2023-109 1 Rapport RIVM acrylamide en mogelijke vorming van acrylamide in diepe plassen Een literatuurverkenning

4.2

Relevantie afbraakprocessen voor PAM in diepe plassen In de navolgende tekst worden de verschillende afbraakprocessen (besproken in paragraaf 3.2) in relatie tot de milieucondities in diepe plassen besproken. Thermische afbraak Op basis van informatie uit de literatuur kan geconcludeerd worden dat het niet te verwachten is dat PAM thermisch afgebroken wordt onder normale milieucondities. Onder normale milieucondities worden namelijk niet de temperaturen behaald waarbij thermische afbraak (>160°C) plaatsvindt. Temperatuur heeft indirect wel effect op andere afbraakmechanismen, bijvoorbeeld biologische en chemische afbraak. Hierdoor is temperatuur alsnog een sturende parameter voor afbraak. Fotodegradatie Het is niet eenduidig aangetoond dat AMD gevormd wordt onder blootstelling aan licht. De studies met aanwijzingen dat afbraak van PAM naar AMD onder invloed van licht plaatsvindt, worden in twijfel getrokken door verschillende auteurs (Kay-Shoemake et al., 1998; Ver Vers, 1999). Er lijkt wel sprake te zijn van licht-geïnduceerde afbraak door de aanwezigheid van ijzer (Fe3+). Echter, het is niet aannemelijk dat PAM-houdende producten na toepassing in diepe plassen blootgesteld wordt aan licht, gezien de diepte waarop het product ligt en de aanwezigheid van een afdeklaag boven op het product, welk geen licht doorlaat. Pagina 33 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Biologische afbraak Uit de literatuur komt naar voren dat in sommige biologische afbraakstudies van PAM er AMD aangetroffen wordt. De resultaten van deze studies tonen aan dat PAM (gedeeltelijk) afgebroken wordt, onder verschillende condities, en door verschillende micro-organismen. Deze resultaten worden echter behaald bij condities die niet representatief zijn voor de omstandigheden in diepe plassen. Dit betreft studies waarbij AMD gevormd wordt in vergisters. Vergisters zijn geoptimaliseerd voor de afbraak van organische stof. Zowel de microorganismen als andere milieucondities (onder andere temperatuur) wijken af van de condities in diepe plassen, al betreft het in beide gevallen wel anaerobe omstandigheden. In de meeste andere studies werd er geen AMD aangetroffen. Chemische afbraak Er zijn aanwijzingen dat door hydrolyse van PAM andere afbraakproducten ontstaan dan AMD. Chemische hydrolyse kan zowel bij zure als alkalische condities plaats vinden. In het milieu zal hydrolyse ook geïnitieerd worden door micro-organismen, onder invloed van het enzym amidase. Door oxidatie kan AMD ontstaan. Vooral in de aanwezigheid van ijzer kunnen radicalen ontstaan, waardoor afbraak van de koolstofketen geïnitieerd wordt. Het is mogelijk dat AMD middels dit proces gevormd wordt in diepe plassen. Andere afbraakparameters De invloed van enkel de pH op afbraak lijkt gering te zijn.

Indirect kan de pH afbraak wel beïnvloeden. Het heeft bijvoorbeeld uitwerking op de chemische afbraak (zie hierboven) of op de aanwezigheid van microorganismen die PAM kunnen afbreken. Overige studies Er zijn een tweetal studies beschikbaar waarbij AMD-vorming waargenomen wordt onder gecontroleerde omstandigheden (Smith et al., 1996, 1997). Onder verschillende condities (duur, temperaturen, licht/donker, aanwezigheid glyfosaat of niet) werd een toename van AMD in watermonsters met PAM waargenomen over de tijd. De resultaten van de studies worden door verschillende auteurs echter in twijfel getrokken (Kay-Shoemake et al., 1998; Ver Vers, 1999). Hierbij betreft het twijfel of daadwerkelijk gevormd AMD gemeten wordt of dat het andere chemische stoffen betreft. Het is daarmee onduidelijk of de resultaten betrouwbaar zijn en er kan niet met zekerheid gezegd worden dat AMD onder deze condities gevormd wordt. Voor deze literatuurverkenning is ook contact opgenomen met een polymeerchemicus van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) 18 om informatie in te winnen over de mogelijke vorming van AMD uit PAM in diepe plassen. De polymeerchemicus gaf aan dat het niet met zekerheid te stellen is dat AMD gevormd wordt uit PAM in diepe plassen. Daarop aanvullend werd door hem aangegeven dat er weinig literatuur hierover te vinden is.

18 Schriftelijk contact d.d. 16-09-2022 met Prof. dr. C.E. Koning – Honorary Professor Rijksuniversiteit Groningen.

Pagina 34 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

4.3

Afbraak AMD AMD is in screeningsstudies makkelijk biologisch afbreekbaar. Op basis hiervan is in de Europese beoordeling van AMD gerekend met een halfwaardetijd in oppervlaktewater van circa 15 dagen (European Commission, 2002). Uit de recentere literatuur die in het huidige onderzoek is gevonden, blijkt ook dat AMD onder aerobe condities snel afbreekt, zeker bij hogere temperatuur. Onder anaerobe condities in combinatie met lage temperatuur is de afbraak echter veel langzamer en soms zelfs nagenoeg afwezig. De omstandigheden in deze studies zijn echter niet vergelijkbaar met die in diepe plassen. En omdat het in deze studies micro-organismen uit de bodem en actief slib betrof, is het niet duidelijk of dit ook voor micro-organismen uit oppervlaktewater geldt. Of en hoe snel afbraak van AMD plaatsvindt in diepe plassen, is dan ook lastig te zeggen. Dit hangt af van de milieucondities en de populaties aan micro-organismen. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat micro-organismen zich in het algemeen makkelijk kunnen aanpassen aan een (nieuwe) voedselbron. Mocht AMD gevormd worden uit PAM in diepe plassen, dan zou het kunnen zijn dat AMD net zo snel weer afgebroken wordt. In dat geval zal de blootstelling van organismen aan AMD laag en tijdelijk zijn.

Mocht de afbraak van AMD echter langzamer gaan dan vorming ervan, dan kan zelfs een klein verschil in vormings- en/of afbraaksnelheid al leiden tot grote hoeveelheden AMD in het milieu, en mogelijk overschrijding van milieukwaliteitsnormen. Dit vanwege de in potentie grote hoeveelheden PAM-houdende producten dat wordt toegepast bij een verondieping van in diepe plassen. Dit zal per locatie verschillen. Daarbij moet worden opgemerkt dat in PAM-houdende producten met geringe microbiële activiteit de afbraak van zowel PAM als ook AMD beperkter zal zijn. Het is daarmee ook niet duidelijk of AMD sneller afbreekt dan dat PAM afbreekt.

Pagina 35 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Pagina 36 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

5

Conclusies en aanbevelingen

5.1

Conclusies Deze literatuurverkenning is gericht op de mogelijke vorming van het monomeer AMD als gevolg van de afbraak van PAM. Uit deze verkenning kunnen de volgende conclusies worden getrokken: 1. PAM kan worden afgebroken via chemische, microbiële en thermische processen, en fotodegradatie. Dit kan zowel onder aerobe als anaerobe omstandigheden. Hierbij kan AMD gevormd worden. Naast AMD kunnen ook andere afbraakproducten ontstaan. 2. Het is onbekend in welke mate de afbraak van PAM en de mogelijke vorming van AMD plaatsvinden in condities die heersen in diepe plassen. Hiervoor is in de literatuur onvoldoende informatie gevonden. Indien afbraak in diepe plassen plaatsvindt dan wordt verwacht dat microbiële en chemische afbraakprocessen bepalend zijn. Verondersteld wordt dat fotodegradatie in diepe plassen een beperkte rol speelt en dat thermische afbraak onwaarschijnlijk is. 3. De gerealiseerde analytische rapportagegrens van AMD (0,1 µg/L) in water in recente onderzoeken (Arcadis, 2021), ligt ruim (een factor 10) boven het door RIVM voorgestelde i-JG-MKN 19 (11 ng/L). Deze indicatieve risicogrens is afgeleid conform Europese methodieken en gebaseerd op de risico’s door de consumptie van vis en schelpdieren door de mens. Doordat de rapportagegrens hoger is dan de i-JG-MKN kunnen risico’s voor de mens niet volledig worden vastgesteld.

De rapportagegrens ligt wel onder de voorgestelde I-JG-MKNzoet,eco 11 voor effecten op ecologie (0,5 µg/L) en de door de Europese Commissie afgeleide risicogrens voor zoetwaterorganismen (20 µg/L). 4. AMD komt als monomeer residu voor in het product PAM en kan bij toepassingen van PAM-houdende producten in het milieu worden geïntroduceerd. Daarmee is de kans op de introductie en/of vorming van een Zeer Zorgwekkende Stof (ZZS) in het milieu aanwezig.

5.2

Aanbevelingen

5.2.1

Aanvullend onderzoek naar afbraak PAM en vorming AMD Op basis van deze literatuurverkenning kan geen eenduidige uitspraak worden gedaan over eventuele risico’s voor mens of milieu als gevolg van de toepassing van PAM in diepe plassen. Er is onvoldoende bekend over de afbraak van PAM en de mogelijke vorming van AMD onder condities die representatief zijn voor diepe plassen. Om uitsluitsel te krijgen over de afbraak(snelheid) van PAM en vorming(snelheid) van AMD in diepe plassen, en de verhouding tussen de twee, is aanvullend onderzoek nodig. Dit kan bijvoorbeeld door laboratoriumonderzoek, veldtesten en/of monitoring van praktijktoepassingen uit te voeren, waarbij de condities van een diepe plas gesimuleerd worden. 19 Het advies is uitgebracht door het RIVM en getoetst volgens interne kwaliteitsprocedures. Het advies wordt doorgaans achteraf getoetst door de Wetenschappelijke Klankbordgroep normstelling water en lucht, maar dit is tot op heden niet gedaan. Het kan zijn dat deze toetsing aanleiding geeft om het advies aan te passen.

Pagina 37 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

5.2.2

Vrijkomen initieel residu AMD in PAM Eerder is geconcludeerd dat het monomeer AMD als residu in het product PAM voorkomt en bij toepassingen van PAM-houdende producten in het milieu kan worden geïntroduceerd. Omdat dit buiten de initiële onderzoeksopdracht van afbraak van PAM en de vorming van AMD viel, is in deze studie geen onderzoek gedaan naar het vrijkomen van AMD uit PAM. Toch zijn er aanwijzingen dat afhankelijk van de dosering en het gebruiksproces, AMD bij de toepassing van PAM kan worden aangetoond in het behandelde materiaal en milieu (Touzé et al., 2015). Gelijktijdig is in een recent Nederlands onderzoek geen AMD aangetroffen in met PAM-gebonden producten (Arcadis, 2021). Omdat de doseringen van PAM per toepassing kunnen verschillen, alsmede het aandeel AMD per flocculant en de in potentie grote hoeveelheden PAM-houdend product kan worden toegepast in diepe plassen, wordt aanbevolen om het vrijkomen van AMD als residu bij gebruik van PAM onder verschillende doseringen en toepassingen nader te onderzoeken.

5.2.3

Andersoortige effecten In de literatuurverkenning is ook informatie gevonden over andersoortige effecten van PAM in diepe plassen of baggerdepots. Specifiek ging het hierbij om het effect op de permeabiliteit van baggerspecie in depots, met als mogelijke gevolgen de verspreiding van verontreinigingen in het aquatisch milieu en de hechting van PAM aan de kieuwen van vissen. Hiernaar is in het kader van deze opdracht geen onderzoek gedaan, maar deze effecten verdienen wel aandacht bij de afweging voor het grootschalig gebruik van PAM in diepe plassen.

5.2.4

Voorzorgsmaatregelen Uit de literatuurverkenning blijkt dat er geen definitieve conclusie kan worden getrokken over de mate waarin AMD uit PAM gevormd wordt onder omstandigheden die representatief zijn voor de toepassing in diepe plassen. Wel is bekend dat AMD als residu in PAM kan worden geïntroduceerd in het milieu. Omdat AMD geïdentificeerd is als Zeer Zorgwekkende Stof (ZZS) gelden er strenge emissie-eisen. Geadviseerd wordt om de blootstelling aan deze stoffen zo laag mogelijk te houden door gebruik van deze stoffen te verminderen en de ontwikkeling en het gebruik van alternatieven te stimuleren. Gezien de onzekerheden zoals benoemd in deze literatuurverkenning, de publieke aandacht voor het onderwerp en het toenemende gebruik van flocculanten (waaronder PAM), wordt ook aanbevolen om voorzorgsmaatregelen te nemen in aanvulling op het hierboven genoemde vervolgonderzoek. Hierbij valt te denken aan het vooraf onderzoeken van partijen toe te passen PAM-houdend product en monitoring van de concentraties AMD in het oppervlaktewater na toepassing van het product.

Pagina 38 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

6

Referenties

Ahn JS, Castle L. 2003. Tests for the depolymerization of polyacrylamides as a potential source of acrylamide in heated foods. Journal of Agricultural and Food Chemistry 51 (23): 67156718. Arcadis. 2021. REVIEW-ONDERZOEK GRANULIET OVER DE MAAS Eindrapport. Bao M, Chen Q, Li Y, Jiang G. 2010. Biodegradation of partially hydrolyzed polyacrylamide by bacteria isolated from production water after polymer flooding in an oil field. Journal of Hazardous Materials 184 (1-3): 105-110. Bologna LS, Andrawes FF, Barvenik FW, Lentz RD, Sojka RE. 1999. Analysis of residual acrylamide in field crops. Journal of chromatographic science 37 (7): 240-244. Brown L, Rhead M, Bancroft K, Allen N. 1980. Model studies of the degradation of acrylamide monomer. Water Research 14 (7): 775-778. Caulfield MJ, Qiao GG, Solomon DH. 2002. Some aspects of the properties and degradation of polyacrylamides. Chemical reviews 102 (9): 3067-3084. Dai X, Luo F, Yi J, He Q, Dong B. 2014. Biodegradation of polyacrylamide by anaerobic digestion under mesophilic condition and its performance in actual dewatered sludge system. Bioresource technology 153: 55-61. de Lange WJ. 2011. Geologische beoordeling bij herinrichting van diepe plassen. Deltares report 1203224, Utrecht. ECHA. 2022. Registration Dossier Acrylamide. https://echa.europa.eu/nl/registration-dossier/-/registereddossier/15534. Geraadpleegd: 23-09, 2022.

European Commission. 1996. TECHNICAL GUIDANCE DOCUMENT IN SUPPORT OF COMMISSION DIRECTIVE 93/67/EEC ON RISK ASSESSMENT FOR NEW NOTIFIED SUBSTANCES AND COMMISSION REGULATION (EC) No 1488/94 ON RISK ASSESSMENT FOR EXISTING SUBSTANCE PART II, Luxemburg. European Commission. 2002. European Union Risk Assessment Report ACRYLAMIDE - RISK ASSESSMENT. Joint Research Centre, Institute for Health and Consumer Protection, European Chemicals Bureau (ECB) Guezennec A-G, Michel C, Ozturk S, Togola A, Guzzo J, Desroche N. 2015. Microbial aerobic and anaerobic degradation of acrylamide in sludge and water under environmental conditions—case study in a sand and gravel quarry. Environmental Science and Pollution Research 22 (9): 6440-6451. Joshi SJ, Abed RM. 2017. Biodegradation of polyacrylamide and its derivatives. Environmental Processes 4 (2): 463-476. Kay-Shoemake JL, Watwood ME, Lentz RD, Sojka RE. 1998. Polyacrylamide as an organic nitrogen source for soil microorganisms with potential effects on inorganic soil nitrogen in agricultural soil. Soil Biology and Biochemistry 30 (8-9): 10451052. Pagina 39 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Kerr JL., Lumden JS, Russell SK, Jasinka EJ, Goss GG, (2014). Effects of anionic polyacrylamide products on gill histopathology in juvenile rainbow trout. Environ. Toxicol. Chem. 33 (7): 1552-1562. Korving L, Bijleveld M, Naber N, Algra E. 2016. ‘GROEN’ POLYELEKTROLYT. STOWA. Rapport nr. 2016-14. Kurenkov V, Hartan H-G, Lobanov F. 2001. Alkaline hydrolysis of polyacrylamide. Russian Journal of Applied Chemistry 74: 543554. Labahn SK, Fisher JC, Robleto EA, Young MH, Moser DP. 2010. Microbially mediated aerobic and anaerobic degradation of acrylamide in a western United States irrigation canal. Journal of environmental quality 39 (5): 1563-1569. Lande SS, Bosch SJ, Howard PH. 1979. Degradation and leaching of acrylamide in soil. Wiley Online Library. Rapport nr. 0047-2425. Leung W, Axelson D, Van Dyke J. 1987. Thermal degradation of polyacrylamide and poly (acrylamide‐co‐acrylate). Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry 25 (7): 1825-1846. Lipp D, Kozakiewicz J. 2000. Acrylamide polymers. Kirk‐Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Marimuthu S, Pavithran P, Gowtham G. 2022. Polymeric Systems for the Delivery of Herbicides to Improve Weed Control Efficiency. Pesticides-Updates on Toxicity, Efficacy and Risk Assessment. IntechOpen. Ministerie IenM. 2010. Handreiking voor het herinrichten van diepe plassen, versie 1 december 2010.

Implementatieteam Bbk (Rijksoverheid, IPO, VNG, Unie van waterschappen). Mohan K. 2011. Microbial deterioration and degradation of polymeric materials. Journal of Biochemical Technology 2 (4): 210-215. Murgatroyd C, M Barry, K Bailey, P Whitehouse. 1996. A Review of Polyelectrolytes to Identify Priorities for EQS Development, commissioned by the UK Environment Agency, R&D Technical Report P21 Nyyssölä A, Ahlgren J. 2019. Microbial degradation of polyacrylamide and the deamination product polyacrylate. International Biodeterioration & Biodegradation 139: 24-33. Osté A, Jaarsma N, van Oosterhout F, van der Linden M, van Weeren BJ. 2010. Een heldere kijk op diepe plassen: kennisdocument diepe meren en plassen: ecologische systeemanalyse, diagnose en maatregelen. STOWA. Rapport nr. 2010-38. Ramsden D, McKay K. 1986. The degradation of polyacrylamide in aqueous solution induced by chemically generated hydroxyl radicals: Part II—Autoxidation of Fe2+. Polymer degradation and stability 15 (1): 15-31. Rijkswaterstaat. 2023. Welke toepassingswaarden gelden bij het toepassen van PFAS-houdende grond en baggerspecie in diepe plassen? https://www.bodemplus.nl/onderwerpen/wetregelgeving/bbk/vragen/grond-baggerspecie-pfashandelingskader/faq/welke-toepassingswaarden-geldentoepassen-pfas-0/. Geraadpleegd: 20-02-2023, Ryles R. 1985.

Chemical stability limits of water-soluble polymers used in oil recovery processes. SPE International symposium on oil field and geothermal chemistry.

Pagina 40 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Schmidt CA, Vink JPM, Comans RNJ, Lamers LPM, Postma JF, Lijzen JPA, Osté LA, Verbeek S. 2015. Milieuhygiënisch toetsingskader voor grootschalige bodemtoepassingen in diepe plassen. Voorstel voor beoordeling van partijen grond en bagger. Den Haag: Ministerie IenM. Shupe RD. 1981. Chemical stability of polyacrylamide polymers. Journal of Petroleum Technology 33 (08): 1513-1529. Smith EA, Prues SL, Oehme FW. 1996. Environmental degradation of polyacrylamides. 1. Effects of artificial environmental conditions: temperature, light, and pH. Ecotoxicology and Environmental Safety 35 (2): 121-135. Smith EA, Prues SL, Oehme FW. 1997. Environmental degradation of polyacrylamides. 2. Effects of environmental (outdoor) exposure. Ecotoxicology and Environmental Safety 37 (1): 76-91. Song Y, Huang G, Zheng L, Huang Q, Cao L, Li F, Zhao P, Zhang L, Cao C. 2021. Polymer additives regulate the deposition behavior of pesticide droplets on target plants. Polymer Testing 93: 106958. Touzé S, Guerin V, Guezennec A-G, Binet S, Togola A. 2015. Dissemination of acrylamide monomer from polyacrylamidebased flocculant use—sand and gravel quarry case study. Environmental Science and Pollution Research 22 (9): 64236430. van Tooren M. 2020. Mineralogische samenstelling van de grondstoffen van Graniet Import Benelux. TU Delft. Ver Vers LM. 1999.

Determination of acrylamide monomer in polyacrylamide degradation studies by high-performance liquid chromatography. Journal of chromatographic science 37 (12): 486-494. Vink JPM, Osté L. 2022. Afleiding kwaliteitsnormen voor metalen en fosfaat in grond en bagger. Achtergronden en overwegingen bij het Milieuhygiënisch Toetsingskader en de inbedding in de Regeling Bodemkwaliteit. Deltares report 11208090, Utrecht. Wang D, Liu X, Zeng G, Zhao J, Liu Y, Wang Q, Chen F, Li X, Yang Q. 2018. Understanding the impact of cationic polyacrylamide on anaerobic digestion of waste activated sludge. Water Research 130: 281-290. Wei H, Gao B, Ren J, Li A, Yang H. 2018. Coagulation/flocculation in dewatering of sludge: a review. Water Research 143: 608-631. Wen Q, Chen Z, Zhao Y, Zhang H, Feng Y. 2010. Biodegradation of polyacrylamide by bacteria isolated from activated sludge and oilcontaminated soil. Journal of Hazardous Materials 175 (1-3): 955-959. Wijdeveld, A. (2022). Invloed flocculant op sedimentatie en consolidatiegedrag van slib uit de Averijhaven. Deltares, Delft, Nederland. Rapport 11208394, Woodrow JE, Seiber JN, Miller GC. 2008. Acrylamide release resulting from sunlight irradiation of aqueous polyacrylamide/iron mixtures. Journal of Agricultural and Food Chemistry 56 (8): 2773-2779. Xiong B, Loss RD, Shields D, Pawlik T, Hochreiter R, Zydney AL, Kumar M. 2018a.

Polyacrylamide degradation and its implications in environmental systems. NPJ Clean Water 1 (1): 1-9.

Pagina 41 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Xiong B, Miller Z, Roman-White S, Tasker T, Farina B, Piechowicz B, Burgos WD, Joshi P, Zhu L, Gorski CA. 2018b. Chemical degradation of polyacrylamide during hydraulic fracturing. Environmental science & technology 52 (1): 327-336. Xiong C, Wei F, Li W, Liu P, Wu Y, Dai M, Chen J. 2018c. Mechanism of polyacrylamide hydrogel instability on high-temperature conditions. ACS omega 3 (9): 10716-10724. Yen WS, Coscia AT, Kohen SI. 1989. Polyacrylamides. Developments in Petroleum Science. 17. Elsevier. Yu F, Fu R, Xie Y, Chen W. 2015. Isolation and characterization of polyacrylamide-degrading bacteria from dewatered sludge. International journal of environmental research and public health 12 (4): 4214-4230.

Pagina 42 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Bijlage 1 Afkortingen

AMD

Acrylamide

Bbk

Besluit bodemkwaliteit

CMR

Carcinogeen, mutageen en reprotoxisch

DT50

Halfwaardetijd of tijd waarbij de helft van een chemische stof is afgebroken of omgezet in andere stoffen.

ECHA

European chemicals agency/Europees agentschap voor chemische stoffen

EG

Europese gemeenschap

GC

Gaschromatografie

i-JG-MKN

Indicatieve jaargemiddelde milieukwaliteitsnorm voor oppervlaktewater

LC

Liquid (vloeistof) chromatografie

LOQ

Limit of quantification/kwantificatielimiet

Ministerie IenM

Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Voorloper Ministerie van IenW)

Ministerie van IenW

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

OECD

Organisation for Economic Co-operation and Development

OSPAR-verdrag

OSPAR is de samenvoeging van ‘Oslo’ en ‘Parijs’ omdat het OSPAR-verdrag het zogenoemde Osloverdrag en Parijs-verdrag vervangt. Het heeft betrekking op de bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan

PAM

Polyacrylamide(n)

PBT

Persistent, Bioaccumulerend en Toxisch

pH

Zuurgraad

PNEC

Predicted No Effect Concentration/concentratie waarbij geen effect wordt verwacht

POP

Persistente organische verontreinigende stoffen

Rbk

Regeling bodemkwaliteit

REACH

Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RUG

Rijksuniversiteit Groningen

SVHC

Substance of Very High Concern

TCB

Technische Commissie Bodem

UV-straling

Ultraviolete straling

ZZS

Zeer Zorgwekkende Stof

Pagina 43 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

Bijlage 2 Zoekstrategie literatuurverkenning

Eerste zoekstrategie (laatste update: 05-08-2022) No.

Query

Results

#18

#13 OR #16 OR #17

285

#17

#11 AND #15

221

#16

#11 AND #14

221

#15

'waste and waste related phenomena'/exp

348941

#14

'water and water related phenomena'/exp

810724

#13

#11 AND #12

167

#12

'pollution and pollution related phenomena'/exp

616497

#11

#5 AND #10

578

#10

#6 OR #7 OR #8 OR #9

422680

#9

322077

#8

'degrad*':ti OR 'biodegrad*':ti OR 'photodegrad*':ti OR 'bioremediat*':ti OR 'depolymerizat*':ti OR 'transform*':ti OR 'aerob*':ti OR 'anearob*':ti OR 'lifecycle*':ti OR 'flocculat*':ti OR 'coagulat*':ti 'bioremediation'/exp

35130

#7

'biodegradation'/exp

57639

#6

'degradation'/exp

66881

#5

#1 OR #2 OR #3 OR #4

12375

#4

'polyacrylate':ti

487

#3

'acrylamide polymer*':ti OR 'acryl-amide polymer*':ti

35

#2

'polyacrylami*':ti OR 'poly-acrylami*':ti OR 'poly-acrylami*':ti 'polyacrylamide'/exp

7122

#1

6348

Tweede zoekstrategie (laatste update: 16-08-2022) No.

Query

Results

#29

#23 NOT #28

234

#28

#24 OR #25 OR #26 OR #27

2324001

#27

'filtration'/exp OR 'water filtration'/exp

87773

#26

'biofilm react*':ti OR 'biofilm reactor'/exp

2496

#25

'metal*':ti,ab OR 'metal'/exp

2095983

#24

'composit*':ti OR 'composite'/exp

173607

#23

#18 OR #19 OR #20 OR #21 OR #22

308

#22

#11 AND #16

74

#21

#11 AND #15

165

#20

#11 AND #14

208

#19

#11 AND #13

205

#18

#11 AND #12

163

#16

'soil and soil related phenomena'/exp

254054

Pagina 44 van 45

RIVM-briefrapport 2023-0126

No.

Query

Results

#15

'environmental aspects and related phenomena'/exp

2084487

#14

'waste and waste related phenomena'/exp

349617

#13

'water and water related phenomena'/exp

812132

#12

'pollution and pollution related phenomena'/exp

617559

#11

#5 AND #10

556

#10

#6 OR #7 OR #8 OR #9

406419

#9

307845

#8

'degrad*':ti OR 'biodegrad*':ti OR 'photodegrad*':ti OR 'bioremediat*':ti OR 'depolymerizat*':ti OR 'depolymerisat*':ti OR 'transform*':ti OR 'aerob*':ti OR 'anaerob*':ti OR 'life-cycle*':ti OR 'flocculat*':ti 'bioremediation'/exp

#7

'biodegradation'/exp

57767

#6

'degradation'/exp

67049

#5

#1 OR #2 OR #3 OR #4

12395

35230

#4

'polyacrylate':ti

487

#3

'acrylamide polymer*':ti OR 'acryl-amide polymer*':ti

35

#2

'polyacrylami*':ti OR 'poly-acrylami*':ti OR 'poly-acrylami*':ti 'polyacrylamide'/exp

7129

#1

6358

Uitleg syntax embase: *

vervangt 1 of meer letters. i.e. immun* vangt hits met immune, immunity, etc.

NEAR/n

De woorden moeten niet meer dan n woorden uit elkaar staan i.e. immune NEAR/2 reaction vangt hits met reaction of the immune system, maar bijv. niet reaction of scientists on current knowledge immune system

/exp

Dit wordt gebruikt met Embase trefwoorden. Embase trefwoorden bestaan uit een boom- structuur. Explode geeft aan dat ook onderliggende trefwoorden meegenomen moeten worden. i.e. “immune system/exp” neemt ook literatuur mee met het trefwoord “t lymphocyte”

/mj

Dit wordt gebruikt met Embase trefwoorden. Ieder artikel voegt een hierarchie toe aan de trefwoorden. 1 of meer trefwoorden zijn de major focus van het artikel (het hoofdonderwerp). Andere trefwoorden zijn relevant, maar niet het hoofdonderwerp. Deze worden dus geexcludeerd met /mj.

x:ti,ab

Dit zoekt naar woord x in de titel en abstract. Er kan ook gezocht worden in alleen titel, of alleen abstract. Pagina 45 van 45

Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Postbus 1 | 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl en Deltares Postbus 177 | 2600 MH Delft Nederland www.deltares.nl april 2023

De zorg voor morgen begint vandaag