14.2 Infographic over jongerenwerk van Ned. Jeugdinstituut

Infographic Jongerenwerk Wat doen jongerenwerkers?

Wat is jongerenwerk?

Jongerenwerkers houden zich bezig met contact maken, signaleren, motiveren, opvoeden en activeren. Hierbij wordt samengewerkt met ouders, school, jeugdhulp, wijkteams en politie. In contact met jongeren en de samenleving gebruiken jongerenwerkers negen beschreven en onderbouwde methodieken:

Jongerenwerk is een voorziening in de pedagogische basisinfrastructuur. Jongerenwerkers focussen zich op de begeleiding van jongeren in de leeftijd van 10–23 jaar die steun nodig hebben bij het volwassen worden.

Wat is de kracht van jongerenwerk?

1 4 7

Groepswerk Gericht op het beïnvloeden van interacties en processen binnen een groep, met als doel om bij te dragen aan de ontwikkeling van de groep als geheel én op individueel niveau.

Voor jongeren Jongerenwerkers begeleiden jongeren naar volwassenheid en actief burgerschap en bieden mogelijkheden voor het vinden van een positief en reëel toekomstperspectief, zoals stage, werk of een opleiding. Jongeren ontwikkelen zich zowel op persoonlijk als sociaal vlak. Indien nodig behartigen jongerenwerkers hun belangen en geven ze grenzen aan.

Voor de leefomgeving Jongerenwerk draagt bij aan het verstevigen van het pedagogisch klimaat en de sociale cohesie in een buurt. Door de inzet van jongerenwerk neemt de kans toe dat jongeren zich nu en in de toekomst inzetten voor hun omgeving.

Voor de samenleving Jongerenwerk heeft een preventieve functie. Het draagt onder andere bij aan het voorkomen van criminaliteit, radicalisering en schooluitval. Bovendien pakken jongerenwerkers de ondersteuningsvraag van jongeren op een laagdrempelige manier op, waardoor zorg niet altijd noodzakelijk is. Ook biedt jongerenwerk de mogelijkheid tot het afschalen van hulp en het normaliseren van (lichte) problematiek.

Het effect van jongerenwerk

Meidenwerk Gericht op identiteitsontwikkeling van meisjes en jonge vrouwen bij wie de ontwikkelvraag voortvloeit uit het ‘vrouw’ zijn.

Effectenonderzoek jongerenwerk (Youth Spot)

Maatschappelijk businesscase Jongerenwerk (Participe Advies)

Onderzoek onder 1.579 jongeren tussen de 10 en 24 jaar toont aan dat jongerenwerk bijdraagt aan het realiseren van de transformatiedoelen van gemeenten door: • Het versterken van eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden. • Het doorverwijzen naar de juiste (professionele) hulp en ondersteuning. • Het stabiliseren en voorkomen van escalatie van zware problematiek.

Uit een maatschappelijke business case blijkt dat jongerenwerk bijdraagt aan: • Voorkomen van zorg: Het besparingspotentieel op (lichte) hulpverlening, door de inzet van jongeren werk, wordt geschat op 45 miljoen euro. • Vergroten van sociale cohesie: Door inzet van het jongerenwerk voelen jongeren en buurtbewoners zich sterker verbonden met hun buurt en met elkaar.

De inloop Een laagdrempelige omgeving waar jongeren (nieuwe) vrienden ontmoeten en vaardigheden opdoen. Jongerenwerkers bouwen hier een betekenisrelatie op met jongeren en sporen aan tot empowerment en participatie.

2 5 8

Individuele begeleiding Motiveert jongeren tot positieve gedragsveranderingen en het versterken van hun talenten en kwaliteiten.

Informatie en advies Als integraal onderdeel van het dagelijks contact tussen jongeren en jongerenwerkers, is deze methodiek erop gericht dat jongeren toegang krijgen tot de informatie die voor hen van belang is. Zo ontwikkelen zij het vermogen om informatie te analyseren en te gebruiken.

Doelgroep

Jongerenwerk is onderdeel van de pedagogische basisinfrastructuur en is een zelfstandige voorziening naast school en organisaties voor sport en cultuur. Vanuit hun positie in de pedagogische basisinfrastructuur vormt het jongerenwerk een brug naar de pedagogische civil society (ouders, familie, buurtbewoners en informele netwerken in de wijk) en naar de partners binnen de domeinen zorg, onderwijs, veiligheid, sport & cultuur en werk.

De focus van het jongerenwerk ligt in het bijzonder op jongeren in een kwetsbare positie. Deze jongeren zijn onder te verdelen in:

LVB 439.000

Jongeren met lichte problematiek Deze jongeren ervaren beginnende of lichte problemen op één of meerdere leefgebieden, zoals op school, thuis of in het sociale netwerk.

Gemeentelijke diensten

Onderwijsinstellingen

Jeugdzorg

Kerken

Sportverenigingen

Cultuur

Opbouwwerk

Politie

85% 91% 58% 13% 61% 33% 50% 89% Samenwerkingspartners van het jongerenwerk binnen verschillende domeinen

Partijen • Jeugdhulp/jeugdzorg • CJG • Wijkteams • JGZ

Zorg

Veiligheid

Partijen • Werkgevers • Gemeente (werk en inkomen) • UWV

Doel • Voorkomen van overlast, radicalisering en criminaliteit

Doel • Arbeidsparticipatie

Werk

Partijen • Scholen (po, vo, mbo) • Leerplicht • RMC

Onderwijs

Bronnen

De Meere, F., & Stoutjesdijk, F. (2019). Náást de jongeren. De staat van professioneel jongerenwerk in Nederland. Verwey-Jonker Instituut.

Jongeren in een kwetsbare positie

Schoolverzuim 4.500

Sport en cultuur

Metz, J., & Sonneveld, J. (2018). Methodisch werken in het jongerenwerk. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam, Amsterdams Kenniscentrum voor Maatschappelijke Innovatie.

Naar schatting zijn er 2.000 jongerenwerkers in Nederland. Hiernaast is te zien hoe dit aantal zich verhoudt tot andere professionals binnen het jeugddomein.

Psychologen 2.881

Jongerenwerkers 2.000

Jeugdzorgwerkers 12.854

Politieagenten 17.000

Jeugd- en gezinsprofessionals 25.247

(Ortho)pedagogen 5.795

Competenties en opleidingsniveau Jongerenwerkers hebben verschillende opleidingsachtergronden. Het aantal jongerenwerkers met een hbo opleiding neemt toe. Jongerenwerkers hebben vaak een van de volgende opleidingen gevolgd: Culturele en Maatschappelijke Vorming (hbo), Social Work (hbo) en Sociaal Cultureel Werker (mbo).

Doel • Talentontwikkeling • Stimulering maatschappelijke participatie • Vrijetijdsbesteding

Nederlands Jeugdinstituut. Cijfers over Jeugd en Opvoeding: Licht verstandelijk beperkte jeugd. Van https:// www.nji.nl/nl/Databank/ Cijfersover- Jeugd-en-Opvoeding

Voortijdig schoolverlaters 25.600 Eenoudergezin 739.000

Partijen • Sportverenigingen • Poppodia • Culturele centra (bibliotheken, theaters)

Doel • Voorkomen schooluitval • Verstreken eigen kracht

Armoede 277.000

Inzet in aantallen

Doel • Preventie • Normaliseren • Verminderen specialistische zorg

Partijen • Politie (wijkagent) • Boa’s • Halt

Jongeren met zwaardere problematiek Deze jongeren ervaren op één of meerdere leefgebieden significante problemen. Dit zijn bijvoorbeeld dak- en thuisloze jongeren, jongeren met een licht verstandelijke beperking of voortijdig schoolverlaters.

Onderwijs achterstand 113.000

Jeugdhulp 185.000

Halt 11.400

Jongeren waarmee het goed gaat Deze jongeren groeien op in een gezonde, veilige en kansrijke omgeving. Ze ervaren geen grote problemen, maar hebben wel steun nodig bij het volwassen worden.

Talentgericht werken Focus van de jongerenwerker ligt hierbij op het ontwikkelen van interesses, talenten en competenties van jongeren. Jongerenwerkers bieden jongeren de ruimte om kwaliteiten in te zetten binnen de samenleving en zich persoonlijk te ontwikkelen.

Youth Organizing Jongerenwerkers stimuleren, motiveren en ondersteunen jongeren om zelfstandig initiatieven te nemen, deze vorm te geven, uit te voeren en te onderhouden. Hierbij gaat het erom dat jongeren de aanzet doen, regie hebben en de verantwoordelijkheid dragen voor de praktische realisatie van het initiatief.

Peer-to-peer Jongerenwerk stimuleert en faciliteert interacties tussen jongeren die eigenschappen, ervaringen of vriendengroepen delen, om zo een positieve bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van jongeren.

Met wie werken jongerenwerkers samen?

3 6 9

Ambulant jongerenwerk

Jongerenwerkers zijn aanwezig op plaatsen waar jongeren (samen)komen. Dit kan zijn op straat, scholen, pleintjes, sociale media en winkelcentra. Vanuit de leefwereld van de jongeren onderzoeken zij welke mogelijkheden er zijn om jongeren te ‘activeren’ of waar ondersteuning nodig is om obstakels in persoonlijke omstandigheden te overwinnen.

mbo

hbo

45%

55%

mbo

35%

65% 2018

2009

Participe Advies. (2017). De maatschappelijke Business Case jongerenwerk voor gemeenten. Utrecht: Participe Advies.

hbo

SKJ (2019). Samen Onderweg|Jaarverslag 2018. Bilthoven: SKJ Jeugd.

Jongerenwerkers zijn pedagogisch onderlegd (booksmart) en in staat om aan te sluiten bij de leefwereld van jongeren (Streetwise). Zij kunnen zich identificeren met de straatcultuur en jongeren die veel tijd op straat doorbrengen vinden aansluiting bij hun. Jongerenwerkers kennen de dagelijkse werkelijkheid van de straat, de persoonlijke verhalen en verstaan de taal van jongeren. Met deze kennis weet de jongerenwerker professionele relaties met jongeren op te bouwen.

Valkestijn, M., Bakker, P., Hilverdink, P., & Metz, J. (2015). Jongerenwerk in beeld - voor partners in de wijk. Nederlands Jeugdinstituut.

Sonneveld, J., Metz, J. & Manders, W. (2019). De preventieve kracht van het jongerenwerk. Bijdrage aan de transformatiedoelen van de Jeugdwet. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam.