2025-264.2 Bijlage Regiomonitor Discriminatie 2024 Oost-Nederland
Tekst van het document
Discriminatie 2024 Oost-Nederland Gelderland & Overijssel
Voor u ligt de Monitor Discriminatie 2024 Oost-Nederland. In dit rapport zijn
In deze uitgave
de discriminatiecijfers van 2024 samengebracht. De cijfers zijn gebaseerd op
Monitoren van discriminatie
2
Discriminatieregistraties in 2024
6
Toelichting op de registraties
8
Opvallend in 2024
10
Analyse van de ADV cijfers 2024
12
In de praktijk Gebiedskaart Discriminatie Oost-Nederland
meldingen die binnenkomen bij de politie, de antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), en het College voor de Rechten van de Mens. Zij rapporteren hun cijfers gezamenlijk op pagina 6 en 7. Natuurlijk worden de cijfers in dit rapport ook toegelicht om u een beter beeld te geven van zaken die speelden in 2024. Daarnaast laten politie, OM en ADV’s zien op welke wijze zij samenwerken om discriminatie aan te pakken.
Wijze van monitoring
berecht: via het strafrecht en via het
14
De discriminatiecijfers in deze monitor en
burgerlijk recht. Voor het burgerlijk recht
de bijbehorende toelichting geven inzicht
wordt gebruik gemaakt van de Algemene
18
in de ervaren en gemelde discriminatie in
wet gelijke behandeling (Awgb), de Wet
Oost-Nederland. Ze vormen een eerste
gelijke behandeling op grond van handicap
aanknopingspunt voor het ontwikkelen van
of chronische ziekte (Wgbh/cz) en een aantal
antidiscriminatiebeleid, het aangaan van
wetten binnen het arbeidsrecht over gelijke
de dialoog, het starten van campagnes
behandeling van mensen ongeacht geslacht,
tegen discriminatie en het vergroten van de
arbeidsovereenkomst of leeftijd.
bewustwording bij professionals. Deze monitor is nadrukkelijk geen representatief onderzoek
ADV’s
naar ervaren discriminatie in de samenleving
Het recht op gelijke behandeling is in diverse
of een uitputtend overzicht per gemeente.
internationale verdragen en Nederlandse
Het doel is uitsluitend om alle cijfers over
wetgeving goed gewaarborgd. Burgers die
discriminatiemeldingen in Oost-Nederland op
discriminatie ervaren, moeten onafhankelijke
een overzichtelijke manier samen te brengen.
bijstand kunnen krijgen. Hiervoor is de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen
Monitoren van discriminatie 2
Wat is discriminatie
(Wga) in het leven geroepen. In deze wet
Discriminatie is het in gelijke gevallen ongelijk
is geregeld dat gemeenten hun inwoners
behandelen van mensen op basis van
aanbieden dat zij bij een onafhankelijke
kenmerken die er in een specifieke situatie
antidiscriminatievoorziening (ADV) terecht
niet toe doen. Dit zijn kenmerken zoals
kunnen. Hier krijgen inwoners deskundig
herkomst, huidskleur, handicap, seksuele
advies en juridische bijstand als zij dit
voorkeur, godsdienst, levensovertuiging,
wensen. ADV’s registreren alle meldingen
politieke gezindheid, geslacht, leeftijd,
van discriminatie en rapporteren dit
arbeidscontract en arbeidsduur. Discriminatie
jaarlijks aan de gemeenten middels deze
doet zich in verschillende vormen voor. Het kan
discriminatiemonitor. Doordat ADV’s
bijvoorbeeld gaan om uitsluiting bij werving
onafhankelijk en deskundig zijn op het gebied
en selectie, het niet toegelaten worden tot
van wet- en regelgeving inzake discriminatie,
een horecagelegenheid op grond van afkomst
voldoen zij aan de kwaliteitscriteria die de
of het gepest worden op grond van seksuele
wet hieraan stelt.
geaardheid of herkomst. Discriminatie kan
Sinds 1 januari 2024 bundelen alle ADV’s
in Nederland op twee manieren worden
in Nederland hun krachten onder de
3
naam Discriminatie.nl. Ook de ADV’s van Gelderland
de gelijkebehandelingswetgeving en om te bepalen
en Overijssel zijn aangesloten bij dit landelijke
of sprake is van wettelijk verboden onderscheid. De
samenwerkingsverband.
klachtenconsulenten van de ADV’s kunnen voorzien
Melders kunnen hun discriminatie-ervaringen melden
in onafhankelijke bijstand en melders bijstaan in
bij Discriminatie.nl. Deze meldingen worden dan
procedures bij het College. Oordelen van het College
doorgestuurd naar de regionale ADV’s. In Oost-Nederland
voor de Rechten van de Mens worden openbaar
komen deze meldingen terecht bij Vizier, bij Art. 1 Noord
gemaakt op de website van het College en kunnen een
Oost Gelderland en bij Discriminatie.nl Deventer,
krachtig middel zijn om mensen bewust te maken van
In december 2024 stonden twee mannen
afhankelijk van de postcode van de melder.
verboden onderscheid.
terecht op verdenking van het meermaals
ADV’s werken, waar nodig, samen met de politie en het
OM past strafverzwaring toe bij discriminatie zwart spuiten van een regenboogbankje
Openbaar Ministerie (OM) om discriminatie gezamenlijk
Samenwerking tussen meldpunten
in Ede. Tussen 2022 en 2024 werd dit
aan te pakken. Ook preventie is een kerntaak van de
Burgers en professionals kunnen over (ervaren)
bankje op de hoek van de Molenstraat
ADV’s, maar deze wordt niet in de Wga genoemd. Daarom
discriminatie advies en ondersteuning vragen bij de
en de Grotestraat vijf keer besmeurd. De
wordt in deze monitor niet gerapporteerd over preventie.
ADV’s. Voor niet-strafrechtelijke incidenten werken de
twee verdachten handelden volgens het
ADV’s volgens het principe van hoor en wederhoor, met
Openbaar Ministerie uit geloofsovertuiging.
Politie Oost-Nederland
als doel de verhouding tussen betrokken partijen te
Ze hadden moeite met de symbolische
De politie registreert meldingen en aangiften van
herstellen. De inzet van onafhankelijke bijstand vanuit
betekenis van de regenboogvlag,
discriminatie. De politie in Oost-Nederland werkt
de ADV’s behoort tot de kernactiviteiten. De ADV’s
namelijk de acceptatie van de LHBTIQ+
nauw samen met het OM en de ADV’s. Een aangifte
werken samen met lokale partners op het gebied van
gemeenschap. Het handelen van verdachten
kan leiden tot strafrechtelijke vervolging door het OM.
discriminatiebestrijding, in de eerste plaats met de
is niet alleen kwetsend voor deze groep
Waar bemiddeling mogelijk is, wordt er in voorkomende
politie en het OM. Om tot een goede verwerking van
mensen, maar er was volgens het OM ook
gevallen samengewerkt met ADV’s. Aangiften van
casuïstiek te komen, wordt er zowel op casus- als op
sprake van discriminatie. Dat maakt het
discriminatie krijgen in Nederland prioriteit en worden
trendniveau met elkaar gesproken. Dit is conform de in
bekladden van de regenboogbank méér
tijdens het Regionaal Discriminatieoverleg (RDO)
2018 geldende Aanwijzing Discriminatie geformaliseerd
dan alleen vernieling en het discriminatoire
met OM, politie en de ADV’s besproken. Ook screenen
in het Regionaal Discriminatie Overleg (RDO).
aspect geldt wat het OM betreft als
politie, OM en ADV’s de zaaks-lijsten van de politie op
strafverzwarend. De officier van justitie
mogelijke gevallen van discriminatie die naar de ADV’s
Meldingen
heeft dit nadrukkelijk meegenomen in
doorverwezen kunnen worden.
Bij een aantal meldingen heeft een rechter, een
de strafeis. Het OM neemt
klachtencommissie of het College objectief
zaken als deze hoog op en vindt het
Het Openbaar Ministerie
vastgesteld dat er sprake was van discriminatie. Bij een
belangrijk en maatschappelijk relevant om
Het OM heeft als taak het handhaven van de
deel van de meldingen volgt geen objectief oordeel,
verdachten die dergelijke discriminerende
strafrechtelijke rechtsorde. De strafrechtelijke
omdat de kwestie niet aan een rechter of commissie
feiten plegen voor de rechter te brengen.
discriminatiebepalingen en de beschermde
wordt voorgelegd. Vaak wordt een oplossing gevonden
De betrokken verdachten zijn uiteindelijk
belangen die de wetgever daarmee heeft beoogd,
door bemiddeling of informatieverstrekking vanuit de
veroordeeld tot een taakstraf en tot het
zijn daarbij bepalend. Het OM is gebonden aan de
ADV’s. Ook zijn er meldingen waarbij een melder alleen
betalen van een schadevergoeding
beleidsregel Aanwijzing Discriminatie. Binnen ieder
om advies vraagt of een luisterend oor nodig heeft.
aan de gemeente Ede.
arrondissementsparket is een discriminatieofficier van
In sommige gevallen is er sprake van waargenomen
justitie werkzaam die deelneemt aan het RDO.
discriminatie als getuige of als belangenbehartiger; ook deze meldingen worden geregistreerd.
Het College voor de Rechten van de Mens
Sommige melders melden liever anoniem. Anonieme
Mensen die discriminatie ervaren buiten het strafrecht,
meldingen worden geregistreerd in het systeem van
kunnen bij het College voor de Rechten van de Mens
de ADV’s en dragen samen met de niet-anonieme
een oordeel vragen. Het College voor de Rechten
meldingen bij aan de registratiecijfers die in deze
van de Mens is bevoegd om situaties te toetsen aan
monitor zijn opgenomen.
4
5
Discriminatieregistraties in 2024
ADV’s
College voor de Rechten van de Mens
Discriminatiegrond6
Discriminatiegrond
Antisemitisme
13
Geslacht
19
Arbeidscontract
6
Herkomst/huidskleur
12
Arbeidsduur
1
Nationaliteit
7
Burgerlijke staat
3
Godsdienst
1
Geslacht
83
Seksuele gerichtheid
5
18
Burgerlijke staat
2
65
Politieke overtuiging
1
waarvan tegen moslims
44
Levensovertuiging
3
Handicap/chronische ziekte
138
Arbeidsduur
3
Herkomst, huidskleur
452
Arbeidsinvulling
2
Leeftijd
42
Vaste / tijdelijke arbeidscontracten
0
Levensovertuiging
5
WAZO-regeling
1
Nationaliteit
22
Handicap / chronische ziekte
29
Politieke gezindheid
7
Leeftijd
4
65
Grond onbekend
6
Niet-wettelijke gronden
111
Geen grond
1
Onbekend
35
waarvan tegen transgender personen
Totaal aantal discriminatieregistraties
Godsdienst
Politie Oost-Nederland
ADV’s1
Discriminatiegrond
Meldingen inwoner2
2102
Antisemitisme
92
Meldingen plaats voorval3
980
Geslacht
19
13
Godsdienst
64
Handicap
35
Herkomst, huidskleur
683
Levensovertuiging
0
Seksuele gerichtheid
435
Onbekend/overig
156
Eigen screening
Politie4 Discriminatie-incidenten
1484
College voor de Rechten van de Mens5 Instroom verzoeken om oordeel
96
Wijze van discriminatie Werkwijze ADV’s
Bedreiging
130
Alleen registratie
1166
Bekladding
88
Advies en informatie
947
Bespugen
12
Beïnvloeding beleid
30
Geweld
14
Bemiddeling
49
Geweld icm uitlating
136
Bijstaan in procedures
64
Pesterij
47
Doorverwijzing
89
Uitlating
960
Eigen onderzoek ADV’s
22
Vernieling
63
Overig
12
Weigering
9
Onbekend/overig
25
1. ADV’s: gezamenlijke rapportage van cijfers, verzameld door de ADV’s Discriminatie.nl Oost-Nederland. 2. Meldingen inwoner betreft door ADV’s in de politie-eenheid ontvangen meldingen. 3. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente binnen de politie-eenheid hebben plaatsgevonden. Er is een overlap tussen deze twee getallen. 4. Politie: discriminatie-incidenten zijn zowel reguliere incidenten als incidenten jegens werknemers met een publieke taak. De politie registreert alleen de grond en de aard van discriminatie, niet het maatschappelijk terrein. 5. College voor de Rechten van de Mens: niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing. 6. Meldingen op basis van discriminatiegrond betreffen incidenten die in een gemeente in de politie-eenheid zijn voorgevallen.
Seksuele gerichtheid 7
Terrein Terrein
8
7
Arbeidsmarkt
176
Arbeid – Aanstelling
0
Buurt/wijk
94
Arbeid – Beëindiging arbeidsrelatie
16
Collectieve voorzieningen
169
Arbeid – Arbeidsvoorwaarden
14
Commerciële dienstverlening
118
Arbeid – Arbeidsomstandigheden en overig
6
Horeca/amusement
52
Goederen en Diensten
30
Huisvesting
62
Sociale bescherming
6
Media en reclame
8
Geen terrein
15
Onderwijs
71
Onbekend
2
Openbare ruimte
88
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
28
Aantal oordelen en uitspraken
Privésfeer
16
Oordelen met minstens een uitspraak
Publieke/politieke opinie
29
verboden onderscheid / strijd met de wet
Sport en recreatie
39
Oordelen zonder onderscheid /
Overig
14
strijd met de wet
Onbekend/niet van toepassing
16
Wijze van discriminatie Bedreiging
53
Geweld
30
Omstreden behandeling
560
Vijandige bejegening
365
Het totaal aantal meldingen in deze tabel kan afwijken van het totaal aantal door de ADV geregistreerde meldingen. Dit komt
Overig
23
omdat ADV’s ook meldingen registreren die niet zijn voorgevallen binnen de eigen politie-eenheid. Daarnaast kan één melding
Onbekend/niet van toepassing
18
gaan over discriminatie op meerdere gronden. 7. Niet-wettelijke gronden zijn meldingen over bijvoorbeeld persoonlijke overtuiging/mening, sociale status, opleidingsniveau en overige uiterlijke kenmerken (zoals tatoeages). 8. Terrein: een melding kan over discriminatie op slechts één terrein gaan.
6
Arbeid – Werving en selectie
7
6 7
Toelichting op de registraties
Aanpak politie tegen discriminatie van jonge voetbalsupporter Op een zondagochtend krijgt een teamcoördinator aanpak discriminatie van de politie OostNederland via sociale media een bericht doorgestuurd. Hierin wordt ontdaan gereageerd op een incident van de dag ervoor. Een jong kind in de kleuterleeftijd, is door een volwassen supporter van de
Discriminatiegronden
gemeente op het gebied van discriminatie.
lokale voetbalploeg op straat bedreigd en uitgescholden met discriminerende joodse verwensingen,
Meldingen worden door ADV’s geregistreerd
Iemand kan immers melden over iets wat er in
omdat het kind een Ajax-shirt droeg. Ook is het kind met etenswaren bekogeld.
op basis van dertien gronden. Deze
diens eigen gemeente heeft plaatsgevonden
gronden zijn grotendeels gebaseerd op de
(bijvoorbeeld bij diens huis), maar ook over
Omdat er nog geen melding of aangifte van het incident te vinden is in het politiesysteem, zoekt de
gelijkebehandelingswetgeving in Nederland.
iets dat in een gemeente elders is gebeurd
politiecoördinator via zijn netwerk contact met de ouders van het kind, en bespreekt met hen het doen
De politie hanteert de discriminatiegronden
(bijvoorbeeld op het werk), of over iets dat
van aangifte ter zake het CODIS-feit bedreiging en belediging met discriminatoir aspect. De ouders
die in het Strafrecht zijn vastgelegd. Daarnaast
landelijk speelt (bijvoorbeeld in de media).
besluiten aangifte te doen.
om ‘onbekend’ in te vullen. Een registratie
Meldingsbereidheid & vindbaarheid
Er wordt in samenspraak met de discriminatieofficieren van het Openbaar Ministerie een onderzoek
van een grond wordt gedaan op basis van de
Veel ervaringen met discriminatie worden
gestart. In eerste instantie lijkt de identiteit van de dader onbekend te blijven. De teamcoördinator
inhoud van een melding voordat onderzoek
niet gemeld en blijven daardoor buiten het
houdt vol en schakelt collega’s van de voetbaleenheid in. Hierdoor wordt bij de eerste wedstrijd van
is gedaan naar het juridisch kader en
beeld van deze cijfers. Tevens zijn meldingen
het nieuwe voetbalseizoen de betreffende man herkend en geïdentificeerd.
bewijsmateriaal is verzameld. Een registratie
subjectief van aard: sommige incidenten
van een bepaalde grond hoeft om die reden
worden als discriminatie ervaren terwijl
Inmiddels is ook de lokale voetbalclub aangehaakt om zorg te dragen voor een passend herstel van
niet te betekenen dat er ook in juridische zin
daar, juridisch gezien, geen sprake van is.
het voetbalplezier voor het kind. De supporter heeft zich tegenover de politie moeten verantwoorden
sprake is van discriminatie op deze grond.
Daartegenover staan incidenten die juridisch
voor zijn daden. Ouders en kind genieten inmiddels weer van de lokale wedstrijden, in het voetbalshirt
gezien juist wel discriminatoir van aard
naar eigen keuze.
bieden de registratiesystemen de mogelijkheid
Maatschappelijke terreinen
zijn, maar waarvan mensen zich niet altijd
De meldingen die binnenkomen bij de
bewust zijn. Deze ervaringen worden om
antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s)
verschillende redenen niet gemeld: mensen
worden geregistreerd op verschillende
willen niet stil blijven staan bij negatieve
maatschappelijke terreinen. Deze terreinen zien
ervaringen of ze willen niet als slachtoffer
we deels ook terugkomen in de civielrechtelijke
gezien of bestempeld worden door anderen.
gelijkebehandelingswetgeving, maar ADV’s
Men kan angst hebben voor de mogelijke
hanteren van oudsher meer terreinen in hun
negatieve gevolgen van een melding, geen
registratie, zodat specifieker stuurinformatie
vertrouwen hebben in het doen van een
aan beleidsmakers kan worden geboden.
melding of aangifte of de weg niet weten om een melding te kunnen doen. De cijfers
Plaats voorval en plaats melder
uit deze monitor zijn daarom tevens een
In de gebiedskaart van deze monitor (p.18-19)
indicatie van te duiden patronen in de
zijn de registraties van discriminatie op twee
samenleving. Gelijktijdig met deze monitor is
manieren opgenomen: zowel van de plaats
het landelijk rapport Discriminatiecijfers in
van het gemelde voorval als de woonplaats
2024 gepubliceerd, dat een analyse
van de melder. Dit geeft een vollediger beeld
geeft van de landelijke trends.
STEENWIJKERLAND 23 6 14
Meer weten over uw gemeente? Klik dan op het kaartje, scan de
NUNSPEET
122 52 107
BRUMMEN 9 2 5
21 6 8
TIEL 36 25 WEST MAAS EN WAAL 19 8
WEST BETUWE 13 7 14
ZALTBOMMEL 16 7 4
WAGENINGEN 42 20 16
3 3
MAASDRIEL 6 2 5
14 7 4
233 144 168
BEUNINGEN 8 6 6
WIJCHEN 17 12 18
NIJMEGEN 203 114 153 HEUMEN 9 1 1
LAND VAN CUIJK
9
ROZENDAAL 1 0 1
WESTERVOORT 9 DUIVEN 14 4 9 1 5 LINGEWAARD ZEVENAAR 16 21 8 15 9 16
OVERBETUWE 14 6 15
NEDER-BETUWE 8 1 8 DRUTEN
ARNHEM
RENKUM 28 6 10
RHEDEN 30 7 14
BERG EN DAL 27 10 21
DOESBURG 6 2 4
35 19 42
ZUTPHEN 59 24 35
HENGELO 48 22 36
DOETINCHEM 25 17 36 MONTFERLAND 14 4 2
11 2 10
14 1 6
OUDE IJSSELSTREEK 15 5 16
OOST GELRE 14 3 11
AALTEN 11 3 3
OLDENZAAL 16 6 15
ENSCHEDE 122 71 89
HAAKSBERGEN
BERKELLAND 28 14 12
BRONCKHORST 13 4 4
7 1 8
LOSSER
BORNE 2 1 33
HOF VAN TWENTE
LOCHEM 15 4 10
DINKELLAND
ALMELO
7 1 5
VOORST 10 5 7
EDE 76 48 47
TUBBERGEN 6 2 2
WIERDEN 7 3 8
RIJSSEN-HOLTEN DEVENTER 105 41 49
APELDOORN
1 1 2
7 3 8
11 5 2
10 4 2
16 7 15
24 14 26
CULEMBORG
9 5 3
EPE
17 4 17
BARNEVELD
Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
BUREN 11 4 4
TWENTERAND
HELLENDOORN RAALTE
12 6 8
12 6 9
NIJKERK 25 12 13
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij de ADV’s
Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de ADV’s
HATTEM 8 4 4 HEERDE 4 1 3
ERMELO
PUTTEN
QR-code, of ga naar vizieroost.nl
16 7 20 OMMEN 8 2 6
DALFSEN 17 2 9
OLST-WIJHE
HARDERWIJK 34 10 23
van wat er in 2024 heeft gespeeld binnen een
8
6 1 2
5 3 18
Legenda
HARDENBERG
ZWOLLE 117 69 101
OLDEBROEK
ELBURG
STAPHORST 17 7 9
ZWARTEWATERLAND 4 3 4
KAMPEN 26 12 9
WINTERSWIJK 15 2 24
6 1 8
Opvallend in 2024
Meer meldingen bij politie
Ontvangen meldingen op woonplaats melder
De stijging van het aantal discriminatiemeldingen bij de 2400
politie zet ook in 2024 door. In de regio Oost-Nederland zijn dit jaar 1.484 meldingen ontvangen, een toename
2200
van 5,5 procent ten opzichte van 2023.
2000
De meeste meldingen bij de politie hadden betrekking op de discriminatiegrond herkomst/huidskleur (683
1800
meldingen in 2024). De grootste stijging is zichtbaar bij meldingen op grond van godsdienst, met een toename
Meer meldingen bij ADV’s
bepaald incident te melden, ontstaat er vaak een
In 2024 is het aantal meldingen op zowel woonplaats
sneeuwbaleffect, waardoor het aantal meldingen snel
van de melder als plaats van het voorval bij ADV’s
oploopt. Het gaat daarbij meestal om incidenten die
Van alle discriminatiemeldingen bij de politie ging het
aanzienlijk toegenomen ten opzichte van 2023. Als
online, tijdens de uitzending van een tv-programma,
in de meeste gevallen om discriminerende uitlatingen
we kijken naar woonplaats melder dan ontvingen de
in de politiek of in het openbaar, plaatsvinden en
(960 meldingen in 2024), wat neerkomt op 65 procent
ADV’s in Oost-Nederland gezamenlijk 2.102 meldingen,
waarvan bij de verschillende ADV’s in het land melding
van alle meldingen.
een stijging van 144 procent vergeleken met de
wordt gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn de motie van
861 meldingen in 2023. Landelijk steeg het aantal
kamerlid Becker, de uitspraken van Johan Derksen over
College voor de Rechten van de Mens
meldingen met ongeveer 133 procent, wat betekent
Kamerlid de Hoop, de uitspraken van minister Keizer
Het aantal verzoeken om een oordeel van het College
dat de toename in Oost-Nederland sterker was dan
op televisie en de meldingen die zijn ontstaan na de
voor de Rechten van de Mens is in 2024 nagenoeg gelijk
het landelijk gemiddelde. Het aantal meldingen op
heropleving van het conflict tussen Palestina en Israël.
gebleven ten opzichte van vorig jaar. In 2023 werden 93
plaats voorval in Oost-Nederland is in 2024 met 26
1600
1200 1036 1000 861 800 659
Meer informatie met betrekking tot de bulkmeldingen
Bijna een derde van deze oordelen had betrekking op
verklaringen voor de toename in het aantal meldingen
van het jaar 2024 is beschikbaar in de landelijke
de discriminatiegrond handicap/chronische ziekte.
zijn twee ontwikkelingen in 2024: de naamsverandering
discriminatiemonitor 2024 van Discriminatie.nl.
600
400
200
Meldingen plaats voorval in Oost-Nederland
Nederland een oordeel uitgesproken. In 6 gevallen
bulkmeldingen.
De stijging in Oost-Nederland is vooral zichtbaar bij
stelde het College (deels) vast dat er sprake was van
meldingen (plaats voorval) op grond van godsdienst
verboden onderscheid volgens de wet. Andere zaken
Naamsverandering naar Discriminatie.nl
(+91 procent) en meldingen op niet-wettelijke gronden
werden niet in behandeling genomen, teruggetrokken
Sinds 1 januari 2024 werken alle antidiscriminatievoor-
(+76 procent). Opvallend is dat 68 procent van de
of zijn nog niet op zitting behandeld.
zieningen samen onder de nieuwe naam Discriminatie.
meldingen op grond van godsdienst de discriminatie
nl. Deze naamsverandering is bedoeld om het meldpunt
van moslims betreft. Bij de meldingen op niet-wettelijke
toegankelijker en zichtbaarder te maken, zodat inwoners
gronden gaat het om meldingen die bijvoorbeeld te
eenvoudiger discriminatie kunnen melden.
maken hebben met uiterlijke kenmerken, inkomen en
Het afgelopen jaar is er een duidelijke toename
gespecificeerd in deze regiomonitor. (Zie pijldiagram
geweest in het aantal bulkmeldingen. Er is sprake van
op pagina 11.)
93
96
College voor de Rechten van de Mens
landelijk bekender is geworden, en de toename van
woonplaats. Deze meldingen worden niet nader
92
0
In totaal werd in 13 zaken van inwoners uit Oost-
Bulkmeldingen
1373
1400
procent gestegen ten opzichte van 2023. Mogelijke
sociale positie, een justitieel verleden en iemands
1484
van 52 procent ten opzichte van 2023.
oordelen uitgesproken, terwijl dit er in 2024 96 waren.
naar Discriminatie.nl, waardoor het meldpunt
2102
2022
Politie
2023
ADV's
2024
Stijging aantal meldingen per grond ten opzichte van 2023 (plaats voorval) 100 80
+91% +76%
60 40
een bulkmelding wanneer er een grote hoeveelheid meldingen binnenkomt over een specifiek incident.
20
Sociale media spelen hierin een belangrijke rol:
+27%
+23%
Handicap/ chronische ziekte
Herkomst/ huidskleur
0
wanneer er online oproepen worden gedaan om een
-20
10
Godsdienst
Niet-wettelijke gronden
11
Geslacht -2%
Analyse van de ADV cijfers 2024
In de tabel hiernaast zijn de cijfers zoals gerapporteerd op pagina 6-7 nog een keer uitgewerkt, maar dan als kruistabel van de gronden en terreinen. In deze kruistabel kunt u zien om welke redenen (gronden) personen in bepaalde omgevingen (terreinen) werden gediscrimineerd. De tabel is gebaseerd op de meldingen van incidenten die in 2024 bij de ADV’s uit Oost-Nederland zijn geregistreerd, specifiek op de plaats van het voorval.
5
62
12
4
42
73
3
1
4
3
22
60
8
1
5
13
21
1
Huisvesting
3
9
23
4
Media/Reclame
2
Onbekend
3
Onderwijs
4 8
Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening
1
Horeca/amusement
Openbare ruimte/publiek domein
8
3
5
3
11
27
9
2
10
5
4 2
5
3
17
3
4
13
10
40
11
1
34
1
3
6
4
5 2
Politie/OM/Vreemdelingenpolitie
3
3
2
17
4
Privésfeer
1
2
4
6
4
18
2
Sport/recreatie
1
Totaal
13
4 4 3
83
65
5
18
1
1
138
452
42
5
6
1
22
Discriminatie op grond van herkomst/huidskleur
Ten aanzien van het terrein arbeidsmarkt
blijft de meest gemelde vorm van discriminatie,
worden het vaakst melding gedaan.
net als in 2022 en 2023. De toename van het
In 2024 betrof 1 op de 5 meldingen het
aantal meldingen over afkomst/huidskleur
terrein arbeidsmarkt. Dit is een stijging
(plaats voorval) is bovendien relatief groter
van 11 procent ten opzichte van 2023. Deze
dan de gemiddelde stijging van alle ontvangen
meldingen hebben bijvoorbeeld betrekking
meldingen. Terwijl de gemiddelde stijging
op situaties op de werkvloer en bij werving en
van het totaal aantal meldingen (op plaats
selectie. De meeste meldingen op dit terrein
voorval) 13 procent bedraagt, is de stijging
hebben betrekking op herkomst/huidskleur
voor herkomst/huidskleur 19 procent. Nadere
(70 meldingen), geslacht (31 meldingen),
analyse wijst uit dat van de genoemde 19
leeftijd (21 meldingen) en handicap en
procent, 47 procent betrekking heeft op de
chronische ziekte (21 meldingen). De grootste
migratieachtergrond van de melder, terwijl
stijging is te zien bij meldingen op grond
29 procent gerelateerd is aan de huidskleur
van handicap en chronische ziekte. In 2023
van de melder.
werden er 10 meldingen geregistreerd, terwijl dit aantal in 2024 steeg naar 21 meldingen,
De meeste meldingen op grond van herkomst/
4
huidskleur vinden plaats op het terrein
1
2
van collectieve voorzieningen (zoals in de
2
5
gezondheidszorg, uitkeringsinstanties, lokale en
4
rijksoverheid), waar 70 procent meer meldingen
1
zijn gedaan ten opzichte van 2023. Ook op
2
het terrein buurt/wijk is er een stijging van 38
7
procent meer meldingen. Discriminatie op de
1
arbeidsmarkt wordt eveneens vaak gemeld (70 meldingen), maar hier is een relatieve daling van
4
2
1
5
Arbeidsmarkt
14
1
Overig
Publieke/politieke opinie
1
Arbeidsduur
5
2
13
Arbeidscontract
1
Buurt/Wijk
4
Seksuele gerichtheid
21
Politieke gezindheid
Leeftijd
70
Onbekend
Herkomst/Huidskleur
21
Niet-wettelijke gronden
Handicap/chronische ziekte
20
Nationaliteit
Godsdienst
31
Arbeidsmarkt
Levensovertuiging
Geslacht
1
Antisemitisme
Burgerlijke staat
Aantal meldingen per grond en terrein 2024 (plaats voorval)
Herkomst/huidskleur
1
13 procent ten opzichte van 2023.
1 1
1
De grootste stijging in het aantal meldingen op
1
grond van herkomst/huidskleur is te zien op het
2
9
2
111
35
terrein van de publieke/politieke opinie. In 2023 werden er 10 meldingen geregistreerd, terwijl
7
36
6
1
dit aantal in 2024 steeg naar 18 meldingen, wat neerkomt op een stijging van 80 procent.
12
13
wat een stijging van 110 procent betekent.
In de praktijk
Transactiescreening door bank op grond van afkomst Een vrouw ondervond problemen met haar bankrekening omdat haar transacties herhaaldelijk werden geblokkeerd en gecontroleerd. Dit gebeurde vanwege de niet-Nederlands klinkende achternaam van haar echtgenoot, die in de omschrijvingen van de transacties voorkwam. De bank vroeg herhaaldelijk om informatie over haar echtgenoot, wat de vrouw als discriminerend ervoer. De ADV ondersteunde haar bij het indienen van een klacht bij de betreffende bank. Omdat de bank de klacht onvoldoende in
Discriminatie vanwege het dragen van een hijab
behandeling nam, besloot de ADV een verzoek in te dienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Het College oordeelde dat de bank indirect onderscheid maakte op basis van afkomst, wat verboden is. De wijze waarop de bank transacties controleerde, leidde er indirect toe dat vooral
Een vrouw kreeg op het werk van één specifieke
transacties van personen met een niet-Nederlandse naam
collega telkens discriminerende opmerkingen
werden gecontroleerd.
over haar hijab. De collega zei meerdere keren dat ze haar hijab beter af kon doen en dat hij niet
Verder kon de bank niet aantonen dat de controles in dit geval
begreep waarom ze een hijab droeg als het warm
gerechtvaardigd waren, aangezien melder herhaaldelijk om
was. De vrouw wist niet zeker hoe ze deze situatie
dezelfde informatie werd gevraagd en deze informatie al bij de
het beste aan kon pakken en klopte bij een ADV
bank bekend was. Het College oordeelde dat het blokkeren van
aan voor advies. In een ondersteunend gesprek op
de transactie van de melder en het herhaaldelijk opvragen van
kantoor heeft zij haar ervaringen kunnen delen en
dezelfde informatie (in dit geval) geen passende middelen waren
kreeg zij advies over haar rechten en de stappen
om het doel van de transactiecontrole te bereiken. Daardoor kon
die zij kon zetten. Ze heeft de situatie daarna
de bank het maken van indirect onderscheid niet rechtvaardigen.
bij haar leidinggevende aangekaart, waarna de betreffende collega is aangesproken op zijn
Bovendien vond het College dat de klacht van de vrouw
discriminerende uitspraken. Hij heeft zijn excuses
onzorgvuldig was behandeld, omdat zij nooit een inhoudelijke
aan haar aangeboden. De vrouw hoefde
reactie van de bank had ontvangen. De bank had beter moeten
niet meer met de collega samen te werken en
uitleggen waarom de transactieblokkades plaatsvonden en het
de leidinggevende gaf aan de veiligheid
mogelijke discriminerende effect van de toegepaste controles
op de werkvloer nauwlettend in
moeten erkennen.
de gaten te houden.
14
15
Geen kans op een woning als je non-binair bent
Niet welkom met hulphond in hotel
Pink tax
Een ADV ontving een klacht van een jong persoon.
deze organisaties de inschrijving faciliteert.
Hen identificeert zich als non-binair. Non-binair
Het bleek moeilijk om hun computersystemen
Een mevrouw die gebruikmaakt van een hulphond
Een vrouw met een kort kapsel betaalt meer bij
is een genderidentiteit waarbij iemand zich niet
aan te passen om ook inschrijving als non-
zocht een hotel waar zij enkele dagen wilde verblijven
de kapper dan mannen met dezelfde haarlengte.
(uitsluitend) als man of vrouw identificeert. Dit kan
binair persoon mogelijk te maken.
in verband met afspraken in een ziekenhuis. Als
Niet alleen de prijs bij de kapper verschilt vaak
reactie op haar reservering ontving zij een kort
tussen vrouwen en mannen. Ook de prijs van
betekenen dat iemand zich als beide, geen van beide of wisselend identificeert en zich laat aanspreken met
De ADV heeft de organisatie die de inschrijving
bericht waarin stond: “In ons hotel zijn geen dieren
verschillende verzorgingsproducten, zoals
voornaamwoorden zij/hun, die/diens, hen/hun. In dit
faciliteert aangeschreven en zich ingezet
toegestaan, ook geen assistentiehonden helaas.”
deodorant en scheerschuim, is vaak duurder
geval liet melder zich aanspreken met hen.
om inschrijving van een non-binair persoon
Zij diende daarop zelf een klacht in bij het hotel, met
dan vergelijkbare producten voor mannen. Dit
mogelijk te maken. Het bleek moeilijk om de
daarin een duidelijke verwijzing naar de wetgeving.
fenomeen heet ‘pink tax’.
Om zich in te schrijven als woningzoekende werd deze
computersystemen van de betrokken
Zij kreeg geen reactie. De ADV stuurde een klachtbrief
persoon echter verplicht om aan te geven of deze
woningcorporaties op de gewenste manier
naar de eigenaar en kreeg in eerste instantie ook
Een vrouw zocht contact met een ADV om haar
man of vrouw is. Hen wilde niet gedwongen worden
aan te passen. Uiteindelijk is dat in augustus
geen reactie. In een tweede brief aan het hotel gaf
verhaal te doen en om advies te krijgen. De
om deze keuze te maken. Doordat hen zich niet in
2024 gebeurd. Vanaf dat moment is het, in
de ADV aan dat ze cliënte zouden adviseren om
consulent discriminatiezaken van de ADV nam
kon schrijven, maakte hen geen kans op een woning.
een groot deel van Nederland, ook mogelijk
de kwestie voor te leggen aan het College voor de
contact op met de kapper van de vrouw voor
Zowel henzelf als hun moeder hadden al veel moeite
om je in te schrijven als non-binair persoon.
Rechten van de Mens en/of aangifte te doen bij de
wederhoor. De kapper vond het verschil in prijs
gedaan dit probleem op te lossen. Maar tevergeefs.
De inschrijfdatum van melder is teruggezet
politie. Nu volgde wel een reactie vanuit het hotel. Ze
tussen mannen en vrouwen ook onrechtvaardig
De veroorzakers van dit probleem waren diverse
naar het moment van diens eerste contact.
gaven aan dat zij voortaan een kamer beschikbaar
en paste de tarieven aan: niet langer is het
zouden hebben voor mensen met een hulphond en
geslacht bepalend voor de prijs, maar de
zich daarmee aan de wet zouden houden.
haarlengte.
woningstichtingen en het bedrijf dat in opdracht van
Gemeenteambtenaar sluit rolstoelgebruiker uit Een melder, die in een rolstoel zit, had samen met haar man bij de gemeente een afspraak
Rijbewijs & het aanvragen van een gezondheidsverklaring
gemaakt om bouwplannen in te zien. De bouwplannen werden gepresenteerd aan een hoge
Een vrouw wilde graag haar rijbewijs halen. Bij het aanvragen van het rijexamen moest zij – net als
tafel, waardoor de melder ze niet goed kon zien. Toen zij dit bij de gemeenteambtenaar aangaf,
iedereen – een gezondheidsverklaring invullen van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen
werd zij genegeerd. De ambtenaar sprak alleen tegen haar man. De melder was erg verdrietig
(CBR). Hierin werd onder meer gevraagd of er ooit een autisme-diagnose was vastgesteld. Omdat
door dit incident en voelde zich buitengesloten.
zij hier ‘ja’ op antwoordde, kreeg zij te maken met een extra onderzoek door een aangewezen psychiater. De vrouw voelde zich hierdoor gediscrimineerd en zocht contact op met een ADV.
Hierop heeft de melder contact opgenomen met de ADV, die haar een luisterend oor bood. De consulent discriminatiezaken nam vervolgens contact op met de gemeente.
De consulent discriminatiezaken bood een luisterend oor en gaf advies. Omdat de vrouw
De gemeente schrok van de discriminatie-ervaring van de melder en bood excuses aan,
snel haar rijbewijs wilde halen, werkte zij mee aan het onderzoek. Daarnaast nam de
samen met een bos bloemen.
consulent contact op met de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA). Die voerde een lobby om onnodige hobbels voor mensen met autisme op weg naar hun rijbewijs weg te
De melder gaf aan dat zij door de steun van de ADV haar verdriet een plek
nemen. De ervaringen uit de praktijk hielpen de NVA bij de lobby. En met succes: in april
heeft kunnen geven en het incident achter zich heeft kunnen laten.
werd er in de Tweede Kamer een motie aangenomen die opriep tot afschaffing van de rijbewijskeuring voor iedereen met ADHD en autisme.
16
17
STEENWIJKERLAND 23 6 14
Registraties discriminatie Oost-Nederland
6 1 2
12 6 9
24 14 26
Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
RAALTE
21 6 8
TIEL 36 25 WEST MAAS EN WAAL 19 8
WEST BETUWE 13 7 14
ZALTBOMMEL 16 7 4
WAGENINGEN 42 20 16
3 3
MAASDRIEL 6 2 5
DRUTEN 14 7 4
ROZENDAAL 1 0 ARNHEM 1 233 144 168
RENKUM 28 6 10
BEUNINGEN 8 6 6 WIJCHEN 17 12 18
RHEDEN 30 7 14
NIJMEGEN 203 114 153
DOESBURG 6 2 4
35 19 42
HENGELO 48 22 36
14 1 6 BERKELLAND 28 14 12
BRONCKHORST 13 4 4
OOST GELRE 14 3 11
DOETINCHEM 25 17 36 MONTFERLAND 14 4 2
OUDE IJSSELSTREEK 15 5 16
BERG EN DAL 27 10 21
HEUMEN 9 1 1
19
AALTEN 11 3 3
OLDENZAAL 16 6 15
ENSCHEDE 122 71 89
HAAKSBERGEN
ZUTPHEN 59 24 35
7 1 8
LOSSER
BORNE 2 1 33
11 2 10
LOCHEM 15 4 10
DINKELLAND
ALMELO
HOF VAN TWENTE
LAND VAN CUIJK
18
WIERDEN 7 3 8
7 1 5
VOORST 10 5 7
WESTERVOORT 9 DUIVEN 14 4 9 1 5 LINGEWAARD ZEVENAAR 16 21 8 15 9 16
OVERBETUWE 14 6 15
6 2 2
RIJSSEN-HOLTEN DEVENTER
BRUMMEN 9 2 5
76 48 47
NEDER-BETUWE 8 1 8
11 5 2
10 4 2
EDE 1 1 2
7 3 8
105 41 49
122 52 107
TUBBERGEN
HELLENDOORN
16 7 15
APELDOORN
BUREN 11 4 4
9 5 3
EPE
17 4 17
BARNEVELD
CULEMBORG
TWENTERAND
12 6 8
PUTTEN
Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de ADV’s
HATTEM 8 4 4
OLST-WIJHE NUNSPEET
OMMEN 8 2 6
DALFSEN 17 2 9
4 1 3
ERMELO
NIJKERK 25 12 13
16 7 20
HEERDE
5 3 18
Legenda
HARDENBERG
ZWOLLE 117 69 101
OLDEBROEK
HARDERWIJK 34 10 23
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij de ADV’s
ZWARTEWATERLAND 4 3 4
KAMPEN 26 12 9
ELBURG
STAPHORST 17 7 9
WINTERSWIJK 15 2 24
6 1 8
Gezamenlijke uitgave Oost-Nederland
Politie
Openbaar Ministerie
Discriminatie.nl - Vizier
Politie-eenheid Oost-Nederland
Openbaar Ministerie
Ariënsplein 1
Europaweg 79
Arrondissementsparket
7511 JX Enschede
7336 AK Apeldoorn
Oost-Nederland
T 0900 8844
Eusebiusbinnensingel 28
I www.politie.nl
6811 BX Arnhem
Hanzeplein 11-27 8017 JD Zwolle
T 088 699 19 00 I www.om.nl
IJsselburcht 3 6825 BS Arnhem Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen
April 2025 Oost-Nederland Dit is een gezamenlijke uitgave van de antidiscriminatievoorzieningen, politie-eenheid Oost-Nederland en het arrondissementsparket
T 085 0734600
Oost-Nederland. Met dank aan het College voor de Rechten van de Mens
I www.vizieroost.nl
voor het beschikbaar stellen van informatie.
Discriminatie.nl -
De Monitor Discriminatie 2024 Oost-Nederland verschijnt gelijktijdig
Art. 1 Noord Oost Gelderland Prins Willem-Alexanderlaan 1419 7311 GA Apeldoorn T 055 522 55 55 I www.art1-nog.nl Discriminatie.nl - Deventer Roggestraat 3 7411 EP Deventer T 0800 0880 I w ww.ettyhillesumcentrum.nl/ discriminatie
met negen andere regionale rapporten en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2024. Het landelijk rapport Discriminatiecijfers 2024 en alle regionale rapporten zijn te vinden op de website van de landelijke vereniging van ADV’s: www.discriminatie.nl.