek in maart 2025 bleek dat kinderen en jongeren niet tijdig de passende bescherming, begeleiding en hulp krijgen, dat er een hoog verloop en verzuim van jeugdzorgwerkers is, en dat sommige jongeren geen vaste jeugdzorgwerker hebben en op interne wachtlijsten staan. De inspecties constateerden dat verbeteringen nodig zijn op het gebied van goed bestuur, voldoende gekwalificeerd personeel en toezicht op de ontwikkeling en veiligheid van jongeren, maar dat de oorzaken deels buiten de invloed van Jeugdbescherming Noord liggen. Het verscherpt toezicht moet ervoor zorgen dat de organisatie uiterlijk medio januari 2026 de noodzakelijke verbeteringen doorvoert, terwijl de inspecties de voortgang nauwlettend volgen. Op 08-09-2025 heeft de Rechtbank Amsterdam de ondertoezichtstelling en machtiging tot uithuisplaatsing verlengd tot 24 december 2025. De kinderrechter constateerde dat de GI Jeugdbescherming Regio Amsterdam negen maanden onvoldoende regie had gevoerd, waardoor geen vaste gezinsmanager beschikbaar was en afstemming met zorginstellingen ontbrak.

Op 23-09-2025 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, met betrokken Stichting Leger des Heils Jeugdbescherming & Reclassering, geoordeeld over de uithuisplaatsing van de minderjarige. Het hof bepaalde dat de minderjarige vanaf 1 januari 2026 weer bij haar moeder kan wonen, omdat de vele wisselingen en onveiligheid haar ontwikkeling hebben belemmerd. Op 24-09-2025 besloot de Rechtbank Noord-Nederland in Groningen de gesloten plaatsing van een 13-jarige jongen bij Jeugdbescherming Noord tijdelijk te verlengen tot 12 december 2025, vanwege zes maanden zonder perspectief of contact met zijn moeder, een situatie schadelijk voor zijn ontwikkeling en sociale vaardigheden. Op 25-09-2025 publiceerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) een rapport waaruit blijkt dat Jeugdbescherming Gelderland ernstig tekortschiet in de uitvoering van jeugdbeschermingsmaatregelen. Kinderen en gezinnen krijgen vaak te laat passende hulp, de veiligheid van het kind wordt onvoldoende gecontroleerd en kinderen hebben regelmatig geen vaste jeugdbeschermer, waardoor vertrouwensbanden ontbreken. Oorzaken zijn onder meer een chronisch personeelstekort, lange wachtlijsten en een tijdelijke werkwijze uit 2022 die nu 3

standaard is geworden. Financieel lijdt de organisatie ook verlies, terwijl structurele verbeteringen nodig zijn. De IGJ benadrukt dat de problemen grotendeels buiten de directe invloedssfeer van Jeugdbescherming Gelderland liggen, maar dat het zicht op de veiligheid en ontwikkeling van elk kind moet verbeteren. Deze problematiek speelt bovendien landelijk en vraagt om leiderschap van bestuurders, gemeenten en het Rijk. Op 10-10-2025 berichtte DVHN over een harde kritiek op Jeugdbescherming Noord in Groningen vanwege de gesloten plaatsing van een 13-jarige jongen. De organisatie had een vage brief gestuurd vol spelfouten en faalde in de behandeling van de zaak. Het incident ligt onder het vergrootglas van de Inspectie, waarbij de fouten en gebrekkige communicatie zwaar werden bekritiseerd. Op 14-10-2025 meldde de Volkskrant dat drie jeugdbeschermingsorganisaties Samen Veilig Midden-Nederland, Partners voor Jeugd en Leger des Heils, excuses hebben aangeboden aan moeder Yvonne van Dijk en haar zoon Koen (17) vanwege ernstige fouten bij zijn uithuisplaatsing in 2016. Hoewel de organisaties jarenlang vasthielden aan het beeld dat Koen zwakbegaafd was en dat zijn moeder niet voor hem kon zorgen, bleek hij vorig jaar goed thuis te kunnen wonen dankzij een vierde, niet nader genoemde, jeugdbeschermingsorganisatie die hem proefgewijs terug liet keren.

4

Sociaal netwerk Kinderen krijgen vaak te laat hulp. Er is een chronisch personeelstekort en toezicht schiet vaak tekort. Gecertificeerde instellingen kampen met financiële en operationele problemen, wat leidt tot langere trajecten, hogere kosten en verminderde kwaliteit van zorg. Het ravijnjaar betekent dat gemeenten vanaf 2026 veel minder geld krijgen van het Rijk, terwijl de kosten voor zorg, jeugdhulp en ondersteuning blijven stijgen. Daardoor dreigen grote tekorten, bezuinigingen op belangrijke voorzieningen en minder hulp voor inwoners die het nodig hebben. Conform BW 7:448 kunnen gemeentes meldingen van betrokken instanties opvolgen door ouders aan te schrijven én na te bellen, waarin ze de mogelijkheid wordt geboden om een alternatief, netwerk gestuurd traject te starten. Gemeentes krijgen een link op hun website waar ouders op kunnen klikken om daar de persoonsgegevens van het oorspronkelijke gezin inclusief het sociale netwerk in te voeren. Het sociale netwerk en gemeentes krijgen automatisch een melding in de mail, waarbij ze dit voorstel accorderen. Het sociale netwerk plaatst 10 weken lang één keer per week een korte video van de kinderen met een begeleidende tekst om hun ontwikkeling te volgen en eventuele ernstige dreiging vroeg te signaleren. Na deze periode stopt de interventie en wordt het dossier gesloten.

Bij ernstige dreigingen in de ontwikkeling worden betrokken geïnformeerd om aanvullende maatregelen te nemen en een regulier traject te starten.

Gemeenten kunnen de volgende besparingen realiseren: 1 kind bespaart 7.000 euro, 3 kinderen 70.000 euro, 10 kinderen 290.000 euro, 20 kinderen 610.000 euro, 30 kinderen 930.000 euro en 40 kinderen 1.250.000 euro.

5

In 2024 zijn in totaal 26.055 jeugdbeschermingsmaatregelen opgelegd in Nederland. Deze maatregelen zijn van twee soorten: OTS (Onder Toezicht Stelling) en UHP (Uithuisplaatsing). Er waren 17.655 OTS-maatregelen en 8.400 UHP-maatregelen. Dit betekent dat kinderen soms extra bescherming of toezicht nodig hebben, bijvoorbeeld als thuis de opvoedingssituatie risicovol is. Daarnaast hebben veel kinderen extra jeugdhulp gekregen naast de beschermingsmaatregel. Het gaat om 22.113 kinderen: 14.301 met OTS en 7.812 met UHP. Extra jeugdhulp kan bijvoorbeeld bestaan uit begeleiding, therapie of ondersteuning in het gezin. Het laat zien dat het merendeel van de kinderen niet alleen een juridische maatregel krijgt, maar ook praktische hulp om veilig op te groeien. De gemiddelde looptijd van de maatregelen verschilt sterk. Een OTS duurt gemiddeld 2,6 jaar, terwijl een UHP gemiddeld 7 jaar duurt. Dit komt doordat UHP vaak ingrijpender is. Kinderen wonen uit huis en dit traject vraagt langdurige begeleiding en toezicht. Ook de kosten per maatregel verschillen. Voor een OTS is de basisprijs ongeveer €13.525, terwijl een UHP gemiddeld €10.342 kost. Omdat UHP langer duurt, zijn de kosten over de gehele looptijd per kind veel hoger: gemiddeld €34.794 voor OTS en €72.026 voor UHP. Dit laat zien dat langdurige uithuisplaatsingen flinke maatschappelijke kosten met zich meebrengen.

Kortom, deze cijfers laten zien dat veel kinderen ondersteuning nodig hebben, dat UHP langer en duurder is dan OTS, en dat het combineren van beschermingsmaatregelen met extra jeugdhulp gebruikelijk is om kinderen veilig en ondersteund te laten opgroeien. Opgelegde kinderbeschermingsmaatregelen OTS UHP Aantal kinderen in 2024 17.655 8.400 Aantal met extra jeugdhulp 14.301 7.812 Gemiddelde looptijd in jaren 2,6 7,0 Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2025/jeugdbescherming-enjeugdreclassering-2024/1-jeugdbescherming

6

Totaal 26.055 22.113

In 2024 waren er in totaal 26.055 kinderen en jongeren met een jeugdbeschermingsmaatregel in Nederland. Hiervan hadden 17.655 een Onder Toezicht Stelling (OTS) en 8.400 waren uithuisgeplaatst (UHP).

In 2024 hadden kinderen met een Onder Toezicht Stelling (OTS) gemiddeld een looptijd van 2,6 jaar, kinderen die uithuisgeplaatst (UHP) waren gemiddeld 7,0 jaar, en gewogen over alle kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel bedroeg de gemiddelde looptijd 4,0 jaar.

7

In 2024 lagen de gemiddelde basiskosten per kind met een kinderbeschermingsmaatregel op 13.525 euro voor kinderen met een Onder Toezicht Stelling (OTS), 10.342 euro voor uithuisgeplaatste kinderen (UHP), en gewogen gemiddeld 11.733 euro over alle kinderen.

De totale kosten over de looptijd van deze maatregelen bedroegen ruim 1,22 miljard euro, waarvan 614 miljoen voor OTS en 605 miljoen voor UHP.

8

Het aandeel kinderen met een Onder Toezicht Stelling (OTS) dat ook jeugdhulp ontvangt is in Nederland gestegen van 74% in 2016, naar 76% in 2020, en 81% in 2024.

Uitgaande van een gewogen gemiddelde voor OTS en UHP bedragen de reguliere kosten in 2024 per aantal kinderen als volgt: 1 kind kost 47.000 euro, 3 kinderen 140.000 euro, 10 kinderen 468.000 euro, 20 kinderen 936.000 euro, 30 kinderen 1.404.000 euro en 40 kinderen 1.872.000 euro.

9

Gemeenten kunnen de volgende besparingen realiseren met de oplossing van Joet: 1 kind levert 7.000 euro op, 3 kinderen 70.000 euro, 10 kinderen 290.000 euro, 20 kinderen 610.000 euro, 30 kinderen 930.000 euro en 40 kinderen 1.250.000 euro.

De vervangende kosten per aantal kinderen: 1 kind kost 40.000 euro, 3 kinderen 70.000 euro, 10 kinderen 175.000 euro, 20 kinderen 325.000 euro, 30 kinderen 475.000 euro en 40 kinderen 625.000 euro.

10

Stichting Leger des Heils

Deze cijfers duiden op een organisatie: Die financieel onder druk staat en moeite heeft het hoofd boven water te houden. Ze helpt minder gezinnen, terwijl de zorg die wél wordt geboden duurder en intensiever is. Een groot deel van de middelen gaat op aan personeel, met wisselingen en hoge werkdruk tot gevolg. De kwaliteit staat onder spanning: trajecten duren langer, ouders en kinderen blijven vaker langer uit elkaar en de hulp voelt minder effectief. Jaar 2022 Opbrengsten 24.700.000 Lasten 25.300.000 Personeel 20.000.000 Aandeel personeel 79% Aantal begeleid 16.043 Opbrengsten per kind 1.540 Bron: https://www.legerdesheils.nl/jaarverslagen

11

2023 26.900.000 29.000.000 23.500.000 81% 13.552 1.985

2024 33.200.000 34.500.000 28.800.000 83% 10.695 3.104

Stichting Jeugdbescherming Gelderland

Jaar Opbrengsten Aantal begeleid Opbrengst per kind Resultaat

2022 21.387.455 1.780 12.015 € -1.626.000

2023 19.339.688 2.060 9.388 € -679.083

2024 22.764.321 1.736 13.113 € -1.200.000

Deze cijfers duiden op een organisatie: De organisatie helpt minder gezinnen, maar tegen hogere kosten per cliënt en blijft ondanks hogere opbrengsten structureel verliesgevend — een teken van toenemende druk en afnemende financiële houdbaarheid. Voor ouders en kinderen betekent dit dat de hulp later op gang komt, langer duurt en vaker wisselingen kent, waardoor gezinnen langer uit elkaar blijven, herstel en hereniging trager verlopen, en het contact tussen ouders en kinderen langer verbroken blijft, wat het vertrouwen in de hulpverlening verder onder druk zet. Op 25-09-2025 publiceerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) een rapport waaruit blijkt dat Jeugdbescherming Gelderland ernstig tekortschiet in de uitvoering van jeugdbeschermingsmaatregelen. Kinderen en gezinnen krijgen vaak te laat passende hulp, de veiligheid van het kind wordt onvoldoende gecontroleerd en kinderen hebben regelmatig geen vaste jeugdbeschermer, waardoor vertrouwensbanden ontbreken. Oorzaken zijn onder meer een chronisch personeelstekort, lange wachtlijsten en een tijdelijke werkwijze uit 2022 die nu standaard is geworden. Financieel lijdt de organisatie ook verlies, terwijl structurele verbeteringen nodig zijn.

De IGJ benadrukt dat de problemen grotendeels buiten de directe invloedssfeer van Jeugdbescherming Gelderland liggen, maar dat het zicht op de veiligheid en ontwikkeling van elk kind moet verbeteren. Deze problematiek speelt bovendien landelijk en vraagt om leiderschap van bestuurders, gemeenten en het Rijk.

12

William Schrikker

2021

2022

2023 72,90% 14,90% 12,20%

2024 73,70% 12,10% 14,20%

Opbrengsten Unieke cliënten Opbrengsten per cliënt Personeelskosten Aandeel personeelskosten

132.527.812

135.154.115 11.776 11.477 108.273.006 80,1%

89.922.076 11.715 7.676 67.530.080 75,1%

107.740.585 10.194 10.569 82.544.934 76,6%

Resultaat Aantal begeleid Opbrengsten per kind

2.702.646 10.695 3.104

-1.360.146

2587000 13.552 1.985

€ 0,2 miljoen 16.043 1.540

Jeugdbescherming/-reclassering De Jeugd- & Gezinsbeschermers Gezinsvormen

104.213.988 78,6%

De cijfers vertonen enkele opvallende en potentieel zorgwekkende afwijkingen: de opbrengsten per cliënt stijgen sterk terwijl het aantal cliënten daalt, wat kan wijzen op prijsstijgingen, intensievere zorg of boekhoudkundige aanpassingen; tegelijkertijd daalt het aantal FTE fors terwijl het aantal medewerkers relatief stabiel blijft, wat kan duiden op deeltijdwerk, fouten in de registratie of ongebruikelijke personeelsplanning. Daarnaast zijn de personeelskosten tussen 2022 en 2023 opvallend sterk gedaald ondanks een hoog aantal FTE in 2022, en het resultaat in 2024 ligt bijna op nul ondanks stijgende opbrengsten, wat mogelijk wijst op sterk gestegen kosten. In februari 2024 hebben we op basis van de kindlijst van de belastingdienst actie ondernomen in de lopende dossiers. Ouders zijn geïnformeerd over het bestaan van het ondersteuningsteam, de compensatie voor kinderen die onder onze voogdij staan is aangevraagd. In 2024 waren er in lopende dossiers bij ons 138 gezinnen gedupeerd. Dat ging om 192 jeugdigen.

13