2025-165.1 Bijlage Jaarverslag Sociom 2024 West Maas en Waal
Tekst van het document
1
Inhoudsopgave Weer met plezier naar school
WELZIJN, HET FUNDAMENT VAN DE SAMENLEVING De maatschappelijke waarde van Sociom
SAMENLEVINGSOPBOUW & VRIJWILLIGE INZET 2024.
4 4
7
Algemeen
7
Dorp van de Maand
8
Vacaturebank
11
Vooruitblik: Projecten en initiatieven voor de komende periode
12
Vrijwilligerswerk maakt een andere man van Johan
14
Weer lucht in het leven ervaren
14
Lichtpuntjes
14
JONGERENWERK 2024
SPUK/DEMENTIEVRIENDELIJKE GEMEENTE
18
Dag van de Toekomst; voor-door Jeugd
21
Algemene trends en ontwikkelingen
22
24
Inleiding
24
Dementievriendelijke Gemeente (DVG)
24
Vooruitblik Dementievriendelijke gemeente
26
Combinatiefunctionaris Volwassenen
26
Ketenaanpak Valpreventie (65+)
27
Ketenaanpak Welzijn op Recept
27
Vooruitblik ketenaanpakken
28
BIJLAGE 1: DE IMPACT VAN OPBOUWWERK IN KLEINE GEMEENTEN: VERSTERKING VAN GEMEENSCHAP EN GEMEENTELIJK FUNCTIONEREN 30
18
Jongerenwerk op straat
23
BIJLAGE 2: DE IMPACT VAN JONGERENWERK IN KLEINE GEMEENTEN 33
2
3
samenhang en versterken het vermogen van gemeenschappen om samen oplossingen te vinden. Het vergroten van welzijn en veerkracht staat daarbij voorop. Tegelijkertijd draagt deze aanpak aantoonbaar bij aan het voorkomen van zwaardere zorgvragen. Wanneer mensen zich ondersteund voelen en tijdig hulp krijgen, neemt de noodzaak voor intensieve, specialistische zorg af. Daarmee levert sociaal werk niet alleen een bijdrage aan het welzijn van individuen, maar ook aan het beter functioneren van het bredere zorg- en ondersteuningssysteem. Landelijke onderzoeken onderbouwen deze maatschappelijke waarde. Uit een meta-analyse van SEOR (2021) blijkt dat elke euro die in sociaal werk wordt geïnvesteerd, gemiddeld €1,60 oplevert aan maatschappelijke baten. Die baten bestaan uit een combinatie van lagere zorgkosten, minder uitval op de arbeidsmarkt en een afname van problemen zoals schulden of sociaal isolement. Het RIVM (2022) toont aan dat verbetering van mentale gezondheid direct samenhangt met lagere zorguitgaven en productiviteitsverlies. ABF Research (2023) berekende zelfs dat de inzet van één sociaal werker op termijn de inzet van meerdere zorgprofessionals in de tweede lijn kan verminderen. Deze cijfers bevestigen dat sociaal werk niet alleen sociaal, maar ook economisch rendement oplevert.
Maar minstens zo belangrijk is wat niet in cijfers te vangen is: een gevoel van veiligheid, herstel van vertrouwen, weer leren meedoen. Juist deze menselijke aspecten vormen de kern van welzijnswerk. Het is dan ook niet altijd eenvoudig om de impact van sociaal werk volledig meetbaar te maken. Veranderingen die mensen doormaken zijn vaak persoonlijk, geleidelijk en moeilijk in getallen uit te drukken. Tegelijkertijd vinden we het belangrijk om te laten zien wat we doen en wat dat oplevert. Daarom combineren we in dit verslag kwantitatieve gegevens, zoals aantallen contacten en thema’s van hulpvragen, met verhalen en praktijkvoorbeelden die laten zien hoe ons werk het verschil maakt in het leven van mensen.
Welzijn, het fundament van de samenleving De maatschappelijke waarde van Sociom Sociom is als welzijnsorganisatie in West Maas en Waal een onmisbare schakel in het versterken van het dagelijks leven van inwoners. Ons werk is gericht op het vergroten van welzijn, het versterken van onderlinge verbondenheid en het ondersteunen van mensen in het dagelijks leven. Wij geloven dat iedereen, in elke levensfase, moet kunnen meedoen en zich verbonden moet voelen met de omgeving. Vanuit die overtuiging werken we aan een samenleving waarin mensen zich gezien en gehoord voelen, hun eigen kracht kunnen benutten en waar nodig tijdig ondersteuning krijgen. Vrijwilligers vormen een essentieel onderdeel van de werkwijze van Sociom. 45 vrijwilligers zetten zich in West Maas en Waal actief in op diverse wijzen: als gastvrouw, in tuinonderhoud of als maatje. Daarmee zijn vrijwilligers letterlijk en figuurlijk in de haarvaten van onze organisatie verankerd. Hun betrokkenheid zorgt ervoor dat we inwoners op een laagdrempelige en toegankelijke manier kunnen bereiken en ondersteunen. In vrijwel alle kernen zijn vrijwilligers van Sociom actief, wat bijdraagt aan het brede bereik en de stevige lokale verankering van ons werk.
We investeren in begeleiding, deskundigheidsbevordering en waardering, omdat we geloven dat vrijwilligerswerk niet alleen waardevol is voor anderen, maar ook bijdraagt aan zingeving, verbinding en persoonlijke ontwikkeling van de vrijwilliger zelf. De sociaal werkers van Sociom zijn dichtbij en toegankelijk. Ze ondersteunen inwoners bij vragen en zorgen op uiteenlopende terreinen zoals gezondheid, relaties, financiën of participatie. Ze helpen mensen sterker te worden in hun eigen omgeving, bevorderen de sociale
4
Om dit werk goed te kunnen blijven doen, investeert Sociom in kwaliteit. We werken volgens de beroepscode en competentieprofielen van sociaal werk, voldoen aan het Kwaliteitslabel ‘Sterk Sociaal Werk’ en nemen kennis van landelijke ontwikkelingen, zoals de 'Wat werkt'-dossiers van Movisie. Die kennis gebruiken we om ons werk voortdurend te verbeteren en aan te passen aan actuele ontwikkelingen. In 2024 hebben we onderzocht hoe we onze verantwoording en registratie beter kunnen inrichten. Op basis van die inzichten is besloten om te gaan werken met een nieuw registratiesysteem. De implementatie daarvan start in 2025. Tijdens dit proces brengen we opnieuw in kaart welke gegevens we willen registreren en op welke manier dit gebruiksvriendelijk kan worden ingericht voor sociaal werkers. Het doel is om in 2026 te beschikken over een toekomstbestendig systeem dat bijdraagt aan inzicht, kwaliteit én werkplezier. Tot die tijd richten we onze verantwoording zo in dat deze recht doet aan de inhoud en het karakter van ons vak: mensgericht, flexibel en nabij. In het vervolg van dit verslag gaan we per dienst in op de cijfers, de behaalde resultaten en de betekenis daarvan voor de gebruikers.
5
Kwantitatieve gegevens Samenlevingsopbouw 2024
Vacaturebank WMW
2024
2023
Organisaties
44
39
Vacatures
39
16
Algemene inzet Samenlevingsopbouw 2024
Aantal sociaal werkers
3
Gerealiseerde uren
1.329
Aantal Stagiaires
Vrijwilligers per dienst
5
Coördinatie Samenlevingsopbouw WMW, contacten per kern 2024
2023
WMW
377
242
Beneden Leeuwen
59
58
Boven Leeuwen
33
45
Alphen
29
33
Wamel
48
37
Altforst
10
22
Dreumel
25
25
Appeltern
18
Maasbommel Totaal
2024
2023
Vrijwilligerscentrale (flexpool)
29
22
Thuisadministratie
8
5
Nieuwkomers
8
5
Unieke vrijwilligers
45
32
De top vijf van hulpvragen vacaturebank WMW Hulpvraag
2024
2023
1
Klusjes
33,3%
32,9%
16
2
Maatje
28,9%
16,4%
28
20
3
Administratie
20%
6,3%
627
498
4
Hulpverlening
7,7%
17,7%
5
Educatie
5,5%
6,3%
6
inwoners om gebruik te maken van subsidiemogelijkheden van de
Samenlevingsopbouw & vrijwillige inzet 2024.
gemeente. Zo zijn enkele verengingen en stichtingen op mogelijkheden voor fondsen of gemeentelijke subsidie gewezen en ondersteund bij het aanvragen hiervan, waardoor extra activiteiten hebben kunnen plaatsvinden.
Algemeen Opbouwwerkers zorgen voor verbindingen tussen mensen, groepen en
In de meeste kernen heeft de opbouwwerker aangesloten bij de thema-
gemeenschappen. Zij signaleren kansen en problemen en kunnen
avond ‘Schuif Samen Aan’ om in gesprek te gaan met inwoners. Dit
daarmee veranderingen in gang zetten. Hiermee voorkomen zij duurdere
project, onder regie van de gemeente en mede op aangeven van Sociom
zorgvragen, maken vrijwilligers en bewoners actief en versterken de sociale samenhang. Dit zien we in West Maas en Waal terug in
opgezet, richt zich op het voorkomen van eenzaamheid en het stimuleren
onderstaande activiteiten. De opbouwwerker sluit vaak aan bij lokale activiteiten, zoals die van de
van ontmoetingen door middel van gezamenlijke maaltijden. Door de aanwezigheid van Sociom bij deze bijeenkomsten worden inwoners bekend met het aanbod en is het voor hen makkelijk een vraag te stellen.
ouderenvereniging, een zorginstelling of een jongerenactiviteit. Daarbij
Tegelijk bieden de thema-avonden een mogelijkheid om mensen te
sluiten door haar inspanning ook andere professionals aan, zoals de wijkagent, de energiecoach, een wijkverpleegkundige of iemand van de
benaderen om vrijwilligerswerk te doen. Ook is het een plaats om signalen over de leefbaarheid op te vangen.
bibliotheek. Daarmee maakt zij voor de inwoners van deze dorpen een In september is bij 9 van de 10 basisscholen in West Maas en Waal een voorleesactiviteit georganiseerd, waarbij ook bestuurders van de
breder voorzieningenniveau toegankelijk en verlaagt de stap voor inwoners om vroegtijdig om ondersteuning te vragen. De inzet van bijvoorbeeld de energiecoach is hiermee toegenomen en door deze inzet
gemeente aanwezig waren. Deze activiteiten vonden plaats in het kader
zijn er lokale digitale trainingen verzorgd door de bibliotheek, zoals over telebankieren of het digitaal contact met hulpverleners. De kernen van
van het bestrijden van laaggeletterdheid.
West Maas en Waal, die een gesloten gemeenschap vormen waar het
alle drie uit West Maas en Waal. Zij weten goed jong-volwassenen te
vragen om ondersteuning niet gebruikelijk is, ervaren hierdoor dat zij bij
bereiken, leggen verbindingen naar het jongerenwerk én maken in hun
voorkomende vragen ondersteuning kunnen krijgen. Deze laagdrempelige
eigen netwerk mensen actief. De opbouwwerker heeft verder 4 dagdelen de training ‘Mental Health
Een toegevoegde waarde vormden in 2024 de inzet van drie stagiaires,
toegang naar voorzieningen werkt preventief en voorkomt zaken als armoede, eenzaamheid of stress. Ook stimuleert de opbouwwerker
First Aid’ gevolgd met een collega en 2 vrijwilligers in Boven Leeuwen.
7
Tot slot worden door diverse artikelen in lokale krantjes vrijwilligers in het zonnetje gezet. Hiermee waarderen we de inzet van de individuele vrijwilligers én stimuleren we andere inwoners om actief te worden.
Dorp van de Maand Tussen maart en december is invulling gegeven aan het Dorp van de Maand-concept in Appeltern, Alphen, Boven-Leeuwen en Altforst,
Kracht, effect en meerwaarde van het opbouwwerk Opbouwwerk levert de gemeente direct rendement op in de vorm van
Maasbommel, Dreumel, Wamel, Beneden Leeuwen. Tijdens deze periode zijn er gesprekken gevoerd met inwoners, signalen opgehaald voor
sterke gemeenschappen, betere benutting van bestaande voorzieningen
netwerkpartners, is de opbouwwerker aanwezig geweest bij
en een preventieve werking binnen het sociaal domein. Door letterlijk
seniorenverenigingen en dorpsplatforms, zijn zorgboerderijen bezocht en enkele huisbezoeken afgelegd. De opzet ‘Dorp van de Maand’ is gekozen
aanwezig te zijn in de dorpen, verlaagt de opbouwwerker drempels voor inwoners om hulp te vragen of initiatieven te starten. Dit heeft een bijzonder effect in gesloten gemeenschappen waar ondersteuning vragen niet vanzelfsprekend is. Voor inwoners ontstaat er meer vertrouwen,
om ook de kleine kernen, die vaak onderbelicht zijn, meer onder de
waardoor armoede, eenzaamheid en stress eerder bespreekbaar worden
binnen de gemeente besproken, wat input heeft geleverd voor
en minder vaak escaleren tot zwaardere zorgvragen. De versterkte
bijvoorbeeld beleid over mantelzorg of veiligheid.
aandacht te brengen en de lokale initiatieven die daar zijn specifieke aandacht te geven. De signalen die in de gesprekken zijn opgehaald, zijn
samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers en professionals zoals wijkagenten, energiecoaches en wijkverpleegkundigen maakt het
Toelichting op de cijfers per dorp
gemeentelijk voorzieningenniveau beter zichtbaar én toegankelijk. Daarnaast zorgt het opbouwwerk ervoor dat gemeentelijke regelingen,
Algemeen: de aantallen die genoemd worden per kern geven aan hoeveel contactmomenten er waren met organisaties of inwoners. •
zoals subsidies voor bewonersinitiatieven, ook daadwerkelijk benut worden. Het versterkt daarmee zowel de sociale cohesie als de zelfredzaamheid van inwoners. De koppeling met lokale projecten zoals ‘Schuif Samen Aan’ en de inzet van jonge stagiaires laat zien hoe opbouwwerk bijdraagt aan een vitale, toekomstgerichte gemeenschap waarin inwoners zich gezien en gewaardeerd voelen. Voor de gemeente betekent dit een grotere impact met beperkte middelen en een versterking van de publieke waarde op dorpsniveau.
8
Alphen: Het aantal contacten ligt met 29 iets onder het aantal van 2023 vanwege de overgang van de groep Bruggenbouwers naar de flexpool ‘maatjes’. Hierdoor zijn de directe contacten afgenomen, maar de ondersteuning binnen de flexpool biedt bredere mogelijkheden voor langdurige ondersteuning. Het dorpsplatform Slag is actief in Alphen en een bestuurslid overlegt regelmatig met de sociaal werker wanneer er vragen of zorgen zijn over inwoners, wat zorgt voor korte lijnen en snelle afstemming.
•
Altforst: Met 10 contacten is sprake van een daling, voornamelijk te verklaren door het beëindigen van activiteiten gericht op Oekraïense vluchtelingen. De contacten met de vrijwilligers die daar actief waren zijn wel behouden. De aandacht en inzet zijn inmiddels verschoven naar andere doelgroepen, afgestemd op de huidige lokale behoeftes. In april 2024 vond er nog wel een knutselworkshop plaats, georganiseerd door vrijwilligers van Sociom, waar de Oekraïense kinderen met enthousiasme aan deelnamen. Ook stagiaires zijn hierin actief geweest. De jaarlijkse Pinkstermarkt werd door de weersomstandigheden minder goed bezocht, de sociaal werker heeft toch constructieve gesprekken gevoerd met zowel inwoners als vrijwilligers.
•
Appeltern: In maart was Appeltern het ‘Dorp van de Maand’. Tijdens deze maand worden lokale organisaties bezocht wat de samenwerking bevordert. Dat heeft geresulteerd in de aanmelding van nieuwe vrijwilligers bij Sociom, wat de basis versterkt voor toekomstige activiteiten en ondersteuning. In 2024 zagen we een toename van het aantal contacten naar 18.
•
Beneden Leeuwen: Met 59 contacten zijn de resultaten in 2024 vergelijkbaar met die van 2023. De vrijwillige inzet en belastinghulp verlopen volgens verwachting. Hoewel het grootste dorp van de gemeente een bruisend verenigingsleven kent, blijven bepaalde doelgroepen, zoals mantelzorgers en alleenstaande tachtigers, minder goed in beeld. De sociaal werker zoekt deze mensen actief op, zowel op bestaande locaties (vindplaatsen) als achter de voordeur, en gaat met hen in gesprek. Door middel van vrijwillige inzet als maatje, chauffeur of tuinhulp wordt deze
kwetsbare doelgroep stap voor stap weer betrokken bij de samenleving. Een hulpvrager kan ook een hulpaanbieder zijn, en omgekeerd. In samenwerking met twee vaste Sociom vrijwilligers en de vrijwilligerscentrale zijn in 2024 mooie matches gerealiseerd, die de betrokkenheid en participatie van deze doelgroep bevorderen. In het derde kwartaal heeft de opbouwwerker diverse organisaties bezocht, zoals de voedselbank en de seniorenvereniging, om de contacten te versterken. Ook worden tijdens deze contacten individuele vragen of vragen over leefbaarheid opgehaald. •
9
Boven Leeuwen: Met 33 contacten is sprake van een lichte daling vergeleken met 2023. Deze afname is te verklaren door het beperkte aantal inwonersgesprekken en de afgenomen inzet van Sociom-vrijwilligers. In de tweede helft van 2024 is hierop geanticipeerd door extra inzet van de sociaal werker en de toevoeging van drie stagiaires voor een nieuw fotoproject dat jong en oud met elkaar verbindt: ‘Ut Maos en Waols Plaotje’. Dit project richt zich op het verminderen van eenzaamheid en het vergroten van het mentaal welbevinden. De sociaal werker heeft samen met een groep Sociom-vrijwilligers deelgenomen aan de thema-avond Schuif Samen Aan om in gesprek te gaan met inwoners. Daarnaast is er meegelopen met het wandelcafé om extra contacten te leggen. Er zijn meerdere senioren ondersteund, onder andere door vrijwillige tuinhulp. Deze initiatieven dragen bij aan het versterken van de sociale cohesie en de ondersteuning van kwetsbare doelgroepen. In het tweede half jaar is in het leggen van contacten meer de focus gelegd op de groep 27 – 57 jaar. Het blijkt dat deze groep minder snel in beeld komt dan
senioren of jongeren, terwijl zij hun eigen zorgen hebben, zoals armoede of een minder zichtbare beperking die wel invloed heeft op hun leven. Door nu contacten te leggen zullen zij in de loop van de tijd makkelijker de stap zetten om als dat nodig is hulp te vragen en zullen meer mensen uit deze doelgroep actief worden als vrijwilliger. •
•
Hanzehuis draait inmiddels weer actief na een periode van belemmeringen.
Dreumel: in deze kern zien we een gelijkblijvend aantal contacten. Concreet betekent dit dat we inwoners actief hebben benaderd en zowel de vrijwillige inzet als de belastinghulp hebben ondersteund. Hiermee is een aantal inwoners ondersteund om de regie over hun leven te versterken en zich zinvol in te zetten. Het dorp kenmerkt zich door een hechte gemeenschap met meerdere actieve vrijwilligersorganisaties, zoals Samenredzaamheid en Vrouwen van Nu, waarmee de sociaal werker regelmatig contact onderhoudt. In oktober startte ook in Dreumel het fotoproject ‘Ut Maos en Waols Plaotje’, wat leidde tot individuele contacten, ook met inwoners die niet binnen de bestaande organisaties actief zijn. Maasbommel: Met 28 contacten, ten opzichte van 20 in 2023, is de betrokkenheid in het dorp toegenomen. De samenwerking met netwerkpartners verloopt soepel en de aanspreekbaarheid van de sociaal werkers binnen het dorp is gewaarborgd. In juli 2024 is Maasbommel uitgeroepen tot Dorp van de Maand, waarbij diverse activiteiten plaatsvonden waar de sociaal werkers actief bij aangesloten zijn om de gemeenschap verder te ondersteunen. De ondersteuning kan variëren van meedenken over het werven van vrijwilligers tot het structureren van activiteiten. Het
•
Wamel: Het aantal contacten is gestegen naar 48. Dit komt door extra ondersteuning bij hulpvragen rondom de herstart van het wandelcafé, samenwerking met Buurtgezinnen en NL Doet, de organisatie van een vrijwilligersbijeenkomst en een creatieve workshop voor Oekraïense jongeren in de opvanglocatie. Daarnaast startte het fotoproject ‘Ut Maos en Waols Plaotje’ in oktober eveneens in Wamel op de zaterdagochtenden. Deze activiteiten hebben de samenhang in de gemeenschap versterkt. Aansluiten bij de activiteiten, wat leidt tot extra contacten met individuele bewoners en een laagdrempelige toegang om een vraag te stellen.
•
West Maas en Waal: Met 377 contacten is er een sterke groei te zien, vooral door intensieve samenwerking met netwerkpartners en professionals. Deze ontwikkelingen dragen bij aan een brede en duurzame impact op de leefbaarheid in de gemeente door de grotere inzet van vrijwilligers en meer oplossingen die gevonden worden in het voorliggend veld.
Kracht, effect en meerwaarde van Dorp van de Maand Dorp van de Maand levert de gemeente directe inzichten op in wat er lokaal speelt, nog voordat signalen formeel gemeld worden. Hierdoor kan sneller en gerichter beleid worden gevoerd, gebaseerd op actuele informatie uit de dorpen zelf. Mede met deze input is zo eerder het beleid rondom Dementievriendelijke gemeente tot stand gekomen. Voor inwoners ontstaat er meer vertrouwen in het sociaal werk en durven zij
10
eerder om hulp te vragen of zich in te zetten als vrijwilliger. Dit versterkt
dagbestedingslocaties zijn -opnieuw- afspraken gemaakt over inschrijving
de sociale veerkracht van de gemeenschap: inwoners ondersteunen elkaar
en registratie voor vrijwilligerswerk. Hiermee activeren we deze
vaker, informele netwerken worden beter benut en problemen escaleren minder snel. Een voorbeeld is een vrouw die in beeld kwam bij Sociom; zij
doelgroepen en bieden we hen flexibele inzet in de dorpen, ook als het maar voor één uur per week is. We werken daarmee aan wederkerigheid:
was eerder bekend met psychische problematiek, waarna zij als ervaringsdeskundige drie mensen die zelf mentale problemen ervaarden heeft bijgestaan. Of een vrijwilliger die een aantal maanden een vrouw
de inzet van de vrijwilliger heeft maatschappelijke waarde en geeft tegelijk zingeving voor de vrijwilliger zelf. We investeren in begeleiding, deskundigheidsbevordering en waardering
met dementie bezocht. Mede door deze inzet kon zij langer thuis blijven
van vrijwilligers. Begeleiding vindt plaats door één-op-één-gesprekken
wonen. Voor de gemeente betekent dit minder druk op zwaardere
door de sociaal werker. Deskundigheidsbevordering omvat meerdere
zorgvoorzieningen, meer preventieve werking in het sociaal domein en
trainingen en workshops door MEE Plus, waaraan gemiddeld 10
een beter bereik van kwetsbare groepen. Het is daarmee niet alleen een investering in zichtbaarheid, maar vooral in duurzame gemeenschapskracht en doelgerichte ondersteuning.
vrijwilligers deelnamen. Daarnaast boden we als hulpmiddel de Hulpkaart, methodisch werken, 3 bijeenkomsten intervisie en een communicatie-workshop ‘’Moeilijke Dingen Makkelijk Zeggen’’. In 2024 zijn er drie vrijwilligersbijeenkomsten georganiseerd in de lente, zomer en herfst op verschillende locaties in de gemeente. Nieuwe
Vacaturebank
vrijwilligers stellen zich hier voor, anderen kunnen aangeven hoe het met
Twee jaar geleden is de vrijwilligerscentrale van de gemeente West Maas
ze gaat en er ontstaat een kruisbestuiving door ervaringen uit te wisselen.
en Waal in zijn huidige vorm bij Sociom opgericht, met als doel vrijwilligerswerk toegankelijker te maken en te ondersteunen bij de
De oprichting van flexpools heeft ervoor gezorgd dat vrijwilligers gerichter
hulpvragen in de gemeenschap. Sinds de oprichting worden er
ingezet kunnen worden op basis van hun voorkeuren en vaardigheden,
maandelijks gemiddeld 10 succesvolle matches gerealiseerd tussen hulpvragers en Sociom-vrijwilligers. Deze matches hebben een breed scala
wat de betrokkenheid en het succes van de vrijwilligerscentrale heeft
aan vormen van ondersteuning geboden, variërend van vervoershulp en
netwerk. De samenwerking met diverse partners zoals Buurtgezinnen, de
taalondersteuning tot praktische klussen zoals tuinvergroeningsacties en kleine huisreparaties. Daarnaast is er ook ondersteuning geboden bij
bibliotheek, woningbouwvereniging De Kernen, Vraagwijzer, en
vergroot. Dit initiatief heeft zich inmiddels verankerd in het professionele
administratieve en belastingvragen, en fungeren vrijwilligers als maatje
verschillende maatschappelijke organisaties, zoals Sterker en Buurtbemiddeling, zorgt ervoor dat vragen eerder in het voorliggend veld
voor eenzame inwoners of als tijdelijke ontlasting voor mantelzorgers. Met verschillende netwerkpartners zoals Werkzaak, het Ribw en enkele
kunnen worden opgelost en voorkomen daarmee duurdere zorg. Ook geven we hiermee invulling aan het gedachtengoed van Positieve
11
Gezondheid. Met de inzet van de flexpool hebben vrijwilligers ook
betekenisvol meedoen. Voor de gemeente leidt dit tot minder druk op
geholpen bij vragen van statushouders. Ook de vrijwilligers van het
formele zorgvoorzieningen, betere benutting van informele kracht in de
(Digi)taalhuis hebben deze nieuwe dorpsgenoten op weg geholpen. Een mooi voorbeeld waarin de samenhang tussen de diverse diensten én
samenleving en een grotere effectiviteit in het sociaal domein. De structurele samenwerking met partners en het werken met flexpools
externe partners van Sociom helder wordt. Uit de ervaringen met de flexibele pool blijkt ook dat met name voor een
maken het mogelijk om flexibel en vraaggericht te handelen. Tegelijkertijd biedt het initiatief ook arbeidsmatige activering en zingeving voor inwoners die zelf op zoek zijn naar structuur, daginvulling of
deel van de vragen moeilijk vrijwillige inzet te leveren is. Het betreft
maatschappelijke participatie. Daarmee sluit de vrijwilligerscentrale direct
langduriger inzet van een vrijwilliger bij mensen die met een beperking,
aan op gemeentelijke doelstellingen rondom preventie, inclusie en
zoals een (licht) verstandelijke beperking, een psychische aandoening of
positieve gezondheid, en levert het tastbare maatschappelijke én
dementie. De meeste vrijwilligers willen flexibel en/of tijdelijk inzetbaar zijn en kiezen minder voor een structurele, langduriger inzet. Dat betekent dat voor een deel van de vragen inzet vanuit de Vraagwijzer nodig is.
economische meerwaarde op.
Een algemeen tevredenheidsonderzoek onder de vrijwilligers van Sociom heeft laten zien dat vrijwilligers hun inzet bij Sociom positief ervaren.
Met de huidige koers in sociaal werk en vrijwillige inzet blijft de focus op het versterken van de leefbaarheid binnen de gemeente West Maas en
Gemiddeld waardeerden zij de contacten met Sociom met een 7.8. Men is
Waal. 2025 wordt benut om projecten en activiteiten verder uit te rollen
vooral tevreden over de inhoud van het werk, de veiligheid om het werk uit te voeren en de begeleiding en communicatie. Liefst zou men nog
en de samenwerking met netwerkpartners en vrijwilligers te verdiepen.
meer contact hebben met de beroepskrachten. Kracht, effect en meerwaarde van de vrijwilligerscentrale
gebruik van leefbaarheidssubsidies. Ook wordt ingezet op het opzetten van voorzorgcirkels en, samen met het steunpunt mantelzorg, lotgenotencontacten voor mantelzorgers. Uitgangspunt bij nieuwe
De vrijwilligerscentrale bewijst zich als een krachtig instrument in het
activiteiten is altijd dat initiatief van inwoners op de eerste plaats komt.
versterken van het voorliggend veld binnen de gemeente. Voor inwoners
Contacten met vrijwilligersorganisaties en aansluiten bij activiteiten om op die manier bewoners te leren kennen blijft nodig. We merken inwoners
Vooruitblik: Projecten en initiatieven voor de komende periode
Denk aan activiteiten zoals het fotoproject of het stimuleren van het
betekent het een laagdrempelige toegang tot ondersteuning, waardoor hulpvragen sneller worden opgepakt en het risico op verergering van
door een continue aanwezigheid en zichtbaarheid het sociaal werk leren
problematiek afneemt. De inzet van vrijwilligers vergroot daarnaast de onderlinge verbondenheid in de dorpen en draagt bij aan het gevoel van
kennen en vertrouwen, wat maakt dat men sneller een vraag zal stellen of zich actief gaat opstellen. De algemene zichtbaarheid van het werk van
12
Sociom voor de inwoners van West Maas en Waal krijgt extra aandacht in de vorm van een nieuwsbrief, een afzonderlijke website voor deze gemeente en artikelen in de lokale kranten. Geleerde ervaringen door specifieke projecten, zoals het fotoproject, leidt tot een inspiratiebron voor andere dorpen. Deze aanpak continueren we in 2025. De extra inzet met de middelen vanuit SPUK Gala versterken het werk.
13
Vrijwilligerswerk maakt een andere man van Johan
Lichtpuntjes
Op een voorjaarsdag staat Johan 1 in de hal van het kantoor van Sociom. Hij is op zoek naar vrijwilligerswerk maar vindt het moeilijk om een eerste stap te zetten. In het kennismakingsgesprek geeft hij aan dat zij zich ‘afgeschreven’ voelt als mens. De scheiding van zijn vrouw en het gegeven dat hij last heeft van de gevolgen van een nietaangeboren hersenletsel zijn daar debet aan. Er zijn diverse opties en hij blijkt voor meerdere zaken wel interesse te hebben. Uiteindelijk heeft hij diverse opties aangepakt. Inmiddels heeft hij al bij meer dan 40 senioren of alleenstaanden de tuin een opknapbeurt gegeven. Daarnaast is hij actief voor een woongroep in het dorp, hij doet boodschappen voor de bewoners of maakt een praatje met hen. Hij heeft veel mensen leren kennen en voelt zich gewaardeerd. Een half jaar later staat er dan ook een andere man.
Via via kwam Petra bij Sociom. Ze is een recent gepensioneerde alleenstaande vrouw. Ze voelde zich neerslachtig en zwaarmoedig, woont niet in een fijne buurt, voelt zich bekeken en heeft maar een kleine sociale kring. Van alles heeft ze geprobeerd om nieuwe mensen te leren kennen binnen de gemeente, maar ze komt er niet tussen. Een eerste poging als vrijwillig taalmaatje leverde helaas niet op wat ze wilde. Wel wilde ze verder kijken naar vrijwilligerswerk. Ze is nu als leesmaatje en gastvrouw actief. Haar gastvrijheid wordt enorm gewaardeerd en ze kan haar talenten op een fijne manier inzetten. Haar wereld wordt groter en ze ziet weer lichtpuntjes.
Weer lucht in het leven ervaren Via het maatschappelijk werk komen we in contact met Sonja. Het leven valt haar zwaar. Na een eerste telefonisch contact is zij ingegaan op de uitnodiging om mee te lopen met het wandelcafé. Na deze activiteit vond nog een gesprek plaats om haar wensen verder te verkennen. De keuze is uiteindelijk gevallen op de deelname aan een gesprekscafé. In een veilige omgeving kan ze haar zorgen delen en dat helpt haar. Er is in de maanden erna nog met enige regelmaat contact. Na verloop van tijd gaat ze de toekomst positiever inzien. Het deelnemen aan activiteiten waar ze nieuwe mensen ontmoette en haar ei kwijt kon gaf haar weer meer lucht in haar leven.
1
De namen in deze voorbeelden zijn gefingeerd.
14
15
Cijfers Jongerenwerk 2024 Algemene inzet Jongerenwerk in 2024
Dag van de Toekomst; voor-door Jeugd
2024 Aantal sociaal werkers
2
Gerealiseerde uren jongerenwerk algemeen
Bijeenkomsten
Jongeren
1
183
2024
2023
Boven-Leeuwen
4
6
Dag van de Toekomst; voor-door Jeugd
1.150 88
Dag van de toekomst Aantal Stagiaires
Toekomstcoach, aantal casussen
1
Jongerenwerk op straat, aantal rondes van de jongerenwerker 2024
2023
Beneden-Leeuwen
6
5
Beneden Leeuwen
37
127
Dreumel
3
5
Dreumel
30
22
Wamel
2
4
Wamel
27
20
Alphen
1
1
Maasbommel
16
15
Maasbommel
2
1
Alphen
17
14
Totaal
18
22
Altforst
15
15
Appeltern
19
16
Boven-Leeuwen
29
16
Totaal
240
245
De top vijf van hulpvragen Toekomstcoach uitgedrukt in percentages.
Hulpvraag
16
%
1
Huiselijke relaties
18,5%
2
Gezondheid geestelijk
13,0%
3
Opleiding
10,9%
4
Sociale vaardigheden & gedrag
10,9%
5
Middelen gebruik & verslaving
8,7%
Cijfers Jongerenwerk 2024
Jongerenwerk op school, registratie bijeenkomsten en schatting jongeren Bijeenkomsten
Jongeren
2024
2023
2024
2023
PAX junior
165
83
5.373
3.573
Dreumel: MDT, kinderdag statushouders
12
54
Basisscholen JW
9
212
Dag van de Toekomst
1
185
Totaal
187
17
85
5.826
3.833
gedrag en waar mogelijk begeleid naar alternatieve, positieve vrijetijdsbesteding. Omdat de contacten beperkt blijven tot de straat in
Jongerenwerk 2024 Jongerenwerkers ondersteunen jongeren in hun groei naar volwassenheid
afwezigheid van een jongerencentrum zijn deze doorgaans kortdurend, er is immers geen specifieke ontmoetingsplek waar jongeren en de
en actief burgerschap. Zij zijn zichtbaar, nabij en werken actief samen met
jongerenwerker elkaar met regelmaat ontmoeten.
onderwijs, huisartsen, ouders, buurtpartners en veiligheidspartners. Daarbij signaleren zij vroegtijdig zorgen, interveniëren waar nodig en begeleiden jongeren individueel of in groepsverband. Zij doen dit vanuit
Kracht, effect en meerwaarde van het jongerenwerk op straat.
nabijheid, gelijkwaardigheid en deskundigheid. De kracht van het
De herijking van het jongerenwerk op straat heeft geleid tot een
jongerenwerk ligt in de menselijke maat: er zijn op plekken waar jongeren zich bevinden en het bouwen aan duurzame relaties op basis van
effectievere en gerichtere inzet. Door samen te werken met Pax Jr. en aanwezig te zijn op vindplaatsen waar jongeren echt zijn, wordt de doelgroep beter bereikt en ondersteund. Deze aanpak vergroot de effectiviteit van de beschikbare uren en draagt bij aan duurzamere
vertrouwen. Deze werkwijze maakt jongerenwerk zowel laagdrempelig als effectief. In West Maas en Waal vindt jongerenwerk plaats op school, o.a. via Maatschappelijke Diensttijd, op straat en online.
contacten, ook binnen de schoolcontext. Voor de gemeente betekent dit een beter zicht op jongeren, snellere signalering van problematiek en een meer preventieve aanpak van overlast en kwetsbaarheid.
Jongerenwerk op straat
Vooruitblik: In 2025 zal de aanwezigheid op straat aansluiten bij de plaatsing van een JOP. Deze plaatsing is aanleiding om hier rondom heen
In de eerste helft van 2024 heeft de jongerenwerker in de meeste kernen meer rondes gemaakt om opnieuw zicht te krijgen op wat er speelt onder
jongeren op te zoeken. Jongerenwerk zal kijken wat de behoeften van
de jongeren. Deze extra rondes volgden op een periode van minder straatcontacten eind 2023. De bevindingen van deze rondes bevestigden
jongeren zijn en welke signalen er opgepikt worden. Het straatwerk blijft een waardevol onderdeel van de aanpak, die wordt ingezet op momenten
dat de verlegde focus, met de samenwerking met Pax Jr. als kern, een effectievere manier is om jongeren te bereiken en ondersteunen. Dat
die het beste aansluiten bij de overige activiteiten en doelen. Voor activiteiten voor jongeren in de kernen geldt dat het jongerenwerk vooral
bevestigt de keuze om daar te zijn waar het jongerenwerk het meest
inzet op faciliteren en stimuleren en ondersteunen, uitgaande van de kracht van de gemeenschap om zelf iets voor jongeren op te zetten. De
effect sorteert. Bij signalen van overlast wordt actief contact gezocht met jongeren, in samenwerking met ketenpartners uit het veiligheidsdomein
beperkte uren van het jongerenwerk worden daarmee doelmatig ingezet.
zoals de gemeente, Halt en de politie. Jongeren worden aangesproken op
18
Zwaarder middelengebruik wordt wel gesignaleerd bij jongeren. Als het
Jongerenwerk op school
gaat om alcoholgebruik speelt tevens mee dat de omgeving het gebruik
De samenwerking met scholen, met name Pax Jr., heeft geleid tot een
daarvan tolereert, waardoor het moeilijker is om jongeren hierop aan te spreken.
intensieve betrokkenheid bij jongeren. De jongerenwerker is zichtbaar in met het onderwijsteam, ouders en zorgpartners aan het bevorderen van
De laagdrempelige benadering op school heeft bijgedragen aan een aanzienlijke toename in het aantal bereikte jongeren.
sociale veiligheid en het versterken van de mentale gezondheid van jongeren. Het jongerenwerk op school richtte zich wat meer op de
In 2024 is de jongerenwerker 165 maal op school aanwezig geweest,
bejegening van jongeren, met als doel het creëren van een veilige en
waarbij naar schatting 5.375 contactmomenten met jongeren zijn bereikt,
ondersteunende omgeving waarin jongeren zich gehoord, gezien en gewaardeerd voelen. In samenwerking met ketenpartners zijn er
per week ruim 100. De school heeft het jongerenwerk gevraagd om aan te
de school (deels door de uitvoering van de MDT) en werkt nauw samen
sluiten bij Stopgesprekken met leerlingen en ouders (gesprekken met jongeren die langdurig probleemgedrag vertonen) omdat zij ook buiten school opereren en mogelijk positieve impulsen kan bieden aan jongeren.
voorlichtingssessies en workshops voor ouders georganiseerd. De activiteiten en contacten bij Pax Jr. zijn divers van aard. Het jongerenwerk organiseert op verzoek van jongeren verschillende activiteiten, zoals spelletjes en opdrachten, en is regelmatig aanwezig.
Bijkomend voordeel hiervan is dat ook ouders het jongerenwerk leren
Tijdens deze momenten worden veelal korte gesprekjes gevoerd met
voorkomt of vermindert hiermee schooluitval.
jongeren, waarmee informeel contact wordt onderhouden. Het jongerenwerk wordt regelmatig gevraagd mee te denken in het aanpakken
Inzichten uit onderzoek en literatuur laten zien dat vooral een structurele aanwezigheid op school maakt dat jongerenwerkers in staat zijn om een
van groepen jongeren die problematisch gedrag vertonen en veel
duurzame vertrouwensrelatie op te bouwen met leerlingen en het
spanningen in de school brengen door onderlinge ruzies, o.a. online. Dit gaat om sexting, bedreigingen, exposure en andere zaken. Het
schoolteam. Dit vergroot de zichtbaarheid en effectiviteit van hun werk,
jongerenwerk is met jongeren in gesprek gegaan over de gevolgen van
zoals het bijdragen aan voorkomen van schooluitval door tijdige
hun gedrag. Ook helpen zij jongeren meer zelfvertrouwen te krijgen en
signalering van problemen en het organiseren van groepsactiviteiten die
meer weerbaar te zijn.
sociale cohesie onder leerlingen bevorderen. De jongerenwerker gebruikt algemene methodieken van jongerenwerk. Zo worden op school juist
kennen. Het effect van de inzet op school is dat jongeren meer zelfvertrouwen krijgen en hun talenten ontwikkelen. Jongerenwerk
wat leidt tot betere vroegsignalering en meer succesvolle interventies,
Een thema dat zichtbaar is op school is middelengebruik. Deels is dit
drukke jongeren die een groep verstoren uit het geheel gehaald. Door ze apart te nemen en een activiteit met ze te ondernemen, bv. gamen,
bespreekbaar (bv. vapen), deels vraagt dit om een meer specifieke inzet.
19
ontstaat contact terwijl de grotere groep in hun afwezigheid meer tot evenwicht komt. Andere jongeren die ook aangeven mee te willen doen
Vooruitblik: In de nabije toekomst blijven we insteken op een goede
wordt op een later moment de kans geboden om dit te doen. Ondertussen stimuleert de jongerenwerker hen om hun huiswerk te
samenwerking met scholen. Op het Pax zal het verder uitrollen van MDTtrajecten een belangrijke bezigheid zijn, waarmee jongeren een
maken. De inzet van het jongerenwerk op school heeft een effect op het gedrag van jongeren op straat, online en thuis. Door jongeren hier aan te spreken
maatschappelijke bijdrage leveren. Deze trajecten zullen jongeren in staat stellen zichzelf en elkaar beter te leren kennen, en hun persoonlijke kwaliteiten te ontdekken en benutten. Ook zal de samenwerking met
op hun gedrag, conflicten op te lossen en hen een goed voorbeeld te
ketenpartners worden voortgezet om de betrokkenheid van ouders en de
geven laten jongeren ook elders meer evenwichtig gedrag zien. Ook de
bredere gemeenschap te versterken.
samenwerking met diverse partners krijgt hier gestalte. Tot slot worden hier veelal de contacten gelegd voor de inzet van jongerenwerk als toekomstcoach.
Kracht, effect en meerwaarde van jongerenwerk op school Jongerenwerk op school maakt het verschil waar het ertoe doet: in de leefwereld van jongeren zelf. De laagdrempelige en vertrouwde aanwezigheid van jongerenwerkers zorgt ervoor dat leerlingen zich eerder
Inzet op basisscholen: in de Coronatijd is de inzet op basisscholen door
openstellen, waardoor problemen zoals spanningen in groepen, online
het jongerenwerk vormgegeven. De jongerenwerker is in die periode gaan
grensoverschrijdend gedrag of middelengebruik sneller bespreekbaar
kennismaken met de groepen 7 en 8, soms in combinatie met groep 6. Het
worden. Dit draagt bij aan een veiligere schoolomgeving en voorkomt dat
jongerenwerk is voorgesteld en er zijn themaspellen gedaan. Daarmee is gewerkt aan het weerbaar maken van de kinderen en hen voorbereiden
kleine problemen uitgroeien tot grotere zorgen. Door deelname aan MDT en andere activiteiten ontdekken jongeren hun eigen kracht, werken zij
op de overgang naar het voortgezet onderwijs. Deze investering heeft ook
aan hun zelfvertrouwen en leren zij betekenisvol bij te dragen aan hun
in 2024 tot de nodige opbrengsten geleid. De scholen weten de
omgeving. Voor scholen is het jongerenwerk een waardevolle partner in
jongerenwerker goed te vinden en vragen hem om te interveniëren bij
het omgaan met zorgsignalen, voor ouders een toegankelijke schakel naar
specifieke gebeurtenissen. Denk aan voorbeelden van sexting of gevolgen
ondersteuning, en voor de gemeente een effectieve manier om
van armoede. De jongeren zetten hierna sneller de stap naar de
jeugdproblematiek vroegtijdig en in samenhang aan te pakken.
jongerenwerker als hij ze in een andere setting tegenkomt en zij vragen hebben. De werkwijze om dit incidenteel te doen werkt dus structureel
Toekomstcoach
door.
De vraag naar de toekomstcoach is diverser geworden, met aanmeldingen
20
vanuit verschillende hoeken zoals jongeren zelf, ouders, scholen en hulpverleners. De problematiek waarmee jongeren komen, is vaak
Maatschappelijke Diensttijd (MDT)
complex en zwaar. De wachttijden voor hulpverlening zijn lang, jongerenwerk biedt in veel casussen een overbrugging door een
Terugblik: De uitvoering van MDT kort was succesvol, maar vergde meer
proactieve aanpak, waardoor in sommige gevallen de behoefte aan verdere hulpverlening wordt verminderd. Dit geeft een positieve impuls aan het jongerenwerk, jongeren die geholpen zijn brengen ook
te danken aan de financiële middelen die werden ingezet om activiteiten
inspanning en creativiteit dan aanvankelijk gepland. Het succes was mede voor jongeren te organiseren. Dit heeft bijgedragen aan een positieve
vrienden/vriendinnen in contact brengen met het jongerenwerk. Dit
motivatie onder de jongeren en de betrokken organisaties. Bij het eerste traject deze trajecten van eind 2023 tot april 2024 (MDT kort) waren 100
voorkomt escalatie van problemen. In totaal kwamen 18 jongeren voor
jongeren betrokken. Zij werden in dit project actief betrokken bij hun
individuele ondersteuning bij de jongerenwerker.
directe omgeving en hebben hiermee hun sociale vaardigheden versterkt. Het tweede traject loopt van december 2024 tot in 2027 (MDT lang). Ook
Vooruitblik: Naar verwachting zal de werkwijze in de komende periode ongewijzigd blijven. Echter, bij een verdere toename van aanmeldingen
bij deze versie worden 100 jongeren bereikt. Hiervoor is externe financiering gevonden.
met complexe casussen, kan de werkdruk toenemen. Dit zal aandacht vragen voor het balanceren van caseloads om de kwaliteit van
Vooruitblik: De overstap naar MDT lang biedt meer ruimte en tijd (3 jaar in plaats van 4 maanden) om duurzaam met jongeren te werken. De
dienstverlening te waarborgen.
samenwerking met Pax Jr. zal worden voortgezet om de doelen van MDT Kracht, effect en meerwaarde van de toekomstcoach De toekomstcoach biedt jongeren individuele begeleiding op het gebied
lang te behalen en jongeren actief te betrekken bij hun persoonlijke
van onderwijs, werk en vrijetijdsbesteding. Jongeren met complexe
getroffen in december, waarmee het traject in 2025 volledig tot bloei kan
problematiek krijgen hierdoor tijdig ondersteuning, waarmee wachttijden
komen. Ook hierbij zijn 100 jongeren betrokken.
ontwikkeling en maatschappelijke participatie. De voorbereidingen zijn
bij jeugdhulp overbrugd worden. De aanpak is gericht op versterken van perspectief, weerbaarheid en het voorkomen van schooluitval of
Dag van de Toekomst; voor-door Jeugd
zwaardere zorg. Dit voorkomt escalatie en vergroot het vertrouwen in hulp. Jongeren verwijzen elkaar door, wat de werking versterkt. Voor de gemeente betekent dit een preventieve investering die zwaardere
Het idee voor de Dag van de Toekomst voor de jeugd in de gemeente West Maas en Waal lag al ruim een jaar op de plank, maar werd nieuw leven ingeblazen in het kader van de lopende projecten "Ruimte voor de jeugd"
zorgvragen helpt voorkomen en de continuïteit van ondersteuning waarborgt.
en "Opgroeien in een kansrijke omgeving." Het doel was om input te
21
verzamelen van jongeren om deze projecten zo goed mogelijk af te
Over het algemeen werd de dag zeer positief ervaren en kijken we terug
stemmen op hun behoeften. De gemeente vroeg specifiek wat de jeugd
op een succesvolle samenwerking en een waardevolle bijdrage aan de
het beste kan worden aangeboden in de publieke ruimte. Het idee, geïnspireerd door het IJslandse model, was om jongeren positief te
toekomstplannen voor de jeugd. Het vervolg op deze dag is een project waarbij het jongerenwerk lokale activiteiten voor en door jongeren
prikkelen, verveling te voorkomen en bij te dragen aan een gezonder sociaal netwerk en leefstijl. Om deze input te verzamelen, werd het festival "Next Generation"
stimuleert door subsidie hiervoor beschikbaar te stellen, welke door de gemeente vrijgemaakt is. Het streven is dat in alle kernen een activiteit georganiseerd wordt door lokale inwoners of organisaties. De concrete
georganiseerd, waar alle jongeren van 11 tot 16 jaar uit de gemeente
uitwering hiervan volgt in 2025.
persoonlijk voor waren uitgenodigd. Ondanks het slechte weer kwamen 183 jongeren naar het festival, waar zij deelnamen aan sportieve,
Kracht, effect en meerwaarde van de Dag van de Toekomst
creatieve en speelse activiteiten. De dag werd georganiseerd in samenwerking met ketenpartners zoals de Bibliotheek, Actief West Maas & Waal en voetbalvereniging Leones. Tijdens het festival vulden bijna alle
De Dag van de Toekomst heeft jongeren actief betrokken bij het ontwikkelen van jeugdbeleid. Dit sluit aan bij het doel jongeren te begeleiden naar actieve en positieve deelname aan de maatschappij. Het
jongeren een enquête in, waarvan de resultaten zijn verzameld en
versterkt hun positie als mede-vormgevers van hun leefomgeving en
overgedragen aan de gemeente.
bevordert eigenaarschap en burgerschapsontwikkeling. Door jongeren actief te betrekken in een positieve setting, is niet alleen de betrokkenheid
Uit de enquête kwamen een aantal duidelijke resultaten naar voren. Na
vergroot, maar ook de basis gelegd voor duurzaam jeugdbeleid dat
schooltijd besteden de jongeren het liefst tijd aan gamen (68), tv kijken (50) en chillen (81). Daarnaast gaven ze aan behoefte te hebben aan meer
aansluit bij hun behoeften. Voor de gemeente vormt dit een concreet vertrekpunt om publieke ruimte en activiteiten jeugdvriendelijker in te
sportactiviteiten (74), filmavonden (45) en creatieve activiteiten zoals
richten. De samenwerking met partners en de inzet op lokale
schilderen (10) en dansen (8) in hun dorpen. Jongeren zijn gemiddeld
vervolgactiviteiten zorgen voor borging en een brede impact in alle
meer dan 4 uur per dag online, met TikTok en Snapchat als de populairste
kernen.
platforms. Wat sport betreft, gaven veel jongeren aan al te voetballen (81), dansen (22) en tennissen (21), maar ook interesse te hebben in
Algemene trends en ontwikkelingen
andere sporten zoals basketbal (15) en (kick)boksen (20). Daarnaast werd er veel vraag gesteld naar chillplekken (21), zwemgelegenheden (19) en
In het 2024 zien we opnieuw een aantal jongeren dat in beeld komt via
basketbalvelden (15).
lange geschiedenis hebben met hulpverlening en daarbij vaak complexe, systemische problemen ervaren. Een terugkerend patroon is dat ouders
verschillende kanalen. Opvallend is dat veel van deze jongeren al een
22
noemer huiswerkbegeleiding. Gevolg was dat deze jongen toch mocht blijven zitten, ook de ouders waren hier positief over. De jongen had een beperkt sociaal netwerk en beschikte onvoldoende over leeftijdsadequaat competenties. Hij werd regelmatig gepest, kwam vaak zonder eten naar school en had zijn huiswerk zelden af. Thuis liep het ook niet lekker en hij stond er vaak alleen voor. Omdat hij niet goed aan kon geven wat zijn wensen waren conformeerde hij zich aan de eisen van anderen, maar dit bracht veel spanningen met zich mee. In de periode september – december kwam hij wekelijks bij de jongerenwerker. Hij maakte daar zijn huiswerk en samen deden we spelletjes. Na het enkele keren uitleggen van opdrachten bleek al snel dat hij dit vrij goed zelfstandig kon. Het resultaat was dat hij voor nagenoeg alle vakken een voldoende haalde. In overleg met ouders hebben we hem kunnen aanmelden bij de scouting waar hij met veel plezier wekelijks naartoe gaat. Hij gaat mee op kamp en zet zich graag in voor de vereniging. Hij is enorm gegroeid in zijn sociale ontwikkeling en vaardigheden, kan beter voor zichzelf opkomen en laat een gezonde dosis pubergedrag zien. Ook de school erkent de mooie resultaten.
vaak onvoldoende opvoedingsvaardigheden bezitten en moeite hebben om naar hun eigen gedrag te kijken. Dit resulteert vaak in een vermijdende of wantrouwende houding ten opzichte van hulpverlening, waardoor jongeren niet altijd de juiste ondersteuning krijgen vanuit hun thuissituatie. Wat echter opvalt, is dat wanneer er door het jongerenwerk langdurig contact wordt onderhouden met deze gezinnen, het vertrouwen in de hulpverlening langzaam toeneemt. Dit biedt kansen om als dat nodig is, via Vraagwijzer, verdere opschaling van hulpverlening in gang te zetten. Het opbouwen van een vertrouwensband is hierbij cruciaal, zowel met de jongeren als met hun ouders, om een doorbraak te bereiken. Vooral bij gezinnen die van nature sceptisch staan tegenover externe ondersteuning vraagt dit om een geduldige benadering. Voor een deel van de jongeren geldt juist dat de inzet van jongerenwerk specialistische hulpverlening overbodig maakt. Hierin werkt het jongerenwerk preventief en voorkomt duurdere inzet.
Weer met plezier naar school Een jongere die we al langere tijd kennen als een eenzame leerling die gepest werd en zich somber voelde, moest van school omdat hij in het 2 de leerjaar zat. Blijven zitten past niet in het beleid van de school maar we hebben onze zorgen geuit bij de mentor over de mogelijke gevolgen voor deze jongen als hij naar een nieuwe school het derde jaar in zou moeten gaan. Het aanbod dat we deden is deze jongen te begeleiden onder de
23
Er is sprake van een nauwe samenwerking en regelmatig onderling
SPUK/dementievriendelijke gemeente
overleg, zodat op het juiste moment de juiste personen en organisaties betrokken kunnen worden. De sociaal werker heeft zich vooral gericht op het informele netwerk, zoals dorpsplatforms, seniorenverenigingen en andere lokale initiatieven. De projectcoördinator richtte zich meer op de eerstelijnszorg: huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten en andere zorgprofessionals. Indien nodig
Inleiding Op 1 juni is de plusopdracht van start gegaan, verdeeld over diverse
waren beide medewerkers bij gesprekken betrokken.
onderdelen. Deze behelst enerzijds de opdracht Dementievriendelijke
Beiden namen deel aan overleggen zoals het netwerk geriatrie (inclusief
gemeente en anderzijds de ketenaanpakken/combinatiefunctionaris. Met deze opdrachten willen we werken aan slimme samenwerking voor een
de agendacommissie), het netwerk dementie, het preventieplatform, informatie- en trainingsavonden en de inloopavond in Elizabeth.
gezondere samenleving. Daarmee willen we de zorg betaalbaar en toegankelijk houden. Met de ketenaanpakken versterken we de
Kracht, effect en meerwaarde van de plusopdracht
samenwerking tussen verschillende organisaties uit het medische en
De plusopdracht versterkt de samenhang tussen informele netwerken en
sociale domein, zodat er betere hulp geleverd kan worden aan de inwoners van West Maas en Waal. We stimuleren een aanbod van
formele zorgstructuren rondom gezondheid en ouderenzorg. Door een
beweegactiviteiten en het gebruik daarvan.
meerdere niveaus bereikt en ondersteund. Voor de gemeente betekent dit
De opdrachten worden uitgevoerd door de sociaal werker dementie en
een integrale aanpak waarin zowel preventie als leefomgeving centraal staan. Dit vergroot de effectiviteit van ketenaanpakken zoals Welzijn op
duidelijke taakverdeling en intensieve samenwerking worden inwoners op
samenlevingsopbouw en de projectcoördinator. Het totaal aantal gerealiseerde uren voor deze opdrachten bedroeg 1534 uur. De sociaal
Recept en valpreventie, en draagt bij aan het realiseren van een
werker richt zich op het opbouwwerk rondom de Dementievriendelijke Gemeente (DVG), terwijl de projectcoördinator verantwoordelijk is voor
Dementievriendelijke Gemeente waarin zorg en welzijn elkaar versterken.
de rol van combinatiefunctionaris en het opzetten van de
Dementievriendelijke Gemeente (DVG)
ketenaanpakken: GLI, valpreventie 65+ en Welzijn op Recept. De
Informeren
taakverdeling is gebaseerd op een verkenning van zowel formele als
Op 31 oktober vond in Beneden-Leeuwen de bijeenkomst “Is mijn
informele netwerken.
vergeten, vergeetachtigheid of dementie?” plaats. Deze werd bezocht door 80 bewoners en 10 beroepskrachten. Met twee gastsprekers en een informatiemarkt werd veel kennis gedeeld over dementie. Daarnaast was
24
er ruimte voor persoonlijke gesprekken. De avond leverde circa 15
concreet uitwerken van de actiepunten, in afstemming met het informele
hulpvragen op. Voor 2025 zijn voorbereidingen gestart voor een training
netwerk, zoals het kringberaad van de seniorenverenigingen.
op locatie in Maasbommel. Deze bijeenkomsten helpen het stigma rond dementie te doorbreken.
In 2024 zijn initiatieven gestart om bewonersinitiatieven te stimuleren, met inzet van extra gemeentelijke middelen. De eerste resultaten worden
Mensen met dementie en hun naasten voelen zich daardoor vrijer om over hun situatie te praten, wat leidt tot betere, meer passende ondersteuning.
begin 2025 verwacht. Denk hierbij aan belevingstheater in Alphen en een dorpsontbijt in het teken van dementie. Drie organisaties hebben zich bereid verklaard om ‘dementievriendelijke
In november werd ook de bijeenkomst “Goed omgaan met dementie”
organisatie’ te worden: twee Jumbo-supermarkten (Dreumel en Beneden-
georganiseerd. Tien deelnemers verdiepten zich hier verder in het
Leeuwen) en de Spar in Wamel. Mede dankzij deze inzet heeft de
onderwerp.
gemeente West Maas en Waal inmiddels het label “Dementievriendelijke
Om het bewustzijn over dementie verder te vergroten, zijn alle dorpshuizen, seniorenverenigingen en vrijwilligersorganisaties benaderd. Op 100 locaties is aandacht gevraagd voor het thema, waarbij ook 100
Gemeente” verkregen (West Maas en Waal is een dementievriendelijke gemeente - Sociom).
‘goodybags’ met folders en tips zijn uitgedeeld.
Vrijwilligers werven en koppelen
Daarnaast is eind september outreachend contact gezocht met bewoners
Het werven van vrijwilligers voor ondersteuning van mensen met
op openbare plekken, zoals de markt en winkelcentra. Hierbij werd de
dementie en hun mantelzorgers blijkt uitdagend en is daarmee een proces
kaart van Alzheimer Nederland uitgedeeld met signalen en tips.
dat de nodige voorbereidingstijd vraagt. Veel potentiële vrijwilligers
Uit gesprekken met inwoners én uit een enquête van de gemeente blijkt dat mensen behoefte hebben aan toegankelijke, lokale informatie –
voelen zich nog onvoldoende toegerust voor deze taak, het omgaan als vrijwilliger met mensen met dementie vraagt immers om de nodige kunde
bijvoorbeeld via een MFA. Dankzij deze acties is het bewustzijn in de
en durf. Training aanbieden kan hierin helpen. Er is één succesvolle
gemeente merkbaar vergroot. Inwoners herkennen dementie sneller en
koppeling tot stand gebracht tussen een vrijwilliger en een cliënt, door
weten beter waar ze terechtkunnen voor ondersteuning.
meer trainingen aan te bieden wordt er een basis gelegd om hiervoor in de toekomst meer mensen te vinden.
Actief Stimuleren
Persoonlijke connecties blijken belangrijk bij het werven van geschikte
Het netwerk dementie komt elk kwartaal bijeen en bestaat uit 15 tot 25 professionals uit diverse organisaties. Het gemeentelijk beleidsplan is
vrijwilligers. De vraag naar ondersteuning is aanwezig – zowel vanuit mensen met dementie (bijvoorbeeld vanwege eenzaamheid), als vanuit
hierbij onderwerp van gesprek. De sociaal werker DVG werkt aan het
mantelzorgers die ontlast willen worden.
25
Ook vrijwilligers die actief zijn bij andere lokale activiteiten merken dat zij
verbondenheid en betrokkenheid vormt de kern van het opbouwwerk en
steeds vaker in contact komen met mensen met dementie. Soms ervaren
draagt bij aan sterke, zorgzame buurten.
zij handelingsverlegenheid om hiermee om te gaan. Kracht, effect en meerwaarde van de inzet op dementievriendelijkheid De gemeentelijke inzet op dementievriendelijkheid leidt tot meer herkenning, begrip en openheid rondom dementie in de samenleving.
Combinatiefunctionaris Volwassenen
Door informatieve bijeenkomsten, outreachende acties en samenwerking
rollen. Verder is er maandelijks overleg met de kerngroep sport- en
met lokale organisaties is het bewustzijn onder inwoners merkbaar
preventieakkoord. Hierin worden aanvragen beoordeeld en ondersteund, bijvoorbeeld een mooie aanvraag bij zorgboerderij de Maashof. Hier is een
Er is een relatie opgebouwd met relevante organisaties, zoals Actief Maas en Waal, Bendefit en collega’s van andere gemeente met vergelijkbare
toegenomen. Dit stimuleert vroegsignalering en maakt passende ondersteuning toegankelijker. Tegelijkertijd wordt de gemeenschap actief betrokken bij het creëren van een inclusieve leefomgeving, waarin mensen met dementie en hun naasten zich gezien en gesteund voelen.
groep van 10 personen wekelijks in beweging gebracht. Ook is er een
Voor de gemeente betekent dit een versterking van informele netwerken,
met het kernteam aan gewerkt om binnen de hernieuwde doelstellingen
betere aansluiting van zorg en welzijn, en een preventieve investering in
meer focus aan te brengen en om zo tot concrete resultaten te komen.
de leefbaarheid van de dorpen.
Deze zullen in 2025 ingevuld worden. Om de contacten met lokale initiatieven te onderhouden zijn ruim 20
Vooruitblik Dementievriendelijke gemeente De komende periode ligt de focus op het verder versterken van de sociale
sport-, beweeg- en wandel groepen bezocht. Bij deze bezoeken is de website ‘meedoeninmaasenwaal.nl’ en de brochure ‘max vitaal’
infrastructuur. Het doel is om nog nauwer aan te sluiten bij bestaande
besproken. Dat heeft geresulteerd in een goed gevuld boekje met
lokale initiatieven, en het thema dementie blijvend onder de aandacht te brengen.
beweegactiviteiten voor de doelgroep 55+. In totaal staan er op dit moment 226 aanbieders op meedoeninmaasenwaal.nl, waarvan er zo’n
Een belangrijk speerpunt is het stimuleren van eigenaarschap in de dorpen: bewoners worden gestimuleerd om zelf verantwoordelijkheid te
100 uit West Maas en Waal komen. Iets meer dan 30 van deze aanbieders hebben aanbod geplaatst in het project Max Vitaal, waarmee in totaal 75
nemen voor het sociale karakter van hun gemeenschap.
activiteiten verspreid over de dorpen worden aangeboden.
yoga-/sportgroep gestart voor vrouwen met een migratieachtergrond. Het sport- en preventiecafé is in oktober helaas niet doorgegaan. Daarna is er
Door samen te werken met inwoners en lokale organisaties ontstaat een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen en een waardevolle bijdrage kan leveren. Dit gedeelde streven naar
Kracht, effect en meerwaarde van de combinatiefunctie Volwassenen De inzet op sport en preventie verbindt partijen en initiatieven rond een
26
gezamenlijke opgave: het bevorderen van gezondheid en meedoen in de gemeenschap. Door samenwerking met lokale organisaties en het actief
Er heeft driemaal een bijeenkomst van de werkgroep Ketenaanpak
bezoeken van beweeggroepen wordt niet alleen het netwerk versterkt, maar ook het bereik vergroot. Denk bijvoorbeeld aan het bijwonen van
valpreventie Rivierenland plaatsgevonden in 2024. Wat we constateren uit deze contacten is dat zowel regionaal als landelijk
beweeggroepen en mensen stimuleren om hieraan mee te doen. Met concrete resultaten zoals het opzetten van de twee hiervoor genoemde groepen voor kwetsbare doelgroepen en een overzichtelijk aanbod via
blijkt dat de ketenaanpak een zaak van lange adem is. Om de aanpak volledig goed neer te zetten is een valanalyse nodig. Landelijk zijn er echter nog geen afspraken over wie deze valanalyse maakt en de
meedoeninmaasenwaal.nl en Max Vitaal, wordt inwoners daadwerkelijk
bekostiging daarvan. Dat betekent dat er naar alternatieven gezocht moet
de kans geboden om laagdrempelig in beweging te komen. Voor de
worden, wat de nodige tijd vraagt. Om de ketenaanpak wel vorm te geven
gemeente betekent dit een zichtbare bijdrage aan gezondheid, participatie
worden er gelegenheden gezocht voor bewustwording. Deze komen tot
en vitaliteit in de dorpen, met preventieve impact op de langere termijn. De uitvoering van de ketenaanpakken én de combinatiefunctie volwassenen maakt dat er sprake is van een integrale aanpak, waardoor er
stand samen met het opgebouwde netwerk, denk aan voorlichtingsmomenten op verzoek van een dorpsplatform of de vitaliteitsdag samen met een seniorenvereniging.
effectief en efficiënt gewerkt wordt. Kracht, effect en meerwaarde van de ketenaanpak valpreventie
Ketenaanpak Valpreventie (65+)
De inzet op valpreventie versterkt het netwerk tussen zorg, welzijn en
Bij de start van de functie (juni 2024) is een netwerk opgebouwd met
preventie, en maakt gezondheidsrisico’s bij ouderen bespreekbaar.
GGD-gezondheidsmakelaars en projectleiders ketenaanpakken uit andere gemeenten. Ook lokaal zijn veel contacten gelegd, zoals met
Ondanks landelijke knelpunten rondom valanalyse en bekostiging, wordt lokaal en regionaal voortgang geboekt door samenwerking en
fysiotherapeuten, ergotherapeut, apotheker en een huisarts uit de
bewustwordingsactiviteiten. Voor de gemeente betekent dit een
gemeente. In deze gesprekken zijn hun wensen en behoeften opgehaald en wat zij kunnen bijdragen. Daarnaast is onderzocht hoe de vergoedingen
belangrijke stap richting het structureel terugdringen van valongevallen, met oog voor zowel gezondheid als kostenbeheersing op de lange termijn.
van de diverse valpreventieve maatregelen in elkaar zitten. Ook zijn de cijfers van de valongelukken in de gemeente achterhaald; waaruit blijkt