2024-133 Informatienota Lokaal Eigendom

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Lokaal Eigendom bij duurzaamheidsinitiatieven

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen

Z.101823 /286619 21 mei 2024 M.A.A. van den Boom-Witzel dhr.Habraken 22 mei 2024 Fysieke leefomgeving Kennisdocument Lokaal eigendom en financiële participatie in Rivierenland Bijlage 1: wat staat er in het beleid van de gemeenten en provincie Bijlage 2: Wat is er in de praktijk gerealiseerd aan lokaal eigendom in Rivierenland Film: de versterkende werking van lokaal eigendom op de gemeenschap (4 minuten) Energiek Rivierenland: lokaal eigendom YouTube Openbaar

Openbaarheid

Kennis nemen van: In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de inventarisatie naar Lokaal eigendom en financiële participatie in Rivierenland. Aanleiding Lokaal eigendom gaat over meedoen en zeggenschap voor de lokale omgeving, de verdeling tussen de lusten en de lasten en de verdeling van de opbrengsten van de zonneparken en windmolens. Lokaal eigendom is daarmee een aanpak die bijdraagt aan de maatschappelijke acceptatie voor de realisatie van zonneparken en windmolens. In het Nederlands Klimaatakkoord (2019) is afgesproken te streven naar 50% lokaal eigendom. De meeste RES-regio’s hebben dit streven overgenomen in hun Regionale Energiestrategieën. Zo ook wij binnen RES FruitDelta Rivierenland met ons RES 1.0 bod dat we medio 2021 hebben vastgesteld. In 2023 is er door ons RES-team een voortgangsrapportage opgesteld. Daarbij werd geconstateerd dat lokaal eigendom een succesfactor is bij het realiseren van duurzame energieprojecten, maar ook dat er op regionaal niveau weinig zicht is op de invulling van de 50% lokaal eigendom bij projecten. Afgesproken werd daarom om hier extra aandacht aan te besteden. Het resultaat van die inventarisatie is een ‘kennisdocument lokaal eigendom en financiële participatie in Rivierenland’ (2024), met twee bijlagen. Ook is er een kort filmpje gemaakt om de versterkende werking van lokaal eigendom op de gemeenschap in beeld te brengen.

Beoogd effect Elke gemeente binnen onze RES-regio heeft met lokaal beleid op eigen wijze invulling gegeven aan het begrip lokaal eigendom en de ambitie en aanpak hierin ingekleurd. Doel van deze inventarisatie is om met het opgedane inzicht de daadwerkelijke realisatie van lokaal eigendom en/of financiële participatie, waar gewenst en nodig, te versterken door handvatten voor

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

verbetering te bieden. De gemeente Tiel is bezig met het vaststellen van beleid en de provincie werkt op dit moment aan het actualiseren van het windbeleid. Zij kunnen daarom de bevindingen meteen meenemen in het nieuwe beleid. Informatie Het kennisdocument geeft antwoord op de vraag wat lokaal eigendom en financiële participatie nu precies is en wat de inventarisatie binnen Rivierenland aan bevindingen heeft opgeleverd. De inventarisatie is langs twee sporen gevoerd: A) Wat is er in Rivierenland op dit moment aan beleid ten aanzien van lokaal eigendom en financiële participatie? Een overzicht hiervan is opgenomen in bijlage 1. B) Wat is in de praktijk tot op dit moment in projecten aan financiële participatie en lokaal eigendom gerealiseerd? Deze gegevens zijn terug te vinden in bijlage 2. Conclusies en aanbevelingen Het kennisdocument benoemt een 9tal conclusies en 14 aanbevelingen. Belangrijkste conclusie is dat op basis van de huidige cijfers en prognose het doel van 50% lokaal eigendom op wind niet wordt gehaald. Willen we dit wel halen, zal actief ingrijpen/ actie ondernemen nodig zijn.

Daarnaast is geconstateerd dat er geen eenduidig gebruik van woorden en definities gebruikt wordt binnen de beleidsdocumenten van de verschillende gemeenten en dat ook voor de beleidsdoelen een scala aan woorden gebruikt wordt, variërend van “we hechten er waarde aan”, naar “we streven naar” tot “50% lokaal eigendom is een harde voorwaarde”. Dit betekent dat een project onder verschillende kaders kan vallen afhankelijk van welk overheidsorgaan de bevoegdheid over het vergunningsverleningstraject neemt. Ook de toetsing van het nakomen van de beleidsregels door ontwikkelaars is niet bij alle gemeenten goed geborgd. Met het oog op de ingang van de Omgevingswet begin dit jaar wordt het aanbevolen om het borgen van participatieprocessen en lokaal eigendom nog eens goed onder de loep te nemen. Vervolg De RES Stuurgroep FruitDelta Rivierenland heeft kennis genomen van de rapportage en onderschrijft het belang van lokaal eigendom als belangrijke succesfactor van energieparken. De Stuurgroep laat het echter aan de afzonderlijke gemeente(raden) om te besluiten om wel of niet actief werk te maken van de conclusies en aanbevelingen. Ook de klankbordgroep van raadsleden heeft de inventarisatie bestudeerd en hecht er grote waarde aan om deze binnen onze gemeenteraad te bespreken.

Daarbij hebben zij aan het RES-team gevraagd of het mogelijk is om een woorden/begrippenlijst op te stellen, om tot eenduidige bewoordingen te komen binnen Rivierenland. Daarnaast heeft de klankbordgroep gevraagd om concrete keuzes voor te leggen, om zo het lokale gesprek in de raad houvast te geven. Het RES-team werkt beide documenten op dit moment uit. Als u als raad vindt dat een gesprek over het te voeren beleid rondom lokaal eigendom wenselijk is, geef dit dan door aan de griffier. Die kan dan met het college op zoek gaan naar een geschikt moment om bespreking in te plannen.

Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

D. (Didier) Oosterom gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester