2024-166.1 Bijlage Jaarverslag 2023 stichting Sociom
Tekst van het document
1
Voorwoord – inleiding Beste lezers, Met genoegen presenteren wij het jaarverslag 2023 van Sociom, waarin wij met trots inzicht verschaffen in de veelzijdige inzet van onze sociaal werkers binnen de basis opdracht in West Maas en Waal. Het jaar 2023 kenmerkte zich voor Sociom door de implementatie van een nieuwe organisatiestructuur, wat op sommige gebieden veranderingen teweegbracht ten opzichte van het voorgaande jaar. Hiernaast is de nieuwe meerjarenopdracht vanuit de gemeente West Maas en Waal vorm gegeven en hebben we opnieuw stil gestaan bij hoe de verantwoording eruit moest zien. Wij danken alle betrokkenen voor hun bijdrage aan de activiteiten van Sociom in 2023 en kijken uit naar een vruchtbare voortzetting van onze werkzaamheden in de komende jaren.
Met vriendelijke groet, Maartje Leijten Manager sociaal werk
&
Nick Gerrits Beleidsmedewerker
2
Inhoudsopgave
SAMENLEVINGSOPBOUW 2023.
6
Algemene inzet samenlevingsopbouw in 2023
6
Vrijwillige inzet
9
JONGERENWERK 2023
13
Algemene inzet jongerenwerk
13
Jongerenwerk op straat
13
Jongerenwerk op school
14
Toekomstcoach
16
Maatschappelijke diensttijd (MDT)
17
3
4
Kwantitatieve cijfers Samenlevingsopbouw 2023
Vacaturebank 2023 2023
2022
Organisaties
44
39
Vacatures
39
16
2023
2022
Vrijwilligerscentrale (Flexpool)
22
2
Algemene inzet Samenlevingsopbouw in 2023
2023 Aantal sociaal werkers
2
Gerealiseerde uren
1.288
Aantal Vrijwilligers
32
Aantal Stagiaires
1
Vrijwilligers in 2023 per dienst
Coördinatie Samenlevingsopbouw per kern 2023
2023
2022
Nieuwkomers
5
0
WMW
242
245
Thuisadministratie
5
3
Beneden Leeuwen
58
20
Totaal
32
40
Boven Leeuwen
45
32
Alphen
33
18
Wamel
37
26
Altforst
22
6
1
Klusjes
32,9%
Dreumel
25
19
2
Hulpverlening
17,7%
Appeltern
16
17
3
Maatje
16,4%
Maasbommel
20
11
4
Vervoer
8,8%
Totaal
498
394
5
Administratie
6,3%
De top vijf van hulpvragen vacaturebank. Hulpvraag
5
%
verantwoordelijkheid te nemen en aandacht te hebben voor elkaar, van beide kanten. Inwoners die de sociaal werkers spreken, uiten regelmatig hun zorgen en ervaren stress door wereldnieuws. Zij delen kopzorgen over diverse kwesties, zoals de vraag of jongere generaties een gelukkig leven kunnen leiden, de beschikbaarheid van woonruimte, en of Engels de voertaal zal worden. Daarnaast maken inwoners zich zorgen over de mogelijkheid om op termijn thuis te kunnen blijven wonen met thuiszorg, en of ze toekomstige kosten wel kunnen dragen.
Samenlevingsopbouw 2023. Algemene inzet samenlevingsopbouw in 2023 In 2023 heeft één sociaal werker en vanaf Q2 met een tweede sociaal werker zich ingezet voor ondersteuning van inwoners binnen de gemeente West Maas en Waal. Het meeste van de inzet is besteed om de samenwerking tussen de dorpen te versterken, de vrijwilligerscentrale door te ontwikkelen en de Oekraïense inwoners te ondersteunen en te activeren tot deelname aan de lokale samenleving. Een beperkte tijdsinvestering was de coördinatie van het mobiel digitaal huis. Met de 32 vrijwilligers die hierin diverse rollen uitvoeren was het ook essentieel aandacht te besteden aan het begeleiden van deze vrijwilligers, dat niet mag worden onderschat qua tijdsinvestering. Dit alles met uiteindelijk doel, versterken en stimuleren van samenwerking tussen de dorpen en het faciliteren van lokale ontwikkeling binnen de gemeente.
Ondanks deze zorgen vieren veel inwoners actief het leven door middel van carnaval, dorpsfeesten, sportevenementen en talrijke culturele activiteiten gedurende het jaar. Deze activiteiten leveren een belangrijke bijdrage aan het gemeenschapsgevoel en geven vrijwilligers en besturen een gevoel van trots en motivatie om door te gaan. In het kader van vrijwillige inzet wordt het steeds meer maatwerk en flexibiliteit ook voor de avonden/weekenden. Vraag en aanbod verandert met de seizoenen, in het voorjaar met langer daglicht gaan de mensen het huis uit en meer op pad, hierdoor is er minder vraag voor maatjes bijvoorbeeld. Terwijl in het najaar vooral alleenstaanden meer eenzaamheid ervaren en zich minder gezond voelen, waardoor de vragen en signalen toenemen.
Trends en signalen in 2023. In de acht verschillende dorpen binnen de gemeente, elk met hun eigen identiteit, komen uiteenlopende signalen, behoeften en vragen van de inwoners naar voren. Deze variëren van zorgen over jeugd en vrijwillige inzet tot het beheer van het dorpshuis. Tegelijkertijd zijn er ook gemeenschappelijke belangen die spelen, zoals wonen en lokale voorzieningen.
Uiteraard speelt eenzaamheid en gezondheid voor alle doelgroepen maar de dubbele vergrijzing in de acht dorpen speelt een grote rol in de gemeente. Hier zet de sociaal werker extra op in samen met de professionals van Vraagwijzer en de ambulant begeleiders die achter de voordeuren komen.
De focus van de sociaal werkers ligt op het creëren van een sociale en veilige leefomgeving waar iedereen actief deelneemt. Dit is alleen mogelijk als inwoners gemotiveerd zijn om gezamenlijk hun
6
Fysieke zichtbaarheid van de gemeente wordt zeer gewaardeerd in deze dorpen, het draagt bij aan het behouden van een veilige, betrouwbare, sociale en leefbare omgeving voor de toekomst.
dorpen zijn gedocumenteerd. Daarnaast zijn er 242 registraties specifiek gerelateerd aan de opdracht West Maas en Waal (WMW), waaronder activiteiten die betrekking hebben op de vrijwilligerscentrale en het collectieve opbouwwerk van de sociaal werker.
Ondersteuning Oekraïners. In 2023 heeft de ondersteuning minder op het praktische vlak gelegen zoals dat in 2022 het geval was. Inwoners hebben een plek, werk (‘bed bad brood baan’) en wat meer rust gekregen. Voornamelijk heeft het opbouwwerk zich ingezet om de inwoners meer te betrekken bij de lokale samenleving en een zinvolle dagbesteding. Er is wat meer ruimte voor invulling in de week, waardoor de inwoners ook even uit de stressvolle situatie kunnen stappen en de lokale omgeving leren kennen. Hiervoor zijn creatieve workshops ingezet zoals het knutselen met papier, samen wandelen, koken en fietslessen. Hier zijn een aantal vrijwilligers aan verbonden die regelmatig op locatie aanwezig zijn. Vandaaruit is gepoogd om verbindingen te leggen naar buiten toe zodat zij meer zelfstandig kunnen deelnemen.
Vrijwilligers in 2023 per dienst
In 2023 hebben de bruggenbouwers zich geïntegreerd in het team van vrijwilligers bij de vrijwilligerscentrale. De thuisadministratie functioneert nog als een apart onderdeel, maar zal vanaf 2024 ook onderdeel uitmaken van de vrijwilligerscentrale. De ouderenadviseurs hebben zich vanaf de zomer van 2023 gepositioneerd als een onafhankelijke netwerkpartner en hebben aangegeven niet onder de vlag van Sociom geregistreerd te willen staan. Daarnaast is één van de vrijwilligers actief binnen het initiatief Samenredzaamheid, en een andere vrijwilliger is met pensioen gegaan. Vacaturebank 2023
In 2023 is het aantal vacatures bij de vrijwilligerscentrale verdubbeld en is de zichtbaarheid ervan verbeterd. Hierdoor weten organisaties de vrijwilligerscentrale beter te vinden, wat heeft bijgedragen aan een toegenomen vertrouwen. De sociaal werker is actief op zoek naar samenwerking met meerdere partners om de verbinding tussen de acht dorpen te versterken en de onderlinge banden verder te verankeren. Deze inspanningen zijn gericht op het bevorderen van een hechtere gemeenschap en het stimuleren van lokale betrokkenheid en vrijwilligerswerk. Gemiddeld worden er tien matches per maand gemaakt.
Toelichting kwantitatieve cijfers Coördinatie Samenlevingsopbouw per kern 2023
In 2023 werd een afname in individuele contacten waargenomen, voornamelijk doordat er minder huisbezoeken plaatsvonden voor de ondersteuning aan Oekraïense vluchtelingen vergeleken met 2022. Echter, de sociaal werker heeft wel een toename in deelname aan collectieve activiteiten ervaren. De registratiegegevens tonen aan dat er in totaal 256 contactmomenten met inwoners en professionals zijn geweest, die apart voor elk van de 8
7
De sociaal werkers zijn een eerste aanspreekpunt voor de inwoners van de gemeente West Maas en Waal. Samen met meerdere netwerkpartners, zijn zij gemiddeld acht uur per week zichtbaar aanwezig in de dorpen. Het doel is om hiermee een lage drempel te creëren en een veilige sociale leefomgeving te ondersteunen. Dit stimuleert inwoners om eerder om hulp te vragen of met nieuwe ideeën te komen voor het verbeteren van hun straat of buurt.
Contacten met dorpsplatforms en seniorenverenigingen De sociaal werker is steeds meer vertrouwd aanwezig bij activiteiten van dorpsplatforms en seniorenverenigingen, zoals tijdens jaarvergaderingen of bestuur bijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten licht de sociaal werker de meerwaarde van sociaal werk toe, waaronder preventie, vroeg signalering, veilig ouder worden, en de waarde van vrijwillige inzet. Bijna alle dorpen beschikken over een dorpsplatform, waaronder Appeltern, Altforst, Maasbommel, Alphen, Dreumel, Wamel en BovenLeeuwen. Echter, in Beneden Leeuwen is het opstarten van een dorpsplatform uitdagender gebleken. Dit dorp heeft nu 7.100 inwoners, een aantal dat eigenlijk te groot is voor één gezamenlijk bestuur. Er is recent een nieuw aanspreekpunt bij de gemeente aangesteld: een beleidsadviseur burgerparticipatie.
Dorp van de maand. Tijdens het initiatief 'Dorp van de Maand', dat liep van maart tot en met oktober, is de sociaal werker extra aanwezig in de dorpen, samen met verschillende gastsprekers zoals een mantelzorgmakelaar, geestelijk verzorger en energiecoach. Zij behandelen uiteenlopende thema’s zoals eenzaamheid, (energie)armoede en positieve gezondheid op verschillende locaties.
Veilig ouder worden De werkgroep 'Veilig Financieel Ouder Worden', onder leiding van de GGD, was in 2023 minder actief. In tegenstelling daartoe, heeft de sociaal werker nieuw leven geblazen in het Netwerk Geriatrie, resulterend in twee goed bezochte themabijeenkomsten die 20-30 professionals, inwoners en vrijwilligers aantrokken.
Een voorbeeld hiervan is de open dag bij Werkzaak, waar de sociaal werker inwoners en deelnemers van het wandelcafé heeft uitgenodigd, evenals netwerkpartners. Dit leidde tot een vruchtbare kruisbestuiving van ervaringen. De komende periode gaat de sociaal werker verder aan de slag met het dorp Boven-Leeuwen. Dit dorp vraagt extra aandacht; hoewel er veel positieve aspecten zijn wat betreft leefbaarheid en sociale cohesie, ervaren vooral nieuwe inwoners een gebrek aan verbinding. De sociaal werker heeft hierover meerdere gesprekken gevoerd met senioren en andere doelgroepen en gaat hier mee verder in 2024.
'Schuif Samen Aan' De sociaal werker is ook betrokken bij het initiatief 'Schuif Samen Aan', een open eettafel voor 30 personen waarvoor een eigen bijdrage van €3 wordt gevraagd. Dit initiatief vindt plaats in de meeste dorpen vanuit de multifunctionele accommodaties (MFA).
8
'Ut Maos en Waols Plaotje' Een ander succesvol project is 'Ut Maos en Waols Plaotje', een fotoproject in Wamel dat duo's van senioren en junioren samenbrengt gedurende de herfst-winterperiode. Vanwege het succes is dit project in meerdere dorpen gepromoot en geëxposeerd en krijgt vervolg in 2024.
burgemeester, in samenwerking met het secretariaat en de griffie. Het doel is het bevorderen van leesvaardigheid en het bewustzijn over laaggeletterdheid te vergroten. Wat betreft doorverwijzingen naar verdere ondersteuning, zoals advies, informatie of cursussen bij de bibliotheek, merkt de sociaal werker op dat het moeilijk is om de aantallen en de effectiviteit van deze doorverwijzingen te meten. De sociaal werker is niet direct betrokken bij de inhoud van de vervolgacties en kan niet controleren of mensen daadwerkelijk de aanbevolen hulp ontvangen.
Samenwerking met de 4 steunpunten mantelzorg De sociaal werker ondersteunt de samenwerking met de vier steunpunten voor mantelzorgondersteuning door middel van netwerkvorming en het verzamelen van signalen uit de dorpen. Er vindt maandelijks overleg plaats om te bespreken wat er speelt binnen deze gemeenschappen. Bovendien werd er in 2023 een evaluatie gehouden om de effectiviteit van deze samenwerking en de geleverde ondersteuning te beoordelen. In 2024 wordt verder gekeken naar de fysieke steunpunten waar mantelzorgers terecht kunnen voor informatie, advies, doorverwijzing en waardebonnen.
Vrijwillige inzet De sociaal werker fungeert als het eerste aanspreekpunt voor de vrijwilligerscentrale in West Maas en Waal, samen met twee vrijwilligers. Gemiddeld besteden zij acht uur per week aan de coördinatie van vraag en aanbod. Ze voeren gesprekken met inwoners om tot vrijwilligerswerk te motiveren en zijn betrokken bij het welzijn van geregistreerde vrijwilligers. Dit omvat het bijhouden van verjaardagen, gezondheid, ziekte en andere persoonlijke ontwikkelingen, investeren in contact en bv deskundigheidsbevordering, evenals het onderhouden van contacten (via verschillende kanalen zoals telefonisch, digitaal en persoonlijk) met meerdere netwerkpartners. Deze contacten zijn gericht op het belang, de doorontwikkeling en de samenwerking van vrijwillige inzet in de gemeente.
Aansluiting bij zorgboerderijen De sociaal werker bezoekt regelmatig zorgboerderijen waar kwetsbare inwoners, mantelzorgers en hun familie of naasten verblijven. Tijdens deze bezoeken steekt de sociaal werker hen een hart onder de riem door bijvoorbeeld het aanbieden van een pan soep tijdens een gezamenlijke lunch. Coördinatie Laaggeletterdheid De sociaal werker coördineert acties rondom het thema laaggeletterdheid, waaronder het organiseren van voorleessessies op basisscholen. Deze sessies worden verzorgd door gemeenteraadsleden, wethouders en de
In 2023 was het doel van de sociaal werkers om in elk dorp een aantal Sociom-vrijwilligers te registreren als extra ogen en oren, actief zichtbaar in een flexpool en als verbinder tussen de dorpen. Helaas is dit niet
9
volledig gelukt. Verschillende omstandigheden hebben ertoe geleid dat sommigen wel betrokken bleven, terwijl anderen afhaakten.
netwerkpartner van Sociom, waarmee ze hun onafhankelijke status binnen de gemeenschap benadrukken.
In 2023 zijn er toch vijf flexpools opgericht om de dienstverlening van 32 vrijwilligers te structureren en optimaliseren. Deze flexpools zijn gericht op verschillende gebieden:
Flexibiliteit blijft een cruciale factor die bepaalt of inwoners zich wel of niet blijven inzetten. Een aantal maatjescasussen bleken te zwaar voor de vrijwilliger en overschreden persoonlijke grenzen. Nieuwe vragen worden nu beter gescreend voordat er een nieuw maatje aan wordt gekoppeld. Bovendien is er extra overleg met de ambulant begeleider of de betrokken professional vanuit Vraagwijzer of een lokale zorgaanbieder.
Thuisadministratie en belastinghulp: Ondersteuning bieden aan inwoners die hulp nodig hebben bij hun administratie en belastingzaken. Tuinvergroening en klusjes rondom huis: Helpen met het vergroenen van tuinen en het uitvoeren van kleine klusjes in en rondom het huis.
Helaas is er in 2023 geen maatje gevonden voor een aantal senioren die dementerend zijn. Na de herfstvakantie is het aantal dagbestedingsplekken uitgebreid. We hebben goede hoop dat we in 2024 hierin wel kunnen voldoen.
Maatje voor thuis: Vrijwilligers die als maatje optreden voor inwoners die behoefte hebben aan gezelschap of ondersteuning thuis.
Samen met Stichting MEE zijn er meerdere trainingen en workshops georganiseerd, zoals methodisch werken, escape koffer, moeilijke dingen makkelijk zeggen en start intervisie. Dit wordt in 2024 verder uitgebreid aangezien de doelgroep vrijwilligers ook groter wordt.
Tolk/taal hervestigers en inwoners bij Mobiel Digi-Taalhuis: Assisteren van nieuwkomers en andere inwoners bij taalverwerving en integratie. Vervoer voor hervestigers en inwoners in de regio: Vervoersdiensten verzorgen voor hervestigers en lokale inwoners binnen de regio.
Met de wisseling van de seizoenen organiseert de sociaal werker ook een vrijwilligersbijeenkomst. Dat was in de winter van 2023 bij het RIBW, in de lente op kantoor van het Dienstencentrum, voor de zomervakantie bij de Oekraïense opvanglocatie in Altforst en als laatste in het museum Tweestromenland met een rondleiding. Goede communicatie en oprechte ondersteuning van de vrijwilligers is essentieel om ze langer te behouden.
Overig: Organiseren van creatieve workshops, beheren van social media, Buurtbemiddeling en ondersteunen van buurtgezinnen. De Bruggenbouwers, een eerdere groep vrijwilligers, zijn overgegaan in deze nieuwe rollen binnen de flexpools. Daarnaast hebben de vrijwillige ouderenadviseurs zich sinds de zomer van 2023 gepositioneerd als een
10
11
Jongerenwerk op school, registratie bijeenkomsten en schatting jongeren
Kwantitatieve cijfers Jongerenwerk 2023 Algemene inzet Jongerenwerk in 2023
Bijeenkomsten
Jongeren
PAX junior
83
3.573
PAX Lasergames
1
10
PAX Druten Prev. Voorlichting
1
250
Totaal
85
3.833
2023
2022
Boven-Leeuwen
6
8
Beneden-Leeuwen
5
5
Dreumel
5
2
Wamel
4
3
Alphen
1
1
Maasbommel
1
0
Totaal
22
19
2023 Aantal sociaal werkers
Toekomstcoach, aantal casussen
1
Gerealiseerde uren
1.147
Aantal Stagiaires
1
Jongerenwerk op straat, aantal rondes van de jongerenwerker 2023
2022
Beneden Leeuwen
127
122
Dreumel
22
26
Wamel
20
27
Maasbommel
15
23
Alphen
14
17
Altforst
15
19
1
Huiselijke relaties
18,5%
Appeltern
16
16
2
Gezondheid geestelijk
13,0%
Boven-Leeuwen
16
22
3
Opleiding
10,9%
Totaal contacten
245
272
4
Sociale vaardigheden & gedrag
10,9%
5
Middelen gebruik & verslaving
8,7%
De top vijf van hulpvragen uitgedrukt in percentages. Hulpvraag
12
%
Jongerenwerk 2023
Tijdens de bezoeken aan de dorpen sluit de jongerenwerker aan bij de jongeren en gaat met ze in gesprek om te onderzoeken wat er speelt en of de jongerenwerker iets kan betekenen. Ook komt het voor dat de jongerenwerker meldingen krijgt vanuit netwerkpartners en gaat daar vervolgens op af om in gesprek met de jongeren te kijken wat er speelt en zoekt samen naar oplossingen. Het komt ook voor dat de jongerenwerker geen jongeren tegenkomt.
Algemene inzet jongerenwerk In 2023 heeft het jongerenwerk in West Maas en Waal zich gericht op vier hoofdonderdelen: jongerenwerk op straat, jongerenwerk op school, maatschappelijke diensttijd en toekomstcoach. De aanpak in de gemeente West Maas en Waal, uitgevoerd door één jongerenwerker en ondersteuning vanuit één stagiaire, verbindt deze onderdelen integraal met elkaar. Dit vormt een sterke basis voor de inzet van 2023, aangezien de jongerenwerker snel verbindingen kan leggen en schakelen over de verschillende domeinen. Bovendien bevordert deze werkwijze de samenwerking met netwerkpartners, wat de bekendheid en het vermogen van de jongerenwerker vergroot om signalen en meldingen effectief te verbinden.
In 2023 ervaart de jongerenwerker dat er minder jongeren op straat zijn. Een van de redenen is dat steeds meer jongeren gefaciliteerd worden in het hebben van eigen privéruimtes, waardoor zij minder in de openbare ruimte actief zijn. Hierdoor is het moeilijker om via straat in contact te komen met jongeren, maar het jongerenwerk geeft aan dat zij via school alsnog bij deze jongeren terecht kunnen komen, waarbij de jongerenwerker ook in privéruimtes wordt uitgenodigd. De jongerenwerker signaleerde in 2023 dat er een toename is van middelengebruik onder jongeren in de leeftijd van 13 tot 15 jaar. Dit signaleerde de jongerenwerker in gesprek met jongeren doordat zij dit delen. Ook signaleert de jongerenwerker het soms als er veranderingen optreden in stemming of gedrag. De jongerenwerker gaat hierover in gesprek met jongeren en bespreekt wat de gevolgen hiervan zijn. Er zijn ook jongeren die zich zorgen maken over het middelengebruik en zij kiezen er soms voor om uit de groep te stappen. Daarnaast signaleerde de jongerenwerker in 2023 een toename van racisme tegen migranten. Jongeren in de leeftijd van 16 tot 20 jaar uiten zich op verschillende manieren tegen deze doelgroep. Deze signalen kwamen doordat de jongerenwerker op straat verhalen hoorde. Vanuit een melding is de
Jongerenwerk op straat De jongerenwerker is regelmatig te vinden in de dorpen en bezoekt hangplekken, zoekt naar nieuwe hangplekken en gaat in gesprek met inwoners. Ook bezoekt de jongerenwerker dorpshuizen en verenigingen en gaat in gesprek over mogelijke behoeftes of signalen. De jongerenwerker gaat in gesprek met inwoners en bevraagt proactief naar de leefwereld van jongeren en of er overlast ervaren wordt. Op deze manier vindt de jongerenwerker ook vrijwilligers en sleutelfiguren. De werkwijze is outreachend. In 2023 geeft de jongerenwerker aan dat hij veel te vinden is in Beneden-Leeuwen en dat er minder te zien is in de dorpen Wamel, Dreumel, Boven-Leeuwen, Appeltern. In Altforst zit ook het zelfstandig jongerencentrum waar de jongerenwerker langsgaat.
13
jongerenwerker ook in contact geweest met een gezin waarbij het kind dit op school ervaarde. De jongerenwerker heeft toen een presentatie ontwikkeld en is met twee klassen het gesprek aangegaan over dit thema. Hierin heeft de jongerenwerker de samenwerking opgezocht met het vluchtelingenwerk en de betreffende docenten van de klas.
Meerwaarde op straat De jongerenwerker geeft aan dat jongeren vaak blij zijn om hem te zien en maken graag een praatje. De waarde hiervan is dat jongeren zich gehoord en gezien voelen, zich serieus genomen voelen, waardoor er een vertrouwensband ontstaat en de jongerenwerker inzicht krijgt in wat er werkelijk speelt en tegen welke problemen jongeren aanlopen. Hierdoor vertellen jongeren ook wat ze graag zouden willen en kan de jongerenwerker hierbij ondersteuning bieden of ze zelf de weg wijzen. Dit alles doet de jongerenwerker vanuit de presentiebenadering. Jongeren die zich vervelen, geen zinvolle tijdsbesteding hebben en in contact komen met de jongerenwerker, zoeken samen naar andere mogelijkheden. Ze krijgen ondersteuning waardoor de jongeren meer positieve ervaringen opdoen, waardoor ze inzicht krijgen hoe het anders kan en wat er allemaal voor een mogelijkheden zijn. Dit zijn allemaal preventieve interventies die het jongerenwerk inzet, waardoor het kan voorkomen dat jongeren verkeerde keuzes maken of het criminele pad op gaan of dat op tijd uit deze negatieve spiraal gestapt kan worden.
Samenwerken met netwerk De jongerenwerker heeft wekelijks contact met de politie, BOA's en heeft elke vier weken overleg met de afdeling Jeugd en Veiligheid van de gemeente. Hierin deelt de jongerenwerker zijn signalen en geeft advies. Een concreet voorbeeld is een situatie waarbij de jongerenwerker wordt uitgenodigd voor een antikraakfeest. De uitnodiging is veelvuldig rondgestuurd om naar het feest te komen. Het feest was georganiseerd vanuit boosheid dat bepaalde jongeren daar niet langer meer mochten verblijven en zij geen andere woonruimte meer hadden. De jongerenwerker heeft toen gebeld met de politie en de situatie besproken en advies gegeven over hoe de situatie aan te pakken. De politie heeft dit vervolgens opgepakt en uitgevoerd. Andersom benaderde de politie de jongerenwerker over een jongere die betrapt was op graffiti vandalisme. De jongerenwerker heeft de betreffende agent advies gegeven over hoe dit aan te pakken omdat de jongerenwerker bekend was met de jongere en zijn situatie. Ook heeft de jongerenwerker samen met de wethouder georganiseerd dat de wethouder in gesprek kon met een achttal jongeren onder het genot van het eten van een pizza. Dit resulteerde in de plannen voor de plaatsing van een Jongerenontmoetingsplek in 2024.
Jongerenwerk op school Het jongerenwerk is veelvuldig aanwezig op scholen, met name op het PAX junior, en aangezien er ook jongeren uit de gemeente West Maas en Waal een school in Druten bezoeken, is de jongerenwerker ook daar soms aanwezig. Het jongerenwerk op school wordt beschouwd als een cruciale pijler voor het contact met jongeren in de gemeente. De jongerenwerker is vooral tijdens de pauzes aanwezig op school, wat in 2023 zeer gewaardeerd bleek te worden door zowel de jongeren als de docenten, pedagogisch medewerkers, de conrector en de afdelingsleider. Door deze aanwezigheid legt de jongerenwerker veel contacten met jongeren,
14
waardoor deze signalen kan opvangen over wat er speelt onder de jongeren en wat er bijvoorbeeld in de openbare ruimte gebeurt.
halen. De jongerenwerker bespreekt deze situaties vervolgens ook met de pedagogische medewerker. Daarnaast is er een toename waargenomen in het aantal jongeren dat vaped.
Veel jongeren benaderen de jongerenwerker met een diversiteit aan vragen die soms tijdens een gesprek in de pauze beantwoord kunnen worden, terwijl andere vragen meer tijd vereisen. De jongerenwerker zet ook regelmatig activiteiten in die niet alleen bedoeld zijn om te signaleren en observeren, maar ook om jongeren met elkaar te verbinden. Soms ontstaat er ter plaatse een activiteit in de gymzaal, zoals een wedstrijdje trefbal met 50 jongeren, wat dan ook weer bijdraagt aan meer rust en overzicht in de aula. Daarnaast nodigt de jongerenwerker proactief jongeren uit om tijdens de pauze in gesprek te gaan over actuele thema’s of thema’s die de jongeren willen bespreken. In 2023 waren er gesprekken over onderwerpen als online pestgedrag, armoede en oorlog. Deze gesprekken ontstaan in het moment, waarbij de jongerenwerker echt peilt waar de behoefte ligt. Bij deze gesprekken sluiten meestal tussen de 4 tot 8 jongeren aan, afhankelijk van het moment. De jongerenwerker observeert ook bepaalde groepjes of juist jongeren die veelal alleen ronddwalen. Zo probeerde de jongerenwerker in 2023 ook om bepaalde jongeren die vaak alleen zijn met elkaar in contact te brengen.
Meerwaarde op school De aanwezigheid van de jongerenwerker op school wordt ervaren als een grote meerwaarde voor het leggen van contact met jongeren, maar ook voor het oppikken van signalen en meldingen vanuit de school zelf. Als de jongerenwerker één of twee dagen niet op school is geweest, wordt dit zichtbaar gemist en komen er vaak via onlinekanalen vragen over wanneer de jongerenwerker weer terugkeert. De vragen die de jongerenwerker ontvangt, tonen aan dat zijn of haar aanwezigheid echt gewenst is. Deze zichtbaarheid helpt bij het opbouwen van een vertrouwensrelatie, waardoor de jongerenwerker moeilijke thema's die spelen in het leven van de jongeren kan bespreken. Hierbij biedt de jongerenwerker advies en zoekt mee naar oplossingen en mogelijkheden. Vanuit de school krijgt de jongerenwerker terug dat de aanwezigheid zeer gewaardeerd wordt en dat de jongeren de weg naar de jongerenwerker goed weten te vinden. Dankzij het jongerenwerk op school kan er vaak sneller en preventief geschakeld worden om erger te voorkomen. De jongerenwerker signaleert en deelt dit met de school en vice versa, wat meer inzicht geeft over de situaties van de jongeren.
Veranderingen en trends op school In 2023 is er een toename van online pestgedrag dat vervolgens resulteert in ruzies op school of soms op straat. In dergelijke situaties probeert de jongerenwerker vroegtijdig in te grijpen door de betrokken groepen of specifieke jongeren bij elkaar te brengen om de angel uit de situatie te
Samenwerkingen met netwerk De jongerenwerker werkt veel samen met docenten, mentoren, de zorgcoördinator en pedagogische medewerkers. Vanuit deze samenwerkingen kunnen probleemsituaties met jongeren bijvoorbeeld omgezet worden naar een toekomstcoachtraject. Een voorbeeld hiervan is
15
een jongere die niet meer te handhaven was in de klas. Vervolgens heeft de jongerenwerker een toekomstcoachtraject opgestart. Dit was aanvankelijk niet voldoende, waarna de jongerenwerker een multidisciplinair overleg (MDO) heeft georganiseerd samen met de mentor, Vraagwijzer, de zorgcoördinator en een ouder. Vanuit hier is passende hulpverlening in het gezin opgestart. De jongerenwerker bleef betrokken en inmiddels gaat het een stuk beter met deze jongere op school en heeft de jongerenwerker hem begeleid naar een bijbaan. Op deze manier heeft de jongerenwerker in samenwerking met de school in 2023 zes tot zeven jongeren onder zijn hoede genomen. Vanuit samenwerkingen buiten school, door contact te leggen met ondernemers in de gemeente, vindt de jongerenwerker regelmatig bijbaantjes of vrijwilligerswerk voor jongeren. In 2023 heeft er ook een samenwerking plaatsgevonden tussen het jongerenwerk en de gemeente waarbij op de PAX in Druten voorlichting is gegeven aan alle klassen in leerjaar vijf en zes. De jongerenwerker gaf hier samen met het ministerie van Veiligheid en Justitie voorlichting over het thema geldezels, waarbij de jongerenwerker de theorie kon vertalen naar de praktijk, wat als belangrijke meerwaarde werd gezien.
gebaseerd op een oplossingsgerichte benadering. Samen wordt er gekeken naar de doelen die de jongeren willen bereiken, waarna er een plan wordt opgesteld om deze doelen met kleine, succesvolle stappen te behalen. De jongerenwerker beschouwt de toekomstcoachwerkwijze als een soort jongerenwerk-plus; qua uitvoering is het vergelijkbaar met elementen van maatschappelijk werk en jeugdzorg. Indien nodig betrekt de jongerenwerker ook het gezin in het traject, waardoor ouders inzicht krijgen in bepaalde opvoedingsvraagstukken. Wanneer er meer nodig is naast het toekomstcoach-traject, verwijst de jongerenwerker 'warm door'. Dit houdt in dat de jongerenwerker de verbinding legt met de juiste hulpverleningsinstantie, meegaat bij een eerste gesprek en vervolgens betrokken blijft tot het daadwerkelijke hulpverleningstraject is opgestart. De jongerenwerker gebruikt de term 'toekomstcoach' niet actief richting jongeren, maar vormt dit zo laagdrempelig mogelijk om tot een traject. Richting netwerkpartners benadrukt de jongerenwerker wel de rol van toekomstcoach. Ook hier varieert de diversiteit aan hulpvragen, van verstoorde relaties met een ouder tot problemen rondom verliefdheid. De gemiddelde leeftijd van de jongeren in deze casussen ligt tussen de 16 en 17 jaar.
In het traject ondersteunt de jongerenwerker door individuele gesprekken te voeren en verschillende gesprekstechnieken toe te passen, waarbij de focus vooral ligt op het creëren van helpende gedachten. Daarnaast ondersteunt de jongerenwerker de jongeren bij het aanvragen en invullen van formulieren, zoals voor bijzondere bijstand.
Toekomstcoach In 2023 heeft de jongerenwerker 22 casussen opgepakt die vallen onder de toekomstcoach-aanpak. Deze casussen zijn voortgekomen uit verwijzingen door de leerplichtambtenaar, de afdeling veiligheid, de politie en ouders. Daarnaast komt het voor dat de jongerenwerker via school of op straat met jongeren in contact komt, waarbij de vragen aansluiten bij het toekomstcoach werkwijze. De jongerenwerker houdt zich voornamelijk bezig met individuele contacten met de jongeren,
16
Meerwaarde van de toekomstcoach De meerwaarde van de toekomstcoach-aanpak, net als bij andere onderdelen van het jongerenwerk, ligt in de vertrouwensband die wordt ontwikkeld, waardoor de jongerenwerker de vraag achter de vraag kan ontrafelen. Jongeren hebben vaak geen vertrouwen in de reguliere hulpverlening, voornamelijk omdat deze niet aansluit bij hun hulpvraag of door lange wachtlijsten. De jongerenwerker kan hierin wel voorzien en zet zoveel mogelijk in op maatwerk en preventieve acties. Uit de casussen van 2023 blijkt dat de waarde van de toekomstcoach zowel in de gezinssituatie als op school merkbaar is; na een aantal contacten gaat het vaak beter in beide contexten.
Volgens de cijfers speelt in 18,5% van deze casussen problematiek rondom huiselijke relaties, waarbij vaak meerdere hulpvragen tegelijkertijd spelen. Geestelijke gezondheidsproblemen zijn aan de orde in 13% van de gevallen, en opleiding gerelateerde issues in 10,9% van de casussen.
Maatschappelijke diensttijd (MDT) In 2023 heeft het jongerenwerk dertien initiatieven ondersteund als onderdeel van de Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Dit is opgezet in samenwerking met Spectrum middels een extra financiering van het rijk. Tijdens deze periode hebben jongeren zich vrijwillig ingezet om anderen te helpen, waarbij ze de kans kregen om hun talenten te ontdekken, vaardigheden te ontwikkelen en nieuwe mensen te ontmoeten. De meeste jongeren hebben gewerkt met doelgroepen waarmee ze normaal niet dagelijks in contact komen, waardoor het activiteitenaanbod zowel jongere als aanzienlijk oudere leeftijdsgenoten bereikte. Uiteindelijk zijn zeven van deze initiatieven volledig uitgevoerd. Hier volgt een korte omschrijving van de initiatieven die het jongerenwerk heeft ondersteund.
De holistische benadering van de jongerenwerker, waarbij alle leefgebieden worden besproken, draagt hier sterk aan bij. Deze aanpak wordt zeer gewaardeerd door de jongeren, wat onder andere blijkt uit het feit dat hun vrienden zich ook melden bij het jongerenwerk. Dit is een goede indicator van het vertrouwen dat de jongeren hebben opgebouwd en dat zij in staat zijn dit vertrouwen over te brengen op vrienden die mogelijk ook in lastige situaties verkeren.
Dreumelse Nacht (opkomst +/- 80 jongeren) Een groep jongeren, veelal met probleemgedrag, heeft samen met enkele ouders een discoavond voor jongeren (15-20 jaar) georganiseerd. Zij waren verantwoordelijk voor het regelen van de randvoorwaarden zoals locatie, tijdstippen, eten, drinken, 18+/- jongeren, deurbeleid, en veiligheid en wetgeving. Dit proces was waardevol, hoewel de uitvoering, waarbij de jongerenwerker niet aanwezig was, enige risico's met zich meebracht. De betrokken ouders hebben zich verantwoordelijk gedragen gedurende het hele proces. Ondanks enkele problemen is het evenement
Regelmatig wordt in deze casussen gevraagd naar de kosten van de hulp, met vragen als wat ze hiervoor moeten betalen. In negen van de tien gevallen is het traject succesvol en wordt de zelfredzaamheid van de jongeren aanzienlijk vergroot. In één op de tien gevallen lukt dit uiteindelijk niet, wat dan soms resulteert in situaties die leiden tot uithuisplaatsing, waarbij de jongerenwerker ook betrokken is bij de beschermtafel. Deze problematiek ligt overigens niet altijd bij de jongeren; vaak spelen er ook bredere kwesties bij de ouders.
17
over het algemeen positief verlopen, en het heeft ook voor ouders nieuwe inzichten opgeleverd.
omvang de vergunningsaanvraag bij de gemeente verzorgd. Ouders hebben vrijwilligers voor de EHBO-post gevonden.
Old is Gold (opkomst +/- 30 ouderen) Een groep jongeren wilde iets voor ouderen betekenen en benaderde initieel een verzorgingshuis dat toestemming gaf voor samenwerking. Na enige tegenslagen is de jongerenwerker met de jongeren op zoek gegaan naar een andere partij. Uiteindelijk was de seniorenvereniging in Beneden Leeuwen bereid om mee te werken. De jongeren hebben de activiteiten bedacht en materialen gemaakt of aangeschaft voor een high tea en creatieve activiteiten met leuke prijzen. Zij hebben sponsoren gevonden bij lokale ondernemers.
Zorgboerderij De Maashof (opkomst +/- 40 personen) Deze woonvoorziening voor mensen met NAH en dagbesteding voor specifieke doelgroepen heeft een open dag gehouden voor familie, vrienden en buurtbewoners. Iedereen kon zijn eigen activiteiten ondernemen, zoals een meisje dat een stand opzette over tijgers en een ander die poffertjes bakte. Het was een succesvolle dag met veel plezier. Jeugd van Altforst (opkomst +/- 200 personen) Deze door jongeren bestuurde vereniging heeft onder toezicht van een volwassene een dorpsfeest georganiseerd in samenwerking met het dorpshuis en de kerk. De jongerenwerker heeft geholpen met de vergunningen voor wegafzettingen. Er waren fietsen gehuurd voor een tocht met ouderen, een muziekpodium en een BBQ.
De 4 Heemskinderen (opkomst +/- 30 personen) Deze paard rijvereniging in Beneden Leeuwen wilde een bijzondere dag organiseren voor Oekraïense vluchtelingen, waaraan uiteindelijk ook andere vluchtelingen zoals statushouders deelnamen. De jongeren hebben zelfstandig de organisatie van de activiteiten voor jong en oud op zich genomen, wat voor vertier zorgde voor iedereen.
Pax Fris en Fruitig (opkomst +/- 250 jongeren) Een klas (13-14 jaar) van de Pax Jr. wilde de school trakteren op smoothies en ijsjes vanwege de hitte. In samenwerking met de docenten en de Jumbo hebben zij de inkopen georganiseerd en alles uitgedeeld, wat resulteerde in een leuke middag.
Kids on Wheelz (opkomst +/- 80 jongeren) Kinderen uit Dreumel (12-14 jaar) wilden graag een skate-evenement organiseren toegankelijk voor alle kinderen in WMW. Samen met de jongerenwerker hebben zij alle scholen bezocht om persoonlijk flyers uit te reiken. Samen met enkele ouders hebben zij verschillende schansen gebouwd en geverfd. Zij hebben ook een gezonde high tea en lokale dj geregeld voor entertainment. De jongerenwerker heeft vanwege de
Pax BBQ (niet tot stand gekomen) Een groep jongeren (14-15 jaar) wilde een BBQ organiseren, maar dit ging niet door omdat er geen saamhorigheid in de groep ontstond, waardoor deze uit elkaar viel.
18
Pax Sleep Over (niet tot stand gekomen) Een groep jongeren (13-15 jaar) wilde een kennismakingsdag organiseren voor basisschoolkinderen. Zij kregen echter geen toestemming voor een overnachting in de school, waardoor zij afhaakten.
Samenwerking binnen de MDT De samenwerkingspartners binnen het MDT-traject in de gemeente West Maas en Waal omvatten de gemeente zelf, basisscholen en middelbare scholen die hun deuren openden voor voorlichting, en lokale verenigingen die betrokken waren ondanks hun focus op specifieke activiteiten zoals sport. Daarnaast waren er diverse andere organisaties binnen de gemeenschap die zich tijdens het project aanmeldden om met hun jeugd deel te nemen.
Wefinn (niet tot stand gekomen) Een woonverblijf voor specifieke doelgroepen (LVB) wilde een open dag organiseren voor de buurt, maar door te weinig animo onder de bewoners en betrokkenheid vanuit de begeleiding ging dit niet door.
Meerwaarde van MDT Het MDT-traject heeft op verschillende vlakken een waardevolle bijdrage geleverd aan de gemeenschap. Jongeren zijn, vaak onbewust, buiten hun eigen kaders getreden, waardoor ze hun wereldbeeld hebben verbreed en een positieve impact op de samenleving hebben gecreëerd. De mentale gezondheid van de jongeren heeft ook een boost gekregen, met nieuwe vriendschappen en meer onderling begrip als resultaat, vooral versterkt door de trainingen in Young Leadership waarbij ze meer inzicht kregen in eigen en elkaars kwaliteiten. Daarnaast kregen jongeren die normaal meer op de achtergrond blijven, de kans om zichzelf te presenteren, wat hun zelfvertrouwen aanzienlijk verhoogde. Hoewel sport en bewegen niet in alle projecten een centraal thema waren, bracht het bij een festival jong en oud samen door middel van activiteiten zoals tandemfietsen, waarbij jongeren met ouderen werden gekoppeld om samen een fietsroute af te leggen. Dit onderdeel en andere gesneuvelde projecten toonden de potentie om sport en bewegen verder te integreren in toekomstige initiatieven.
Voetbaltoernooi Straatjeugd (niet tot stand gekomen) Jongeren van de straat (14-22 jaar) wilden een toernooi organiseren, maar door gebrek aan tijd aan het einde van de periode kwam dit niet van de grond. Het lukte niet om verenigingen of ouderen te betrekken om de organisatie op zich te nemen. Migrantenjongeren (niet tot stand gekomen) Om hun sociaal netwerk te vergroten en te versterken, wilden zij een dag organiseren met sport, spel en eten. Helaas was er te weinig betrokkenheid voor die zich hier hard voor wilden maken. Verschillende Sportverenigingen (niet tot stand gekomen) Verschillende verenigingen wilden graag meedoen, maar het lukte hen niet om een groepje jongeren bij elkaar te krijgen waardoor geen projecten van de grond kwamen.
19