2025-123.2 Nieuwsbrief Regionaal Actieplan Dakloosheid Gelderland-Zuid Q1 2025

REGIONAAL ACTIEPLAN DAKLOOSHEID NIEUWSBRIEF | Q1 2025 Blz.2: 8 leidende principes

DE ETHOSBlz.3: Wonen Eerst TELLING boven Maatschappelijke Geef een korte omschrijving Opvang van het verhaal op pagina 2. Vertel ons wat we kunnen verwachten en Blz.de 4: titel Zelfwat is. en samenredzaamheid boven Woon/zorg en opvangconstructies HET NATIONAAL

ACTIEPLAN DAKLOOSHEID Blz. 5: We kiezen voor

Voorwoord Deze nieuwsbrief is bestemd voor allen die betrokken zijn, of geïnteresseerd zijn, in de ontwikkelingen rondom de totstandkoming van het Actieplan Dakloosheid Gelderland-Zuid. Samen zijn we hard op weg om een mooi Regionaal Actieplan Dakloosheid te ontwikkelen. In deze nieuwsbrief staan we stil bij de vorderingen die geboekt zijn en de uitdagingen waar we voor staan. Na een vliegende start waarin veel bevlogenheid ontmoet is, is het nu zaak die bevlogenheid en betrokkenheid in de weerbarstigheid van alle dag vast te houden en om te zetten in concrete doelen.

Je maakt in deze nieuwsbrief kennis met de 8 leidende principes, de bedoeling van Wonen Eerst, het belang van zelf- en samenredzaamheid en wat de stappen voor de komende tijd zijn. Daarnaast is het weer tijd voor ontmoeting en uitwisseling. De tweede bijeenkomst ketenplatform dak- en thuisloosheid is gepland op 15 mei 2025. Mijn naam is Carlos Weijers en ik ben projectleider Regionaal Actieplan Dakloosheid.

spreiding

Geef een korte omschrijving van het verhaal op pagina 3. Plaats een citaat Blz. 6:hier Ondertussen van de omschrijving om interesse te wekken bij de doelgroep.

Blz. 7: Het verdere traject

Blz. 8: Ketenplatform dak- en thuisloosheid

2

DE 8 LEIDENDE PRINCIPES VAN WONEN EERST EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG

Terwijl er gewerkt wordt aan een regionaal actieplan dakloosheid, worden er stappen gezet om de Visie Maatschappelijk Opvang een plek in dit proces te geven. Aangezien het Nationaal Actieplan spreekt over een paradigmashift - van Maatschappelijke Opvang naar Wonen Eerst - kan die visie maatschappelijke opvang niet los van Wonen Eerst ontwikkeld worden. De visie zal uiteindelijk integraal onderdeel uitmaken van het regionaal actieplan dakloosheid. De leidende principes voor deze visie zijn in concept geformuleerd.

1.

We kiezen voor Preventie om dakloosheid te voorkomen.

2.

We kiezen voor Wonen Eerst boven Maatschappelijke Opvang.

3.

We kiezen voor uitbannen onvrijwillig buiten slapen.

4.

We kiezen voor géén dakloosheid onder kinderen en jongeren.

5.

We kiezen voor het handelen naar de rechtspositie van EU-burgers.

6.

We kiezen voor zelfredzaamheid en samenredzaamheid boven woon/zorg- of opvangconstructies.

7.

We kiezen voor spreiding: Regionaal wat regionaal moet, lokaal wat lokaal kan.

8.

We kiezen voor het terugdringen van overlast als gevolg van dakloosheid.

Deze leidende principes zijn geïnspireerd op de input vanuit verschillende ambtelijke en bestuurlijke overleggen en ook afgeleid van de huidige beleidskaders en de knelpuntenanalyse hiervan. De leidende principes zijn een terugkerend agendapunt in de projectgroep, de ketenwerkgroepen en het bestuurlijk kernteam. Hierdoor kunnen de leidende principes steeds beter voorzien worden van ambities en programmaopgave. In april wordt dit besproken in het regionale combi-overleg van de Wethouders Zorg en de Wethouders Wonen van Rijk van Nijmegen. Daarna zal het ook besproken worden in het regionale combi-overleg van de Wethouders Zorg en de Wethouders Wonen van Rivierenland. Ook tijdens het eerstvolgende ketenplatformbijeenkomst zullen de leidende principes op de agenda staan. Al deze besprekingen zal leiden tot aanscherping van de formulering van deze leidende principes. Als voorschot lichten we enkele Leidende Principes al toe in deze nieuwsbrief.

3

WONEN EERST BOVEN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG

ONDERWERP 03

Toepassen van de principes van “Wonen Eerst” is een structureel andere aanpak van dakloosheid: niet de maatschappelijke opvang, maar een plek om te wonen staat aan de basis van elk herstel. Wonen is immers een mensenrecht en voorwaardelijk voor werken aan herkrijgen van zelfredzaamheid. We spreken in dit verband over wonen als er sprake is van volwaardige, behoorlijke huisvesting. Een thuis voldoet aan drie criteria: fysiek, sociaal en wettelijk. •

Fysiek betekent dat de woning in goede staat is, met basisvoorzieningen zoals sanitair en bescherming tegen kou en regen.

•

Sociaal betekent een plek met privacy waar je vrienden en familie kunt ontvangen.

•

Wettelijk betekent dat er rechtsbescherming is, omdat je een huurcontract hebt en mensen niet zomaar bij je binnen mogen lopen. Ook kun je niet zomaar uit je huis worden gezet.

De Wonen Eerst gedachten ziet het bieden en behouden van huisvesting als primaire oplossing voor dakloosheid. •

Een woning is een voorwaarde voor iemand om zijn leven zelf in te kunnen richten en daar zelf samen met zijn omgeving regie over te nemen.

•

De (toegang tot) huisvesting is gescheiden van zorg en behandeling.

•

Er worden geen eisen gesteld die niet ook voor andere inwoners gelden, voor zover de veiligheid en de leefbaarheid in een buurt dit toelaat.

•

De essentie is ‘een zelfstandige, permanente woning met een eigen huurcontract’.

In heel Nederland zijn Regionale Woondeals in de maak of al afgesloten. De resultaten van deze woondealafspraken, zoals om in alle gemeenten 30% sociale huur beschikbaar te krijgen, zijn van belang voor dit actieplan. Voldoende aanbod dat aansluit bij wat mensen nodig hebben, is cruciaal om volledig te voldoen aan de ambitie om voor alle inwoners invulling te geven aan het recht op huisvesting. Dit plan stuurt op het binnen de 30% sociale verhuur voldoende invulling te geven aan de woonnood als gevolg van dakloosheid. Dit actieplan stuurt op het oplossen van deze woonnood te prevaleren boven de vele vragen van veel mensen die niet op hun gewenste plek wonen als gevolg van de wooncrisis. Dit actieplan richt zich op mensen met woningnood doordat ze nu nergens wonen. De ketenwerkgroep Wonen Eerst denk na over constructies van Wonen Delen en Hospitaverhuur als mogelijke oplossingen voor het vergroten van passend woningaanbod binnen bestaande bouw.

4

ZELF- EN SAMENREDZAAMHEID BOVEN WOON/ZORG- EN OPVANGCONSTRUCTIES: EEN 3-DELING DE LICHTGROENE TITELS ZIJN EEN LINK NAAR BIJBEHORENDE WEBSITES VOOR NADERE TOELICHTING

Categorie 1:

Wonen Eerst

Hierbij gaan we uit van Wonen Eerst of Maatschappelijke Opvang die voornamelijk gerund wordt door zelfbeheer of vrijwilligers die aangestuurd of gecoacht worden.

Zelfstandig wonen zonder hulp (urgentie, bijzonder bemiddeling, woningdelen etc.) Wonen voor vragers en dragers Beheerderswoningen NUNN

Maatschappelijke opvang Het Tweede Huis

Het droombankje

Samenwerking NUNN en RIBW

Wonen Eerst Zelfstandig wonen met ambulante begeleiding hulp (urgentie, bijzonder bemiddeling, woningdelen etc.) Housing First, tussenvoorzieningen, gericht op doorstroom

Maatschappelijke opvang De Hulsen

Nachtopvang Uit Noodzaak Nijmegen (NUNN)* Bloemenheuvel

Categorie 2 Indien iemand afhankelijk is van meer begeleiding wordt ingezet op Wonen Eerst (of maatschappelijke opvang) die volledig/ hoofdzakelijk begeleid wordt door zorgprofessionals.

De Kwelkade, RIBWlocatie Tiel Vince, Iriszorg locatie Nijmegen

Categorie 3

Wonen Eerst

Indien iemand afhankelijk is van meer begeleiding én toezicht , komen Wonen Eerst en Maatschappelijke Opvang voorziening begeleid door zorgprofessionals en toezichthouders in beeld.

Skaeve Huse, locatie Nijmegen Zorgwoningen Anders Wonen

Notitie van Maurice Custers (Zorgcoördinator NuNN, lid adviescommissie Maatschappelijke Opvang en aanjager Landelijk Platform Zelfbeheer) De kracht van de groep. Zelfbeheerde voorzieningen binnen de maatschappelijke opvang maken mensen sterker. Kernbegrippen hierbij zijn collectieve empowerment, samenredzaamheid en onderlinge solidariteit. Deelnemers hebben zelf en samen de verantwoordelijkheid voor, en zeggenschap over, de voorziening en bieden elkaar daarbij onderlinge ondersteuning (peer support). De setting van zelfbeheer zorgt ervoor dat deelnemers eigen regie en eigen kracht ontwikkelen en daardoor, voor zover zij dat zelf nastreven, rollen, vaardigheden en maatschappelijke participatie ontwikkelen en daarmee duurzamer uit de opvang uitstromen. Gelderland-Zuid is voorloper in het ontwikkelen van goede zelfbeheerpraktijken daar waar het opvang, tijdelijk wonen- en permanent verblijf betreft. Zie ook: Dak- en thuislozen regelen opvang zelf | Movisie www.landelijkplatformzelfbeheer.nl

Maatschappelijke opvang MFC, centrum Nijmegen Locatie Tiel

5

WE KIEZEN VOOR SPREIDING Het aanbieden (in de gehele regio) en indiceren van in- en uitstroom van Maatschappelijk Opvang is een centrumgemeente taak. Door het centraal organiseren van indiceren en verwijzen kan het beste gestuurd en gemonitord worden op de te behalen doelen en gewenste effecten. Het huisvesten van alle uitstroom Maatschappelijke Opvang of huisvesten in het kader van Wonen Eerst ter voorkoming van Maatschappelijke Opvang is géén centrumtaak maar een lokale opgave. We werken hiervoor aan een regionaal kader. De huidige situatie is dat de zowel Wonen Eerst producten alsook de maatschappelijke opvang en de zo thuis als mogelijk constructies ongelijk over de regio verdeeld zijn. Hiermee zijn ook de kansen voor inwoners om je huisvestingsprobleem lokaal op te lossen ongelijk. Gevolg is dat ook de financiële en sociale gevolgen voor de gemeenten ongelijk verdeeld zijn.

Voor sommige voorziening is een bepaalde schaalgrootte nodig om die verantwoord te kunnen exploiteren. Zo kan niet elke gemeente een maatschappelijke opvang realiseren waar mensen zowel begeleid worden door professionals als toezichthouders en dat is ook niet nodig. Een dergelijke voorziening heeft een regionale functie en die zal behouden blijven. Voor het merendeel van de voorzieningen geldt dat die ook lokaal of subregionaal ontwikkeld kunnen worden (categorie 1 en 2). Zowel bij het huidige aanbod als bij de in de toekomst te ontwikkelen producten sturen we op evenwichtiger verdeling van voorzieningen, kansen voor lokale oplossingen voor inwoners en lasten voor de gemeenten over de regio.

6

ONDERTUSSEN Stand van zaken ketenwerkgroepen. In de eerste nieuwsbrief is gemeld dat er 4 ketenwerkgroepen gaan starten. Elk van deze keten werkgroepen hebben als eerste gekeken naar waar de meeste energie zit en wat meteen aansluit op het vraagstuk. Dit is het resultaat na de aftrap: •

Preventie: Onderzocht wordt wat de waarde is van het Geelong Project/Upstream Australia dat zich richt op vroeg signalering van dreigende dakloosheid onder jongeren en in welke mate dit te implementeren is in onze regio.

•

Wonen Eerst: wat is er mogelijk aan woningdeling, splitsing, transformatie bestaande bouw om snel aan meer aanbod van betaalbare huur e/o koop te kunnen komen. Dit wordt samen met corporaties opgepakt.

•

Bestaanszekerheid: ontwikkelbudget voor jongeren ter voorkoming van maatschappelijke kosten voor begeleiding, huisvesting etc. Onderzocht worden de mogelijkheden van het Jongerenperspectieffonds en het Bouwdepot. De link naar de website: Home - Het Bouwdepot

•

Versterken uitvoeringspraktijk: Hier ligt de focus op het leveren van maatwerk bij conflicterende wet- en regelgeving, uniformiteit in briefadresverstrekking en het inrichten van de toegang tot Wonen Eerst producten zodat de goede persoon in de goede woning komt

En tegelijkertijd: •

Gaat de GGD, de checklist gelijke behandeling EU- burgers hanteren. Dit leert ons hoe groot de omvang is van daklozen EU-Burgers met rechtspositie: recht op onderdak en zorg. We zijn voor dit onderwerp ook aangesloten op landelijke werkgroep voor kennisdeling. Een bezoek aan Eindhoven was een van de eerste acties waar we al veel van hebben kunnen leren. Daarnaast hebbe we afstemmingsoverleg met de gemeente Groningen en Venlo om te leren van jun ervaringen. We ontwikkelen dit traject samen met de GGD. Iriszorg, RIBW en Stichting Barka

•

We zijn deelnemer in de landelijke ‘housing-first’ kennisgroep, specifiek gericht op realisatie van woon/zorgconstructies voor jongeren. Deze is op 20 maart 2025 gestart.

•

We zijn met Den Bosch een datum in september 2025 aan het plannen voor om een werkbezoek voor bestuurders en beleidsmedewerkers. Profiteren van ervaring elders en daarvan leren, is het doel van dit bezoek.

De start is gemaakt om een Straathulpcoach in te kunnen zetten. Dit is een specifieke vorm van belangenbehartiging voor dak- en thuislozen. De belangrijkste taak is om daklozen maar vooral thuislozen te kunnen vinden en meteen op weg te helpen naar ondersteuning. De eerste twee jaar is deze inzet op kosten van de gemeente Nijmegen. In deze periode kunnen we leren de toegevoegde waarde van deze specifieke belangenbehartiging te borgen binnen het netwerk. Na twee jaar hopen we te weten hoe de opschaling, in omvang en vorm, eruit zou moeten zien. Dan kan deze rol een rechtmatige plek krijgen in de regionale begroting. De vacaturetekst is eind maart verspreid binnen het netwerk om ervaringsdeskundigen uit te nodigen om te solliciteren. We hopen in april al iemand te kunnen benoemen.

7

HET VERDERE TRAJECT.

Welke fase zitten we nu? Bij het in Q1 van 2025 vaststellen van de werkagenda’s van de ketenwerkgroepen, heeft het bestuurlijk kernteam de wens uitgesproken voor een onderbouwd regionaal kader waarlangs de opgave gelegd gaat worden. Dit zijn de 8 leidende principes met de daarbij geschetste verantwoording hoe deze principes te duiden en waar die verankerd zitten in lokale /regionale wensen of opgaven. Vervolgens zitten we nu in de fases dat we de leidende principes moeten voorzien van ambities en concrete doelstellingen. Deze ambities en concrete doelstellingen worden vervolgens verwerkt tot programmaopgave in een Regionaal Actieplan Dakloosheid.

Hoe geven we deze fase bestuurlijk vorm? Met de bestuurders van het bestuurlijk kernteam zijn individuele gesprekken gevoerd over de leidende principes. In het combi PFO Wonen en Zorg Rijk van Nijmegen bespreken we de leidende principes en wordt het ambitieniveau uitgevraagd; dit hopen we ook snel in het combi PFO Wonen & Zorg Rivierenland te kunnen doen. Dit gesprek geeft een beeld van botsende belangen tussen de leidende principes (bijvoorbeeld geen onvrijwillige buitenslapers, geldt dat ook voor niet rechthebbende EU-burgers) en het draag vlak voor Wonen eerst Voor de beeldvorming wordt deze nieuwsbrief ook verspreid onder de raadsleden* van de 13 gemeenten In mei worden deze bevindingen besproken in het bestuurlijk kernteam die vervolgens richting geeft aan de uitwerking. In juni lukt het helaas niet om een raadsinformatiebijeenkomst in RvN te houden. Nijmegen houdt wel een lokale raadsbijeenkomst. In Rivierland gaat het misschien nog wel lukken. De uitkomsten van diverse bijeenkomsten worden gedeeld met nieuwsbrief 3. Regionale bijeenkomsten worden niet gebruikt voor uitwisseling van politieke standpunten. De vragen die raadsleden hebben, zijn een goede indicatie voor waar hun zorgen en prioriteiten liggen. Bovendien helpt dat om teksten goed, eenduidig te formuleren.

*Het is aan elke individuele gemeente om te besluiten of deze nieuwsbrief via of samen met een raadsinformatiebrief (RIB) wordt aangeboden. Een RIB geeft de mogelijkheid om de lokale stand van zaken toe te lichten.

Hoe geven we deze fase in de keten vorm? Lokaal betrekken de gemeente de lokale adviesraden en stemmen af op welke wijze de adviesraad betrokken wil/kan worden. Voor de centrum gemeente geldt dat in februari de Adviescommissie Maatschappelijke Opvang van de gemeente Nijmegen nader is geïnformeerd. Begin juli volgt het gesprek over het ruwe concept Regionaal Actieplan Dakloosheid. De ketenwerkgroepen werken met voortschrijdend inzicht door aan hun opgave. De voortgang wordt besproken in en met het ketenplatform.

8

KETENPLATFORM DAK- EN THUISLOOSHEID In navolging van de geslaagde bijeenkomst Ketenplatform Dak- en thuisloosheid op 12 december 2024 vindt op 15 mei de 2e bijeenkomst van het Ketenplatform plaats. Inmiddels is de save the date uitgegaan. Deze bijeenkomst biedt het werkveld de mogelijkheid tot inspraak en het aangehaakt blijven op de ketenwerkgroepen. We zullen tijdens de bijeenkomst stilstaan bij de 8 leidende principes en bij het begrip Wonen Eerst. In het plenaire gedeelte word je meegenomen in de globale ontwikkelingen rondom het regionaal actieplan dak- en thuisloosheid en is er ruimte voor het stellen van vragen en het doen van suggesties. In 2 workshoprondes kan er kennisgemaakt worden met de voortgang van de ketenwerkgroepen en is er ruimte en behoefte aan interactie om de ketenwerkgroepen te voeden met ervaring en kennis uit de praktijk. We zijn met 2 inspirerende sprekers in gesprek om iets toe te komen lichten over hun praktijk. Hierover volgt later meer… Daarnaast is er ruimte voor ontmoeting, netwerken en collegiaal treffen.

Datum: 15 mei 2024 Locatie: De Bogerd Van Heemstraweg 53 6651 KH Druten 08.30 uur inloop 08.55 uur opening 9.10 uur spreker 9.30 uur Workshopronde 1 ketenwerkgroep 10.10 uur pauze 10.30 uur Workshopronde 2 ketenwerkgroep 11.10 uur spreker 11.40 uur plenaire afronding