2024-177 A Raadsinformatienota Spreidingswet

Onderwerp

Spreidingswet

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen Openbaarheid

Z.104552/D.292903 2 juli 2024 M.A.A. van den Boom-Witzel G. Olthof 9 juli 2024 Wonen, werken en recreëren Geen Openbaar

Onderwerp: Informeren van de raad over de aanpak van de wettelijke taakstelling om asielzoekers te huisvesten in de gemeente West Maas en Waal 1. Aanleiding Op 31 januari jl. is de ‘Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen' in werking getreden, in de volksmond bekend als de Spreidingswet. Doel van deze wet is om te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten. De colleges van B&W zijn sindsdien aanspreekbaar op de asielopgave die aan de gemeenten is toebedeeld. De gemeenten moeten deze opvangplekken voor asielzoekers uiterlijk 1 juli 2025 opleveren. De landelijke asielopgave is vastgesteld op 96.000 opvangplekken per 1 januari 2025. Deze opvangplekken zijn op basis van inwoneraantal en de sociaaleconomische score indicatief verdeeld over alle gemeenten. De verdeling per provincie is op 31 januari 2024 gepubliceerd in de Staatscourant, evenals een indicatieve verdeling per gemeente. Ook voor onze gemeente is de opgave vastgesteld.

Provinciale Regietafel Migratie en Integratie (PRT) In de Spreidingswet is een belangrijke rol toebedeeld aan de Provinciale Regietafel Migratie en Integratie (PRT): Hier maken vertegenwoordigers van de colleges van B&W en het COA – onder voorzitterschap van de commissaris van de Koning in de rol zijn van Rijksorgaan – concrete afspraken over de invulling van de indicatieve opgaven van alle Gelderse gemeenten samen (de zgn. Provinciale opgave). Omdat Gelderland 51 colleges van B&W telt, zijn onder de PRT zeven subregionale overlegtafels gevormd. Aan deze tafels maken gemeenten binnen elke subregio onderling afspraken over de invulling van de subregionale opgave (optelsom van alle indicatieve opgaven van gemeenten die deelnemen aan het subregionale overleg). Ons college neemt deel aan het subregionaal overleg van de regio Rivierenland waarin is afgesproken dat in beginsel elke gemeenten de eigen opgave oppakt. Wethouder Van den Boom-Witzel vertegenwoordigt ons college in dat overleg. Thema-avond Spreidingswet op 22 mei jl. Tijdens de Thema-avond op 22 mei jl. bent u door de heren Eric Derksen (procesregisseur PRT Gelderland) en Jan Derksen (secretaris asiel & migratie Rivierenland) geïnformeerd over de Spreidingswet en de asielopgave voor Gelderland, Rivierenland en West Maas en Waal.

Tijdens deze avond heeft u de behoefte geuit om mee te denken over de kaders voor de asielopvang.

2. Beoogd effect De raad informeren van de over de aanpak van de wettelijke taakstelling om asielzoekers te huisvesten in de gemeente West Maas en Waal en hun rol daarbij. 3. Informatie U hebt aangegeven aan de voorkant mee te willen denken bij het opstellen van de kaders en uitgangspunten voor de opvang van asielzoekers in de gemeente West Maas en Waal. We bereiden een raadsvoorstel voor waarin we u een voorstel doen over de mogelijke kaders- en uitgangspunten die we hanteren als we gaan zoeken naar locaties voor de opvang van vluchtelingen. Dat voorstel leggen we naar verwachting in september 2024 aan u voor ter besluitvorming, samen met een aanvraag voor een voorbereidingskrediet voor een projectleider (16 uur), een projectondersteuner (8 uur) en het participatietraject met de inwoners. Kaders en uitgangspunten waar u aan kunt denken zijn, in willekeurige volgorde: - Het aantal asielzoekers dat per locatie wordt opgevangen: hoe groter een locatie hoe meer het COA oppakt in termen van beveiliging, begeleiding en zorg. - Duur van de opvang: tijdelijk (korter dan 5 jaar) of duurzaam (langer dan 5 jaar). - Eén of juist meerdere locaties. - Gezondheidszorg en onderwijs moeten de nieuwkomers kunnen opvangen (indien nodig). - Zelf doen via een tijdelijke gemeentelijke opvang of regie bij het COA.

- Welke wijze we vormgeven aan de samenwerking met Maasdriel en Zaltbommel op basis van de intentieovereenkomst - Verkennen van een eventuele samenwerking met aanpalende gemeenten, ook buiten de subregio Rivierenland. - Erin investeren dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur kennen, een opleiding volgen, zo snel mogelijk zelfstandig zijn, een (vrijwillige) bijdrage leveren aan de samenleving etc. - Erin investeren dat het in en rondom de opvanglocaties veilig is. - Erin investeren dat vluchtelingen zich welkom voelen in West Maas en Waal. - Het mag geen extra geld kosten of juist wel. - Erin investeren dat vluchtelingen zich makkelijk kunnen verplaatsen in de gemeente. - Etc. Gelet op de deadline van 1 juli 2025 zijn we ook aan de slag met het in beeld brengen van mogelijk geschikte locaties. Het overzicht met mogelijke locaties wordt vastgesteld door het college en dient als input voor de PRT. Dit overzicht moet uiterlijk 10 oktober gereeds zijn, wil het opgenomen kunnen worden in het Provinciaal plan. Zodra het college positief heeft besloten over mogelijke locatie(s) en de raad via het bindend adviesrecht daarmee heeft ingestemd, gaan we aan de slag met het realiseren van de locatie(s). Daarbij betrekken we de omwonenden, maken we afspraken over het gebruik en beheer en vragen we de benodigde vergunningen aan.

Uw rol als raad bij het realiseren van de locatie(s) Ervan uitgaande dat het initiatief niet past binnen de kaders van het omgevingsplan moet een zogeheten buitenplanse procedure worden doorlopen. Dit kan, voor zover we nu kunnen overzien, met een wijziging Omgevingsplan of een buitenplanse omgevingsplan activiteit (BOPA). Het wijzigen van het Omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad, tenzij de gemeenteraad dit heeft gedelegeerd aan het college. Op 9 december 2023 stelde uw raad het delegatiebesluit vast. Zie: Bijlage+1+Delegatiebesluit+vaststellen+en+wijzigen+omgevingsplan+West+Maas+en+Waal+2024 (raadsinformatie.nl) Hierin zijn geen bevoegdheden gedelegeerd aan het college voor het wijzigen van het Omgevingsplan voor een asiellocatie. De delegaties gaan voornamelijk over beleidsneutrale

wijzigingen in het omgevingsplan. De tweede mogelijk is om een BOPA-procedure te doorlopen (vergunning). Dit is een bevoegdheid van het college, tenzij de raad heeft besloten dat zij over onderwerpen bindend advies wil uitbrengen. De lijst met bindend advies hebt u vastgesteld op 27 januari 2022. zie -+17+Getekend+Raadsbesluit+adviesrecht+en+participatie+Omgevingswet+2022 (raadsinformatie.nl) In deze lijst is niet opgenomen dat de raad wil adviseren over locaties voor asielopvang. Wel is opgenomen dat de raad (beslispunt 9) adviseert bij gevoelige onderwerpen. Het betreft een gevoelig onderwerp indien - naar mening van het college - sprake is van maatschappelijke onrust of anderszins politiek gevoelige initiatieven. Asiellocaties vallen wat betreft het college onder deze categorie. Gelet op bovenstaande zullen wij, op het moment dat wij een locatie(s) willen realiseren deze ter advisering en besluitvorming aan u voorleggen. De verwachting is dat dat eind eerste kwartaal van 2025 zal zijn. Daarnaast is het zo dat dat als we een (bestuurs)overeenkomst afsluiten met bijvoorbeeld het COA we u dit vooraf melden. Artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet geeft de raad mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de overeenkomsten die het college wil sluiten.

Het college moet iedere overeenkomst die het wil sluiten en die ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente vooraf melden aan de raad. Uiteindelijk ligt de beslissingsbevoegdheid ligt bij het college. Nadat de vergunningen zijn verleend en de locatie is ingericht en de juiste afspraken zijn gemaakt over het beheer wordt de locatie in gebruik genomen. Het streven is dit voor 1 juli 2025 gereed te hebben. Participatie Het plaatsen van een grote groep nieuwkomers heeft gevolgen voor de gemeenschap. We willen vanaf de start ervoor zorgen dat we goed kunnen samenleven. Indien de raad in september positief heeft beslist over het eerdergenoemde raadsvoorstel, gaan we met onze inwoners, ondernemers en woonstichting in gesprek om te horen wat zij belangrijk vinden bij de mogelijke opvang van asielzoekers. We willen ophalen welke zorgen er leven, wat de uitdagingen zijn en welke kansen men ziet. Ook halen we op hoe ze betrokken willen worden bij het vervolg. Zodra er specifieke locatie(s) bekend zijn gaan we met daarover met de omwonenden in gesprek. De participatieruimte die er is voor inwoners gaat niet over het aantal asielzoekers of welke locatie geschikt is. De verantwoordelijkheid voor die keuzes ligt bij het college en de gemeenteraad. Waar we wel het gesprek over aan gaan met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en partners is het ‘hoe’.

Over wat inwoners belangrijk vinden bij het zoeken naar een geschikte locatie, hoe zij willen samenleven met de nieuwkomers en welke rol de gemeente hierin kan spelen. 4. Kanttekeningen Het nieuwe kabinet heeft in haar hoofdlijnenakkoord aangegeven dat ze de spreidingswet af wil schaffen. Deze onzekerheid kan invloed hebben op de besluitvorming en uitvoering. Zodra dat van toepassing is komen wij bij u terug. 5. Financien In het raadvoorstel over de kaders en uitgangspunten wordt ook een voorbereidingskrediet gevraagd zodat uitvoering gegeven kan worden aan de spreidingswet en de dialoog met inwoners. Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal, D. (Didier) Oosterom gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester