2025-207.1 Uitvoeringsprogramma inwonerparticipatie 2025-2030
Tekst van het document
Inwonerparticipatie uitvoeringsprogramma 2025-2030
Juli 2025
Portefeuillehouder V.M. van Neerbos L. van Dinther
Inhoud Inleiding ................................................................................................................................. 2 Stel uzelf voor… ................................................................................................................ 2 1. Het hoe in praktijk: van visie en beleid naar uitvoering ...................................................... 3 Toelichting op dit uitvoeringsprogramma............................................................................ 3 Leren door te doen ............................................................................................................ 3 2. Implementatie beleid ......................................................................................................... 4 Verandering is communicatie ............................................................................................. 4 Verandering in de organisatie ............................................................................................ 4 Acht veranderstappen van Caluwé .................................................................................... 5 Creëer een klimaat van succes ...................................................................................... 5 Betrek mensen en breng de organisatie op gang ...........................................................
5 Implementeren en ondersteunen .................................................................................... 5 3. Activiteiten en prioriteiten .................................................................................................. 6 4. Financieel overzicht ..........................................................................................................17 Twee scenario’s ................................................................................................................18 Scenario 1: Zoals oorspronkelijke begroting 2025 (excl. voorstel dekkingsplan) ............18 Scenario 2: Passend bij voorstel in het dekkingsplan en voorjaarsnota 2025 ................19
1
Inleiding Stel uzelf voor… West Maas en Waal: de gemeente waarin wij (inwoners en gemeentelijke organisatie) elkaar kennen, van elkaar weten wat ons bezighoudt, wat ons drijft, waar we voor staan. Zoveel mensen met evenzoveel verschillende perspectieven, historie, kennis en ook belangen… Wat een rijkdom als dit alles samenkomt: in deze verschillen zit juist de kracht. Door precies hier verbinding en betrokkenheid te creëren, worden visie, beleid en uitvoering van projecten op allerlei thema’s nog sterker en completer. Het is dan niet altijd de uitkomst, maar wél de weg ernaartoe die begrip, mogelijkheden en duidelijkheid kan bieden. Inwoners en gemeentelijke organisatie ontmoeten elkaar, op welke manier dan ook én over en weer. Stel uzelf voor… De gemeente West Maas en Waal, wij allemaal, met een gezicht. Dát maakt ons menselijk.
West Maas en Waal, dat zijn wij. De gemeente met ‘n gezicht. Dát maakt ons menselijk. Neem kennis van de visie en het beleid in het document ‘Inwonerparticipatie visie en beleid 2025-2030’.
2
1. Het hoe in praktijk: van visie en beleid naar uitvoering De visie op inwonerparticipatie is ons beeld van de toekomst, waar we naartoe werken. Hier gaan we voor! De ambities in het beleid vormen het uitgangspunt voor acties waarmee we de komende jaren aan de slag gaan: om te bereiken waar we naartoe willen.
Toelichting op dit uitvoeringsprogramma Het uitvoeringsprogramma, dat hier voorligt, omschrijft de prioriteiten en activiteiten in het licht van de visie en het beleid: wat gaat de gemeente, samen met de inwoners, concreet doen om de visie en ambities waar te maken? Dit uitvoeringsprogramma omvat geen op zichzelf staande acties: vrijwel alles is verbonden aan elkaar. Ze maken elkaar sterker. Des te belangrijk is het om dit uitvoeringsprogramma (én het bepalen van het resultaat) uit te strijken over de jaren. Hoe verder in de tijd, hoe groter het effect. Een visie moet geleefd en gevoeld worden: dit moet rijpen. Acties: uitvoeringsprogramma (zie 2: activiteiten en prioriteiten) Implementatie: uitvoeringsprogramma (zie 1: implementatie beleid) Ambities (zie document 'inwonerparticipatie visie en beleid 2025-2030') Visie (zie document 'inwonerparticipatie visie en beleid 2025-2030')
De belangrijkste acties zijn benoemd én gekoppeld aan de ambities uit het beleid. Hiermee gaan we de komende jaren aan de slag. Om de voortgang van de visie en dit uitvoeringsplan te bewaken kijken we strategisch en op een actiegerichte manier naar de uitvoering. Het uitvoeringsplan is dynamisch en geen uitputtend overzicht; op basis van voortgang, (regionale en landelijke) ontwikkelingen en ervaringen sturen we bij als anders beter is. Ook hiervoor geldt: we leren en ontwikkelen door te doen.
Leren door te doen De inhoudelijk beleidsadviseur of projectleider is verantwoordelijk voor inwonerparticipatie. De organisatie als geheel én alle individuele medewerkers mogen leren. Die ontwikkeling heeft tijd nodig. Hierbij stellen we de vraag: wat heeft de organisatie nodig om stappen te maken? Het gaat hier ook om het borgen in de organisatie dat iedereen op de hoogte is, getraind is, de juiste vaardigheden bezit én het gaat om gedrag; het ook daadwerkelijk zo aan de slag gaan.
3
2. Implementatie beleid Op de volgende pagina is de verandering, de implementatie, uiteengezet. Deze invulling is gebaseerd op de acht veranderstappen van Caluwé. Binnen deze uiteenzetting is duidelijk dat de verandering van werken al in gang is gezet: we zitten er al middenin. Verder is in de gehele implementatie -zoals in het beleidsplan- uitgegaan van een verandering in een lerende omgeving. De nadruk ligt erop om mensen die het uiteindelijk moeten gaan doen (inwonerparticipatie inzetten in projecten) te laten floreren en verbeteren in situaties waarbinnen ze mogen en kunnen leren. We benadrukken dat er ook een spanningsveld is: visie, beleid en te zetten stappen rondom inwonerparticipatie staan nu op papier. Het doen is echt een volgende, andere en ook spannende fase. Maar ook een uitdagende fase die de gemeente veel kan gaan brengen.
Verandering is communicatie Bij het implementeren van een verandering is communicatie altijd doorlopend. Dit gaat over communicatie in het algemeen: over de verandering van werken die inwonerparticipatie met zich meebrengt. Maar ook over de acties specifiek uit het uitvoeringsprogramma. In het geval van inwonerparticipatie geldt dit dan ook nog eens dubbelop: inwonerparticipatie en communicatie zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Het is dan ook niet voor niets dat veel communicatie terugkomt in de acties van dit uitvoeringsprogramma. Maar dus ook bij de implementatie van deze manier van werken -in de organisatie-, komt communicatie continu terug.
Verandering in de organisatie Bij het inbedden en borgen van inwonerparticipatie, gaat het ook om de gemeentelijke organisatie als geheel: inwonerparticipatie moet omgeven worden door een organisatie waarbinnen dit ook kan werken. Projectmatig werken, integraal samenwerken, opvolgen en (strategische) communicatie en vertrouwen zijn sleutelwoorden. Borgen gaat daarom ook om een goed ontwikkelde organisatie én goede samenwerking met alle betrokkenen. Dit is nodig voor onze gemeentelijke organisatie die zich richt op de omgeving: onze samenleving.
4
Acht veranderstappen van Caluwé Creëer een klimaat van succes Verhoog het urgentiebesef
Vorm een leidend team
•In het gehele traject richting visie, beleid en verordening is direct het urgentiebesef aangewakkerd.
•Inwoners, organisatie, bestuur en raadsleden zijn allen betrokken bij de ontwikkeling van visie en beleid.
Ontwikkel visie en strategie •Visie en beleid inwonerparticipatie (2025-2030) is ontwikkeld.
Betrek mensen en breng de organisatie op gang Communiceer de verandervisie
Creëer breed draagvlak
•Visie en beleid (ambities) intern communiceren, daarbij ruimte hebben voor vragen en mogelijke onzekerheden: een veilige omgeving = meer betrokkenheid = grotere veranderbereidheid.
•We starten 1 op 1 met de 'willers'. Via successen komt er een steeds breder draagvlak onder collega's. Er is commitment nodig van MT en college. We faciliteren. Oók door belemmerende factoren uit de 'oude' manier van werken weg te halen.
Realiseer korte termijn successen •Verandering gaat met kleine stappen. Niet alleen de verandering als geheel is hét succes; juist de kleine stappen in de weg ernaartoe zijn successen. Door deze te vieren en aandacht te geven blijft er stimulans en aandacht voor de verandering.
Implementeren en ondersteunen Consolideer en ga door •Doorpakken! Niet te snel uitgaan van succes en 'stoppen'. Blijven onderzoeken, evalueren en aanscherpen, verbeteren. Het urgentiebesef moet ook in deze fase sterk aanwezig blijven.
Veranker het nieuwe systeem •De verandering moet blijvend worden. Hoe we werken moet helemaal verankerd zijn in processen, werkvormen en systemen. En ook in gedrag van medewerkers. Evalueren blijft belangrijk voor de borging van de verandering.
5
3. Activiteiten en prioriteiten Legenda uitvoeringsacties: Prioriteit Actie later in de tijd Doorlopend
Hier volgen de activiteiten en prioriteiten gekoppeld aan de visie en het beleid. Per uitvoeringsactie wordt aangegeven hoe deze aansluit op de ambities uit het beleid. We gaan hierbij uit van ideale scenario’s.
Uitvoeringsactie Toelichting
Gekoppeld aan de ambitie:
Wanneer
Indicatie kosten
1. Implementatie beleid als geheel
Dit gaat over het totale beleid en de visie: West Maas en waal, dat zijn wij.
Opstart: Maart 2025 – Eind 2025
€125 / mnd (1e jr) Daarna €75 / mnd
Werken aan een participatieve organisatie: Zie hoofdstuk 2 in dit uitvoeringsprogramma: implementatie beleid. Dit gaat over het inbedden en borgen van inwonerparticipatie in de organisatie als geheel. En daarmee gaat het over bewustwording, urgentie, andere manier van werken en communicatie in de organisatie.
Na opstart: Doorlopend
Deelname aan borgingsprogramma Relevant Gesprek: ‘Het Borgingsprogramma is speciaal ontwikkeld voor de borgingsadviseur die als taak heeft het werken aan een participatieve organisatie. Deze rol brengt specifieke vragen met zich mee. Hoe stimuleer je de collega’s om eenduidig te werken? Hoe zorg je voor een meer eenduidig beeld van participatie bij de raad? Wat is de rol van het management? Hoe organiseer je extra capaciteit bij vraagstukken?’ 2. Inbedden West Maas en Waals participatiepad in de organisatie (dit is het werkdocument / leidraad inwonerparticipatie).
Het inbedden van de werkwijze sluit uiteraard aan op uitvoeringspunt 1. Voorbeelden van concrete acties, specifiek voor het inbedden van onze werkwijze zijn: • WMW participatiepad omzetten in duidelijk werkdocument inclusief praktische handvatten, zoals formats en inspiratie om inwonerparticipatie (maatwerk) mee vorm te geven. • Dit gaat ook om duidelijkheid over rollen, de verordening, participatieladder, werkwijzen, formats, techniek waarmee we
Het is duidelijk het we participatie samen regelen: hoe we samen werken en samen doen. Elk vraagstuk is maatwerk. We werken met een leidraad: het
Opstart: Maart 2025 – Eind 2025. Na opstart: Doorlopend
N.v.t. (Kosten van specifieke acties die aansluiten op het participatiepa
6
•
•
• • •
3.1 Online participatieplatform wijzijnwestmaasenwa al.nl <werknaam>. (Afhankelijkheid van punt 3.2)
werken en transparant inzicht in aankomende, lopende en afgeronde trajecten (intern en extern). Hieromheen het proces goed inrichten: dit gaat om toegankelijkheid van de informatie en het verwerken van de werkwijze in bestaande systemen waar we mee werken. Zoals Join, LTA en WOL. 1 op 1 in start-adviesgesprek met de collega’s die werken aan inwonerparticipatie binnen hun project. Samen doorlopen we de werkwijze. Zo creëren we in deze beginfase (over en weer) een feedbackloop. We starten met de ‘willers’, gaan ervaringsverhalen delen en successen vieren. De boodschap dat het niet méér werk maar juist efficiëntie oplevert, is hierin heel belangrijk. Communicatie: tijdens het gehéle participatietraject, passend bij de doelgroep. Aandacht voor nieuwe medewerkers die aan de slag gaan met inwonerparticipatie. Hoe we samen werken aan inwonerparticipatie heeft doorlopend aandacht en evaluatie nodig, ook nadat de processen goed ingeregeld zijn (dit is ook een punt zoals benoemd in de verordening).
We richten een (online) plek in waar participatietrajecten inzichtelijk gemaakt kunnen worden: intern én extern. Via een digitaal platform kan alles samenkomen: overzicht en informatie (meeweten) in alle fasen van projecten, maar juist ook het meedoen en initiatieven stimuleren. •
•
Het platform is de basis voor alle participatietrajecten. Het maakt het mogelijk om participatie centraler te organiseren én als de communicatie goed neergezet wordt, bereiken we meer betrokkenen. Deelname aan participatieprocessen: participatiemethoden van dit platform inzetten (dit zijn interactieve functies waarbij betrokkenen
West Maas en Waals Participatiepad. Hierin zijn we vaardig.
d, zijn verweven in de andere acties)
Algemeen belang staat voorop. Samenwerken begint met luisteren. We leren door te doen en blijven evalueren. Inwoners zijn goed geïnformeerd. Meeweten is altijd de basis: het fundament van participatie en communicatie.
Daar waar onze inwoners zijn, zijn wij. Fysiek en online.
2025: implementatie en opstart.
Max €15.000 (jaarlijks)
We werken doelgroepgericht en drempelverlagend. Iedereen kan meedoen.
2026-20272028 Doorlopend (Direct voor 4 jaar aangaan, daarna actief verlengen.)
&
Aankomende, lopende en afgeronde
Kosten van het beheer in fte (0,2). &
7
•
• •
•
actief kunnen meedoen binnen het project). De mogelijkheid om online betrokkenheid en offline betrokkenheid op dit platform samen te voegen, en daarmee de resultaten van trajecten als één geheel en centraal te houden. Centraal zichtbaar maken waar we mee bezig zijn, voortgang ervan, etc. (voor de buitenwereld maar ook voor onszelf). Door overzicht te creëren zijn we op de hoogte van elkaar en kunnen we samenwerking stimuleren. En initiatieven én participatietrajecten zo mogelijk aan elkaar koppelen. Op termijn hier ook het proces rondom inwonerinitiatieven inregelen. Een ‘ingang’ voor inwoners en het proces erachter via dit platform stroomlijnen. Dit sluit aan op uitvoeringspunt 6.
Om het platform een goede kans te geven gaan we dit aan voor in eerste instantie 4 jaar. Het heeft tijd nodig om inwoners te activeren richting het platform. Én de organisatie moet hier uiteraard steeds meer constructief mee gaan werken: van de ‘willers’ met projecten naar structurele inzet van dit platform door de hele organisatie. We zijn in gesprek met twee partijen die deze platforms landelijk (en daarbuiten) aanbieden en veel ervaring hebben bij veel gemeenten.
participatietrajecten zijn transparant inzichtelijk in een interactieve (online) omgeving.
€500 jaarlijks Bijkomende kosten platform (zoals domeinnaam en webhosting)
Inwoners zijn goed geïnformeerd. Meeweten is altijd de basis: het fundament van participatie en communicatie. Algemeen belang staat voorop. Samenwerken begint met luisteren. We leren door te doen en blijven evalueren.
Let op: 3.1. en 3.2 kunnen niet los van elkaar bestaan. De grootste kans op succes bestaat enkel met sterke communicatie (3.2). 3.2 Communicatie rondom bekendheid platform, gekoppeld aan een inhoudelijk project (dat bij voorkeur de hele gemeente raakt)
Deze communicatie-acties worden gekoppeld aan een inhoudelijk project met een aansprekend thema voor vele inwoners, een thema dat hen echt aangaat. Én urgent genoeg is om de stap naar het platform te zetten om daar mee te doen of mee te denken. Want het doel vanuit deze actie is uiteraard om vele betrokkenen te activeren richting het platform. En daarmee het platform bekendheid te geven. De kosten van deze acties zijn daarmee win-win: ook een inhoudelijk project gaat hierop direct meeliften.
Daar waar onze inwoners zijn, zijn wij. Fysiek en online.
Jaarlijkse actie, volgt na 3.1
Inwoners zijn goed geïnformeerd. Meeweten is altijd de basis: het fundament
8
(Afhankelijkheid van punt 3.1)
4.1 Brievenactie • Via een brief krijgen alle inwoners informatie over het specifieke inhoudelijke project én de uitnodiging om naar het platform te gaan om daar mee te denken en mee te doen met het thema. Dit zal de eerste kennismaking zijn met het platform. • Deze communicatieactie is erg belangrijk: uit het straatonderzoek van april / mei 2024 kwam duidelijk naar voren dat inwoners graag via brief geïnformeerd willen worden. We zetten dat via deze actie in, waarbij we hen motiveren naar het platform. Brieven sturen is té kostbaar om structureel te doen. Wél is het belangrijk om de brief in te zetten om dit nieuwe middel goed onder de aandacht te brengen. • Deze brievenactie zetten we jaarlijks eenmaal in, voor zeker drie jaar. Dit sluit aan op de periode van het platform dat we in eerste instantie aangaan. 4.2 De straat op (light) • Het straatonderzoek van april /mei 2024 bleek een succesvolle actie om het gesprek en reuring op gang te brengen. Om het onderwerp te laten leven. Rondom de opstart van het platform willen we deze methode, in light vorm, inzetten. Zichtbaar op straat (of op drukbezochte locaties) aanwezig zijn, het persoonlijke gesprek aangaan en mensen enthousiasmeren over het platform. Dát is het doel.
• Ook dit weer gekoppeld aan een inhoudelijk thema waar mensen op dat moment ook echt over mee kunnen denken of aan mee kunnen doen (net zoals bij de brievenactie lift een inhoudelijk thema dus mee op deze actie). • Dit doen we in ieder geval bij de opzet van het platform, zodra er een participatietraject is met een passend, breed thema, dat inwoners aanspreekt.
van participatie en communicatie. €12.000 per jaar: voor zeker 4 jaar - 2025 - 2026 - 2027 - 2028
-------------€10.000 €12.000 in 2025. Of begin 2026. Afh. van workload intern Bij succes: herhalen in 2026, 2027 en 2028 (Of na
9
•
evaluatie besluiten om een andere actie in te zetten)
Daarna evalueren we en bij succesvolle inzet gaan we een jaar later herhalen. Óf een andere methode toepassen, waarbij de focus ligt op in gesprek gaan met mensen en hen helpen het platform te vinden en te enthousiasmeren om hier actief op te worden.
Let op: 3.1. en 3.2 kunnen niet los van elkaar bestaan. De grootste kans op succes bestaat enkel met sterke communicatie (3.2). 4. Communicatie over inwonerparticipatie: We brengen betrokkenen en hun ervaring met inwonerparticipatie in beeld: bekend maakt bemind.
De visie ‘West Maas en Waal, dat zijn wij’ is vertaald via menselijke communicatie. We zijn zichtbaar en staan in verbinding.
Opstart: 2025
2025 X
Daarna: Doorlopend.
Vanaf 2026: €2.000 (jaarlijks)
De processen rondom inwonerinitiatieven (hoe deze binnenkomen bij de gemeente en hoe de gemeente deze oppakt) stroomlijnen. Dit omvat dus ook het interne proces, hoe we dit -centraal- opvangen en uitzetten intern, hoe dit intern constructief opgepakt wordt. Dit is dan het online ‘initiatievenloket’ waar in eerdere stukken over gesproken is.
Het is duidelijk hoe we inwonerparticipatie samen regelen: waarbij we samen werken en samen doen.
1e kwartaal 2026
Het stroomlijnen van deze processen kan via het participatieplatform. En volgt in de tijd zodra de basis van het platform staat. Dan ontwikkelen we hier een aparte ingang voor de inwonerinitiatieven. En belangrijker nog:
Inwoners met een initiatief voelen zich welkom bij de
Kosten systeem: n.v.t. Kosten van het systeem zijn verwerkt in punt 3: het participatiepl atform)
We focussen op communicatie over inwonerparticipatie. Zo werken we aan bewustwording, bekendheid en enthousiasme: ook jíj kunt meedoen Het is nodig om hier structureel aandacht voor te hebben, om zo de bekendheid van de mogelijkheden en ervaringen van betrokkenen te laten leven. Hoe is het om mee te denken en mee te doen? Het is mogelijk om dit nog breder te trekken: hoe is het om hier te wonen? In relatie tot zelf meedenken en meedoen? ‘West Maas en Waal, dat zijn wij.’ Dat is onze visie. Dan moeten we dat ook uitdragen. Let op: In 2025 zetten we bestaande content in welke ontwikkeld is in 2024 (zoals video, fotografie). Dus we gaan wel aan de slag met dit actiepunt, maar de financiële post start in 2026.
5.1 Proces rondom inwonerinitiatieven (Afhankelijkheid van punt 3.1)
(Eerst moet platform staan.)
10
ontwikkelen we het interne proces eráchter goed, zodat we de initiatieven goed op kunnen vangen. Doelen: • Een online initiatievenloket, op het participatieplatform. • Inwonerinitiatieven komen centraal binnen, in plaats van her en der en via via. Hier zit dus structurele coördinatie en beheer aan vast. • De processen en mogelijkheden voor inwonerinitiatieven zijn goed ingericht en duidelijk voor inwoners én gemeentelijke organisatie. • Inwoners kunnen initiatieven op een duidelijke en toegankelijke wijze kenbaar maken bij de gemeente. • Het is duidelijk wat inwoners van de gemeente mogen verwachten (en wat niet). • Inwonerinitiatieven worden door de gemeente op een vlotte en inwonervriendelijke wijze beantwoord. Dit gebeurt via een duidelijk proces voor inwoner én ambtelijke organisatie. • Bij de toelichting op inwonerinitiatieven wordt de rol van en verwijzing naar de Dorpsplatforms duidelijk benoemd. • Duidelijkheid over bestaande subsidies.
gemeente. We stimuleren actief burgerschap en inwonerinitiatieven.
Fte kosten op beheer: Dit is ook beheer van het platform (punt 3) maar ook de interne coördinatie van het proces.
Dit uitvoeringspunt raakt het interne proces, wie welke rol oppakt bij inwonerinitiatieven. Bij een centraal punt waar initiatieven binnenkomen moet dit ook centraal afgevangen worden. Mogelijk is een selectie of voorbespreking nodig en als blijkt dat er een rol voor de gemeente is, moet dit integraal opgepakt worden door inhoudsdeskundigen. Let op: het uitvoeren van dit punt kan niet los bestaan van punt 3.1 (idealiter wordt het proces gestroomlijnd via het platform). 5.2. Stimuleren inwonerinitiatieven
Pas nadat het online initiatievenloket en het interne proces goed ingericht zijn, is het stimuleren van inwonerinitiatieven mogelijk. Dit uitvoeringspunt kan heel mooi samenvallen met keuzes rondom het uitdaagrecht (zie
Inwoners met een initiatief voelen zich welkom bij de
Volgt na 5.1 Idealiter vanaf
Communica tief n.v.t.: Deze kosten
11
(Afhankelijkheid van punt 5.1)
uitvoeringspunt 8). Dit punt gaat veelal om communicatie rondom het stimuleren van inwonerinitiatieven en actief burgerschap. •
• • •
6. Participatieverordening 2.0 (inclusief keuzes rondom uitdaagrecht)
We stimuleren grote en kleine initiatieven van inwoners die straat, wijk, dorp of gemeente mooier, groener, socialer, beter maken. Hiervoor zetten we communicatieacties in. De gemeente staat positief tegenover inwoners met ideeën. Mocht iets écht niet kunnen, dan is ze daar ook duidelijk over. De gemeente neemt het initiatief niet over, maar denkt mee over hoe de gemeente dit kan ondersteunen. Het platform biedt ook nieuwe mogelijkheden rondom inwonerinitiatieven, bijvoorbeeld het presenteren van en stemmen op inwonerinitiatieven.
Voor 1-1-2027 moet de participatieverordening dusdanig aanpast zijn dat deze matcht met de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Het college heeft een concept participatieverordening vastgesteld, welke goedgekeurd wordt door de raad, tegelijkertijd met de visie en het beleid. Omdat het vastleggen van de lokale regels rondom het uitdaagrecht dieper uitzoekwerk vergt (organisatie breed), is dit deel nog niet meegenomen in deze verordening. Om deze reden komt er een nieuwe versie van de verordening vóór 2027. Uitdaagrecht (Right to Challenge) Met de Wet versterking participatie op decentraal niveau is er een nieuw wettelijk instrument: het uitdaagrecht. Inwoners kunnen de gemeente uitdagen. Hiermee nemen ze dan de uitvoering van een taak over. Zoals het beheer of onderhoud van een park of buurthuis. Het uitdaagrecht schuurt aan tegen inwonerinitiatieven. Maar de uitvoering is ingewikkelder. Het gaat dan bijvoorbeeld ook over het verantwoord
gemeente. We stimuleren actief burgerschap en inwonerinitiatieven.
jan 2026
Inwoners zijn goed geïnformeerd. Meeweten is altijd de basis: het fundament van participatie en communicatie.
Het is duidelijk hoe we inwonerparticipatie samen regelen: waarbij we samen werken en samen doen. We leren door te doen en blijven evalueren.
zitten vooralsnog in het communicati ebudget (punt 4) Eventuele financiële stimulans: indien van toepassing volgt dit t.z.t. via een apart voorstel.
Starten met oriëntatie: Midden 2025. Harde deadline (wettelijk) 1-1-27
€ 3.000* (Begeleiding/ workshop bij inregelen en opstellen)
Organisatiede adline: juni 2026
12
overhevelen van financiële middelen. De gemeente moet nog keuzes maken wat wel of juist niet op te nemen over het uitdaagrecht, in de participatieverordening. We werken het uitdaagrecht de komende periode verder uit. Mocht er tot die tijd een beroep worden gedaan op het Uitdaagrecht, dan bepalen we als gemeente per situatie hoe we er invulling aan geven. Dat zou bijvoorbeeld kunnen via een inwonersinitiatief. 7. Ervaring opdoen met (nieuwe) participatie-methoden, passend bij de doelgroepen van het project.
Het gaat hier om: • Bij voorkeur om meerdere vormen van participatie in te zetten: we denken creatief en passend bij de publieksgroep, als het gaat om in te zetten instrumenten voor participatie. Deze inzet zou vrijwel altijd multidisciplinair moeten zijn: 1 ‘hoe’ is vrijwel niet mogelijk: zoveel mensen zoveel passende manieren (die voor die groep drempelverlagend zijn. Op deze manier werken we aan inclusieve deelname. • Om hier verder in te ontwikkelen moeten we ervaring opdoen met instrumenten (hieronder valt ook het participatieplatform). Zodat we steeds meer de mogelijkheden kennen die er zijn en weten wanneer deze passend zijn. ‘Leren door te doen’ komt hier sterk in terug. Het gaan doen, gekoppeld aan daadwerkelijke thema’s die spelen, is hier het uitgangspunt.
Daar waar onze inwoners zijn, zijn wij. Fysiek en online.
Vanaf sep 2025 (of eerder) – Doorlopend
N.v.t. Kosten behoren tot het budget van de specifieke projecten. Daarvoor is hier geen budget opgenomen.
Formeel: jun 2025 (dan vastgestelde verordening) Informeel:
N.v.t. Hieruit kunnen natuurlijk wel verbeterpunten
We werken doelgroepgericht en drempelverlagend. Iedereen kan meedoen. We leren door te doen en blijven evalueren.
We volgen ontwikkelingen en begeleiden collega’s bij nieuwe vormen van inwonerparticipatie. We testen wat past bij onze gemeente. 8. Evalueren, leren en door ontwikkelen.
Dit doen we op alle fronten. Evalueren per participatietraject is vastgelegd in het West Maas en Waals Participatiepad. Evalueren organisatiebreed is vastgelegd in de participatieverordening. Om een organisatiebrede evaluatie op te kunnen stellen moeten er participatieverslagen zijn. Deze omvatten een evaluatie en moeten centraal verzameld en gecoördineerd worden. Ook wordt de evaluatie van het beleid -in de breedte- hierin
Inwoners zijn goed geïnformeerd. Meeweten is altijd de basis: het fundament van participatie en communicatie.
13
meegenomen.
9. Algemeen belang staat voorop. Hier handelen we naar en we zijn vaardig in hoe we dit op een respectvolle wijze toepassen tijdens participatietrajecten.
Inwoners willen goed geïnformeerd zijn: dit is een belangrijk punt dat kwam uit het straatonderzoek over participatie. Via onderzoek en goede evaluatie van participatietrajecten ontdekken we verbeterpunten en zetten we deze in gang. Verbeterpunten voeren we centraal door, via de inbedding in de organisatie. En heel belangrijk: zo leren we van elkaar! Met respect voor elkaars verhaal komen we er, samen! We zijn ons hier over en weer van bewust. Alle betrokkenen luisteren naar elkaar met de intentie om te begrijpen wat de ander drijft. Luisteren is de basis voor zoeken naar gezamenlijke oplossingen, elkaar helpen, bijdragen aan de vraag van de ander, rekening houden met elkaar. Scholing beleidsadviseurs & projectleiders Maar hoe doen we dit in praktijk, tijdens participatiemomenten? En hoe gaan we om met lastige (gespreks)situaties? Om beleidsadviseurs en projectleiders hierin te ondersteunen, bieden we scholing aan: • Op het vlak van gespreksvaardigheden en dialoog: luisteren naar en spreken met elkaar, elkaar echt begrijpen. En dut kunnen begeleiden. Deep democracy is een mogelijke methode. In ieder geval is de scholing gericht op mens - gedrag - houding en hoe hiermee om te gaan. • Mogelijk kan hier ook een agressie- of assertiviteitstraining aan gekoppeld worden. We inventariseren de behoeften. Dit doen we o.a.
tijdens de 1 op 1 adviesgesprekken met daarbij het West Maas en Waals Participatiepad (zie uitvoeringspunt 2).
We leren door te doen en blijven evalueren.
Eerder bij het werken met het participatiepad . Doorlopend
voortvloeien waar kosten mee gemoeid zijn. (Mee te nemen in de acties vanaf half 2027)
Algemeen belang staat voorop. Samenwerken begint met luisteren. We leren door te doen en blijven evalueren. 3e / 4e kwartaal 2026 & 2027
€ 8.000*
€ 5.000*
Belangrijk is dat we de scholing kunnen toepassen in het werk in praktijk: 70% van wat we leren gebeurt immers vanuit praktijkervaring (aldus het 70-20-10 leermodel).
14
Procesbegeleiding bij lastig participatietrajecten Wanneer verwacht wordt dat het tijdens een participatiemoment onmogelijk is om de rol van procesbegeleider (dus het goede gesprek begeleiden) én de rol van inhoudelijk expert met elkaar te combineren, moet het mogelijk zijn om samen te werken met een procesbegeleider. Dit kan relevant zijn tijdens lastige participatietrajecten met (veel) impact. We werken hierin bij voorkeur graag samen met een vast persoon, zodat diegene bekend raakt met onze gemeente. Een optie is ook om te onderzoeken of we een pool van collega’s hiervoor kunnen opleiden en inzetten. 10. Het bereiken van de doelgroep jeugd
We zijn ons bewust van deze doelgroep jeugd en hun rijke kennis en ervaringen. Betrokken jeugd nu én later is een groot goed voor onze samenleving. Het bereiken van de doelgroep jeugd is een voorwaarde om de stap te zetten naar participatie bij voor hen interessante thema’s. Wat moeten we doen om jeugd te bereiken? Wanneer is een onderwerp interessant voor deze doelgroep? Welke technieken/ instrumenten kunnen we inzetten? Via dit actiepunt gaan we voor het bereiken, enthousiasmeren en betrekken van de jeugd bij voor hen interessante, urgente thema’s. Dit realiseren vraagt mogelijk om een specifieke benadering richting deze doelgroep. Het is goed om hiervoor centraal een advies op te stellen. Beleidsadviseurs en projectleiders kunnen met hun specifieke thema’s dan meeliften op dit advies. Dit uitvoeringspunt raakt meer dan enkel inwonerparticipatie: het opzetten ervan zal een samenwerking zijn tussen meerdere disciplines, zoals communicatie, jeugd, onderwijs, jeugd zelf.
2026 Planvorming en pilot
Jeugd is de toekomst van onze gemeente. Hiervan zijn we ons bewust en hier handelen we naar.
1e helft 2027 Planvorming en pilot (Planvorming mogelijk eerder)
€ 5.000* (Daarna kosten binnen de projecten zelf)
€ 5.000* (Daarna kosten binnen de projecten zelf)
We werken doelgroepgericht en drempelverlagend. Iedereen kan meedoen. Inwoners met een initiatief voelen zich welkom bij de gemeente. We stimuleren actief burgerschap.
Uitkomsten van het advies brengen mogelijk kosten met zich mee, om het doel te behalen. Een keuze om hier wel of niet voor te gaan, volgt dan.
15
11. Opvolgende acties vanaf half 2027
Acties vanaf half 2027 worden later geconcretiseerd. Dit biedt de kans om tegen die tijd aan te sluiten op de te doorlopen ontwikkelingen van de komende twee jaar. Uiteraard sluiten acties aan op het beleid en uitvoeringsprogramma.
Half 2027
T.z.t.
16
4. Financieel overzicht Het participatieplatform (€15.000 / jaar) is de sterke basis én een afhankelijkheid voor het realiseren van plannen uit het uitvoeringsprogramma. In alle scenario’s gaan we uit van aanschaf van het platform voor vier jaar (zie toelichting in hoofdstuk 3, punt 3). Met daarna jaarlijks actieve verlenging. Dit heeft twee voordelen: • Financiering van het platform is dan voor vier jaar veiliggesteld. • Kortingspercentage van 10% over deze vier jaar. Toelichting op kosten platform: Op moment van schrijven zijn we oriënterend in gesprek met twee partijen die deze participatieplatforms landelijk (en daarbuiten) aanbieden en veel ervaring hebben bij veel gemeenten. In het financieel overzicht hebben we de kosten opgenomen die maximaal nodig zijn voor de aanschaf en implementatie. Afhankelijkheid andere kosten Het participatieplatform gaat alleen succesvol zijn bij sterke communicatieacties en structureel beheer. Hier zit dus een afhankelijkheid. Het een kan niet zonder het ander. Deze kostenposten zijn als één blok lichtgrijs gearceerd. Afhankelijkheid incidenteel budget uit 2025 mee naar 2026 Er is de mogelijkheid om €10.000 incidenteel budget vanuit 2025 mee te nemen naar 2026. Hierover wordt formeel pas in 2026 een besluit genomen, waardoor dit niet nu als definitief dekkingsmiddel aangegeven kan worden.
Wel is in de twee scenario’s aangegeven wat het wel of niet overhevelen van dit budget zou betekenen: • Incidenteel budget uit 2025 wél mee naar 2026: groen gearceerd. In dit hoofdstuk zijn twee scenario’s uitgewerkt: De kosten van activiteiten uit hoofdstuk drie (ideale scenario) komen uit boven de oorspronkelijke begroting 2025. Gezien de huidige omstandigheden (bezuinigingen) zijn de volgende scenario’s opgenomen in dit uitvoeringsprogramma: • Scenario 1: Passend bij oorspronkelijke begroting (exclusief voorstel dekkingsplan). • Scenario 2: Passend bij voorstel in het dekkingsplan. Zo is duidelijk inzichtelijk wat eerder wel mogelijk was geweest, maar binnen de huidige omstandigheden niet meer. De twee scenario’s met bijbehorend financieel overzicht over de jaren 2025 t/m 2028, zijn in te zien op de volgende pagina. Hierin is opgenomen welke activiteiten wel en welke activiteiten niet mogelijk zijn binnen deze scenario’s. De activiteiten waarvoor verminderd of geen budget is, zijn geel gearceerd.
17
Twee scenario’s • •
Bedrag met * = indicatief Opvolgende acties vanaf 2027: t/m half 2027 zijn de acties concreet te plannen. Wat daarna volgt is afhankelijk van de ontwikkelingen en evaluatie. De acties worden uiteraard een afgeleide van het beleid en sluiten aan op het uitvoeringsprogramma.
Scenario 1: Zoals oorspronkelijke begroting 2025 (excl. voorstel dekkingsplan) Senario 1 Acties (zie toelichting hoofdstuk 3, uitvoeringsprogramma)
2025 Begroting: € 52.700
2026 Begroting: € 48.800 + € 10.000 incidenteel budget uit 2025 = € 58.800
2027 Begroting: € 45.200
2028 Begroting: € 46.500
Participatieplatform direct voor 4 jr (€ 15.000 - 10%, vanaf 2029 € 15.000) Beheer platform 0,2fte (indicatief) € 1.126,58 / maand
€ 13.500
€ 13.500
€ 13.500
€ 13.500
X (1e jaar, implementatie = adviseur ip, com en webred) € 500 Max € 12.000
€ 6.760* (6mnd) (1e jaar, implementatie = adviseur ip, com en webred) € 500 Max € 12.000
€ 13.520*
€ 13.520*
€ 500 Max € 12.000
€ 500 Max € 12.000
X (zonder budget ‘25) € 10.000* (met budget uit ’25)
€ 5000* I.p.v. oorspronkelijke € 10.000
€ 5000* I.p.v. oorspronkelijke € 10.000
Communicatiebudget
Toch dit jaar al? = € 10.000* Afhankelijk van haalbaarheid workload (intern) € 2.000
€ 2.000
€ 2.000
Stimulans inwonerinitiatieven
/
Scholing beleidsadviseurs & projectleiders
/
Volgt t.z.t. via apart voorstel € 8.000*
€ 1.000 i.p.v. oorspronkelijke € 2.000 Volgt t.z.t.
Procesbegeleiding planvorming en pilot. Daarna in de projecten zelf. Bereiken van de doelgroep jeugd: plan en pilot. Daarna in de projecten zelf.
/
€ 5.000*
/
/
/
X Oorspronkelijke € 5.000* niet mogelijk
Opvolgende acties vanaf half 2027
/
/
Volgt t.z.t
Volgt t.z.t
Oriëntatie uitdaagrecht (workshop / begeleiding) Borgingsprogramma, vanaf april 1e jr €125 / mnd* (na 1 jaar €75/mnd)* Website DP Beneden-Leeuwen
€ 3.000* € 1.200
X Oorspronkelijke € 900 niet mogelijk
/
€ 48.960 = sluitend (zonder incidenteel budget uit ’25)
€ 45.520 = sluitend maar: geen ruimte voor de t.z.t. punten, geen ruimte voor X punten én vermindering benodigd budget
€ 46.520 = sluitend maar: geen ruimte voor de t.z.t. punten én vermindering benodigd budget
Bijkomende kosten platform Brievenactie
De straat op
€ 1.125
Volgt t.z.t.
X Oorspronkelijke € 5.000* niet mogelijk
€ 650 € 32.775 (zonder straat) € 42.775 (met straat, workload) € 10.000 incidenteel budget mee naar 2026
€ 58.960 = sluitend (met incidenteel budget uit ’25)
18
Scenario 2: Passend bij voorstel in het dekkingsplan en voorjaarsnota 2025 Senario 2 Acties (zie toelichting hoofdstuk 3, uitvoeringsprogramma)
2025 Begroting € 52.700
2026 (Begroting: € 48.800) Dekkingsplan: € 40.000 + € 10.000 incidenteel budget mee uit 2025 = € 50.000
2027 (Begroting: € 45.200) Dekkingsplan: € 40.000
2028 (Begroting: € 46.500) Dekkingsplan: € 40.000
Participatieplatform direct voor 4 jaar (€ 15.000 - 10%, vanaf 2029 € 15.000) Beheer platform 0,2fte (indicatief) € 1.126,58 / maand
€ 13.500
€ 13.500
€ 13.500
€ 13.500
X (1e jaar, implementatie = adviseur ip, com en webred) € 500
€ 6.760* (6mnd) (1e jaar, implementatie = adviseur ip, com en webred) € 500
€ 13.520*
€ 13.520*
€ 500
€ 500
Brievenactie
Max € 12.000
Max € 12.000
Max € 12.000
Max € 12.000
De straat op
X (zonder budget ‘25) € 10.000* (met budget uit 2025)
X Oorspronkelijke € 10.000 niet mogelijk
X Oorspronkelijke € 10.000 niet mogelijk
Communicatiebudget
Toch dit jaar al = € 10.000* Afhankelijk van haalbaarheid workload (intern) € 2.000
€ 2.000
€ 500 I.p.v. oorspronkelijke € 2.000
€ 500 I.p.v. oorspronkelijke € 2.000
Scholing beleidsadviseurs & projectleiders
/
€ 5.240* I.p.v. oorspronkelijk € 8.000
X Oorspronkelijke € 5.000* niet mogelijk
Procesbegeleiding planvorming en pilot Daarna in de projecten zelf.
/
X € 5.000* niet mogelijk
/
Bereiken van de doelgroep jeugd: plan en pilot. Daarna in de projecten zelf.
/
/
X Oorspronkelijke € 5.000*: niet mogelijk
Opvolgende acties vanaf half 2027
/
/
Volgt t.z.t
Volgt t.z.t
Orientatie uitdaagrecht (workshop / begeleiding) Borgingsprogramma, vanaf april 1e jr €125 / mnd* (na 1 jaar €75/mnd)* Website DP Beneden-Leeuwen
€ 3.000* € 375 Heel 2026 verkort naar 1 jaar in totaal
X Oorpsronkelijke € 900 niet mogelijk
/
€ 40.375 = sluitend (zonder incidenteel budget uit ’25)
€ 40.020 = sluitend maar: geen ruimte voor de t.z.t. punten én geen ruimte voor X punten én vermindering benodigd budget
€ 40.020 = sluitend maar: geen ruimte voor de t.z.t. punten én geen ruimte voor X punten én vermindering benodigd budget
Bijkomende kosten platform
€ 1.125
€ 650 € 32.775 (zonder straat) € 42.775 (met straat, afh. van workload) € 10.000 incidenteel budget mee naar 2026
€ 50.375 = sluitend (met incidenteel budget uit ’25) Voor beide geldt = geen ruimte voor X punten én Vermindering benodigd budget
19