2024-221 Raadsinformatienota Stand van zaken Woonzorganalyse en -visie

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Stand van zaken Woonzorganalyse en -visie

Registratienummer Datum collegebesluit

Z.099464 /284499 1 oktober 2024

Portefeuillehouder

M.A.A. van den Boom-Witzel, R.A.N. Reuvers mw.M. Lasker 3 oktober 2024 Fysieke leefomgeving, Maatschappelijke zaken Woonzorganalyse, Factsheet woonzorganalyse Openbaar

Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen Openbaarheid

Kennis nemen van: 1. De Woonzorganalyse en Factsheet gemeente West Maas en Waal 2. Het vervolg proces Woonzorgvisie en toetsingskader huisvestingsinitiatieven 1. Aanleiding De wereld van wonen, zorg en welzijn is sterk in verandering. Diverse ontwikkelingen hebben invloed op het beschikbare woonaanbod. De zorgsector staat onder toenemende druk en de woonbehoefte van ouderen en aandachtsgroepen met een (lichte) of zwaardere) zorg- of ondersteuningsvraag is aan het veranderen. Als gevolg van de ontwikkeling naar ‘langer en weer thuis wonen’, neemt het aantal mensen met een zorgvraag op de reguliere woningmarkt toe. Dit leidt tot veranderingen in de vraag naar woonruimte en vergroot de noodzaak tot samenwerking tussen gemeenten, zorg- en welzijnsaanbieders en corporaties. Gemeenten zijn vanaf 2026 verplicht een woonzorgvisie op te stellen waarin ze aangeven hoe ze invulling willen geven aan de vraag naar woonruimte vanuit verschillende ‘aandachtsgroepen’ en aan de zorg en ondersteuning die daarvoor nodig is. Ook de regionale Woondeal vraagt van ons een visie vast te leggen op wonen met zorg. Regio Rivierenland werkt daarom aan een lokaal én gezamenlijk beeld van de huisvestingsopgave voor inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag. Aan bureau Companen is de opdracht gegeven de lokale woonzorgopgave en urgentie in beeld brengen. Het bevat: 1. een lokale woonzorganalyse; 2.

een lokale woonzorgvisie; 3. een lokaal toetsingskader.

Hoewel het accent ligt op de lokale opgave doen we dit samen met de gemeenten van Regio Rivierenland zodat ook de regio goed in beeld wordt gebracht, dit in de vorm van een regionale factsheet. Met deze informatiebrief willen wij u kennis laten nemen van deze woonzorganalyse WMW en informeren over het vervolg van het traject om te komen tot een lokale woonzorgvisie en toetsingskader voor woonzorginitiatieven. De woonzorganalyse en de bijbehorende factsheets voor de gemeente West Maas en Waal zijn op 24 september opgeleverd, deze zijn als bijlage 1 en 2 toegevoegd. 2. Beoogd effect De woonzorganalyse heeft als hoofddoel om inzicht te krijgen in de huidige en toekomstige vraag naar en het aanbod aan passende woningen en woonvormen voor mensen met een (toekomstige) zorg- of ondersteuningsvraag in de gemeente West Maas en Waal. De woonzorganalyse dient als onderlegger voor de woonzorgvisie en het toetsingskader voor woonzorginitiatieven. Met de woonzorgvisie bereiden we ons voor op de veranderende toekomst in het speelveld wonen, zorg en welzijn. En het geeft ons de mogelijkheid om vroegtijdig te sturen op deze ontwikkelingen in wonen, zorg en welzijn. Het toetsingskader geeft ons afwegingskaders voor toekomstige aanvragen voor huisvestingsinitiatieven voor wonen met zorg. 3.

Informatie De gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel en West Maas en Waal hebben eind 2023 bureau Companen opdracht gegeven om te komen tot een woonzorganalyse, woonzorgvisie en een toetsingskader voor woonzorginitiatieven. De gemeente West Betuwe heeft de woonzorganalyse en de woonzorgvisie al eerder met bureau Companen opgesteld.

Analyse

Visie

Toetsingskader

huisvestingsopgave

Woonzorgvisie

woonzorginitiatieven

Woonzorganalyse West Maas en Waal In de woonzorganalyse wordt een beeld van de verwachte ontwikkeling van de vraag naar verschillende vormen van wonen met zorg gegeven. Voor de meeste aandachtsgroepen zijn er verschillende prognosevarianten uitgewerkt: een ‘basisprognose’ die een demografische doorrekening geeft van de huidige vraag en een ‘trendprognose’ waarin rekening is gehouden met maatschappelijke trends die zorgen voor verschuivingen in de vraag. De woonzorganalyse is als bijlage 1 toegevoegd. In hoofdstuk 2 staat een samenvatting van de analyse. Daarnaast zijn er factsheets per aandachtsgroep opgesteld, met daarin de opgave visueel weergegeven. Deze factsheets zijn toegevoegd als bijlage 2. Als aanvulling op deze analyse is een interactieve kaart ontwikkeld waarop relevante voorzieningen en woonzorglocaties staan, evenals het aandeel 65-plussers (in een (niet)geschikte woning) op dorpniveau. Deze kaart is te vinden via de volgende link: Woonzorgwijzer Aandachtsgroepen In de woonzorganalyse worden de volgende doelgroepen onderscheiden: • Ouderen (65+)

• • • • • •

Mensen met een lichamelijke beperking (LG) Mensen met een verstandelijke beperking (VG) Mensen met psychiatrische problematiek (GGZ) Uitstromers uit jeugdhulp met verblijf Uitstromers uit de maatschappelijke opvang (MO) Statushouders

Andere groepen, zoals studenten en arbeidsmigranten zijn niet meegenomen, omdat zij doorgaans geen zorg ondersteuningsvraag hebben. Het zijn wel groepen die in andere beleidsstukken worden meegenomen en een plek krijgen in de woonzorgvisie. Dit geldt ook voor mantelzorgers, welke middels beleid vanuit het Sociaal Domein en het premantelzorgwoningenbeleid een plek krijgen in de woonzorgvisie. Onderzoeksvragen Deze analyse heeft als hoofddoel om inzicht te krijgen in de huidige en toekomstige vraag naar en het aanbod aan passende woningen en woonvormen voor mensen met een (toekomstige) zorg- of ondersteuningsvraag in de gemeente West Maas en Waal.

Het onderzoek heeft zich daarom gericht op de volgende onderzoeksvragen: • Wat is de ontwikkeling van de doelgroepen als gevolg van demografische ontwikkelingen (op basis van gemeentelijke bevolkingsprognoses), maatschappelijke trends en beleidsontwikkelingen tot 2040, zowel op gemeente- als kernniveau? • Wat is de behoefte aan voorzieningen op gemeente- en kernniveau en hoe is het voorzieningenaanbod over de gemeenten verdeeld? • Welke mogelijke kwantitatieve en kwalitatieve knelpunten zijn er in de match tussen vraag en aanbod aan passende woningen, woonzorgvormen, voorzieningen, zorg- en welzijnsinfrastructuur nu en op langere termijn (2025, 2030, 2035, 2040) en welke aanvullende maatregelen zijn nodig om hierin te voorzien? We gaan er in ons voorstel van uit dat het aanbod aan woonzorgvormen en voorzieningen reeds adequaat in beeld is gebracht. De geschiktheid van de bestaande, reguliere woningvoorraad nemen we wel op in dit plan van aanpak. • Met het zicht op de huisvestingsopgave ligt er een basis voor het opstellen van de woonzorgvisie en het afwegingskader voor huisvestingsinitiatieven. Vervolg traject Woonzorgvisie en toetsingskader voor woonzorginitiatieven Woonzorgvisie De woonzorganalyse geeft inzicht in de opgave voor de aandachtsgroepen en dient daarmee als onderlegger voor de lokale woonzorgvisie, waar bureau Companen vanaf half september mee aan de slag gaat.

Het doel is om samen met ketenpartners én inwoners te komen tot een gezamenlijke en actuele visie op wonen, welzijn en zorg in onze gemeente. Het proces om te komen tot de woonzorgvisie ziet er in grote lijnen als volgt uit: 1. Voorbereiding 2. Bijeenkomst met stakeholders Companen organiseert een interactieve bijeenkomst met onze stakeholders (denk aan zorgpartijen, woningcorporatie, adviesraad sociaal domein, bewonersplatforms / huurderscommissie, seniorenverenigingen, gemeente. En tevens wordt een brede oproep gedaan om maximaal 5 inwoners te laten aansluiten bij deze bijeenkomst). Doel van deze bijeenkomst is te komen tot een gedragen visie en ambitie, met als hoofdvragen: - Welke elementen moeten terugkomen in de visietekst? - Vanuit welke ambities willen de partijen de komende jaren samen aan de slag?

Aan welke thema’s willen zij hier binnen werken en welke activiteiten zien zij daarbij voor zich? - Welke prioriteiten wil men stellen? 3. Participatie inwoners Er worden twee inwonersbijeenkomsten (Maaskant en Waalkant) georganiseerd om inwoners direct te betrekken bij het visietraject. Daarnaast wordt een online vragenlijst uitgezet onder alle inwoners, waarin inwoners op een laagdrempelige manier hun mening kunnen laten horen. Dit inwonersparticipatietraject heeft als doel: - Checken of inwoners zich kunnen vinden in de uitkomsten van de Stakeholdersbijeenkomst met betrekking tot de visie en ambitie - Ophalen welke kansen inwoners zien voor de dorpen / onze gemeente - Ophalen welke ideeën inwoners hebben voor de uitvoering 4. Gesprek met (leden van) de gemeenteraad Companen wil in gesprek met de gemeenteraad over de vraag welke opgaven binnen verschillende deelthema’s prioriteit verdienen in de woonzorgvisie. 5. Oplevering Woonzorgvisie Op basis van alle input wordt een beknopte woonzorgvisie opgesteld, waarin de belangrijkste opgaven en speerpunten voor het vervolg staan. In de visie is ook aandacht voor de verbindingen die er liggen met andere visiedocumenten. -

De woonzorgvisie zal vervolgens ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Wij sturen hiervoor op de raadsvergadering van maart 2025. Toetsingskader voor woonzorginitiatieven Huisvestingsinitiatieven voor wonen met zorg moeten kunnen worden getoetst aan de huidige en toekomstige behoefte. Dit is noodzakelijk om initiatieven te kunnen beoordelen op wenselijkheid en de mogelijke inzet van de gemeente. De verwachting is dat bijvoorbeeld de particuliere markt zal anticiperen op de ontwikkelingen om langer thuis te wonen. Dit kan resulteren in diverse woonzorg-aanvragen. Deze aanvragen vragen om een integrale beoordeling. Het is van belang om te komen tot een gedragen toetsingskader dat in de praktijk toepasbaar is. Het toetsingskader heeft immers raakvlakken met verschillende beleidsdomeinen. Denk bijvoorbeeld aan het sociaal domein, wonen, grondzaken en openbare ruimte. Op basis van de woonzorgvisie zal het toetsingskader opgesteld worden in co-creatie met onze (externe en interne) partners. 4. Kanttekeningen 1. Doordat we te maken hebben met diverse interne en externe invloeden, is het tijdspad vatbaar voor vertraging. Naast dat we door personele bezetting kwetsbaar zijn, zijn we ook afhankelijk van de inzet en beschikbaarheid van onze partners. 2.

Parallel aan de woonzorganalyse en –visie lokaal en op de schaal van Regio Rivierenland, heeft de provincie Gelderland ook een traject lopen voor een woonzorganalyse, om uiteindelijk te komen tot de Gelderse Woonzorgwijzer. Companen is hiervan op de hoogte en heeft gesprekken met de provincie om beide trajecten zo goed mogelijk op elkaar te laten aansluiten.

5. Financiën Het traject om te komen tot de woonzorgopgave, woonzorgvisie en het toetsingskader valt binnen de begroting.

Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

D. (Didier) Oosterom gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester

Informatienota voor de gemeenteraad Bijlagen 1. Woonzorganalyse gemeente West Maas en Waal 2. Factsheets behorende bij de woonzorganalyse gemeente West Maas en Waal