1 Informatienota Tijdelijke wet maatregelen COVID 19 - bevoegdheden burgemeester

Informatienota voor de gemeenteraad

Onderwerp

Tijdelijke wet maatregelen covid-19 – bevoegdheden burgemeester

Registratienummer Datum collegebesluit Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Aangeleverd aan de griffie Programma Bijlagen Openbaarheid

Z.048952 /153114 8 december 2020 V.M. van Neerbos mw.Kerkvliet 8 december 2020 Burger, bestuur en veiligheid Openbaar

Kennis nemen van: Tijdelijke wet maatregelen covid-19 – bevoegdheden burgemeester 1. Aanleiding Tot 1 december jl. waren de maatregelen ter bestrijding van de covid-19 epidemie voor een belangrijk deel gebaseerd op de aanwijzingen van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De voorzitters van de veiligheidsregio’s vertaalden deze aanwijzingen in noodverordeningen. Met de inwerkingtreding van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19, wordt de structuur van aanwijzingen en noodverordeningen verlaten. De Tijdelijke wet voegt een nieuw hoofdstuk toe aan de Wet publieke gezondheid. Dit hoofdstuk bevat de wettelijke grondslag voor extra maatregelen die nodig zijn ter bestrijding van de epidemie. De coronamaatregelen zelf worden in ministeriële regelingen neergelegd. De Tijdelijke wet kent een centrale sturing, maar sluit daarnaast aan bij de bestuurlijke verhoudingen die buiten crisissituaties gelden en voorziet in lokaal maatwerk. Bevoegdheden op decentraal niveau komen in beginsel bij de burgemeester te liggen, met betrokkenheid van u als gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders bij het door de burgemeester gevoerde bestuur.

De Tijdelijke wet geeft de burgemeester aanvullende bevoegdheden die zien op de verlening van ontheffingen van nationale coronamaatregelen in bijzondere gevallen; de handhaving van coronamaatregelen, en het aanwijzen van plaatsen waar regels uit de ministeriële regeling gelden. 2. Beoogd effect Uw raad informeren over de Tijdelijk wet maatregelen covid-19 en de aanvullende bevoegdheden van de burgemeester die de wet aan hem geeft. 3. Informatie Met de Tijdelijke wet wordt een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan de Wet publieke gezondheid (Wpg). In het nieuwe hoofdstuk wordt een grondslag opgenomen voor aanvullende maatregelen die nodig zijn ter bestrijding van de covid-19 epidemie. Het nieuwe hoofdstuk biedt een kapstok voor de ministeriële regelingen waarin de coronamaatregelen worden neergelegd. De ministeriële regelingen vervangen daarmee de noodverordeningen. De noodverordeningen worden dan ook ingetrokken bij inwerkingtreding van de Tijdelijke wet op 1 december 2020. Bevoegdheden burgemeester De nieuwe Tijdelijke wet geeft de burgemeester drie verschillende soorten aanvullende bevoegdheden, namelijk: • De burgemeester kan van een aantal nationale coronamaatregelen ontheffing verlenen en daarmee in lokaal maatwerk voorzien;

Alphen - Altforst

- Appeltern

- Beneden-Leeuwen - Boven-Leeuwen - Dreumel

- Maasbommel - Wamel

• De burgemeester krijgt bevoegdheden om de coronamaatregelen te handhaven door middel van aanwijzingen, bevelen en lasten onder bestuursdwang of dwangsom; en • De burgemeester kan in een ministeriële regeling de bevoegdheid krijgen om plaatsen aan te wijzen waar bepaalde regels gelden, die in de ministeriële regeling worden gesteld. Ontheffingen Op grond van de Tijdelijke wet worden coronamaatregelen in een ministeriële regeling neergelegd en uitgewerkt. De burgemeester is bevoegd om in bijzondere gevallen van een aantal van deze maatregelen ontheffing te verlenen. De Tijdelijke wet legt vast om welke maatregelen dat gaat. Ook regelt de Tijdelijke wet wanneer de burgemeester ontheffingen mag verlenen en aan welke voorwaarden moet worden getoetst. De burgemeester is bevoegd ontheffing te verlenen van coronamaatregelen in een ministeriële regeling over: • groepsvorming: bij ministeriële regeling kunnen plaatsen worden aangewezen waar men zich niet in groepsverband mag ophouden met meer personen dan in de ministeriële regeling is bepaald; de burgemeester is bevoegd daar ontheffing van te verlenen.

• openstelling publieke plaatsen: bij ministeriële regeling kunnen voorwaarden worden gesteld voor de openstelling van in de regeling aangewezen publieke plaatsen en kunnen publieke plaatsen worden aangewezen die niet open mogen worden gesteld; de burgemeester kan ontheffing verlenen van die voorwaarden en van het verbod om publieke plaatsen open te stellen. • evenementen: bij ministeriële regeling kunnen evenementen worden aangewezen die niet of slechts onder voorwaarden mogen worden georganiseerd: de burgemeester kan ontheffing van dat verbod en van die voorwaarden verlenen. • overige regels: in de toekomst kunnen hier nog meer ontheffingsbevoegdheden bijkomen. De burgemeester is echter alleen bevoegd van een coronamaatregel ontheffing te verlenen als dat expliciet is bepaald in een ministeriële regeling. Indien in een ministeriële regeling is bepaald dat de burgemeester bevoegd is tot het verlenen van een ontheffing, betekent dit echter niet dat hij altijd een ontheffing kan verlenen. Voordat de burgemeester over kan gaan tot verlening van een ontheffing, moeten de volgende vragen beantwoord worden: 1. Is de burgemeester bevoegd om van de betrokken maatregel ontheffing te verlenen? 2. Is er sprake van een bijzondere omstandigheid? 3. Is er een positief advies van de GGD over de te verlenen ontheffing? 4.

Verzet het belang van de bestrijding van de epidemie zich niet tegen de verlening van de ontheffing? 5. Moeten er voorschriften of beperkingen aan de ontheffing worden verbonden? In deze informatienota zoomen wij hierbij alleen specifiek in op de tweede vraag: is er sprake van een bijzondere omstandigheid? De burgemeester kan uitsluitend ontheffing verlenen als sprake is van een bijzondere, individuele situatie. Ontheffingen zijn bedoeld als individuele uitzondering op de algemene regel en zijn dus niet bedoeld om nieuwe algemene uitzonderingen te maken. Het feit dat ontheffingen alleen zien op een individuele, lokale situatie, betekent ook dat ze niet voor een hele branche kunnen gelden. Bij de beoordeling of sprake is van een bijzondere omstandigheid, kan de burgemeester de persoonlijke belangen van de aanvrager betrekken. Als mogelijke voorbeelden van bijzondere omstandigheden zijn bijvoorbeeld genoemd: een bijzondere uitvaart of een verjaardagsbijeenkomst voor een terminaal zieke. Ook dient de burgemeester bij iedere aanvraag van een ontheffing advies te vragen aan de GGD. Indien de GGD een negatief advies geeft, zal de burgemeester de ontheffing niet verlenen. De komende tijd wordt bekeken hoeveel ontheffingen er worden aangevraagd bij de burgemeester.

Indien blijkt dat dit om veel aanvragen gaat, zal er een aanvraagformulier op de gemeentelijke website worden geplaatst om de aanvragen zo goed mogen te stroomlijnen. Tevens zal op de gemeentelijke website worden gecommuniceerd wat in ieder geval niet als bijzondere omstandigheid wordt gezien.

2

Bij het verlenen van ontheffingen wordt zoveel mogelijk de regionale lijn van de veiligheidsregio aangehouden. Dit om te voorkomen dat er teveel regionale verschillen ontstaan. De afgelopen maanden zijn er door de veiligheidsregio zeer weinig ontheffingen verleend. Ontheffingen zijn, zoals gezegd, alleen bedoeld voor zeer bijzondere gevallen. De verwachting is dan ook dat er ook in de toekomst weinig ontheffingen door de burgemeester worden verleend. Handhaving Naast de specifieke handhavingsbevoegdheden die de burgemeester al heeft op grond van de Gemeentewet, geeft de Tijdelijke wet de burgemeester nog een aantal aanvullende handhavingsbevoegdheden. Voor zover het gaat om handhaving van coronamaatregelen, ligt het voor de hand dat de burgemeester eerst de bevoegdheden uit de Tijdelijke wet gebruikt. In een aantal gevallen worden die aangevuld met de bevoegdheden waar de burgemeester al over beschikt. Bij de handhaving van coronamaatregelen wordt onderscheid gemaakt naar het soort plaats waar de overtreding plaatsvindt. De burgemeester is bevoegd om handhavend op te treden op de volgende plaatsen: openbare plaatsen, publieke plaatsen en besloten plaatsen waar geen beroep of bedrijf wordt uitgeoefend. Een woning is uitgesloten van handhaving. Per locatie zijn verschillende handhavingsmogelijkheden.

Het kan, afhankelijk van het soort locatie, gaan om een aanwijzing aan degene die een zorgplicht heeft voor naleving van de coronamaatregelen, een bevel aan degene die een zorgplicht heeft voor naleving van de coronamaatregelen, een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom en een bevel. Welke bevoegdheid het meest geschikt is, hangt in grote mate of van de concrete omstandigheden van het geval. Aanwijzingsbevoegdheid De minister kan in een ministeriële regeling aan de burgemeester de bevoegdheid toekennen om plaatsen aan te wijzen waar de in die regeling gestelde regels van toepassing zijn. Het uitgangspunt van de Tijdelijke wet is dat coronamaatregelen centraal, namelijk door de minister, worden vastgesteld, waarbij er differentiatie mogelijk is tussen gemeenten of regio’s. In beginsel bepaalt de minister (in een ministeriële regeling) welke maatregelen landelijk, regionaal of lokaal gelden. Het is dan ook de minister die bepaalt of en onder welke voorwaarden de burgemeester de aanwijzingsbevoegdheid kan inzetten. Een voorbeeld is dat de burgemeester plaatsen aan kan wijzen waar de kans op drukte zo groot is dat dit leidt tot hoge besmettingsrisico’s, en waar dan groepsvormingsbeperkingen zullen gelden. Op het moment van schrijven van deze informatienota is er nog geen ministeriële regeling die de burgemeester de bevoegdheid geeft tot het aanwijzen van plaatsen.

Bezwaar- en beroep Zowel de besluiten inzake de ontheffingen als de handhavingsbesluiten betreffen appellabele besluiten ofwel besluiten in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Tegen deze besluiten staat bezwaar en beroep open. Verantwoording aan uw raad Uitgangspunt van de Tijdelijke wet is dat de bevoegdheden op lokaal niveau uit die wet vooral door de burgemeester worden uitgeoefend. Dit maakt het mogelijk om de verantwoording over de toepassing van de coronamaatregelen plaats te laten vinden in de reguliere verhoudingen, waarbij de burgemeester verantwoording aflegt aan u als gemeenteraad. Deze verantwoording zal neergelegd worden in maandelijkse rapportages. In deze rapportages wordt opgenomen hoeveel aanvragen ontheffingen zijn gedaan en hoeveel aanvragen zijn toegekend. Daarnaast wordt u een overzicht aangeboden van de handhavingsacties van de burgemeester. Deze maandelijkse rapportages worden naast uw raad ook aangeboden aan de voorzitter van de veiligheidsregio die op zijn beurt de rapportages aan de minister verstrekt.

3

Met deze informatienota hopen wij uw raad voldoende op de hoogte te hebben gesteld van de Tijdelijk wet maatregelen covid-19 en de aanvullende bevoegdheden die deze wet aan de burgemeester geeft. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van West Maas en Waal,

P.G. (Perry) Arissen gemeentesecretaris

V.M. (Vincent) van Neerbos burgemeester

4