14.1 Opdracht jongerenwerk 2022 voor Sociom

Opdracht jongerenwerk Sociom West Maas en Waal 2022 Januari 2022

Dit document beschrijft de visie en opdracht van jongerenwerk in West Maas en Waal. Deze opdracht is in samenwerking tussen gemeente en Sociom tot stand gekomen. En is een onderdeel van de brede opdracht die Sociom in de gemeente West Maas en Waal heeft. De opdrachtomschrijving betreft het jongerenwerk, zowel ambulant als individuele begeleiding (toekomstcoach). Het beschikbaar stellen van jongerenwerk valt onder de wettelijke taken van de Jeugdwet. De huidige opdracht doet daarmee recht aan de transformatiedoelstellingen die in de Jeugdwet beschreven staan.

Jongerenwerk als basis Jongerenwerk vormt een onderdeel van de pedagogische basisinfrastructuur in het sociaal domein. Jongerenwerkers focussen zich op de begeleiding van jongeren in de leeftijd van 10–25 jaar die steun nodig hebben bij het volwassen worden. Waarde voor jongeren Jongerenwerkers begeleiden jongeren naar volwassenheid en actief burgerschap. De leefwereld van jongeren vormt daarbij het vertrekpunt: jongerenwerkers leggen contact met jongeren op straat, op school en op andere plekken waar jongeren (samen)komen. Zij maken van daaruit verbinding met de samenleving (bijvoorbeeld ouders, buurtbewoners, verenigingen, arbeidsmarkt et cetera). Jongerenwerkers hebben een unieke publieke pedagogische functie. Ze stimuleren de persoonlijke én sociale ontwikkeling van jongeren, behartigen indien nodig hun belangen, en geven grenzen aan. De bijdrage aan de persoonlijke vorming kan bestaan uit het stimuleren van talentontwikkeling, het functioneren als rolmodel, het helpen opbouwen van een sociaal netwerk, het helpen aanpakken van persoonlijke of sociale problemen, het vinden van positieve vormen van vrijetijdsbesteding, het bevorderen van actieve participatie in de samenleving en het vinden van een toekomstperspectief.

Jongerenwerkers onderscheiden zich van jeugdzorgwerkers door hun primair ontwikkelingsgerichte benadering vanuit de presentiemethodiek, en van sociaal werkers door hun specialistische kennis van en ervaring met jeugdigen en hun leefwereld. Waarde voor de samenleving Jongerenwerkers kunnen juist door hun verbindingsfunctie helpen voorkomen dat vooral kwetsbare jongeren de aansluiting bij de samenleving verliezen en afglijden naar een marginale positie. In een dergelijke positie voelen jongeren zich vaak buitengesloten. Dit kan uitmonden in externaliserende en internaliserende problemen. Denk daarbij aan aanhoudende somberheid, angst, eenzaamheid, apathie, frustratie of woede die geregeld leidt tot overlast, gewelddadigheid of radicalisering. Het jongerenwerk draagt bij aan sociale inclusie. Jongeren, en vooral kwetsbare jongeren, leven 1

grotendeels in een eigen wereld, veelal die van de straat of de sociale media. Voor de samenleving is het echter van groot belang dat er bruggen worden geslagen tussen burgercultuur en straatcultuur, en dat jongeren uit de straatcultuur gehaald worden en naar de burgercultuur begeleid worden. Maar ook bruggen tussen de verschillende groepen in de samenleving (generaties, etnische, culturele of religieuze groepen, opleidingsniveaus, et cetera). En niet te vergeten de connectie met jongeren die internaliserende problemen hebben, door sociale druk, angst, eenzaamheid of depressie. Door bruggen te slaan, kan de sociale cohesie verbeteren en kunnen toekomstige generaties betrokken worden bij de samenleving. Het jongerenwerk kan daar een belangrijke constructieve rol in spelen.

Uitgangspunten en kenmerken Jongerenwerk is: • Attractief en biedt de deelnemer toegevoegde waarde • Speelt in op de behoeftes, interesses en ervaring van jongeren • Inclusief voor alle groepen, spant zich actief in om alle groepen jongeren te bereiken • Gebaseerd op de betrokkenheid en participatie van jongeren • Heeft een holistische blik en benadert jongeren als capabele personen • Respecteert de rechten van jongeren, hun persoonlijke en sociale ontwikkeling en hun autonomie • Ontworpen, aangeboden en geëvalueerd samen met jongeren • Gebaseerd op informeel en non-formeel leren • Heeft een zichtbaar leerperspectief en de activiteiten zijn ontwikkeld aan de hand van (voor jongeren) relevante leerdoelen Kenmerken van jongerenwerk: • Toegankelijkheid: jongerenwerk moet toegankelijk zijn voor alle jongeren • Flexibel: jongerenwerk moet aansluiten op de leefwereld van jongeren, moet niet al te ‘geïnstitutionaliseerd’ zijn. • Talenten: Jongerenwerk richt zich op talenten en verbreedt de horizon van jongeren. • Professioneel jongerenwerk is gepositioneerd in het derde opvoeddomein (buitenschools) dat in vergelijking met het eerste domein (thuissituatie) en het tweede domein (school en werk) een apart pedagogisch regime kent.

• Jongerenenwerk wordt uitgevoerd door betaalde krachten die aantoonbaar beschikken over relevante kennis, vaardigheden en houding die verkregen is door een combinatie van opleiding, peer-learning en ervaring. Voor meer achtergrond over wat het jongerenwerk is en kan betekenen voor jeugdigen, zie de Infografic Jongerenwerk NJi 2021 in bijlage 2.

Jongerenwerk in West Maas en Waal Methodieken voor jongerenwerk in West Maas en Waal: • Individuele begeleiding (toekomstcoach) • Ambulant jongerenwerk • Informatie en advies • Talentgericht werken

2

Doel van jongerenwerk: • Jongerenwerk begeleidt jongeren naar actieve en positieve deelname aan de maatschappij. Focus ligt daarbij op het ontplooien van de mogelijkheden en talenten van risico- en kwetsbare jongeren. • Jongerenwerk signaleert collectieve vragen en biedt passende voorlichting aan • Jongeren zijn ondersteund bij het vinden en behouden van opleiding of werk • Jongeren en buurtbewoners voelen zich sterker verbonden met hun buurt en met elkaar • Jongeren staan in een positief daglicht bij de buurtbewoners die aansluiten bij activiteiten die zij hebben georganiseerd • Jongerenwerk voorkomt overlast op straat, door samen te werken met ketenpartners uit het veiligheidsdomein, door het aanspreken en begrenzen van jongeren en het aanreiken van alternatieve vrijetijdsbesteding. • Jongerenwerk richt zich op het signaleren en interveniëren bij jongeren met sombere gedachten en werkt – in samenwerking met onderwijs, huisartsen en ouders – aan het bevorderen van de mentale gezondheid van onze jeugd. Hoe zetten we het in? Met onze jongerenwerkers willen we zoveel mogelijk jongeren bereiken, met name jongeren die in een kwetsbare positie of risicovolle omgeving zitten. Jongerenwerkers ondersteunen en stimuleren hen op hun weg naar volwassenheid. Voor een deel van deze jongeren biedt het jongerenwerk ondersteuning aan groepsactiviteiten in de buurt of op school.

De activiteiten zijn een initiatief van de jongeren. Daarnaast biedt het jongerenwerk individuele steun wanneer dit nodig is. • Begeleiding van kinderen en jongeren tot ongeveer 25 jaar • Samenwerking met de sociale basis: Zoveel als mogelijk werken we vanuit de informele voorzieningen maar indien nodig schalen we op naar de formele voorzieningen. (bv doorverwijzing naar Vraagwijzer jeugd of maatschappelijk werk) • Intensieve zichtbaarheid op scholen (zichtbaar en nabij zijn volgens de presentiemethodiek) • Intensieve zichtbaarheid op straat (zichtbaar en nabij zijn volgens de presentiemethodiek)

Ketensamenwerking en integrale aanpak Door intensief samen te werken met andere (basis)voorzieningen/ketenpartners kan een jongerenwerker de jongeren in de gemeente nog beter ondersteunen. Jongerenwerkers worden vaak de ogen en oren van de wijk genoemd (vroegsignalering). Een jongerenwerker heeft namelijk veel contact met de (kwetsbare) jongeren en andere professionals in de wijk. Deze samenwerking is ook een belangrijk element voor de effectiviteit van een jongerenwerker. Jongerenwerk maakt deel uit van de pedagogische basisinfrastructuur en is een zelfstandige voorziening naast school en organisaties voor sport en cultuur. En is een onderdeel van het normale opvoeden en opgroeien. Daar vormt het jongerenwerk een brug naar de pedagogische civil society (de ouders/familie buurtbewoners en informele netwerken in de wijk) en naar de andere

3

basisvoorzieningen. Zo nodig haalt de jongerenwerker er tijdig iemand bij uit de eerste- of tweedelijnsvoorzieningen in de leefomgeving van jongeren en ouders. Doel daarbij is om het beleid en werkwijzen op elkaar aan te sluiten, zodat er een integraal plan ontstaat. Voor West Maas en Waal zijn belangrijke partners: Vraagwijzer, Iriszorg, Pro Persona Connect, GGD, Pax junior, huisartsen. Op werk/dagbesteding zet het jongerenwerk nu nog weinig structureel in qua netwerkvorming, dit is wel een wens om te versterken in 2022. Jeugd en veiligheid Signalen rond overlast gevende jongeren uit een wijk of dorp komen worden besproken in het veiligheidsoverleg jeugd waarin het jongerenwerk, naast de gemeente, politie en boa deelneemt. Een belangrijke taak voor het jongerenwerk is het delen van signalen en onderhouden van contacten met het professioneel netwerk. Doel van dit overleg en de rol van de jongerenwerker daarbinnen is wederom het voorkomen van grotere problemen bij de jeugd, en binnen de gemeenschap. Dit jeugdoverleg, gericht op veiligheid, wordt gecoördineerd door de gemeente en werkt volgens de landelijke standaard van het 7 stappenmodel. Het delen van informatie is gewaarborgd door een onderliggend convenant dat is afgestemd met alle ketenpartners die deelnemen aan dit overleg.

Speerpunten voor extra inzet 2022 Om doorontwikkeling van de mogelijkheden van het jongererenwerk extra kracht bij te zetten, is ervoor gekozen om speerpunten voor 2022 te benoemen. De speerpunten betreffen vraagstukken waarbij het wenselijk om daar extra aandacht op in te zetten. De speerpunten zijn gebaseerd op de huidige ontwikkelingen binnen de gemeente West Maas en Waal. 1. Preventieve werking door zichtbaarheid in gemeenschap Momenteel zoeken jongeren elkaar vooral thuis op en beperken zij zich in hun sociaal netwerk waarin zij al verkeren. Het puberbrein is gericht op verkennen en ontdekken zodat het zich een identiteit kan ontwikkelen. ‘Peergroup’ is een essentieel onderdeel hierin waarbij ‘peer pressure’ een negatieve invloed heeft in besloten kringen. Denk aan thema’s als middelengebruik en seksuele ontwikkelingen. Wanneer er een alternatieve plek beschikbaar zou zijn voor deze jongeren, ontstaat er ruimte voor dialoog waarin informatie en advies gegeven kan worden op basis van de behoefte die er is. De jongerenwerker kan hierdoor een positieve invloed hebben op de groep en de ontwikkeling binnen de groep. De dorpshuizen en MFA’s kunnen en moeten meer benut worden als het gaat om positieve zingevende activiteiten voor de jeugd. De beperkingen in de afgelopen periode hebben eraan bijgedragen dat vrijwilligers van het toneel verdwijnen.

Hier dient een inhaalslag gemaakt te worden. Door regelmatig te werken vanuit de dorpshuizen kan het jongerenwerk beter zichtbaar worden in de kleinere dorpen en inwoners meer en beter motiveren om de behoefte van de lokale jeugd te ondersteunen. Het mobiliseren van vrijwilligers en het stimuleren van jeugdactiviteiten hebben een preventieve werking. Een belangrijke kanttekening plaatsen we bij de overlastgevende jeugd. Deze jeugd gaat niet deelnemen aan dergelijke activiteiten. Tot voorheen is een mogelijke accommodatie die als jongerencentrum zou kunnen dienen, sterk afgewezen binnen de gemeente. Desondanks zou 4

jongerenwerk een dergelijke faciliteit wenselijk vinden, juist voor de complexe en overlastgevende doelgroep. Dit hoeft geen vaste locatie te zijn, maar juist beschikbaar moeten zijn op verschillende plekken. Een dergelijke faciliteit, zoals bijvoorbeeld een busje, kent vele voordelen. Het vergroot de zichtbaarheid van het jongerenwerk, is flexibel inzetbaar voor ambulant jongerenwerk en kan een vrijblijvende inloop voor een ieder faciliteren. • In een ongedwongen sfeer kunnen jongeren zich ontspannen en elkaar op een gelijkwaardige manier ontmoeten. (Sociale netwerkversterking) • Vanuit deze faciliteit kunnen activiteiten geboden worden door professionele jongerenwerkers en of organisaties. (Iriszorg, Pro persona, GGD) • Interventies, individuele trajecten of hulpverlening kunnen aangeboden worden. • Daarnaast kunnen ook activiteiten door jongeren opgezet worden (talentontwikkeling) met ondersteuning van de jongerenwerker. (dit onderdeel draagt bij aan de ontwikkeling in een actief burgerschap). • Het draagt bij aan zingeving, zelfvertrouwen en heeft een voorbeeldfunctie voor andere jongeren. Door de faciliteit mobiel te maken beperk je de overlast voor omwonenden en maak je de afstand in de dorpen kleiner voor de bezoekers.

Door samen te werken met ketenpartners op die verschillende locaties (Iriszorg, Pro persona, GGD) kunnen niet alleen verschillende interventies gepleegd dan wel geboden worden maar deze organisaties krijgen meer positieve bekendheid in de opkomende generatie. Op deze manier worden de kansen vergroot om bestaande taboes te doorbreken of op zijn minst bespreekbaar te maken. 2. Jongeren en toekomstperspectief In 2021 heeft de jongerenwerker een start gemaakt met het uitvoeren van individuele begeleiding volgens de methodiek van de toekomstcoach. De toekomstcoach was een pilot geïnitieerd door de regio Rivierenland. Deze pilot is (zeer) succesvol gebleken. De uitvoering van de werkwijze toekomstcoach wordt daarom opgenomen in de opdracht voor het jongerenwerk. Om de individuele begeleiding door de toekomstcoach nog beter te gaan borgen is het wenselijk om in 2022 hier verder op voort te bouwen. Graag zou jongerenwerk in de nabije toekomst willen dat er meer ruimte is om zich te richten op jongeren die geen onderwijs meer volgen maar wel een zinvolle daginvulling willen, zoals (vrijwilligers)werk. De weg naar een stabiele baan is voor velen lastig te vinden. Door tijd te steken in een sterk netwerk, kan jongerenwerk hieraan een positieve bijdrage leveren waardoor jongeren sneller de gepaste begeleiding kunnen krijgen om naar de arbeidsmarkt geleid te worden.

Met name de kwetsbare jongeren vallen sneller tussen wal en schip. Onlangs heeft jongerenwerk 2 jongvolwassenen met autisme kunnen toe leiden tot een zinvolle dagbesteding. De een is vrijwillig aan de slag en de ander gaat erheen als dagbesteding. Door te netwerken met grote en kleine ondernemingen in de gemeente meent jongerenwerk sneller jongeren in positieve zin te kunnen bewegen tot de arbeidsmarkt. Jongeren die veel op straat hangen blijken vaak gebaat te zijn bij de structuur die een baan met zich meebrengt. In een goede omgeving groeit het zelfvertrouwen en vinden zij vaak de intrinsieke motivatie om de keuze te maken om van de straat te blijven.

5

3. Samenwerking Pax junior De samenwerking met Pax junior in Beneden-Leeuwen (voortgezet onderwijs) heeft zich in de afgelopen 3 maanden positief ontwikkeld. Aanwezigheid van jongerenwerk op school (de grootste vindplaats) draagt bij aan sociaal-emotionele en psychosociale ontwikkeling van jongeren. De bekendheid van de jongerenwerker is vergroot, de drempel is verlaagd en voorzichtig durven jongeren met verschillende vragen te komen. Versteviging van de inzet binnen het onderwijs, zou het jongerenwerk ruimte geven om activiteiten op school te organiseren, waardoor nog meer positief contact met jongeren mogelijk is. Dit contact draagt bij aan het motiveren van jongeren, voorkomen van schooluitval, mentale ondersteuning maar vooral ook aan een positief leefklimaat.

Resultaten jongerenwerk 2022 1. Bekendheid, zichtbaarheid in gemeenschap en vindbaarheid a. In 2022 is de jongerenwerker voor minimaal 5 uur per week op straat zichtbaar geweest en heeft hij daarbij contact met jeugdigen op straat, waardoor de jongeren bekend zijn met de jongerenwerker en weten dat hij er is wanneer nodig. b. Eind 2022 is er een vorm gevonden voor jeugd in West Maas en Waal om hen een mogelijkheid te bieden voor het organiseren van activiteiten, waardoor jeugdigen voelen dat zij een plek hebben in de gemeenschap, buiten hun eigen thuissituatie. En is deze vorm al geïntroduceerd. c. In 2022 heeft de jongerenwerker samen met (en voor) het basisonderwijs en de jeugdigen in de basisschoolleeftijd minimaal 3 activiteiten georganiseerd waardoor jongeren positief zijn geactiveerd op sociaal emotioneel gebied en is hierdoor de jongerenwerker bekend bij de jeugd en hun ouders. 2. Vroegsignalering a. De jongerenwerker heeft in 2022 jongeren die een hulpvraag hebben weten te motiveren tot deelname aan de toekomstcoach en heeft meer dan de helft van de hulpvragen met een positief resultaat weten af te ronden ter voorkoming van erger, hierbij heeft de jongerenwerker vraaggericht gewerkt. b. Jongerenwerker heeft in 2022 contact met ketenpartners en sluit aan bij overleggen.

Hierbij deelt hij zijn kennis en ervaring vanuit zijn vroegsignalerende rol en hij benoemt collectieve vragen waardoor deze vervolgens worden opgepakt. c. In 2022 heeft de jongerenwerker deelgenomen aan het jeugdoverlast overleg met politie, boa, Halt en gemeente en signalen met de deelnemers aan dit overleg gedeeld met als doel voorkomen van overlast, onveilige situaties of problemen bij jeugdigen. 3. Versterken positief leefklimaat op PAX junior a. De aanwezigheid van de jongerenwerker op het Pax junior is in 2022 volgens vaste afspraken en verloopt volgens de presentiemethodiek. b. De jongerenwerker heeft in samenwerking met Pax junior en schoolgaande jeugd maandelijks activiteiten georganiseerd die jeugdigen motiveert tot positief sociaal contact en een veilig schoolklimaat.

6

4. Individuele begeleiding – toekomstcoach a. Jongeren die in 2022 individuele begeleiding van de toekomstcoach hebben gehad geven aan dat hun zelfstandigheid vergroot is en dat zij tevreden zijn over de begeleiding van de toekomstcoach. b. Jongeren die in 2022 individuele begeleiding hebben ontvangen met een hulpvraag gericht op arbeidsvraagstukken heeft de jongerenwerker ook kunnen oppakken in samenwerking met de juiste ketenparters op dit gebied.

Monitoring • •

•

•

De activiteiten van de jongerenwerker worden door Sociom bijgehouden via een landelijk gestandaardiseerd monitoringssysteem, AdSysco. De individuele begeleidingen van de toekomstcoach worden geregistreerd volgens de opzet zoals gebruikt tijdens de pilotfase van de regio Rivierenland. Ook is er een cliënttevredenheidsvragenlijst beschikbaar. In 2022 rapporteert Sociom 3 keer over de voortgang van de opdracht. In de vorm van kwartaalrapportages en een eindrapportage. Waarin de werkzaamheden zijn toegelicht en de resultaten worden benoemd. Monitoring is nog in een opstartende fase, doelstelling voor 2022 is om de monitoring van resultaten en resultaatgericht werken nog verder door te ontwikkelen.

Financiën •

Benodigd budget voor uitvoering jongerenwerk 2022 is € 81.350. o Dit staat voor 1000 uur inzet jongerenwerk à € 81,35 per uur. o Dit budget is voor uitvoering van alle taken zoals beschreven in deze opdracht, dus zowel ambulant als individuele begeleiding (toekomstcoach). o Sociom is vrij om de uren in te delen binnen de kaders van de opdracht.

•

Beschikbaar huidig budget: o Budget voor jongerenwerk opgenomen in gemeentebegroting 2022: € 47.128.

•

Besluit college van 25 januari: raadsvoorstel voor vergadering van 24 februari: o Onder voorwaarden een eenmalig aanvullend budget beschikbaar stellen voor 2022 van maximaal € 35.000 euro (afgerond) o Structurele voortzetting van de opdracht vanaf 2023 hangt af van de evaluatie op basis van de resultaten die Sociom in 2022 behaalt met de inzet van de toekomstcoach

Beneden-Leeuwen, 28 januari 2022

7