2023-065 2 Jaarverslag bestuursversie 2022 GGD GZ

WIJK-GGD

teams inclusief ervaringsdeskundige die werken volgens de methodiek

In april 2022 is MBZ gestart met de pilot Wijk-GGD in de gemeenten

van herstelondersteuning. In 2022 zijn hiervoor organisatorische en

Berg en Dal, Heumen en Mook en Middelaar. Dit is een samenwerking

financiële randvoorwaarden opgezet. Gemeenten en verzekeraars

tussen medewerkers van MBZ en ervaringsdeskundige medewerkers

(Menzis en VGZ) hebben afspraken gemaakt over de financiering van

van Ixta Noa. De wijk-GGD’ers bieden laagdrempelig hulp aan perso­

de Wijk-GGZ teams.

nen die onbegrepen gedrag vertonen én aan de omgeving die hier

Het sluitend netwerk acute en niet-acute zorg is vormgegeven in het

zorgen over heeft of overlast van ervaart. Zij zijn een belangrijke ver­

brede netwerk Spoedig Dichtbij. Deelnemers hebben een PDCA-cyclus

bindende schakel tussen zorg en veiligheid. Door snelle(re) signalering

doorlopen aan de hand van meerdere plenaire netwerksessies. Hierbij

en een passende aanpak, voorkomen ze dat mensen in de problemen

is onder andere het cliëntproces van iemand met verward gedrag gevi­

komen, dat de situatie escaleert of er maatschappelijke onrust ont­

sualiseerd. De samenwerkingen en schakelpunten zijn in kaart

staat. Tevens geven de Wijk-GGD’ers voorlichting en advies aan lokale

gebracht en geëvalueerd. Op basis daarvan zijn 3 topprioriteiten

netwerkpartners op het gebied van de ondersteuning aan mensen met

geformuleerd, die zijn uitgewerkt in twee actieplannen en een verhel­

onbegrepen gedrag. In 2022 is besloten om de pilot tot en met 2023 te

deringsplan.

verlengen.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



31 / 38



JAARVERSLAG 2022

3.3 Gezond Leven

Nijmegen

coördinatie verdeling LPA-budgetten voor projecten die gezond eten en mentaal welbevinden van de inwoners van Nijmegen stimuleren.

Gezonde voeding voor kinderen Bij ‘Zet Vetlekker op de kaart’ waren in 2022 4 scholen/activiteiten­ pleinen betrokken en zijn 4 nieuwe restaurants geworven. Er zijn

In het kader van de Nijmeegse gezondheidsagenda is er een dekkend

placemats en een promotiefilmpje gemaakt en 1.000 boekjes met

netwerk van gezondheidsmakelaars voor alle stadsdelen en extra aan­

favoriete gezinsrecepten, door en voor kinderen.

dacht voor specifieke projecten.

Vanuit het project ‘Schoolmoestuinen/Groene makelaar’ zijn 8 scholen ondersteund bij het opzetten van een schoolmoestuin. 4 van deze

STADSDEELGERICHTE EXTRA INZET

scholen hebben nu een moestuin bij de school. In totaal hebben

In Nijmegen werkt in iedere wijk een gezondheidsmakelaar School en

23 schoollocaties nu een schoolmoestuin.

Jeugd en een gezondheidsmakelaar Volwassenen. Zij hebben in 2022

Met het project ‘Gezonde Schoolkantine’ hebben 15 schoollocaties in

per stadsdeelteam een uitvoeringsplan gemaakt. Ze leveren actuele

het schooljaar 2021-2022 de schoolkantineschaal behaald. In de eerste

wijkgerichte gezondheidscijfers, zetten hun kennis en expertise in

helft van schooljaar 2022-2023 zijn er 8 kantineschalen behaald.

voor gezondheidsbevordering en werken samen met netwerkpartners. Ze zijn goed aangesloten bij de preventieprogramma’s 12-, 12+ en de

Preventie eerste lijn

Brede Basisteams (BBT’s).

Voor de versterking van preventie in eerste lijn is in 2022 verdiept in

Beweeg-je-Fit is een programma dat in 4 stadsdelen wordt uitgevoerd

dit thema via deskresearch. Ook zijn landelijke ontwikkelingen, voor­

(Lindenholt, Hatert/Grootstal, Dukenburg en West). In totaal 47 kinde­

beelden en ervaringen verzameld.

ren volgden in 2022 dit programma, waarvan 26 nieuwe deelnemers.

Jubileum SchoolsOUT

STADSBREDE EXTRA INZET

Tijdens het 20-jarig jubileum van het Nijmeegse SchoolsOUT genoten ruim 150 medewerkers van kinderopvanginstellingen en scholen van

Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen

workshops en een theatervoorstelling.

Als kernpartner van ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’ (GGIB) heeft de GGD in 2022 opnieuw actief deel genomen aan de

Laaggeletterdheid en gezondheidsvaardigheden

stuurgroep, het schakelteam en het procesteam. Voorbeelden van

Er zijn 20 keer taalambassadeurs ingezet bij presentaties om bewust­

concrete resultaten en activiteiten zijn: doorstart werkgroep Mentaal

wording te creëren en teksten en websites te toetsen en beoordelen.

Fit; meet & greet Mentaal Fit voor HR-functionarissen en leiding­

In het Wijkgezondheidscentrum Lindenholt is een aanpak Laaggelet­

gevenden van partners van het Lokaal Preventie Akkoord (LPA);

terdheid uitgevoerd (loopt deels door in 2023). Ook zijn we gestart

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



32 / 38



JAARVERSLAG 2022

met het verkennen van mogelijkheden voor een aanpak Laaggelet­

BEUNINGEN

terd­heid binnen de Buurtteams Volwassenen en mogelijk de NEO

Convenant SchoolsOUT Beuningen is getekend door partners en

huisartsenzorg. We hebben meegewerkt aan het tv-programma

3 scholen. Ruim 90 leerlingen van de groepen 7 en 8 kwamen naar

Kassa over problemen wegens laaggeletterdheid. Zo is aandacht

een filmochtend waarbij ze 3 documentaires keken over LHBTIQ+ en

gevraagd voor de complexiteit van de gezondheidszorg voor

in gesprek gingen met jongeren van het COC.

laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.

De gezondheidsmakelaar nam deel aan het buurtsportcoachteam om de verbinding met sport- en beweegpartners te houden.

Gezond ouder worden Door intensieve samenwerking tussen diverse organisaties hebben

BUREN

wij veel ouderen bereikt met mantelzorgactiviteiten, beweeg­

Hier heeft de gezondheidsmakelaar het Lokaal Preventie Akkoord

activiteiten, valtrainingen, fietstraining en medicatiereviews.

(LPA) begeleid. Voor het jaar 2022 is extra ingezet op ‘Een rookvrij

Meerdere thema’s zijn ingebed in regulier aanbod. Denk hierbij aan

Buren’, waarbij één van de doelen was: meer rookvrije sport- en

bewegen, veilig medicijngebruik en ziekenverzorging thuis bij

speelomgevingen creëren. Samen met verschillende LPA-partners is

migrantengroepen en oefeningen valpreventie in dagbesteding en

een gezondheidscheck georganiseerd voor inwoners van 55+ uit de

sportverenigingen.

dorpskern Maurik.

Andere gemeenten Alle gemeenten hebben in 2022 facultatieve middelen voor extra inzet van de gezondheidsmakelaars afgenomen. Vanuit deze extra middelen hebben de gezondheidsmakelaars extra gezondheidsbe­ vorderende activiteiten georganiseerd. Dit in nauwe afstemming met en in aansluiting op de preventiedoelen van de gemeenten. Hieronder een greep uit de resultaten.

BERG EN DAL In 2022 is Kansrijke Start Polder gestart met 8 enthousiaste partners. Dit naast de bestaande coalitie Kansrijke Start Groesbeek.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



33 / 38



JAARVERSLAG 2022

CULEMBORG De voorstelling ‘Voor je het weet zijn ze groot’ heeft hier gespeeld;

Gezondheidsmaand Bommelerwaard

een interactieve theatervoorstelling over opvoeding, voeding en bewegen.

Voor de Gezondheidsmaand in de Bommelerwaard (gemeente Zaltbommel en Maasdriel) hebben we samen met 22 lokale

DRUTEN

professionals verschillende activiteiten georganiseerd voor alle

Het LPA is doorontwikkeld. Er is een preventie- en sportcafé georgani­

leeftijden. In de gemeente Zaltbommel hebben 11 opvang­

seerd. Daarnaast is de Gezonde School-aanpak en het plan ‘Rookvrije

locaties (BSO en/of KDV) en 8 scholen meegedaan. In de

Generatie’ opgezet en uitgevoerd en is ‘Kansrijke Start’ doorontwik­

gemeente Maasdriel hebben 7 opvanglocaties (BSO en/of

keld. Verder was er de thuismarkt en is ‘Max Vitaal’ uitgebracht. Ook is

KDV) en 3 scholen meegedaan.

er een netwerkbijeenkomst eenzaamheid georganiseerd. Sinds decem­

Ter afsluiting is een netwerkbijeen­komst georganiseerd met

ber 2022 heeft deze gemeente een beweegvriendelijke inrichting voor

inhoudelijke workshops over positieve gezondheid, gezond­

kinderen (spiegel met dobbelsteen, hinkelpad en stickers).

heidsvaardigheden bij laaggeletterden, natuur en gezondheid en samenwerken met ouders in de opvoeding. Vooral de

HEUMEN

netwerkbijeenkomst en openings­activiteiten in de bibliotheek

Netwerk Jeugd Heumen heeft een werkwijze ontwikkeld om op casus­

zijn goed bezocht en als positief ervaren.

niveau preventiever te werken.

NEDER-BETUWE Facultatieve uren zijn benut voor extra inzet JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst). Er is onder meer een Gezonde School-markt voor

ZALTBOMMEL

ouders georganiseerd op een basisschool.

Vanuit het LPA is een gezamenlijk plan geschreven op weerbaarheid en mentale gezondheid. In het voorjaar zijn alle buurtsportcoaches

TIEL

opgeleid en in het najaar is op 13 basisscholen het programma Rots en

Huisartsen en praktijkondersteuners hebben 80 patiënten naar het

Water uitgevoerd.

leefstijlspreekuur gestuurd. Meer dan 200 gesprekken zijn gevoerd en

Er is ingezet op het bevorderen van gezondheidsvaardigheden bij

mensen met leefstijlgerelateerde klachten hebben adviezen gekregen

laaggeletterden en inwoners met een migratieachtergrond. In 2022 is

en zijn doorverwezen naar lokaal aanbod in Tiel.

bijvoorbeeld voor de tweede keer een Fitfestival georganiseerd voor vrouwen uit de Bommelerwaard, waaronder statushouders en arbeids­ migranten. Rond de 50 deelnemers tussen de 30 en 85 jaar hebben

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



34 / 38



JAARVERSLAG 2022

deelgenomen aan de health checks en inhoudelijke workshops waarin

WIJCHEN

gezonde voeding en bewegen centraal stond. Het blijkt dat veel

De Gezondheidsmakelaar Volwassenen heeft voor het Lokaal Preventie

vrouwen met een migratieachtergrond overgewicht hebben maar niet

Akkoord een plan van aanpak geschreven. Verder is het webinar ‘Hoe

naar een regulier diëtist gaan. Een follow up is in voorbereiding.

Gezond is Wijchen’ en een Preventiecafé georganiseerd, waaruit nieu­ we ideeën zijn ontstaan om Wijchen nog gezonder te maken. Ook is

MAASDRIEL

expertise ingebracht bij een Leefstijlcentrum in Wijchen om te komen

Vanuit het project ‘Ki-Fit’ zijn in totaal 15 pedagogische medewerkers

tot een Gezonde Leefstijl Interventie (GLI), gericht op inwoners met

opgeleid tot ‘beweegkriebeldocent’. Zij proberen jonge kinderen van

een krappe beurs.

1-4 jaar uit te dagen tot bewegen, als extra impuls op hun motorische ontwikkeling. In totaal hebben 11 locaties nu beweegkriebeldocenten.

SAMEN LEREN VOOR GEZOND GEWICHT RIVIERENLAND Vier jaar geleden startte het project ‘Samen Leren voor Gezond

WEST BETUWE

Gewicht Rivierenland’ vanuit ZonMw-subsidie. Het doel was:

In West Betuwe is het digitaal platform ‘West Betuwe Positief Gezond’

succesvolle activiteiten in de wijk ontwikkelen die een gezond gewicht

gelanceerd op LinkedIn. Inmiddels tellen we 93 leden!

stimuleren. Tijdens de 4-jarige projectperiode zijn 8 verschillende

Op het thema eenzaamheid is in samenwerking met de welzijns­

erkende interventies (of werkzame elementen daarvan)

organisatie en informele organisaties via een publiekscampagne en

geïmplementeerd op 34 verschillende locaties in de gemeenten Tiel,

verschillende buurtinitiatieven bewustwording gecreëerd in de Week

Maasdriel, West-Betuwe en Culemborg. Hiermee zijn een kleine 2000

tegen eenzaamheid. Ook is een start gemaakt met een plan van

deelnemers (inwoners + professionals) bereikt.

aanpak om de komende jaren structureel het aantal eenzame inwoners te verkleinen.

GEMEENTEN SAMEN GEZOND

Binnen ‘Kansrijke Start West-Betuwe’ werkten we met een lokale

Dit project is op 1 september 2021 gestart en loopt 4 jaar. Het wordt

coalitie met 16 verschillende organisaties. ‘Nu Niet Zwanger’ is

gefinancierd door ZonMw. Aan dit project doen gemeente Beuningen,

afgelopen jaar gestart en er zijn 3 ‘Ouder-en-Kindcafé’s’ opgezet.

Buren, Druten, Neder-Betuwe en Wijchen mee, samen met de academi­ sche werkplaats AMPHI, GGD GHOR Nederland, Pharos en JOGG. In

WEST MAAS EN WAAL

2022 zijn de leerkringen (gemeente, GGD, fysiotherapeuten, huisarts,

Vanuit het Lokaal Preventie Akkoord West Maas en Waal is in samen­

diëtiste, JGZ én inwoners) 2 keer bij elkaar geweest. Eerst is onder­

werking met Iriszorg en Helder theater de interactieve theaterbeleving

zocht hoe de lokale aanpak van gezond gewicht er nu uitziet en hoe

voor ouders van (pre)pubers ‘Hoezooó NIX aan?’ georganiseerd in

inwoners hun leefomgeving ervaren. De leerkringdeelnemers hebben

Beneden-Leeuwen. De ouders hebben op een luchtige manier en met

aangegeven waar zij in de praktijk tegenaan lopen en wat ze willen

humor kennis gemaakt met het thema NIX18.

leren in dit project. Door samen te leren en te monitoren verbeteren ze stap voor stap de aanpak gezond gewicht.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



35 / 38



JAARVERSLAG 2022

3.4 Jeugdgezondheidszorg

ADVIEZEN GEBASEERD OP SCHOOLPROFIELEN In 2022 zijn de uitkomsten van de Kindermonitor en de Jeugdmonitor besproken met gemeenten, scholen en ouders. Normaal gesproken zijn dit onderzoeken die om de vier jaar terugkeren. Maar vanwege corona is er ook een tussentijdse Jeugdmonitor uitgevoerd. Het welbevinden bij kinderen en jongeren is een groot aandachtspunt. Met name stress en psychosociale problemen nemen toe.

MONITORING EN BRUIKBARE GEGEVENS OPHALEN Vanuit het GGD-brede programma OIA (Onderzoek, Informatie en Advies) is in 2022 gewerkt aan een nieuwe manier om data uit het Digitaal Dossier JGZ (DDJGZ) te ontsluiten. Het is de bedoeling dat de BusinessObjects-rapportages vanuit het DDJGZ KD+ uitgefaseerd wor­ den en vervangen worden door meer eigentijdse rapporten in PowerBI. Die geven op een laagdrempeliger manier meer inzicht in beleidsmatige en management vraagstukken en ondersteunen meer informatiegestuurd /datagedreven werken. Daarnaast wordt er intern gemonitord op specifieke indicatoren, zoals bijvoorbeeld tijdigheid zuigelingenhuisbezoek, percentage no show of registratie van VVEverwijzingen.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



36 / 38



JAARVERSLAG 2022

3.5 Veilig Thuis

OUDERENMISHANDELING EN EERGERELATEERD GEWELD Voor deze twee onderwerpen heeft Veilig Thuis aparte subsidie ontvangen van de gemeenten. Onze projectleiders ouderen­ mishandeling en eergerelateerd geweld zorgden voor expertise­ ontwikkeling binnen Veilig Thuis en bij de ketenpartners. Zo zijn er verschillende kennisbijeenkomsten georganiseerd en het congres ouderenmishandeling op 1 november 2022. Dit congres was bedoeld om basisinformatie te verstrekken, maar er kwamen ook allerlei verdiepende thema’s voorbij, zoals letsel bij ouderenmishandeling, gespreksvoering, juridische mogelijkheden en de rol van Veilig Thuis Gelderland-Zuid binnen de keten.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE



37 / 38



JAARVERSLAG 2022

Colofon Tekst en coördinatie De Taalfactor Communicatieadvies Vormgeving OptimaForma, Nijmegen Fotografie Goedele Monnens, Linda Verweij, Unsplash (Marie-Michele Bouchard, Johnny McClung, Nathan Dumlao, Daiga Ellaby) GGD Gelderland-Zuid

HOME

38 /  11