2024-265 A Informatienota Voortzetten ondersteuning mantelzorgers (Steunpunt Mantelzorg) 2025-2026

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Voortzetten ondersteuning mantelzorgers (Steunpunt Mantelzorg) 2025-2026

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen Openbaarheid

Z.110801 /307642 19 november 2024 R.A.N. Reuvers mw.Van Heerde 22 november 2024 Maatschappelijke zaken Rapport MantelzorgNL Pro: Vanzelfsprekend maar niet vanzelf Openbaar

Kennis nemen van: - De overeenkomst tot het voortzetten van het Steunpunt Mantelzorg in 2025 en 2026; - Het rapport Vanzelfsprekend maar niet vanzelf over mantelzorgondersteuning in de gemeente West Maas en Waal 1. Aanleiding Gemeenten hebben vanuit de Wmo de wettelijke taak om een algemene voorziening te treffen die mantelzorgers in staat stelt hun taken als mantelzorger uit te voeren. Sinds 2016 wordt daarom het Steunpunt Mantelzorg in West Maas en Waal uitgevoerd. De huidige overeenkomst met de vier locaties, die samen het Steunpunt Mantelzorg vormen, eindigt per 2025 van rechtswege. De twee grootste locaties hebben eind 2023 definitief aangegeven dit na 2024 niet te willen continueren vanwege de beheerslast. Zij registreren 80% van de mantelzorgers die zich bij hen melden. Ondanks de inspanningen van het Steunpunt Mantelzorg krijgt de gemeente vanuit mantelzorgers, partners en professionals signalen dat het voor mantelzorgers steeds moeilijker wordt om hun taken uit te voeren. En dat daadwerkelijke ondersteuning voor mantelzorgers wordt gemist. Zo ervaren mantelzorgers in verschillende mate regeldruk en een ontoegankelijke dienstverlening als zij toegang tot zorg voor de zorgvrager vragen. Voor (overbelaste) mantelzorgers zijn er weinig mogelijkheden tot respijt.

Tegelijkertijd daalt de zelfeffectiviteit van mantelzorgers om hulp te vragen en te accepteren naarmate zij langer zorgen. Het gevolg is dat mantelzorgers langer zorgen zónder dat hun behoefte op tijd wordt gesignaleerd en zónder dat zij op tijd worden ondersteund. Het risico op overbelasting neemt toe. En daarmee kunnen zij hun taak als mantelzorger steeds moeilijker volhouden. Daarmee neemt ook het risico op escalerende situaties en duurdere zorg toe. 2. Beoogd effect Met deze informatienota houden wij u op de hoogte van de stand van zaken en de actuele ontwikkelingen. U bent geïnformeerd en actief betrokken bij de ondersteuning van mantelzorgers en de voortzetting van de uitvoering van het Steunpunt Mantelzorg West Maas en Waal. 3. Informatie Mantelzorgers maken onderdeel uit van de gemeenschap. Zij nemen een taak als mantelzorger als vanzelfsprekend op. Daarmee bouwen zij mee aan een sterke sociale basis. En vertegenwoordigen een belangrijke maatschappelijke waarde. Zij voorkomen zorggebruik (uitstellen, verminderen). Daarnaast zijn zij ook actief in andere sociale en maatschappelijke

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

rollen. Bijvoorbeeld als partner, ouder, werknemer, scholier, vrijwilliger etc. Het is belangrijk dat mantelzorgers preventief worden ondersteund. Op die manier blijft de draaglast en de draagkracht van mantelzorgers in balans. Zij houden de zorg voor hun naaste vol. En zij worden ondersteund als hun rol als mantelzorger soms zwaar is. De wettelijke verplichting vanuit Wmo is: “Het college bevordert en treft de algemene maatregelen ter bevordering van mantelzorg en vrijwilligerswerk en ter ondersteuning van mantelzorgers”. Wij hebben laten onderzoeken hoe wij mantelzorgers zo kan ondersteunen dat zij kunnen blijven deelnemen aan de gemeenschap en tegelijkertijd worden ondersteund vanuit die gemeenschap. Zodat zij kunnen blijven mantelzorgen naast hun andere maatschappelijke taken. Dit resulteerde in het rapport door MantelzorgNL (Vanzelfsprekend maar niet vanzelf). De bevindingen, conclusies en aanbevelingen staan in het rapport Vanzelfsprekend maar niet vanzelf. Één van de aanbevelingen is om het Steunpunt Mantelzorg te laten uitvoeren door één centraal punt. Door een grotere opdracht, die zich voornamelijk richt op collectieve ondersteuning en samenwerking in de sociale basis, geven we uitvoering aan het beleidskader Sociaal domein Bouwen aan een krachtige sociale basis 1.

Door de opdracht “mantelzorgondersteuning / Steunpunt Mantelzorg” 2025 - 2026 worden mantelzorgers op meer vraaggebieden ondersteund. De huidige overeenkomst met het Steunpunt Mantelzorg borgt dat informatie en advies wordt gegeven en dat mantelzorgers worden doorverwezen. Met deze nieuwe opdracht borgen we de ondersteuning voor mantelzorgers op meer vraaggebieden. Het gaat om de vraaggebieden informatie en advies, persoonlijke begeleiding, emotionele steun, educatie, financiële ondersteuning. Met een opdracht die zich primair richt op preventie in en vanuit een sterke sociale basis wordt het ook beter mogelijk om mantelzorgers in de gemeenschap te bereiken en te ondersteunen. Inwoners, waaronder mantelzorgers, verwachten bepaalde hulp en ondersteuning van de overheid. Het is belangrijk om het begrip van inwoners te vergroten dat de hulp en ondersteuning niet altijd door de overheid wordt geboden. 2 Maar dat hulp en ondersteuning in eerste instantie wordt georganiseerd in de sociale basis. Vanuit die basis worden mantelzorgers ook ondersteund. Door de opdracht “mantelzorgondersteuning / steunpunt mantelzorg” aan te sluiten op de basisopdracht en plusopdracht van Sociom verbreden we de opdracht en werken we effectief en efficiënt. Sociom voert voor onze gemeente een basisopdracht uit (04 jul 2023, Z.083032).

De kern van deze opdracht is het versterken van de sociale basis binnen de volgende deelgebieden: coördinatie samenlevingsopbouw, ondersteuning vrijwilligers en jongerenwerk. Ook voert Sociom van 2024 t/m 2026 een plusopdracht uit op de volgende onderdelen van de brede SPUK regeling: versterking Sociale Basis (dementievriendelijke gemeente) en de ketenaanpakken Valpreventie, Gezonde Leefstijl Interventie (GLI) en Welzijn op Recept. Mantelzorg is één van de programma’s van de Brede SPUK, maar we ondersteunden mantelzorgers al vóór 2023 (toen de brede SPUK werd ingevoerd). Door mantelzorgondersteuning bij Sociom onder te brengen kan Sociom zich sterker verankeren binnen de gemeente en organisaties beter verbinden. Zo verbreden we de opdracht en werken we effectief en efficiënt. Sociom heeft een breed netwerk opgebouwd binnen onze gemeente. En is in de gemeenschap aanwezig en bekend. Zo vormt en faciliteert Sociom voor inwoners een goede bereikbaarheid en een lage drempel. Sociom heeft in andere gemeenten ook ervaring met het uitvoeren van een Steunpunt Mantelzorg. Daarmee heeft Sociom een sterke uitgangspositie om het Steunpunt goed voort te zetten. 4. Kanttekeningen Er worden nog meer aanbevelingen gedaan in het rapport Vanzelfsprekend maar niet vanzelf. We onderzoeken hoe we daar verder concreet invulling aan kunnen geven.

1 (Team Samenleving, 2024) 2 (Sociaal en Cultureel Planbureau, 2024)

5. Financiën De kosten voor de uitvoering van het Steunpunt Mantelzorg in 2025 en 2026 worden gedekt vanuit het beschikbare budget. De verdeling van de verschillende onderdelen van het budget wijzigt. Een klein deel van het budget blijft, op basis van inzet in voorgaande jaren, gereserveerd voor respijtzorg bij De Brug, mantelzorgmakelaar en vergoeding van de kosten van lotgenotencontacten.

Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

D. (Didier) Oosterom Gemeentesecretaris a.i.

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester