14.3 concept-evaluatie Toekomstcoach

Concept eindevaluatie toekomstcoach regio rivierenland d.d. januari 2022 Let op! Dit betreft een conceptevaluatie, waarin nog niet alle data verwerkt is van alle deelnemende gemeenten uit de regio. In deze evaluatie zijn enkel de resultaten van de gemeente West Maas en Waal opgenomen. Deze concepttekst geeft al wel een beeld van de achtergrond en de positieve ervaringen die de pilot toekomstcoach heeft laten zien. Binnenkort wordt de definitieve evaluatie van de toekomstcoach verwacht.

Inleiding In 2018 kregen alle regio’s in het land de mogelijkheid om middelen aan te vragen bij het Rijk om de transformatie te versnellen. Door de gemeenten in Rivierenland is het plan ‘Samenwerken aan een sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren’ opgesteld. Met deze aanvraag heeft Regio Rivierenland een bedrag van 1.612.590 euro ontvangen om vorm te geven aan de sluitende aanpak. Het uitgangspunt van de transformatie is om het jeugdbeleid en de voorzieningen efficiënter en effectiever te maken. De jongere krijgt op tijd, de juiste hulp, die nodig is. We willen normaliseren. Het uiteindelijke doel is het versterken van de eigen kracht van de jongere en van het zorgend en probleemoplossend vermogen van zijn gezin en sociale omgeving. Voor de realisatie van het transformatieplan is een actieprogramma voor kwetsbare jongeren opgesteld tussen de 12 en 23 jaar met drie actielijnen. Het actieprogramma bestaat uit de volgende drie onderdelen: 1. 2. 3.

Toekomstgericht werken Betere aansluiting tussen jeugdhulp en voortgezet onderwijs Actietafel

Met deze actielijnen is gewerkt aan de landelijke transformatiedoelstellingen: • Preventie en eigen kracht versterken: De zorg richt zich op het voorkómen en/of verminderen van problemen door proactief en outreachend te werk te gaan. Daarnaast richt de hulp zich op het vergroten van de eigen kracht van jongeren en het inzetten van het sociale netwerk en hun ouders. • Demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren: We organiseren de hulp en voorzieningen dicht bij de jongeren (in scholen, wijkteams) en versterken het opvoedkundig klimaat. • De juiste hulp op maat: De jongere krijgt eerder de juiste hulp, om de noodzaak van dure gespecialiseerde hulp te verminderen. Begin 2019 is begonnen met het uitwerken van deze aanpak door de acht gemeenten samen met de regionale projectleider Siri Nouws. Hier ging een zorgvuldige probleemanalyse aan vooraf en vervolgens is gestart met het voorbereiden van de uitvoering. De jaren 2020 en 2021 hebben in het teken gestaan van de uitvoering van de projecten. Ondanks het uitbreken van de pandemie en de 1

extra druk die dit legde op gemeenten, professionals, scholen en jongeren, hebben de meeste zaken door kunnen gaan. Op een aantal punten is vertraging opgelopen, maar uiteindelijk zijn alle projecten in gang gezet, waar nodig met een uitloop in 2022. In gesprek met allerlei ketenpartners is wel gebleken dat de aanpak voorziet in een behoefte, van zowel jongeren, gemeenten, scholen en zorgprofessionals. Daarom is afgesproken de ingeslagen weg voort te zetten en is er hard gewerkt aan het borgen en het bestendigen van deze daadkrachtige aanpak, ook na 2021 en 2022. In dit stuk wordt alleen ingegaan op actielijn 1, toekomstgericht werken. Actielijn 1. Toekomstgericht werken Aanpak De aanpak rondom toekomstgericht werken was tweeledig. Enerzijds zijn we aan de slag gegaan met het inzetten van toekomstcoaches, anderzijds met het uitdragen van de methodiek en het belang van toekomstgericht werken richting andere professionals rondom jongeren. In alle gemeenten zijn toekomstcoaches aangesteld. Dit is veelal opgepakt door de jongerenwerkers die al in de gemeenten actief zijn. De toekomstcoach werkt preventief, probeert zo vroeg mogelijk in beeld te zijn bij een jongere en zet in op het versterken van de eigen kracht. Dit doet hij door samen met de jongere een positief plan te maken voor de toekomst en te bespreken wat er nodig is als een jongere richting jongvolwassenheid gaat.

Hierbij is er aandacht voor alle leefdomeinen. De toekomstcoach is ook actief in het betrekken van andere professionals bij zijn werkwijze en verspreidt de kennis rondom deze positieve en toekomstgerichte manier van werken. Naast de inzet van de toekomstcoaches, wordt er een start gemaakt met Join us. Join us is een methode om eenzaamheid onder jongeren tussen 12-25 terug te dringen door jongeren samen te brengen en hen te helpen op een krachtige en positieve manier sociaal redzaam te worden. Eenzaamheid onder jeugdigen is een actueel thema, waar de situatie rondom Corona helaas alleen maar meer aan bijdraagt. Om die reden is ervoor gekozen om deze methodiek ook uit te rollen binnen deze aanpak. De toekomstcoaches worden getraind om te werken volgens deze methodiek, en starten in 2022 drie groepen in de gemeenten Neder-Betuwe, Tiel en Zaltbommel. Deze groepen zijn toegankelijk voor jongeren uit heel Regio Rivierenland. Resultaten pilot toekomstcoach Resultaten Gemeente West Maas en Waal Sinds juni 2020 geeft Sociom bij de gemeente West Maas en Waal uitvoering aan de pilot Toekomstcoach. Bij samenlevingsopbouw en jongerenwerk zijn in 2021 (let op! hier gaan wij in op de data over 2021) 10 jongeren aangemeld voor een gesprek met de toekomstcoach. Zij zijn tussen de 14 en 23 jaar oud.

Er is trajectbegeleiding op maat ingezet om ze op weg te helpen met onder andere hun dagelijkse structuur of bij het maken van een persoonlijk plan voor dit jaar. Als jongerenwerker heb je ongedwongen contact met tieners op straat, waardoor ook signalen opgepakt worden. Iets wat begint met een kort telefoongesprek of langdurig onregelmatig appcontact eindigt soms in een toekomstcoachtraject. Dit biedt een jeugdige weer perspectief. Zo heeft een jongeman naar aanleiding van enkele gesprekken op straat een afspraak met een jongerenwerker gemaakt. Hij nam zijn vriend mee. Na een paar weken had de jongen zich weer ingeschreven voor een studie en zijn vriend had zich aangemeld bij de landmacht. Een mooi voorbeeld waarin de kracht van ‘straatwerk’ 2

in ambulante vorm een brug kan slaan naar de toekomstcoach en zo ook jongeren “van de straat” haalt. Vanuit een contact met ouders van kinderen met ASS/ADHD is er een vraag gesteld om een traject aan te gaan met een zoon, die ontspoorde en uit huis gezet werd. Doordat de zoon de jongerenwerker kende, heeft hij hem in vertrouwen genomen en zijn er stappen gezet in (nood-) oplossingen voor o.a. onderdak, financiële administratie en behoud van werk. Een belangrijk resultaat van dit project is dat in alle gemeenten toekomstcoaches aan de slag zijn gegaan, vaak gekoppeld aan het jongerenwerk. Dit heeft gezorgd voor meer focus op de preventieve aanpak binnen het domein jeugd. In alle gemeenten is er meer aandacht voor de regulering van drugsgebruik. Tevens zijn er recent enkele ouder/kind-momenten gerealiseerd.

Hulpvraag op leefdomein

2021

Onderwijs en Opleiding

2

Wonen

2

Zorg en Welzijn (inclusief support en vrije tijd)

3

Veiligheid

2

Inkomen

1

Deze evaluatie laat een positief beeld zien; de inzet van de toekomstcoach voorkomt dat de situatie erger wordt. Door inzet op het ‘ambassadeurschap’ en samenwerking met onderwijs, politie, Vraagwijzer en de verbinding met straatwerk en de context van de jongeren, kunnen problemen vroeg gesignaleerd worden en kan er vroeg geïntervenieerd worden. De deelnemende gemeenten ervaren dat er een gat is ingevuld tussen de groepsgerichte aanpak van het jongerenwerk en de hulpverlening die wordt geboden door de lokale teams en zorgaanbieders. Binnen het jongerenwerk is door het integreren van toekomstcoaches meer ruimte ontstaan om te focussen op de individuele vragen, en daarmee bij te dragen aan de gewenste beweging van normaliseren. De gemeenten geven aan nu beter in staat te zijn om hun opdrachtgeversrol goed in te vullen richting de welzijnsorganisaties, omdat duidelijker is geworden hoe de opdracht eruit moet zien die daar wordt neergelegd. Tot slot is er meer uitwisseling en afstemming ontstaan tussen de gemeenten, die ook na dit project worden voortgezet. Leerpunten Terugblikkend komen we tot de conclusie dat er veel aandacht is uitgegaan naar de inzet van de Toekomstcoaches in de gemeenten, een zichtbaar resultaat van dit project.

Waar minder de aandacht naar uit is gegaan is de methodiek van het toekomstgericht werken en bij de meeste gemeenten ook het bijbehorende ambassadeurschap. Sociom, in de gemeente West Maas en Waal, heeft het meeste aandacht besteed aan ambassadeurschap, met positief resultaat. Er mag nog meer aandacht zijn voor het leggen van de verbinding met de ‘buitenwereld’, zoals de lokale teams, het onderwijs en de zorgaanbieders. We concluderen dat er veel stappen zijn gezet, maar tegelijkertijd is het een proces van lange adem. Dat vraagt om blijvende aandacht in 2022 en verder. 3

Borging na 2021 De borging krijgt op verschillende manieren vorm: -

-

Lokale inbedding door het integreren van de werkwijze toekomstgericht werken in de gemeentelijke opdracht aan het jongerenwerk, reservering van de kosten in de begroting, opname in het preventieve jeugdbeleid; Het overleg tussen de gemeenten rondom preventief jeugdbeleid voort te zetten om ervaringen te blijven uitwisselen; Het toekomstgericht werken op te nemen in het inkoopbeleid voor 2023 en verder

Definitieve evaluatie pilot toekomstcoach is eind januari 2022 gereed en wordt dan gedeeld met de deelnemende gemeentes.

4