20240326 Ambitieniveau op Energietransitie en Circulariteit

Koersnotitie Energietransitie en circulair Mogelijke ambitieniveaus

Document ter voorbereiding op de thema-avond van 3 april 2024

21-03-2024

Openbaar

Introductie

Leeswijzer De voorliggende slides zijn bedoeld ter voorbereiding op de thema-avond met de gemeenteraad op 3 april.

Inhoudsopgave

Het eerste gedeelte is informatief en betreft o.a. de scope van de koersnotitie. In het tweede gedeelte presenteren we per thema de ambtelijke voorkeur qua ambitieniveau. Dit lichten we verder toe tijdens de thema-avond.

koersnotities

Doel van de thema-avond Het informeren van de raad en presenteren van de ambtelijke voorkeur t.a.v. het gewenste ambitieniveau op Energietransitie en Circulariteit.

Openbaar

1. Introductie 2. Visie op inrichting programma’s en 3. De koersnotitie -

Ambities duurzaamheid

-

Scope

-

Rol van de gemeente per opgave

4. Ambitieniveaus per thema en ambtelijke voorkeur

2

Introductie Koersnotitie energietransitie en circulariteit geeft richting en houvast Eerder: CO2-uitstoot en prognose in beeld

West Maas en Waal heeft met behulp van Berenschot de CO2-uitstoot in beeld gebracht en een prognose gemaakt van de reductie in uitstoot tot 2030. Hiermee is de bijdrage aan de Klimaatopgave in West Maas en Waal inzichtelijk en de omvang van de resterende opgave. Dit vormt een basis om de gemeentelijke inzet voor de klimaatopgave verder vorm te geven.

Nu: uitwerking in Koersnotitie Energietransitie en Circulariteit Wat: Koers bepalen en op hoofdlijnen gemeentelijke inzet en kaders voor de komende jaren vastleggen.

Waarom: Keuzes maken hoe de middelen en capaciteit zo effectief mogelijk ingezet kunnen worden. Rol Berenschot: Penvoerder, organiseert het proces en denkt inhoudelijk mee.

Openbaar

3

De visie op inrichting programma’s en koersnotities Basis om gericht te werken aan een maatschappelijke opgave binnen een dynamische context Bij opgavegericht werken wordt vanuit opgaven terug geredeneerd naar ambities, resultaten en activiteiten:

Opgave

• Twee opgaven: energietransitie en circulaire economie. • Ambitie maakt duidelijk welke ‘afstand’ de gemeente in een periode wil overbruggen. Dit is een gewenst maatschappelijk effect, wat de gemeente niet alleen kan bewerkstelligen.

Ambitie

Resultaat

• Gemeente committeert zich aan resultaten. Dit is de output die de gemeente (zelf of samen) oplevert die bijdragen aan de ambitie. Er wordt gemonitord op het behalen van de resultaten.

• Activiteiten zijn de werkzaamheden om te komen tot de resultaten.

Ambitie

Resultaat

Resultaat

Activiteit

Activiteit

Activiteit

Activiteit

Activiteit

Activiteit

De uitkomsten worden vastgelegd in de koersnotitie. Openbaar

4

DE KOERSNOTITIE

Ambities van de gemeente West Maas en Waal sluit aan bij nationale ambities

Onderstaand staan de ambities van de gemeente West Maas en Waal op duurzaamheid. Het betreffen brede maatschappelijk gewenste effecten. Deze kunnen door externe factoren niet enkel behaald worden door inzet van de gemeente. Wel zal de koersnotitie tot 2027, met bijbehorende activiteiten en resultaten, bijdragen aan het

uiteindelijk behalen van deze ambities.

Energietransitie •

55% CO2-reductie in 2030

•

95-100% CO2-reductie in 2050

Circulair (Nationaal Grondstoffenakkoord*)

Openbaar

•

50% circulaire economie in 2030

•

100% circulaire economie in 2050 *ondertekend door de VNG

5

DE KOERSNOTITIE

Scope van de koersnotitie De onderstaande figuur geeft de scope aan van de koersnotitie. Om focus aan te brengen is gekozen voor respectievelijk 3 en 4 thema’s voor de opgaven energietransitie en circulair. Daarnaast is links aangegeven welke andere (kern)taken de gemeente uitvoert die raakvlakken hebben met de koersnotitie en rechts voor raakvlakken met de regionale activiteiten waar de gemeente aan bijdraagt. Raakvlakken organisatie

Mobiliteit

Koersnotitie duurzaamheid

Opgaven

Energietransitie

Regionaal

Bijdrage aan de RES

Circulair

Aanbesteding huishoudelijk afval

Sociaal domein Ruimtelijke ordening Omgevingsdienst

Ambities

Thema’s

55% CO2-reductie in 2030

Warmtetransitie (incl. energiearmoede)

Circulair in 2050, 50% circulair in 2030

Energieopwekking & energiesysteem

Landbouw

Prestatieafspraken WoCo’s

Meer groen & biodiversiteit Afval/grondstoffen wettelijke taken

Vermindering huishoudelijk afval & hergebruik grondstoffen

Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeverschap en Inkopen (MVOI)

Grondstoffen landbouw

Circulair bouwen / slopen

Resultaten

…

…

…

…

Activiteiten

…

…

…

… 6

DE KOERSNOTITIE

Rol gemeente – Energietransitie & CE Onderstaand is eerst in algemene zin onder de opgave energietransitie en circulaire economie en aangegeven welke rol de gemeente hierin speelt. Verdere invulling per thema is te vinden vanaf slide 10. Energietransitie

Circulaire economie

De gemeente West Maas en Waal speelt een belangrijke rol in de

Met de ondertekening van het grondstoffenakkoord hebben gemeenten zich

energietransitie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor locaties waar

gecommitteerd toe te werken naar een circulaire economie in 2050.

duurzame opwekking ingepast kan worden en spelen een belangrijke rol in de Gemeente West Maal en Waal zet zich hiervoor in. Als gemeente kunnen we warmtetransitie en bestrijding van energiearmoede. Daarbij is West Maas en

hier op verschillende vlakken aan bijdragen. Ten eerste zijn wij

Waal als kleine gemeente geen voorloper. Wij stellen ons op als slimme

verantwoordelijk voor verschillende grondstoffenstromen en het hergebruik

volger. We richten onze energie op kansen waar wij het meeste verschil

hiervan. Het organiseren van de verwerking en hergebruik van huishoudelijk

kunnen maken. Waar dat meerwaarde heeft werken wij hierin samen binnen

afval is hier een belangrijk voorbeeld van. Ook kunnen wij invloed uitoefenen

de regio Rivierenland en met de provincie. We maken daarbij slim gebruik

als inkoper van producten en hebben wij de rol als aanjager om de transitie

van de kansen en mogelijkheden die zich voordoen en passen bij onze

naar een circulaire economie in de maatschappij te stimuleren.

gemeente.

Openbaar

7

Ambitieniveaus per thema en ambtelijke voorkeur

Openbaar

Ambtelijke voorkeur per ambitieniveau Per thema is inzet op basis van drie verschillende ambitieniveaus uitgewerkt. De niveaus zijn als volgt opgebouwd: 1. Huidig: de huidige inzet en de reeds gestarte activiteiten van de gemeente. Dit omvat ook de minimum inzet om te voldoen aan wettelijke taken en verantwoordelijkheden. 2. Gericht: niveau ‘huidig’ + activiteiten waarmee de gemeente gericht en effectief impact kan maken t.a.v. de gestelde ambities;

3. Ambitieus: niveau ‘gericht’ + extra activiteiten die meer capaciteit en middelen vragen maar ook meer bijdragen aan de ambities. Daarna is per thema de ambtelijke voorkeur van de inzet en het ambitieniveau geselecteerd. De volgende

slides beschrijven en onderbouwen deze voorkeuren. Hierbij geldt ook een wisselwerking tussen het gewenste ambitieniveau en wat haalbaar is wat betreft beschikbare mensen en middelen (dit wordt nog uitgewerkt). De uiteindelijke keuzes worden verwerkt in de Koersnotitie.

Vertrouwelijk

9

Warmtetransitie

Energietransitie 55% CO2-reductie in 2030

Toelichting De gemeente is regisseur van de lokale warmtetransitie. Dit betekent dat wij planmatig werken om tot aardgasvrije gebouwen te komen, door o.a. de mogelijkheden voor duurzame warmtebronnen zoals aquathermie te onderzoeken. Wij maken hierbij onderscheid tussen het strategisch (komende 30 jaar, middels de Transitievisie warmte), tactisch (komende 10 jaar, middels uitvoeringsplannen) en operationeel (de uitvoering) niveau. Bovendien richten we ons specifiek op het isoleren en verduurzamen van onze minst geïsoleerde gebouwen en meest kwetsbare inwoners. Om de warmtetransitie te laten slagen is het nodig om een been bij te trekken. Daarom heeft het ambtelijk de voorkeur om de huidige inzet en activiteiten uit te breiden. Onderstaand is op hoofdlijnen opgenomen aan welke resultaten de gemeente zich ambtelijk wil committeren.

Resultaten huidige inzet:

Ambtelijk voorstel voor aanvullende inzet:

Huidig • Transitievisie Warmte actualiseren en onderzoek naar inpassing aquathermie. • 90% van alle huishoudens in energiearmoede bereikt met maatregelen van EnergieVitaal en Lokale Aanpak Isolatie (LAI). • Inzet Toekomstbestendig Wonen Lening (TBWL). • Verduurzamen gemeentehuis, gemeentewerf en gymzaal Wamel. • Aansturen van Energieloket

Gericht • In 1 dorp een wijkuitvoeringsplan opstarten. • Bij positieve uitkomst haalbaarheidsonderzoek, starten met ontwikkeling van een warmtenet (ook ter vermindering van netcongestie). • Opstellen Soortenmanagement plan voor isolatie van West Maas en Waal. • Verkenning naar regionaal warmtebedrijf (met Rivierenland). • Meer inzet op isolatie (warmtescans, samenwerking binnen RES, handhaving label C-plicht kantoren, verduurzaming meer gemeentelijk vastgoed). 10

Energieopwekking & energiesysteem

Energietransitie 55% CO2-reductie in 2030

Toelichting Als gemeente bepalen we waar centrale opwekking van elektriciteit plaatsvindt. We richten ons hierbij in eerste instantie op zonneweides en maximaliseren het potentieel van zon op daken. Als gemeente werken we bovendien mee aan het energiesysteem van de toekomst en helpen we om tot oplossingen te komen voor de aangekondigde netcongestie. Hoewel er mooie resultaten zijn behaald en het RES-doel van de gemeente behaald is, zien we dat er extra inzet nodig is vanuit de gemeente. Met name de netcongestie vormt een groot probleem voor de verduurzamingsmogelijkheden en bedrijvigheid in onze gemeente. We zullen capaciteit en middelen moeten vrijmaken om een betrouwbaar en rechtvaardig energiesysteem te krijgen. Een energiesysteem dat weer ruimte biedt voor nieuwe activiteiten. Daarom is ambtelijk de voorkeur uitgesproken om de inzet hierop uit te breiden. Onderstaand is op hoofdlijnen opgenomen welke resultaten de gemeente ambtelijk zou willen behalen.

Resultaten huidige inzet:

Ambtelijke voorstel voor aanvullende inzet:

Huidig • Project met Expertise Centrum Warmte (ECW) gericht op verduurzaming bedrijventerreinen en tegengaan netcongestie. • Goede afstemming met de provinciale taskforce netcongestie/Gelderse Energie Infrastructuur (GEIS). • Bijdragen aan het spoor Integraal Programmeren van de provincie. • Bijdragen aan projecten gericht op realisatie van een batterij bij zonneweides (in kader van netcongestie). • In beleid grote windmolens ontmoedigen (contraproductief).

Gericht • Als gemeente eigen inzet vrijmaken op het voorkomen van netcongestie op het laagspanningsnet via een buurtaanpak (spoor Beter benutten). • Verkenningsonderzoek naar (sociaal) gemeentelijk energiebedrijf (ook in kader van netcongestie). • Vorming van een energiecoöperatie stimuleren. • Gesprek in de RES starten over verhogen ambities en plannen beter afstemmen op netcongestie (WMW heeft RES-doel al behaald). • Uitvoeringsstrategie Zon op Dak opstellen. • Stimuleren kleine windturbines t/m 29 meter in landelijk gebied.

11

Landbouw

Energietransitie 55% CO2-reductie in 2030

Toelichting De landbouwsector is een belangrijke sector voor onze economie en heeft het grootste aandeel in onze broeikasgasemissies. Desondanks heeft de gemeente nog geen klimaatbeleid gericht op deze sector. Gemeenten hebben hier ook geen wettelijke taken in. Dat betekent niet dat wij geen invloed kunnen uitoefenen. Vanuit een ondersteunende en faciliterende rol kunnen wij agrariërs helpen. Het heeft ambtelijk de voorkeur om onze duurzaamheidsinzet daarom ook te richten op deze sector. Wij werken daarbij op basis van een positieve insteek en kijken breder dan de klimaatopgave. Onze boeren staan op verschillende vlakken onder druk (zoals rond stikstof, waterkwaliteit, ruimte en de opvolging van het bedrijf). Wij willen hierbij een helpende hand aanbieden en vanuit kansen en mogelijkheden kijken hoe wij boeren kunnen ondersteunen in de bedrijfsvoering en de verduurzaming daarvan.

Resultaten huidige inzet:

Ambtelijk voorstel voor aanvullende inzet:

Huidig • Aangesloten blijven bij regionale en provinciale samenwerkingsverbanden gericht op verduurzaming van de landbouw.

Gericht • Agrarisch loket ingericht als aanspreekpunt voor verduurzaming agrarische bedrijven. • Duurzame criteria voor de uitgave van pachtgronden in het gemeentelijk beleid. • Stimulerend beleid voor verduurzaming landbouw in de omgevingsvisie. • Ontmoedigen vestiging agrariërs van buiten de gemeente.

12

Duurzaam inkopen (MVOI)

Circulair 50% circulair in 2030

Toelichting Als gemeente zijn wij inkoper van producten en opdrachtgever voor projecten. Wij hebben hierin een verantwoordelijkheid om eisen te stellen aan duurzame uitvoering van de werkzaamheden. Als gemeente ontwikkelen wij daarom een kader om te borgen dat wij Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). Wij hebben hierbij specifiek aandacht voor onze doelen omtrent energietransitie en circulaire economie. Bovendien vinden we het belangrijk om zelf het goede voorbeeld te geven, onder andere door bij een deel van de gemeentelijke aanbestedingen langs de R-ladder te leggen. Daarom is ambtelijk de voorkeur uitgesproken om de inzet uit te breiden. Onderstaand is op hoofdlijnen een voorstel welke resultaten we aanvullend willen behalen.

Resultaten huidige inzet:

Ambtelijk voorstel voor aanvullende inzet:

Huidig • De R-ladder wordt gebruikt bij 75% van de gemeentelijke aanbestedingen op producten / projecten.

Gericht • Actieplan MVOI is opgesteld waarin de mogelijkheden en acties voor MVOI worden vastgesteld en tot een kader zijn uitgewerkt.

13

Vermindering huishoudelijk afval en hergebruik grondstoffen

Circulair 50% circulair in 2030

Toelichting Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor de verwerking van huishoudelijk afval. Dit besteden wij uit in regionaal verband. Binnen deze aanbesteding willen wij naast lage kosten ook sturen op hergebruik van de grondstoffen en het reduceren van de CO 2-emissies. De afvalverwerking is in regionaal verband aanbesteed aan de AVRI. We zoeken daarom de beweegruimte binnen de huidige afspraken met AVRI en dragen daar aan bij. Gezien de afvalverwerking de komende jaren contractueel vastligt, is ambtelijk de voorkeur uitgesproken om te blijven focussen op de huidige inzet en werkzaamheden in samenwerking met AVRI. Onderstaand is op hoofdlijnen opgenomen welke resultaten de gemeente op dit vlak wil behalen.

Ambtelijke voorkeur: voorlopig vasthouden aan huidige inzet: Huidig • Gesprekken gestart met regionale afvalverwerkingsbedrijf AVRI over extra inzet op circulariteit. • Bijdragen aan circulair ambachtscentrum (nieuwe milieustraat van de AVRI).

14

Circulair bouwen en slopen

Circulair 50% circulair in 2030

Toelichting Als gemeente verlenen we vergunningen en geven we gronden uit voor bouw- en sloopprojecten. Wij hebben uiteindelijk de verantwoordelijkheid hierin om circulariteit aan te jagen. Als gemeente staan we zelf aan de lat om eigen gebouwen circulair te bouwen en slopen en zien we dit graag terugkomen in andere bouw- en sloopprojecten in onze gemeente. Echter, hoewel we in de toekomst ruimte zien om als gemeente stappen te zetten in het circulair bouwen en slopen, zien we ook in dat dit relatief veel inzet en middelen vraagt. Ambtelijk is de voorkeur uitgesproken om de komende jaren te blijven focussen op de huidige inzet en werkzaamheden, en de extra inzet op andere thema’s (met meer impact) te richten.

Ambtelijke voorkeur: voorlopig vasthouden aan huidige inzet: Huidig • De samenwerking in het Living Lab wordt volledig opgezet en benut.

15

Grondstoffen landbouw

Circulair 50% circulair in 2030

Toelichting Wij verwachten dat dat er onbenutte of ondergewaardeerde grondstofstromen binnen de landbouwsector zijn. Als gemeente met een grote landbouwsector (en idem uitstoot vanuit die sector), willen we verkennen hoe deze stromen benut kunnen worden voor hoogwaardigere toepassingen en zo materiaalstromen binnen de landbouw beter sluiten (kringlooplandbouw) of benutten door andere sectoren. Het is daarvoor van belang om de restromen in ieder geval in beeld te krijgen. Ook willen we het Living Lab gebruiken om samen hierin de eerste stappen te zetten. Daarom is ambtelijk de voorkeur uitgesproken om de huidige inzet uit te breiden. Onderstaand is op hoofdlijnen opgenomen op welke aanvullende inzet we ons willen richten.

Resultaten huidige inzet:

Ambtelijk voorstel voor aanvullende inzet:

Huidig • De samenwerking in het Living Lab wordt volledig opgezet en benut.

Gericht • Reststromen van de landbouwsector in beeld & kansen benutting identificeren. • Vanuit het Living Lab: • Werkgroep kringlooplandbouw opzetten & stimuleren benutting reststromen. • Minimaal bij één boerenbedrijf een pilot voor kringlooplandbouw opzetten.

16

Bijlage: verschillende ambitieniveaus per thema

Vertrouwelijk

17

Inleiding Samen met de gemeente West Maas en Waal is nagedacht over de

verschillende ambitieniveaus. Per thema zijn resultaten geformuleerd en vervolgens ingedeeld in de 3 ambitieniveaus.

Op de volgende slides zijn op hoofdlijnen de resultaten opgenomen per ambitieniveau. Zo krijgt de raad inzicht in alle ambitieniveaus ‘gericht’ en ‘ambitieus’ per thema.

Openbaar

Warmtetransitie

Energietransitie 55% CO2-reductie in 2030

Inzet op hoofdlijnen Huidig • Transitievisie Warmte geactualiseerd en onderzoek naar inpassing aquathermie. • 90% van alle huishoudens in energiearmoede bereikt met maatregelen van EnergieVitaal en Lokale Aanpak Isolatie (LAI). • Toekomstbestendig Wonen Lening (TBWL). • Verduurzamen gemeentehuis, gemeentewerf en gymzaal Wamel. • Energieloket Gericht • In 1 dorp een wijkuitvoeringsplan opstarten. • Bij positieve uitkomst haalbaarheidsonderzoek, starten met ontwikkeling van een warmtenet (ook ter vermindering van netcongestie). • Opstellen Soortenmanagement plan voor isolatie van West Maas en Waal. • Verkenning naar regionaal warmtebedrijf (met Rivierenland). • Meer inzet op isolatie (warmtescans, samenwerking binnen RES, handhaving label C-plicht kantoren, verduurzaming meer gemeentelijk vastgoed). Ambitieus • In een tweede dorp het wijkuitvoeringsplan opstarten. • Verhogen budget LAI voor woningisolatie vanuit eigen middelen.

19

Energieopwekking & energiesysteem

Energietransitie 55% CO2-reductie in 2030

Inzet op hoofdlijnen Huidig • Project met Expertise Centrum Warmte (ECW) gericht op verduurzaming bedrijventerreinen en tegengaan netcongestie. • Goede afstemming met de provinciale taskforce netcongestie/Gelderse Energie Infrastructuur (GEIS). • Bijdragen aan het spoor Integraal Programmeren van de provincie . • Bijdragen aan projecten gericht op realisatie van een batterij bij zonneweides (in kader van netcongestie). • In beleid grote windmolens ontmoedigen (contraproductief). Gericht • Als gemeente eigen inzet vrijmaken op het voorkomen van netcongestie op het laagspanningsnet via een buurtaanpak (spoor Beter benutten). • Verkenningsonderzoek naar (sociaal) gemeentelijk energiebedrijf (ook in kader van netcongestie). • Vorming van een energiecoöperatie stimuleren. • Gesprek in de RES starten over verhogen ambities en plannen beter afstemmen op netcongestie (WMW heeft RES-doel al behaald). • Uitvoeringsstrategie Zon op Dak opstellen. • Stimuleren kleine windturbines t/m 29 meter in landelijk gebied. Ambitieus • Gemeentelijk energiebedrijf oprichten (ook in kader van netcongestie). • Stimulatieregeling voor kleine windturbines. • Voorbereidingen voor Energyhub bij een bedrijventerrein (in consortium) o.a. gericht op tegengaan netcongestie (indien mogelijk gezien de bestaande netcongestie). 20

Landbouw

Energietransitie 55% CO2-reductie in 2030

Inzet op hoofdlijnen Huidig • Aangesloten blijven bij regionale en provinciale samenwerkingsverbanden gericht op verduurzaming van de landbouw.

Gericht • Agrarisch loket ingericht als aanspreekpunt voor verduurzaming agrarische bedrijven. • Duurzame criteria voor de uitgave van pachtgronden in het gemeentelijk beleid. • Stimulerend beleid voor verduurzaming landbouw in de omgevingsvisie. • Ontmoedigen vestiging agrariërs van buiten de gemeente.

Ambitieus • Pilot t.b.v. een stimuleringsfonds of lening voor verduurzaming landbouw ontwikkeld en uitgevoerd. • 2 leerkringen (Community of practices) georganiseerd voor boerenbedrijven t.a.v. duurzamere landbouw. • Onderzoek naar potentie van biovergisters voor groen gasproductie.

21

Duurzaam inkopen (MVOI) &

Vermindering huishoudelijk afval en hergebruik grondstoffen

Circulair 50% circulair in 2030

Inzet op hoofdlijnen Huidig • De R-ladder wordt gebruikt bij 75% van de gemeentelijke aanbestedingen op producten / projecten. • Gesprekken gestart met regionale afvalverwerkingsbedrijf AVRI over extra inzet op circulariteit. • Bijdragen aan circulair ambachtscentrum (nieuwe milieustraat van de AVRI)

Gericht • Actieplan MVOI is opgesteld waarin de mogelijkheden en acties voor MVOI worden vastgesteld en tot een kader zijn uitgewerkt. • De gemeente werkt toe naar 90% afvalscheidingspercentage door een gedragscampagne en het faciliteren van AVRI. • Opstellen Circulaire routekaart & actieplan

Ambitieus • 90% van alle gemeentelijke opdrachten en inkoop uitgevoerd op basis van het MVOI-kader. • Gemeentelijke organisatie geheel circulair inrichten. • Recycling actief stimuleren via repaircafé’s en kringloopwinkels.

22

Circulair bouwen en slopen & grondstoffen landbouw

Circulair 50% circulair in 2030

Inzet op hoofdlijnen Huidig • De samenwerking in het Living Lab volledig opgezet. Gericht • Gemeentelijk beleid op het gebied van circulair aanbesteden, gronduitgifte en vergunningen voor bouwprojecten. • Verplichting tot het circulair bouwen en slopen van eigen gemeentelijk vastgoed. • Reststromen van de landbouwsector in beeld & kansen benutting identificeren • Vanuit het Living Lab: • Werkgroep kringlooplandbouw opzetten & stimuleren benutting reststromen. • Minimaal bij één boerenbedrijf een pilot voor kringlooplandbouw opzetten.

Ambitieus • Een subsidie voor circulair bouwen inrichten. • Stellen van circulariteitseisen bij (ver)bouwprojecten waar gemeente invloed op heeft. • Actieve inzet (ruimtelijke) instrumenten om kringlooplandbouw te stimuleren. • Stimulering benutten reststromen landbouwsector en opzetten circulair ecosysteem van bedrijven hierop • Vanuit het Living Lab: • Een circulariteitscoach of -loket ingesteld.

23

Berenschot

www.berenschot.nl linkedin.com/berenschot

Openbaar