2023-257 1 Verslag uitkomsten raadsbijeenkomst 25 september 2023

PROOF Adviseurs BV. Aan

Van

Postbus 2704

De raden en colleges van de

Jan Willem Botter en Florian Theissen

3000 CS Rotterdam

gemeenten die deelnemen

info@proofadviseurs.nl

aan het regionale traject

(+31)850471007 proofadviseurs.nl

implementatie gewijzigde

Rabo NL43RABO0303425660

Wgr

btw NL8550.87.250.B01 KvK 63089068

Plaats/datum

Betreft

Rotterdam, 12 oktober 2023

Verslag uitkomsten raadsavond 25 september 2023

1 Inleiding Op 25 september 2023 vond de tweede raadsavond plaats in het kader van het regionale traject om de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) te implementeren in de GR-en die in de Regio Rivierenland hebben getroffen. Initieel stond deze raadsavond gepland vóór het zomerreces van 2023, maar vanwege te weinig aanmeldingen is deze verzet naar september 2023. Ten gevolge hiervan is de raadsavond niet ingezet om keuzes te (helpen) maken ten aanzien van de inzet van nieuwe instrumenten, maar om een regionaal afwegingskader te ontwikkelen aan de hand waarvan de raden in de komende zienswijzeprocedure afwegingen kunnen maken ten aanzien van de instrumenten waarbij de gewijzigde Wgr keuzemogelijkheden biedt. Uiteraard biedt dit verslag de gemene deler van de gesprekken die zijn gevoerd tussen de tijdens de avond aanwezige raadsleden.

2 Regionaal traject In de reeds aan u verstuurde startnotitie1 en tijdens de regionale raadsavond van 22 maart 2023 is al uitvoerig ingegaan op het regionale traject om alle GR-en binnen de regio Rivierenland tijdig te wijzigen. Doel van het regionale traject is – kortgezegd – het creëren van overzicht en duidelijkheid voor raden en colleges, bestuurlijke en administratieve drukte voorkomen en een bijdrage leveren aan eenduidige uitgangspunten bij de keuzemogelijkheden binnen de Wgr. Niet in de laatste plaats wordt hiermee de democratische legitimiteit van de betreffende samenwerkingsverbanden versterkt. Om deze doelen te bereiken worden de raden tijdig en passend in positie gebracht om grip te hebben op alle wijzigingen van alle GR-en in de regio. In dat kader is de regionale raadsavond van 25 september 2023 ingezet om een regionaal afwegingskader op te stellen. Dit maakt het mogelijk om afwegingen te maken ten aanzien van de inzet van de keuze-instrumenten die de gewijzigde Wgr biedt. Ondertussen zijn de verschillende maatwerk-trajecten bij de verschillende GR-en gestart. Zodra de besturen van de verschillende samenwerkingsverbanden de concept-teksten gereed hebben,

1 Startnotitie Rivierenland – Regionale aanpak implementatie Wet gemeenschappelijke regelingen d.d. 6 juni 2023.

proofadviseurs.nl

Pagina 1 van 5

wordt aan de colleges één pakket aangeboden met het verzoek ineens alle concept-teksten2 aan de raden voor te leggen ter zienswijze.3 Onderstaande afbeelding geeft schematisch de processtappen en planning weer om tot wijziging van de verschillende GR-en te komen. ZIENSWIJZE RAAD 8 WEKEN

REACTIE OP ZIENSWIJZE AANPASSEN GR (INDIEN NODIG)

15-12-2023 december 2022

DEFINITIEF BESLUIT COLLEGES TOESTEMMING RADEN 12 WEKEN 13 WEKEN

16-02-2024

Meer dan 8 weken ivm vakantie

26-03-2024

PUBLICATIE GEWIJZIGDE GR

25-6-2024

1-7-2024 juli 2024

Verwerkingstijd - Aangepast voorstel - Nieuw AB besluit

3 Wettelijk bepaalde- en keuze-instrumenten Voor de volledigheid geven we nog een overzicht van de nieuwe instrumenten in de Wgr. Een aantal van de wijzigingen in de Wgr leidt tot instrumenten die direct uit de wet voortvloeien en die in sommige gevallen leiden tot een verplichte wijziging van GR-en. Bij die instrumenten zijn verder geen keuzes mogelijk over de vraag hoe deze worden ingepast in de GR. Deze wijzigingen treden ook direct in werking. Andere wijzigingen van de Wgr geven de deelnemers de vrijheid om te kiezen of, en zo ja op welke manier zij de wijzigingen implementeren in de eigen GR. Onderstaande tabel geeft weer welke instrumenten ‘vast’ zijn, en welke instrumenten een keuze vergen. Wijziging

Geregeld in:

Wettelijk bepaalde instrumenten Zienswijze van raden over ontwerpregeling, wijziging regeling of toe- en uittreding als raden geen deelnemer zijn aan de GR

Art. 1 lid 3 Wgr

Reactie van (dagelijks) bestuur op zienswijze begroting

Art. 35 lid 4 Wgr

Aanpassing termijnen in de begrotingscyclus

Art. 34, 34b en 35 Wgr

Gezamenlijke enquête naar gevoerde bestuur als raden geen deelnemer zijn

Art. 155 e.v. Gemeentewet

Uitbreiding van de bevoegdheid van de rekenkamer tot onderzoek naar het gevoerde bestuur van het samenwerkingsverband

Art. 184 Gemeentewet

Wijzigingen met een keuze

2 Uiteraard ontvangt elke raad alleen de voor de betreffende raad relevante conceptteksten. Als geen van de

bestuursorganen van een bepaalde gemeente deelneemt in een bepaalde GR, ontvangt de betreffende raad dus ook geen concepttekst van de betreffende GR. 3 Alhoewel bij gemengde regelingen een afwijkende procedure geldt omdat formeel geen wettelijke plicht bestaat voorafgaand aan de besluitvorming de betreffende GR-en ter zienswijze aan de raad aan te bieden, lopen de betreffende gemengde regelingen wel synchroon mee in het proces.

proofadviseurs.nl

Pagina 2 van 5

Wijziging

Geregeld in:

Participatie van inwoners en belanghebbenden

Art. 10 lid 7 en 8 Wgr

Gemeenschappelijke adviescommissie

Art. 24a Wgr

Actieve informatieplicht door bestuur

Art. 17 Wgr

Zienswijze over specifieke besluiten van het bestuur

Art. 10 lid 6 Wgr

Evaluatie van de GR

Art. 11 Wgr

Voorwaarden en gevolgen van uittreding

Art. 9 Wgr

4 Regionaal afwegingskader – drie varianten per instrument Het afwegingskader geeft handvatten om de wijziging van de Wgr gelijkluidend te implementeren waarbij er ruimte is voor maatwerk. Dit betreft de wijzigingen waarbij een keuze kan worden gemaakt (zie tabel in paragraaf 3) voor de wijze waarop het betreffende instrument ingezet kan worden. Om tot een afwegingskader te komen, zijn voor elk in te zetten instrument dezelfde drie varianten te onderscheiden. Dit betreft de volgende varianten: Allereerst een specifieke variant, waarbij in de GR helemaal gedetailleerd is uitgewerkt hoe men te werk gaat in toekomstige situaties. Het voordeel van een specifieke variant is dat toetsbaar in een GR is vastgelegd wat de werkwijze is. Nadeel is dat wijziging van een specifieke variant ook een wijziging van de GR vraagt. Dit betekent dat minder sprake is van flexibiliteit terwijl veelal onduidelijk is welke toekomstige ontwikkelingen een verandering van werkwijze vragen. Een dynamische variant maakt mogelijk dat per geval een eigen dynamiek te creëren. Dit geeft als voordeel dat ingespeeld kan worden op wisselende situaties. Een nadeel kan zijn dat op voorhand niet onomstotelijk vast staat hoe in toekomstige gevallen het instrument zal worden ingezet. Tot slot kan de minimale variant worden gekozen.

Daarmee wordt voldaan aan het wettelijke vereiste voor de inzet van het instrument, maar daarbij wordt niet of niet veel afgeweken van de huidige, goed werkende praktijken.

5 Uitkomsten bespreking per instrument Tijdens de regionale raadsavond is, samengevat, het volgende opgemerkt over de inzet van de verschillende keuze-instrumenten.

5.1 Participatie Ten aanzien van participatie is aangegeven dat maatwerk per GR gewenst is. Aan het (algemeen) bestuur van een samenwerkingsverband kan overgelaten worden voor welke onderwerpen participatie ingezet wordt. Dit betekent dat een voorkeur voor de dynamische variant uitgesproken is. De raden dienen voorafgaand bij de keuzes voor inzet van participatie betrokken worden.

5.2 Gemeenschappelijke adviescommissie Vanwege het uitgesproken vertrouwen in het traject Plan van Aanpak – Regionale Samenwerking van de Kring van Griffiers is aangegeven dat een gemeenschappelijke adviescommissie vooralsnog achterwege kan blijven bij de verschillende GR-en. Hiermee is een

proofadviseurs.nl

Pagina 3 van 5

voorkeur voor de minimale variant uitgesproken. Overigens laat dit de mogelijkheid vrij om per GR maatwerk te leveren als op een later moment ten aanzien van een samenwerkingsverband alsnog besloten wordt tot de inzet van een gemeenschappelijke adviescommissie.

5.3 Actieve informatieplicht Omdat op voorhand moeilijk te bepalen is welke informatie actief gedeeld moet worden met de raden wordt het wenselijk geacht flexibel in te spelen op veranderende situaties, zodat de dynamische variant daarbij past. Periodiek kunnen raden worden meegenomen bij actualisatie van het informatieprotocol op het moment dat deze aan evaluatie/actualisatie toe zou zijn. Door de raden actief te laten informeren over de te nemen besluiten in de loop van het jaar, bijvoorbeeld in de kaderbrief, worden de raden in de gelegenheid gesteld te reageren op deze voorgenomen besluiten en inspelen op de mogelijkheid om besluiten ter zienswijze voorgelegd te krijgen, bijvoorbeeld in het geval sprake is van besluiten met een aanzienlijk politiek of financieel belang. Dit betekent dat een voorkeur is uitgesproken voor de dynamische variant.

5.4 Zienswijze op specifieke bestuursbesluiten Omdat niet altijd op voorhand duidelijk is ten aanzien van welke besluiten het vragen van zienswijze aan de raden een toegevoegde waarde heeft, heeft een dynamische variant de voorkeur. Het (algemeen) bestuur stelt bijvoorbeeld een jaarplanning met de belangrijkste besluiten op en legt deze voor aan de raden. Hierin wordt aangegeven welke besluiten voorafgaand ter zienswijze aan de raden zullen worden aangeboden (zie ook: actieve informatieplicht hierboven). Ook kunnen raadsrapporteurs worden ingezet voor het informeren van de raden, zodat het niet nodig wordt geacht op voorhand een uitputtende lijst van specifieke besluiten in GR-en op te nemen die ter zienswijze aan de raden worden voorgelegd voorafgaand aan de besluitvorming.

5.5 Evaluatie Evaluatie is een instrument dat flexibel ingezet kan worden. De voorkeur is dus de dynamische variant. Ingeval het instrument van evaluatie wordt ingezet, gebeurt dit het liefst in het midden van een raadsperiode. Hoe beleidsrijker een samenwerkingsverband is, hoe korter een termijn tussen evaluaties zou moeten zijn. Evaluatie op verzoek van een substantieel aantal deelnemers mogelijk zou moeten zijn (twee of meer, afhankelijk van het totaal aantal deelnemers). Bij regiooverstijgende samenwerking zouden de deelnemers uit de regio Rivierenland initiatief moeten kunnen nemen voor het starten van een evaluatie.

5.6 Uittreding Uittredingsregelingen moeten vooraf worden voorgelegd aan de raden. Er bestaat een voorkeur voor de dynamische variant, om in te spelen op de actuele situatie. In het geval toch gekozen wordt voor een meer specifieke uittredingsregeling in de GR dan kan met het inzetten van het instrument van evaluatie worden meegenomen in hoeverre en uittredingsregeling nog voldoet aan de actualiteit. Als voorbeeldbepaling voor uittredingsbepalingen kan gedacht worden aan de uittredingsregeling zoals opgenomen in GR UBR.

6 Hoe verder Conform het in paragraaf 2 weergegeven schema wordt door de (dagelijkse) besturen gezamenlijk in december het pakket met de 11 GR-teksten aangeboden voor zienswijze. Gelet op het kerstreces wordt een termijn van 10 weken gegeven voor het indienen daarvan. Waar bij raden gedurende deze periode behoefte is aan nadere toelichting of een gedachtewisseling over de gemaakte keuzes, wordt daarin door het regionale proces voorzien. Een verzoek om nadere

proofadviseurs.nl

Pagina 4 van 5

toelichting of gedachtewisseling kan via de griffies worden gedaan zodat het programmateam Regionale implementatie Wgr dit kan faciliteren.

proofadviseurs.nl

Pagina 5 van 5