2024-073 A Informatienota Regionaal jaarplan 2024 integrale aanpak laaggeletterdheid thema gezin

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Regionaal jaarplan 2024 integrale aanpak laaggeletterdheid thema gezin

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen Openbaarheid

Z.099290 /280978 12 maart 2024 R.A.N. Reuvers mw.van Heerde 2 april 2024 Maatschappelijke zaken Regionaal jaarplan 2024 integrale aanpak laaggeletterdheid en gezin Openbaar

Kennis nemen van: Het Regionaal jaarplan 2024 integrale aanpak laaggeletterdheid en gezin 1. Aanleiding Gemeenten hebben de wettelijke taak om in het kader van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) volwasseneducatie aan te bieden aan inwoners. De gemeente Tiel heeft op grond van deze wet een coördinerende taak voor het regionaal educatiebeleid en de aanpak van laaggeletterdheid. Op 12 januari 2021 nam u kennis van het regionale plan van aanpak laaggeletterdheid 2020-2024. De regiogemeenten maakten vervolgens elk jaar een regionaal jaarplan. 2. Beoogd effect U bent geïnformeerd en actief betrokken bij de inhoud en uitvoering van het Regionaal jaarplan 2024 integrale aanpak laaggeletterdheid en gezin. Het beleid van de gemeente is erop gericht om laaggeletterdheid actief te bestrijden en voorkomen. Met deze informatienota houden wij u op de hoogte van de stand van zaken en de actuele ontwikkelingen. Dit is belangrijk omdat de aanpak van laaggeletterdheid effect heeft op andere (levens)domeinen. 3. Informatie Het hebben van genoeg basisvaardigheden is een voorwaarde voor participatie en zelfredzaamheid van onze inwoners. Wanneer zij niet genoeg basisvaardigheden hebben, heeft dit effect op andere (levens)domeinen. Zij kunnen bijvoorbeeld minder goed omgaan met geld. Het is voor hen moeilijker om werk te hebben of te houden of om genoeg inkomen te krijgen.

Ook is het voor hen moeilijker om (bewust) een gezonde levensstijl te hebben. Hiermee is het ontbreken van basisvaardigheid bij inwoners in West Maas en Waal dus een integraal aandachtspunt (binnen het sociaal domein). Voor 2024 is als regionaal thema voor dit jaarplan "gezin" gekozen. Kinderen die opgroeien met laaggeletterde ouders lopen een groot risico ook zelf laaggeletterd te worden. Laaggeletterde ouders doen minder aan taalstimulering en taal ondersteunend gedrag. Ze praten minder vaak met hun kinderen en lezen minder vaak voor. Hierdoor beginnen veel kinderen met een taalachterstand op school en vormen zij de laaggeletterden van de toekomst. Door hun laaggeletterdheid is ouderbetrokkenheid voor deze ouders moeilijk. Laaggeletterdheid wordt op deze manier van generatie op generatie doorgegeven. De gezinsaanpak laaggeletterdheid in samenwerking met bibliotheek Rivierenland heeft als doel deze cyclus te doorbreken. Daarom richt de gezinsaanpak zich op het ondersteunen van ouders bij het stimuleren van de taal- en geletterdheidsontwikkeling van hun kinderen.

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

De gezinsaanpak is een onderdeel van de algemene aanpak van laaggeletterdheid. De gemeenten vervullen hierin een regierol. Als gemeenten goed samenwerken met lokale en regionale organisaties zoals de bibliotheek, consultatiebureau, onderwijs, vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) en welzijnsorganisatie en Vraagwijzer dan kunnen zij gezinnen het beste bereiken om de cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken. 4. Kanttekeningen De uitvoering van de aanpak van laaggeletterdheid vraagt ook een integrale verankering in beleid en uitvoering. Ongeveer 65% van de laaggeletterden hebben Nederlands als moedertaal. In West Maas en Waal is 9% van haar inwoners laaggeletterd. Het aantal laaggeletterden die zich in de doelgroepen bevinden die Nederlands als moedertaal hebben, ligt ten opzichte van het gemiddelde in Nederland (veel) hoger. Deze doelgroep meldt zich bijna nooit zelf bij het Digi-Taalhuis of het ROC aan. Zij zijn zich niet bewust van (hun) laaggeletterdheid en het effect daarvan op hun zelfredzaamheid en participatie. Of zij schamen zich ervoor. Het bereiken van laaggeletterden en laaggeletterde gezinnen is dus niet vanzelfsprekend. Niet alleen het uitvoeren van de taak om volwasseneducatie aan te bieden is voldoende voor een effectieve aanpak van laaggeletterdheid.

Ook het signaleren, bespreken en toeleiden van laaggeletterde inwoners naar het Digi-Taalhuis moet worden geborgd in beleid en uitvoering. Een goede samenwerking met organisaties als de bibliotheek, consultatiebureau, onderwijs, vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) en welzijnsorganisatie en Vraagwijzer is noodzakelijk. Door goed samen te werken kunnen organisaties laaggeletterde inwoners bereiken om de cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken. Wanneer dit nodig is moeten organisaties hiertoe dan ook worden gefaciliteerd. 5. Financiën Voor de uitvoering van de wettelijke taak om in het kader van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) volwasseneducatie aan te bieden aan inwoners, ontvangt de regio middelen vanuit het Rijk. Het Rijk keert voor 2024 een bedrag van 140.518 euro uit aan de contactgemeente Tiel. Dit is in de vorm van de specifieke uitkering educatie. De bekostiging is budgetneutraal. De financiële dekking heeft de instemming van het portefeuilleberaad Volwasseneducatie. De regio ontvangt ook een bedrag van het Rijk voor de aanpak van laaggeletterdheid. 100.000 Euro voor een gezamenlijke regionale aanpak. En 22.420 euro voor een lokale aanpak. Dit laatste (kleine) bedrag wordt naar rato verdeeld over en overgemaakt naar de regiogemeenten. Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

D. (Didier) Oosterom gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester